II OSK 3112/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość, ale bez rażącego naruszenia prawa, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie i zasądził koszty. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną, kwestionując m.in. niezastosowanie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i uznanie go za sprzeczny z prawem UE oraz Konstytucją RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że art. 100d ustawy o pomocy, który wstrzymywał biegi terminów i wykluczał środki prawne na wypadek bezczynności lub przewlekłości, utracił tymczasowy charakter z uwagi na wielokrotne przedłużanie jego obowiązywania. NSA stwierdził, że od 1 lipca 2024 r. przepis ten jest w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki). Sąd podkreślił, że długotrwałe usuwanie środków prawnych zwalczających bezczynność organów godzi w prawo do sądu. NSA odniósł się również do kwestii zakresu podmiotowego art. 100d, uznając, że dotyczy on wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy, co ma na celu usprawnienie działania organów w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy. Sąd uznał, że termin 60 dni na załatwienie sprawy (art. 112a ustawy o cudzoziemcach) upłynął, a organ pozostawał w bezczynności, co uzasadniało uwzględnienie skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania prawa do sądu w kontekście przewlekłości postępowań administracyjnych, zwłaszcza w sprawach cudzoziemców, oraz interpretacja przepisów ograniczających możliwość zwalczania bezczynności organów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami. Ocena konstytucyjności przepisów może ewoluować wraz ze zmianą okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczający możliwość zwalczania bezczynności i przewlekłości organów administracji, może być stosowany po jego wielokrotnym przedłużaniu, czy też jest sprzeczny z konstytucyjnym prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 100d ustawy o pomocy nie może być stosowany od 1 lipca 2024 r. z uwagi na oczywistą sprzeczność z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ długotrwałe usuwanie skutecznych środków prawnych zwalczających bezczynność organów godzi w prawo do sądu.
Uzasadnienie
Wielokrotne przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, który wyklucza środki prawne na wypadek bezczynności lub przewlekłości, utraciło charakter tymczasowy i jest sprzeczne z konstytucyjnym prawem do sądu, zapewniającym rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Jaki jest zakres podmiotowy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 100d ustawy o pomocy ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do tych wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, co ma na celu usprawnienie działania organów w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy.
Uzasadnienie
Różne pojęcia użyte w akcie normatywnym powinny mieć różne znaczenia. Słowo 'cudzoziemiec' w art. 100d, nieokreślone szczegółowo, powinno być rozumiane zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, a jego stosowanie do wszystkich cudzoziemców wpisuje się w cel ustawy o pomocy, odciążając organy w sprawach innych niż dotyczące obywateli Ukrainy.
Czy w przypadku wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę złożonego 4 sierpnia 2023 r. organ administracji pozostawał w bezczynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji pozostawał w bezczynności, ponieważ termin 60 dni na załatwienie sprawy upłynął 29 sierpnia 2024 r., a sprawa nie została załatwiona do dnia wydania wyroku WSA.
Uzasadnienie
Po uzupełnieniu braków wniosku i wszczęciu postępowania 4 października 2023 r., organ miał wystarczająco dużo czasu na załatwienie sprawy. Nawet jeśli bieg terminów był wstrzymany na mocy art. 100d ustawy o pomocy, organ mógł podejmować czynności, a termin 60 dni (art. 112a ustawy o cudzoziemcach) upłynął.
Przepisy (26)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis dotyczący wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw i wykluczenia środków prawnych na wypadek bezczynności lub przewlekłości.
ustawa o pomocy art. 100d § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis dotyczący wykluczenia środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości.
ustawa o pomocy art. 100d § 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis dotyczący wykluczenia środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt.
k.p.a. art. 37 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 100d § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten, przewidujący wstrzymanie biegu terminów i wykluczenie środków prawnych na wypadek bezczynności lub przewlekłości, utracił tymczasowy charakter i jest sprzeczny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP od 1 lipca 2024 r.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
ustawa o pomocy art. 100c § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis analogiczny do art. 100d, obowiązywał do 31 grudnia 2022 r.
ustawa o pomocy art. 100c § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis analogiczny do art. 100d ust. 3.
ustawa o pomocy art. 100c § 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis analogiczny do art. 100d ust. 4.
ustawa o pomocy art. 100d § 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Dopuszcza podejmowanie przez organ czynności w czasie wstrzymania biegu terminów.
ustawa o cudzoziemcach art. 3 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Definicja pojęcia 'cudzoziemiec' na potrzeby ustawy.
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 35 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 35 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Konstytucja RP art. 91 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada prymatu prawa krajowego nad prawem UE w przypadku sprzeczności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie.
Konstytucja RP art. 37
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawna cudzoziemców na terytorium RP.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Jurysdykcja sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczający możliwość zwalczania bezczynności i przewlekłości organów, utracił tymczasowy charakter i jest sprzeczny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki). • Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ termin 60 dni na załatwienie sprawy upłynął, a sprawa nie została załatwiona. • Art. 100d ustawy o pomocy ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do tych wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Wojewody Śląskiego dotyczące naruszenia art. 100d ustawy o pomocy, sprzeczności z prawem UE i Konstytucją RP. • Argumentacja Wojewody o braku bezczynności z uwagi na okoliczności niezależne od organu (pandemia, niedobory kadrowe, napływ wniosków, wojna na Ukrainie, nowe zadania).
Godne uwagi sformułowania
długotrwałe usunięcie z sytemu prawnego takich skutecznych środków prawnych godzi zatem bezpośrednio w prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • ostatnie przedłużenie terminu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, czyli do 30 września 2025 r., nie może być uznane za usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami związanymi z wojną w Ukrainie • skoro w żadnym przepisie ustawy o pomocy nie zdefiniowano pojęcia 'cudzoziemiec' na potrzeby całej tej ustawy, to o ile szczególny jej przepis nie stanowi inaczej (...), należy to pojęcie rozumieć w sposób ustalony w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sędzia del. WSA
Tomasz Zbrojewski
sędzia NSA
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania prawa do sądu w kontekście przewlekłości postępowań administracyjnych, zwłaszcza w sprawach cudzoziemców, oraz interpretacja przepisów ograniczających możliwość zwalczania bezczynności organów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami. Ocena konstytucyjności przepisów może ewoluować wraz ze zmianą okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego ograniczeń w kontekście specustawy, co jest istotne dla prawników i obywateli. Pokazuje, jak NSA interpretuje przepisy mające na celu usprawnienie administracji, ale mogące naruszać prawa jednostki.
“Prawo do sądu kontra specustawa: NSA rozstrzyga o bezczynności urzędników.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.