II OSK 3179/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-09-27
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyekspertyza technicznalegitymacja procesowastrona postępowaniawspółwłasnośćroboty budowlaneinstalacja kanalizacyjnasąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że współwłaścicielka nieruchomości nie miała legitymacji do jej wniesienia w sprawie dotyczącej nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. B. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie WINB w Krakowie. Postanowienie to uchyliło wcześniejsze postanowienie PINB nakładające na inwestorów obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych (wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej). WSA uznał, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ nie była stroną postępowania administracyjnego. NSA podzielił to stanowisko, stwierdzając, że stroną postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy jest wyłącznie podmiot, na który taki obowiązek został nałożony.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z wewnętrzną instalacją kanalizacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca M. B. nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ nie była stroną postępowania administracyjnego, a jedynie inwestorzy robót (T. i J. S.) mieli taki status. Sąd podkreślił, że interes prawny wymagany do wniesienia skargi musi wynikać z konkretnej normy prawnej i być powiązany z indywidualną sytuacją prawną skarżącego. W niniejszej sprawie skarżąca, jako współwłaścicielka nieruchomości, nie była bezpośrednio adresatem postanowienia nakładającego obowiązek przedstawienia ekspertyzy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Stwierdził, że stroną postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej lub ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, na którego taki obowiązek został nałożony. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć jedynie interes faktyczny, ale nie legitymację do wniesienia skargi. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok, mimo ewentualnych błędów w uzasadnieniu, odpowiada prawu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, współwłaściciel nieruchomości, który nie jest inwestorem robót budowlanych i nie jest bezpośrednio adresatem postanowienia nakładającego obowiązek przedstawienia ekspertyzy, nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Stroną postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej jest wyłącznie podmiot, na który taki obowiązek został nałożony. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć jedynie interes faktyczny, ale nie legitymację procesową do wniesienia skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Organ może nałożyć obowiązek przedstawienia ekspertyzy, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego. Obowiązek ten nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny, lub prokuratorowi, RPO i organizacji społecznej w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Pomocnicze

u.p.b. art. 81c § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ nie była stroną postępowania administracyjnego, a jedynie inwestorzy robót budowlanych.

Odrzucone argumenty

Skarżąca, jako współwłaścicielka nieruchomości i osoba dotknięta skutkami robót budowlanych, powinna być uznana za stronę postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Stroną postępowania w sprawie nałożenia ww. obowiązków jest tylko ten uczestnik procesu budowlanego, na którego nałożony został tego rodzaju obowiązek. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć wyłącznie interes faktyczny w tym, by obowiązek przedstawienia ekspertyzy nałożony został na określony podmiot.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Iwona Niżnik - Dobosz

członek

Maria Czapska - Górnikiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej na podstawie art. 81c Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej, a nie innych postępowań nadzoru budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla prawników procesowych i specjalistów prawa budowlanego ze względu na precyzyjne określenie kręgu stron postępowania administracyjnego.

Kto naprawdę może skarżyć decyzje nadzoru budowlanego? Kluczowe rozstrzygnięcie NSA o legitymacji procesowej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3179/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Iwona Niżnik - Dobosz
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 474/14 - Wyrok WSA w Krakowie z 2014-07-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 81 c ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 50 § 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 474/14 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 474/14, oddalił skargę M. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Miechowie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] działając na podstawie art. 81 c ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 K.p.a. po rozpatrzeniu sprawy budowy przyłącza wraz z pionem kanalizacyjnym w budynku nr [...] w S. w części dotyczącej wykonanej wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu nałożył na inwestora robót T. i J. S. obowiązek przeprowadzenia i dostarczenia w terminie do dnia 31 października 2012 r. dowodu stanowiącego ekspertyzę techniczną wykonanych robót budowlanych - rozbudowy wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu, w budynku mieszkalnym w S. nr [...] gm. N. - działka nr [...]. W ocenie organu przeprowadzenie takiego dowodu służyć miało uzyskaniu informacji na temat prawidłowości wykonanych bez pozwolenia na budowę robót budowlanych, które ze względu na ich ukryty charakter (kanał pionu instalacji, który przebiega po zewnętrznej ścianie budynku mieszkalnego jest obudowany, a elementy jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne są zagłębione w gruncie), spowodowały, że organ nie ma możliwości oceny z urzędu jakości wykonanych samowolnie robót budowlanych. Zatem zastosowanie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane było zasadne.
