II OSK 3136/24

II OSK 3136/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Żak
Piotr Broda
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2963/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-04
II OZ 918/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 1, 145, 151, 182, 183, 184, 189, 250, 254
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107, 108
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66, 83
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2963/23 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 4 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2963/23, oddalił skargę W. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 maja 2023r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków.
Zaskarżoną decyzją z 8 maja 2023 r. nr [...], Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie (PINB) z 3 lutego 2023 r. nr [...], którą na podstawie art. 104, art. 108 § 1 i art 10 § 2 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1, ust. 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351; dalej: P.b.) PINB: 1) nakazał skarżącemu oraz T. K. i K. K. zlikwidowanie nieszczelności w przewodzie dymowym z lokalu przy ul. [...][...] oraz 2) zakazał użytkowania pieca CO opalanego węglem z powodu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia.
Skargą W. K. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 P.b.; art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.; art. 66 ust. 1 P.b.
W odpowiedzi na skargę, MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając oddalenie powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że organy nadzoru budowlanego miały nie tylko podstawy, ale i obowiązek wydania decyzji nakazującej zlikwidowanie nieszczelności w przewodzie dymowym z lokalu przy ul. [...][...] oraz zakazującej użytkowania pieca CO opalanego węglem z powodu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Podstawa faktyczna ww. rozstrzygnięć została oparta o protokoły badania przewodów kominowych, dokonanych przez mistrza kominiarskiego. W pierwszym z nich, datowanym na 12.02.2021 r. wskazano, że wspólny komin budynków przy ul. [...][...] i [...] "wymaga remontu nieszczelności, ubytki i pęknięcia komina". Z kolei podczas kontroli przeprowadzonej 26.01.2023 r. również przez mistrza kominiarskiego stwierdzono "Nieszczelność przewodu dymowego od podłączenia kotła CO opalanego węglem w lokalu nr. [...][...]. Stwierdzono wydobywanie się dymu do komory zabudowy kominka w lokalu [...][...]. Stanowi to zagrożenie zdrowia i życia. Zalecam natychmiastowe uszczelnienie przewodu kominowego dymowego. Po wykonaniu zaleceń zgłosić się do ponownej kontroli".
Sąd wskazał, że jak wynika z art. 62 ust. 6 pkt 1 P.b., kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych, w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych przeprowadzają osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim. Ustawodawca przyjął zatem, że kwalifikacje te są niezbędne i wystarczające dla oceny, czy przewody dymowe – takie jak będące przedmiotem nakazu z pkt. 1 decyzji PINB – są w odpowiednim stanie technicznym, jak również, czy ich stan jest zgodny z postulatami wynikającymi z art. 61 P.b. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego, choć również wyspecjalizowane, nie opierały się wyłącznie na własnej wiedzy i doświadczeniu, lecz skorzystały z wiadomości osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje. Nie sposób zatem zarzucić orzekającym w sprawie organom, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Treść opinii kominiarskich, zwłaszcza tej datowanej na 26.01.2023 r. jednoznacznie wskazuje bowiem, że nieszczelności w przewodzie dymowym z lokalu przy ul. [...][...] oraz stan pieca CO opalanego węglem rodzi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia. Sąd zauważył także, że fakt niepowołania ww. przepisów w nagłówku zaskarżonej decyzji nie stanowi o istotnym naruszeniu prawa – z treści tej decyzji wynika bowiem, jakie przepisy podlegały konkretyzacji przez organy obu instancji. Organ odwoławczy, ustosunkowując się do zarzutów odwołania prawidłowo wyjaśnił, że ustalenie osoby odpowiedzialnej za zły stan techniczny obiektu budowlanego lub też za sytuację zagrożenia życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska – nie ma wpływu na możliwość wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. ani też na wybór adresata nakazu/zakazu określonego w tej decyzji. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie przyznaje organom nadzoru budowlanego kompetencji do ustalania osób odpowiedzialnych za konkretne działania, które bezpośrednio spowodowały nieprawidłowości, o których mowa w art. 66 ust. 1 P.b. Zastosowane przez organy przepisy są powiązane z art. 61 P.b., który nakłada na właściciela (lub zarządcę) obiektu budowlanego obowiązki wskazane w tym przepisie. Dlatego też nawet gdyby nieszczelności w przewodzie dymowym z lokalu przy ul. [...][...] rzeczywiście powstały na skutek czynności podejmowanych przez sąsiadów skarżącego, to również i w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego musiałby nałożyć sporny nakaz i zakaz właśnie na skarżącego i pozostałych współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...][...]. Sąd podkreślił przy tym, że automatyzm wyboru adresata decyzji z art. 66 ust. 1 P.b. nie pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia – na drodze postępowania cywilnego – ustalenia osoby bezpośrednio odpowiedzialnej za stan techniczny budynku i uzyskania w tym trybie ewentualnej rekompensaty. Nie jest to jednak w ocenie Sądu kwestia rozstrzygana ani przez organy nadzoru budowlanego ani przez sąd administracyjny, lecz przez sądy powszechne.