W związku z zażaleniem T. i J. S. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że organ żądając dokumentów o których mowa w art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma obowiązek przedstawić dowody, które wskazywałyby na uzasadnione wątpliwości organu co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Nie mogło zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że nałożenie w drodze postanowienia obowiązku dostarczenia przez osoby wymienione w art. 81 c ust. 1 ustawy Prawo budowlane odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz może być dokonane tylko wówczas gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, jakość wykonanych robót budowlanych oraz stan techniczny rozbudowanej wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej w budynku nr [...]. Do wniosków tych prowadzi znajdujący się w aktach organu l instancji sporządzony przez S. M. w dniu [...] października 2011 r. protokół z przeprowadzenia okresowej kontroli pięcioletniej obiektu budowlanego. Dokumentacja ta pozwala na stwierdzenie, że roboty budowlane związane z rozbudową wewnętrznej kanalizacji sanitarnej znajdują się w stanie zgodności z prawem. Organ l instancji nie udowodnił, aby w niniejszym przypadku zaistniały przesłanki wynikające z treści art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania są samowolne roboty budowlane polegające na budowie wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej wykonane przez T. i J. S. w mieszkaniu zlokalizowanym na piętrze budynku. Zatem nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że przedłożone protokoły kontroli okresowych są niepełne ze względu na brak możliwości kontroli instalacji w mieszkaniu zlokalizowanym na parterze budynku, należącym do M. B. W świetle art. 81 c ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 28 ust. 2 za adresatów postanowienia mogą być uznani wyłącznie inwestorzy spornych robót, w tym przypadku T. i J. S.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. B. (dalej skarżąca) domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 123 i art. 144 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że budowa przyłącza kanalizacyjnego nie spełnia warunków technicznych nr [...], które zostały wydane dla T. S. w marcu 2005 r. albowiem podłączenie należało wykonać dla całości budynku i w miejscu istniejącego wspólnego szamba, które miało być zasypane. Wykonana samowolna budowa pionu kanalizacyjnego wraz z innymi podłączeniami narusza wszelkie przepisy prawa.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 474/14, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżąca nie ma legitymacji skargowej w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że tylko posiadający legitymację skargową podmiot władny jest żądać skutecznie przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli określonego aktu w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem i usunięcia naruszenia prawa. Przed przystąpieniem do kontroli legalności decyzji administracyjnej lub innego aktu niezbędne jest ustalenie, iż skarga pochodzi od uprawnionego podmiotu, przy czym ustalenia w tym zakresie dokonuje sąd niezależenie od uprzedniej kwalifikacji danego podmiotu przez organy administracji, którą to kwalifikacją nie jest związany.
Sąd stwierdził, że na tle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy wymagało rozważenia zagadnienie zdolności M. B. do bycia skarżącą, czyli stroną w postępowaniu sądowadministracyjnym.
Sąd podkreślił, że w art. 50 § 1 P.p.s.a. prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi przyznano dwom kategoriom podmiotów: każdemu kto ma w tym interes prawny oraz, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej w razie spełnienia pozostałych wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek. Przez podmiot mający interes prawny w powyższym znaczeniu należy rozumieć stronę postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 28 K.p.a., a także inny podmiot, który wprawdzie nie posiadał statusu strony postępowania administracyjnego, lecz ma interes prawny we wniesieniu skargi. Sąd wskazał, że zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie przyjęto, że interes prawny wymagany przepisem art. 50 § 1 P.p.s.a., w tym stanowiący atrybut strony postępowania administracyjnego, musi wynikać z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Jakkolwiek pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a., w świetle orzecznictwa sądowego, może obejmować w wyjątkowych sytuacjach uprawnienia i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego, a nawet ustrojowego, to jednak z reguły wywodzi się on z przepisów prawa materialnego, co jest też wyłącznością interesu, o którym mowa w art. 28 K.p.a., który może znajdować oparcie tylko w prawie materialnym. Zarówno wnoszący skargę do sądu, jak i podmiot chcący uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym pierwszo lub drugoinstacyjnym, względnie je inicjować, musi się legitymować interesem prawnym o charakterze materialnoprawnym.
Zdaniem Sądu, dla ustalenia statusu strony w oparciu o art. 50 § 1 P.p.s.a. istotne jest rzeczywiste powiązanie pomiędzy sytuacją prawną podmiotu a przedmiotem postępowania.
Sąd zauważył, że skarżący, o którym mowa w pierwszym zdaniu art. 50 § 1 P.p.s.a., musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może bowiem dotyczyć tylko jego ˵własnej sprawy administracyjnej˝, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2500/10).
Sąd zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie zarówno postanowienie organu l jak i II instancji dotyczy nałożenia na inwestora robót T. i J. S. obowiązku wykonania i dostarczenia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych rozbudowy wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej w budynku mieszkalnym w S. nr [...], gm. N., działka nr [...]. Stosownie do treści przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Osoby wymienione w ust. 1, a więc te, do których powinien być skierowany nakaz na podstawie ww. przepisu to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego - właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W świetle powyższego Sąd uznał, że stronami postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie są T. i J. S., czyli inwestorzy robót budowlanych. Skarżąca nie jest natomiast uczestnikiem procesu budowlanego, nie może zatem uzyskać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku przedstawienia przedmiotowej ekspertyzy, a w konsekwencji skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego tj. skargi przez sąd rozpoznawanej merytorycznie. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma zatem wyłącznie charakter dowodowy. Stanowisko to zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a ponadto znalazło wyraz m. innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 681/11 (LEX nr 1219260) oraz z dnia 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2106/11 (LEX nr 1223965).
Sąd stwierdził, że przesądzenie, iż skarżąca nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego, tak jak i nie była stroną postępowania administracyjnego, stanowi przeszkodę do rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym. Dopiero bowiem po stwierdzeniu przez Sąd, że skargę złożył podmiot mający status strony, Sąd mógłby przejść do kolejnego etapu postępowania, tj. do merytorycznego zbadania sprawy.
Zaskarżając powyższy wyrok w całości skarżąca w skardze kasacyjnej, postawiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.
Jej zdaniem naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nastąpiło poprzez nietrafne uznanie, jakoby skarżąca miała nie być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, mimo iż była stroną postępowania administracyjnego, którego kontroli ma służyć niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne.
Natomiast naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 81 c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane skarżąca upatruje poprzez nietrafne przyjęcie, jakoby skarżąca jako współwłaściciel obiektu budowlanego i osoba bezpośrednio dotknięta skutkami procesu budowlanego miała nie być stroną postępowania prowadzonego na podstawie ust. 2 tegoż przepisu.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zwrócono się także o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, albowiem nie zostały one zapłacone w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek mieszkalny (zajmowany przez strony postępowania na podstawie podziału quod usum, ale stanowiący jedną nieruchomość), w którym wykonano obiekt budowlany w postaci wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej. Ową instalację wykonali inni współwłaściciele nieruchomości bez udziału skarżącej, bez porozumienia z nią, w sposób sprzeczny z warunkami technicznymi wydanymi przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i w sposób wywołujący szkodę w części nieruchomości zajmowanej przez skarżącą. Z tego powodu skarżąca zainicjowała przed organami nadzoru budowlanego postępowanie, w związku z którym wniesiono skargę skutkującą wydaniem zaskarżonego wyroku. Zamiarem skarżącej było ściganie samowoli budowlanej a nie tylko badanie stanu technicznego obiektu.
Podniesiono, że postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się z wniosku skarżącej, obejmowało samoistny obiekt budowlany (jego samoistność wynika już z definicji zawartej w art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków) oddziałujący na część nieruchomości zajmowanej przez skarżącą obiekt ów, jako część składowa nieruchomości stanowi przedmiot współwłasności skarżącej, nadto sama skarżąca brała w owym postępowaniu czynny udział. W tych okolicznościach za nietrafne pełnomocnik skarżącej uznał stanowisko Sądu Administracyjnego, jakoby skarżąca miała nie być stroną postępowania sądowoadministracyjnego.
W jego ocenie przymiot strony przysługujący M. B. w postępowaniu administracyjnym nie budzi wątpliwości, nie tylko dlatego, że owo postępowanie toczy się na jej wniosek. Przede wszystkim wynika on z przepisów prawa - w odniesieniu do postępowań prowadzonych na podstawie art. 81 c ustawy - Prawo budowlane nie obowiązują ograniczenia przewidziane w niektórych innych przepisach tej ustawy (jak w art. 28 ust. 2, art. 40 ust. 3 czy art. 59 ust. 7), a więc przymiot strony zależy od kwalifikacji podmiotowych wymienionych w treści owego przepisu, czyli przysługuje osobom będącym uczestnikami procesu budowlanego, właścicielami lub zarządcami obiektów budowlanych. Niezależnie od tego - z braku wyraźnego wyłączenia w treści ustawy Prawo budowlane - zastosowanie winien znaleźć art. 28 Kpa, w tym sensie, iż nie można odmówić przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego osobie, która spełnia kryteria podmiotowe wskazane w tym przepisie a równocześnie posiada, w rozumieniu art. 28 K.p.a., interes prawny w żądaniu podjęcia czynności przez organ nadzoru budowlanego.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, niewątpliwie taką właśnie osobą jest skarżąca - będąca zarazem właścicielem obiektu budowlanego (wewnętrzna instalacja kanalizacyjna w nieruchomości stanowi jej część składową nie jest wszak częścią sieci należącej do przedsiębiorstwa kanalizacyjnego - por. art. 47 § 2 w zw. z art. 49 § 1 K.c.), ma interes prawy w żądaniu usunięcia nieprawidłowości związanych z wykonaniem owego obiektu.