Sąd zwrócił także uwagę, że skarżący zarzucił również naruszenie art. 66 ust. 1 P.b. przez nieprawidłowe określenie terminu wykonania nakazu z pkt 1 decyzji PINB, tj. terminu zlikwidowania nieszczelności w przewodzie dymowym. WINB utrzymał bowiem w mocy decyzję PINB, w której termin ten określono jako "60 dni od daty otrzymania decyzji". Skarżący otrzymał decyzję organu I instancji 21 lutego 2023 r., a ostateczna decyzja organu odwoławczego została wydana 8 maja 2023 r., tj. po upływie 60 dni od dnia otrzymania przez skarżącego decyzji PINB. W ocenie skarżącego, w takiej sytuacji termin wykonania obowiązku wygasł przed uzyskaniem przez decyzję przymiotu ostateczności. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zauważył, że jedynym elementem decyzji PINB, który podlegał niezwłocznemu wykonaniu był zakaz użytkowania pieca CO opalanego węglem. W tej i tylko w tej części decyzja organu I instancji podlegała jego zdaniem wykonaniu przed rozpoznaniem odwołania. W spornym zakresie obejmującym pkt 1 tej decyzji, w tym również wyznaczenie terminu, decyzja organu I instancji uzyskała przymiot wykonalności dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji WINB. Dlatego też należało w ocenie Sądu przyjąć, że sześćdziesięciodniowy termin na wykonanie obowiązku określonego w pkt 1 decyzji PINB biegł od dnia wydania przez WINB zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Brak wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., jednak w sposób niemający istotnego wpływu na wynik sprawy. Poza tym, w ocenie Sądu, termin ten jest adekwatny do rozmiarów nałożonego obowiązku i koresponduje z przyczyną wydania zaskarżonej decyzji, jaką było zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Niewątpliwie, organy nadzoru budowlanego musiały wyznaczyć stosunkowo krótki termin aby zminimalizować opisane wyżej zagrożenia. Sąd zauważył przy tym, że ostateczna decyzja wydana na mocy art. 66 ust. 1 P.b. może zostać zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie ustalenia terminu wykonania nałożonych obowiązków. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Skargą kasacyjną W. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej: P.b.) polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu zaskarżonej decyzji pomimo wadliwego określenia terminu na usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przez organ nadzoru budowlanego, którzy przypadał na dzień przypadający na datę przed uprawomocnieniem się decyzji pomimo, że decyzji organu pierwszej instancji nie został w tym zakresie nadany rygor natychmiastowej wykonalności;
2) przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że zasadnym było zobowiązanie m.in. skarżącego do podjęcia działań mających na celu usunięcie rzekomych nieprawidłowości, które w rzeczywistości wystąpiły na skutek praw remontowych przeprowadzonych przez M. i S. F., współwłaścicieli nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością skarżącego – tj. położonej w [...] przy ul. [...][...];
- art. 66 ust. 1 P.b. poprzez uznanie, że termin, w jakim współwłaściciele nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] zostali zobowiązani do likwidacji nieszczelności, określono prawidłowo – tj. należało go liczyć od dnia doręczenia decyzji ostatecznej podczas gdy treść wydanych w sprawie decyzji jednoznacznie wskazuje na to, że termin ten przypadał jeszcze przez ustatecznieniem się decyzji, a równocześnie decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano w tym zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi co do istoty poprzez jej uwzględnienie a także o przyznanie przez WSA w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego w wysokości stawki minimalnej powiększonej o podatek VAT w związku z wniesieniem niniejszej skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zawarto też oświadczenie, o zrzeczeniu się uprawnienia do jej rozpoznania na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca Gmina Trzemeszno zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu odpisu tej skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego zauważyć należy, iż przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji była decyzja podjęta w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (dalej P.b.) nakładająca na W. K., T. K. oraz K. K. obowiązek zlikwidowania nieszczelności w przewodzie dymowym z lokalu przy ul. [...][...] w [...] oraz zakazująca użytkowania pieca CO opalanego węglem z powodu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia. W decyzji PINB w Pruszkowie z dnia 3 lutego 2023 r., w której nałożono ww. obowiązki w odniesieniu do jej pkt 2 nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zaś likwidację nieszczelności w przewodzie dymowym nakazano wykonać pod nadzorem osoby o wymaganych kwalifikacjach w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy decyzją z dnia 8 maja 2023 r., nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarga W. K. na tę decyzję ostateczną została oddalona zaskarżonym wyrokiem. Natomiast skarga kasacyjna kwestionuje ten wyrok zarzutami zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i obrazy prawa materialnego.
Wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego naruszenia przepisów postępowania w realiach tej sprawy nie można skutecznie wskazywać na obrazę art. 1 § 1 i 2 cytat: "p.p.s.a" w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 66 ust.1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust.1 P.b. polegającą na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnieniu, a w konsekwencji nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo wadliwego określenia terminu na usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przez organ nadzoru budowlanego, który przypadał na dzień przed uprawomocnieniem się decyzji, pomimo, że decyzji organ pierwszej instancji w tym zakresie nie nadał rygoru natychmiastowej wykonalności. Z zarzutem tym koresponduje również nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego art. 66 ust.1 P.b poprzez uznanie, że termin w jakim współwłaściciele nieruchomości położonej w [...] zobowiązani zostali do likwidacji nieszczelności określono prawidłowo - tj. należało go liczyć od dnia doręczenia decyzji ostatecznej, podczas gdy treść wydanych decyzji w sprawie jednoznacznie wskazuje na to, że termin ten przypadał jeszcze przed uostatecznieniem się decyzji, a równocześnie decyzji pierwszej instancji nie nadano w tym zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Przede wszystkim w okolicznościach tej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i słusznie w jej realiach zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi z art. 151 p.p.s.a. gdyż ta nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do ewentualnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. gdyż nie ujawniono w trakcie dokonywanej oceny legalności zaskarżonej decyzji naruszeń prawa materialnego, które by miały wpływ na wynik sprawy czy innych naruszeń przepisów postępowania, które miały by istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można też skutecznie zarzucać naruszenie 1 § 1 i 2 cytat: "p.p.s.a" bowiem w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (skrót p.p.s.a.) nie ma takiej jednostki redakcyjnej jest tylko art. 1 p.p.s.a. (bez §) dotyczący pojęcia sprawy sądowoadministracyjnej. Natomiast taka jednostka redakcyjna jaka została wskazana w kasacji to przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (skrót: p.u.s.a.) przy czym ujawniony w tym zakresie błąd kasacji, nie uniemożliwia odniesienia się do takiego zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.
Powołany więc w powiązaniu z innymi przepisami przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ma charakter ustrojowy. Określa on jedynie kryterium, pod jakim sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem strony nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że powołany wyżej art. 1 § 1 i 2 wyznacza jedynie ramy sądowej kontroli.
Przede wszystkim jednak zauważyć należy, iż Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, a to, iż wydał wyrok, który został zakwestionowany skargą kasacyjną, nie oznacza naruszenia ww. normy ustrojowej.
Natomiast zastosowany w sprawie przepis art. 66 ust.1 pkt 1 P.b. stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Przepis ten zastosowany został wobec niespornych i niekwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych sprawy. Obowiązek ten dot. zlikwidowania nieszczelności w przewodzie dymowym w lokalu skarżącego oraz zakaz użytkowania w tymże lokalu pieca opalanego węglem z powodu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Ta podstawa prawna wydanej decyzji oparta została o znajdujące się w aktach sprawy protokoły badania przewodów kominowych, opracowanych przez mistrzów kominiarskich. W pierwszym z nich datowanym na 12 lutego 2021 r. wskazano, że wspólny komin budynków przy ul. [...][...] i [...] "wymaga remontu nieszczelności, ubytki i pęknięcia komina". Z kolei w trakcie kontroli przeprowadzonej 26 stycznia 2023 r. stwierdzono "nieszczelność przewodu dymowego od podłączenia kotła CO opalanego węglem w lokalu [...][...]. Stwierdzono wydobywanie się dymu do komory zabudowy kominka w lokalu ul. [...][...]. Stanowi to zagrożenie życia i zdrowia. Zalecam natychmiastowe uszczelnienie przewodu kominowego dymowego. Po wykonaniu zaleceń zgłosić się do ponownej kontroli."- patrz str. 36 akt PINB.
Przywołany wyżej art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. ma charakter imperatywny, to znaczy nie pozostawia organowi nadzoru budowlanego wyboru co do sposobu działania w przypadku stwierdzenia określonych okoliczności. W rozpatrywanej sprawie zasadnicze zastrzeżenia dotyczą szczelności przewodów dymowych od podłączenia pieca CO w lokalu przy ul [...][...]. Dokonane przez osoby uprawnione, co wyżej wykazano kontrole niewątpliwie wskazywały, że mamy do czynienia z realnym zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. W tej sytuacji decyzję zarówno PINB jak i MWINB należało uznać za zgodne z prawem, przynajmniej w zakresie obowiązków nadzoru budowlanego przewidzianych w przepisach materialnoprawnych. Oczywista jest również zgodność omawianej decyzji PINB z 3 lutego 2023 r. z art. 83 ust. 1 P.b. określającym zadania i kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego.
Wydając nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (poprzez zlikwidowanie nieszczelności w przewodzie dymowym) oraz zakaz użytkowania pieca CO opalanego węglem, organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn, dla których obiekt ten może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, ani nie ustala kto konkretnie ponosi za to odpowiedzialność. W judykaturze wskazuje się i pogląd ten NSA w tym składzie co do reguły podziela, że określony w art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. stan, w którym obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co do zasady nie musi być wiązany z zużyciem lub uszkodzeniem obiektu, jakkolwiek okoliczności tych nie można od siebie w sposób sztuczny odrywać. (por. wyroki NSA z 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 311/22; z 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1363/19).
Nakładając przedmiotowe obowiązki organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, co już wyżej wskazywano, oznaczył je w dwóch punktach przy czym w odniesieniu do pkt 1 (zlikwidowania nieszczelności w przewodzie dymowym) w sentencji decyzji z dnia 3 lutego 2023 r. nakazano wykonać ten obowiązek pod nadzorem osoby o wymaganych kwalifikacjach w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji, zaś w odniesieniu do jej pkt 2 na podstawie art. 66 ust. 2 P.b. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Taki właśnie sposób sformułowania decyzji oznacza jednoznacznie, iż pkt 2 decyzji dotyczący zakazu użytkowania pieca CO opalanego węglem z powodu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia należało wykonać bezwzględnie od dnia doręczenia decyzji (skarżący otrzymał decyzję pierwszej instancji 21 lutego 2023 r.). W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym podkreśla się, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi wyjątek od zasady niewykonalności decyzji przed uzyskaniem cechy ostateczności, dlatego przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej, przy czym zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne (wyrok NSA z 19 lutego 1998 r. sygn. akt V SA 686/97, wyrok NSA z 30 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 116/06). Ponadto w orzecznictwie wyjaśniono, że odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania w związku z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ustawodawca uznaje, iż może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. (w przedmiotowej sprawie było to ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, bezpieczeństwa mienia).
Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna pomimo tego, że nie jest ostateczna (jest wykonywana pomimo np. wniesienia odwołania). Instytucja ta dotyczy zatem wykonalności decyzji nieostatecznych. W przypadku gdy decyzja natychmiast wykonalna staje się ostateczna, nie obowiązują już żadne ograniczenia w jej wykonaniu. Tym samym nadanie rygoru na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. wywołuje skutki wyłącznie w sferze tymczasowej wykonalności decyzji i w takiej też sferze pozostaje aktualne kontestowanie prawidłowości zastosowania owego rygoru.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nieuchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na wadliwość określenia terminu na usunięcie nieprawidłowości (pkt 1 decyzji) nie objętej rygorem natychmiastowej wykonalności nie zasługują na uwzględnienie.
Decyzje administracyjne dopóki nie staną się ostateczne nie są wykonalne, chyba że zostanie im nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 i § 2 k.p.a.). Wszelkie zatem rozstrzygnięcia, w których jest rygor natychmiastowej wykonalności dotyczą decyzji nieostatecznych, i w tej sprawie odniesiono go wyłącznie do pkt 2 decyzji. Natomiast decyzja z dnia 3 lutego 2023 r. w pkt 1 nie została objęta rygorem natychmiastowej wykonalności, tylko wyznaczono termin wykonania obowiązku objętego tym rozstrzygnięciem a oznaczono, że jest to 60 dni od daty doręczenia decyzji. Takie sformułowanie pozwala przyjąć, że dotyczy ono wyłącznie decyzji ostatecznej, skoro inne bez nadanego rygoru nie są przed ich uostatecznieniem wykonywane. Decyzja ostateczna to taka decyzja administracyjna, od której nie można już wnieść odwołania ani wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do decyzji ostatecznych należą decyzje wydane przez organ drugiej instancji (odwoławczy) lub decyzje, w których upłynął termin na złożenie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie, a nie było podstaw do jego przywrócenia. Zatem sformułowanie "w terminie 60 dni od daty otrzymania decyzji" zamieszczone w decyzji pierwszej instancji, często stosowane przez organy administracji, oznaczało w tej sprawie, że obowiązek ten biegł od daty wydania decyzji przez organ odwoławczy tj. 8 maja 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia 3 lutego 2023 r. Gdyby nawet uznać, iż treść w tym zakresie sentencji decyzji budziła pewne wątpliwości (zdaniem NSA nie budzi tych wątpliwości) to jednak jak trafnie zauważył w tym zakresie Sąd pierwszej instancji brak wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., jednak nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie zatem nie mogły doprowadzić do uwzględnienia wniosków wniesionego środka odwoławczego.
Przestawione wyżej rozważania pozwalają także na przyjęcie stanowiska, iż ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie art. 66 ust.1 pkt 1 i ust.2 w zw. z art. 83 ust.1 P.b. z uwagi na niezasadność nałożenia na skarżącego działań w celu usunięcia "rzekomych nieprawidłowości", które w rzeczywistości powstały w wyniku prac remontowych przeprowadzanych przez współwłaścicieli nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością skarżącego położonej w [...] przy ul. [...][...] nie zasługiwał również na uwzględnienie. Wskazywanie na zawinienie innych osób w powstaniu ujawnionych w sprawie nieszczelności w przewodach dymowych z lokalu skarżącego nie mogło mieć wpływu na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Przede wszystkim we wstępnej części tego uzasadnienia podkreślono, iż organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn, dla których obiekt czy jak w tym wypadku przewody dymowe mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo są w nieodpowiednim stanie technicznym, ani nie ustala kto konkretnie ponosi za to odpowiedzialność. Orzecznictwo NSA w zakresie zastosowania art. 66 ust.1 P.b. jest jednolite. Tak więc w przypadku, gdy organ stwierdzi wystąpienie choć jednej ze wskazanych przesłanek, ma obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. Przy czym w świetle art. 66 ust. 1 P.b. nie ma znaczenia z jakiej przyczyny doszło do stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam przypadków- patrz wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 978/24. W tym postępowaniu nie ustala się winnych powstałego stanu rzeczy, co powoduje bezzasadność podnoszonego zarzutu w tym zakresie.
Reasumując, przedstawione rozważana pozwalają uznać, iż wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej pozostają niezasadne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy w tym przedmiocie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.