Od przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 81 c ustawy Prawo budowlane należy odróżniać status adresata obowiązków, nakładanych na podstawie art. 81 c ust. 2 tejże ustawy. Rację ma Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązki dotyczące procesu budowlanego mogą być nakładane wyłącznie na uczestników tego procesu - ale na gruncie powołanych przepisów nie ma uzasadnienia dla tezy, jakoby w takim wypadku stronami postępowania administracyjnego mogli być jedynie owi uczestnicy. Przepis art. 81 c ust. 2 tej ustawy stanowi wszak jedynie o tym, iż w razie uzasadnionych wątpliwości nakłada się stosowne obowiązki na oznaczone osoby - ale nie zawiera żadnej regulacji dotyczącej określenia kręgu stron postępowania w takiej sprawie. Nieuprawnioną jest więc konstatacja, jakoby tylko adresaci nakładanego obowiązku mieli być stronami podobnego postępowania, zwłaszcza że w praktyce zazwyczaj naruszenia dokonane przez uczestników procesu budowlanego oddziałują na sferę interesu prawnego innych jeszcze osób wymienionych w art. 81 c ust. 1 ustawy Prawo budowlane; pozbawienie tych osób prawa do udziału w postępowaniu, zwłaszcza bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, stanowiłoby przejaw błędnej wykładni prawa, niezgodnej z konstytucyjnymi zasadami państwa prawnego i prawa do sądu.
Pełnomocnik podniósł, że przeciwnie do tezy wyroku orzecznictwo wskazuje, że współwłaściciel obiektu budowlanego jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 81 c ustawy Prawo budowlane nawet jeśli nie występował w procesie budowlanym jako inwestor (por. teza 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22.5.2013 r., sygn. akt II SA/Po 348/13, opubl. w LEX nr 1340404 - w tym orzeczeniu Sąd wyjaśnił, że stroną omawianych tu postępowań nie są osoby trzecie działające w interesie publicznym, ale są nimi "wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, a także właściciel lub zarządca obiektu budowlanego"). Tym samym Sąd Administracyjny, wydając skarżone orzeczenie dopuścił się dwojakiego naruszenia prawa. Pomijając okoliczność, że skarżąca brała jako strona udział w postępowaniu administracyjnym uznał nietrafnie, jakoby nie była ona stroną postępowania sądowoadministracyjnego - czym naruszył przepisy procedury (art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nadto wskutek błędnej wykładni art. 81 c ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy - Prawo budowlane uznał, jakoby współwłaściciel nieruchomości i osoba bezpośrednio dotknięta skutkami procesu budowlanego w tej nieruchomości, nie mógł być stroną wzmiankowanego postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 50 § 1 P.p.s.a. oraz art. 81 c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) zmierzające do wykazania, że skarżąca kasacyjnie powinna być uznana za stronę postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej lub ekspertyzy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stroną postępowania w sprawie nałożenia ww. obowiązków jest tylko ten uczestnik procesu budowlanego, na którego nałożony został tego rodzaju obowiązek. Tym samym tylko ten podmiot uprawniony jest do złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz skargi do sądu administracyjnego. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć wyłącznie interes faktyczny w tym, by obowiązek przedstawienia ekspertyzy nałożony został na określony podmiot. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie dają bowiem innym uczestnikom procesu budowlanego uprawnienia do żądania od organu administracji, by organ ten nałożył na określony podmiot obowiązek przedstawienia oceny technicznej lub ekspertyzy. Jeśli strony postępowania głównego uważają, że pewne okoliczności w tym postępowaniu wymagają przeprowadzenia dodatkowych dowodów, w tym np. dowodu z oceny technicznej lub ekspertyzy, to mogą zgłaszać wnioski o ich przeprowadzenie w oparciu o przepisy K.p.a. Uznanie przez organ odwoławczy, że nie było podstaw do nałożenia na określony podmiot obowiązku przedłożenia opinii technicznej lub ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie pozbawia tym samym innych uczestników postępowania głównego możliwości domagania się przeprowadzenia takich dowodów.
Mając na uwadze powyższe argumenty stwierdzić należy, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI