II OSK 3099/12

II OSK 3099/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-12-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
IV SA/Po 417/12 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2012-10-04
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 154, 8, 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 417/12 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia . marca 2012 r. nr . w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasadzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 417/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi L. W. uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił przyznania L. W. uprawnień kombatanckich, a następnie w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 95/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. W. na decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.
W piśmie z dnia 14 lipca 2010 r. skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie uprawnień kombatanckich. Kierownik UdSKiOR, po uzyskaniu odpowiedzi od wnioskodawczyni, co do trybu, w jakim żąda ona rozpatrzenia ponownego wniosku, i wskazaniu, że powodem złożonego przez nią wniosku jest skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, decyzjami z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz [...] września 2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji własnych w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, uznając, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich L. W.
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 984/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi L. W. uchylił obie ww. decyzje.
W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że z treści pisma skarżącej z dnia 6 sierpnia 2010 r., w którym odpowiadała na wezwanie organu o wskazanie trybu postępowania, nie wynika, aby skarżąca świadomie wskazała na przepis art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. jako podstawę do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności. Wynika z niego, że skarżąca nie widzi różnicy w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego prowadzonego po wydaniu decyzji ostatecznej. Oznacza to, że organ naruszył zasadę pouczania i informowania strony (art. 9 K.p.a.) i w sposób niewłaściwy przeprowadził wykładnię oświadczenia woli strony w zakresie zgłaszanych wniosków. Organ nie wyjaśnił również stronie, że co do zasady nie prowadzi się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności po wyroku sądu, a WSA wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r. o sygn. IV SA/Po 95/10 oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich. Organ w pierwszej kolejności powinien ocenić, czy wobec wydania przez WSA wyroku występują przeszkody czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. WSA zaznaczył, że wprawdzie wyrok z dnia 9 marca 2010 r. nie ma uzasadnienia, jednak ustalenie stron postępowania, szczególnie w przypadku postępowania w sprawach kombatanckich, gdzie udział bierze tylko wnioskodawca, nie nastręcza wątpliwości, bowiem postępowanie wszczynane jest na wniosek strony. Wydanie wyroku przez sąd oznacza również, że strona brała czynnie udział w całym postępowaniu, zaś sąd z urzędu również ustala strony tego postępowania. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie, w której organ prowadził postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., nie był uprawniony do wydania decyzji merytorycznej, lecz przedmiotowy wniosek powinien załatwić poprzez wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik UdSKiOR decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] – działając na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. w zw. z art. 1–4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) – odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał korespondencję ze skarżącą zmierzającą do jednoznacznego wskazania, w którym spośród nadzwyczajnych trybów K.p.a. żąda ona rozpoznania swojego wniosku. Organ zaznaczył, że skoro skarżąca w swoich pismach nie wskazała trybu rozpoznania wniosku, a nie powołała się na przesłanki wznowienia postępowania, argumentując wniosek jedynie okolicznością uzyskania uprawnień kombatanckich przez inne osoby wysiedlone tym samym transportem, to zakwalifikował pismo, jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Organ podkreślił, że okoliczność wysiedlenia skarżącej i jej rodziny w grudniu 1939 r. na teren Generalnego Gubernatorstwa poprzez punkt zbiorczy w Środzie Wlkp. nie budzi wątpliwości, brak jest natomiast jakichkolwiek dowodów na okoliczność pobytu skarżącej w obozie przejściowym w Łodzi. Organ zaznaczył, że w toku obecnego postępowania nie prowadził postępowania dowodowego, a jedynie badał czy w sprawie mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 154 K.p.a. Organ ocenił, że okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej. Podkreślił, że w świetle prawomocnego wyroku oddalającego skargę na decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 95/10) nie mógł zaprezentować oceny prawnej odmiennej od oceny wyrażonej przez ten sąd.
Od ww. decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym napisała, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wnosi o wznowienie postępowania w celu zmiany obu decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, a w przypadku stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania – o rozstrzygnięcie wniosku w trybie art. 154 § 1 K.p.a.
Uzasadniając wniosek napisała, że fakt przebywania przez nią w obozie w Środzie Wlkp. wynika z dokumentów udostępnionych przez Instytut Pamięci Narodowej i znajdujących się w aktach sprawy, w związku z czym wnosi o wznowienie postępowania. Za pierwszym razem Kierownik UdSKiOR nie posiadał pełnej informacji i dokumentacji w tym zakresie; wniosek nie został prawidłowo uzasadniony z powodu braku znajomości prawa. Skarżąca podkreśliła, że dobra wola organu może wpłynąć na pozytywne rozpatrzenie kolejnego wniosku.
Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Kierownik UdSKiOR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumenty oraz ocenę prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zaznaczył, że ciężar dowodu dotyczącego okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, która ubiega się o to uprawnienie, zaś organ winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia prawdy obiektywnej w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, którymi nie mogą być tylko twierdzenia strony Skarżącej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca oceniła zaskarżoną decyzję, jako krzywdzącą. Podkreśliła, że z obozu w Środzie Wlkp. została przewieziona, razem z rodzicami, do obozu przesiedleńczego w Łodzi, a następnie na teren Generalnego Gubernatorstwa.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 417/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt (czynność), zostało uznane za błędne. Z kolei wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję wyrażonej przez sąd oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Utrata mocy wiążącej ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo – w razie zmiany stanu prawnego powodującego, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, uw. 8 do art. 153).
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną zawartą w wyroku WSA z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 95/10 (bez wskazań, co do dalszego postępowania, bo wyrok ten nie posiada pisemnego uzasadnienia) oraz oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z dnia 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 984/10.
Przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie ujawnił, że – jak trafnie skonstatował WSA w wyroku o sygn. IV SA/Po 984/10 – skarżąca zasadniczo nie widzi różnicy w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego prowadzonego po wydaniu decyzji ostatecznej. Zatem nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji wyboru określonego trybu. Celem skarżącej jest doprowadzenie do zmiany obiektywnie niekorzystnej dla niej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., która w stanie faktycznym i prawnym ustalonym na dzień jej wydania została oceniona przez WSA jako prawidłowa w wyroku o sygn. IV SA/Po 95/10.
Wobec powyższej konstatacji, zdaniem Sądu, szczególnego znaczenia w sprawie nabiera dyspozycja art. 9 zd. drugie K.p.a., zgodnie z którym organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W świetle cytowanego przepisu Kierownik UdSKiOR zasadnie starał się ustalić rzeczywistą wolę skarżącej w wystąpieniu z ponownym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich oraz dokonać jego prawidłowej, prawnoprocesowej kwalifikacji. Sąd stwierdził, że nie podziela jednak wniosków, do jakich doszedł organ w powyższych kwestiach.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że wnioskodawczyni nie wskazała, w którym z trybów – art. 145 § 1 K.p.a. czy art. 154 K.p.a. – żąda rozpoznania swojej sprawy. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca własnoręcznym pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r., a więc już po wydaniu poprzedniego wyroku w sprawie, zwróciła się do organu "z prośbą o wznowienie postępowania ponieważ wystąpiły nowe okoliczności: jak fakt przebywania w obozie w Łodzi" (k. 59). Do swojego pisma załączyła komputeropis pisma adresowanego również do organu, z datą nagłówkową 29 kwietnia 2011 r. Załączone pismo zawiera dane personalne skarżącej, ale nie zawiera jej podpisu. Zarazem sposób zredagowania tego pisma każe przypuszczać, że zostało ono sporządzone z pomocą osoby obeznanej z prawem (niewykluczone, że z udziałem pełnomocnika z urzędu reprezentującego skarżącą poprzednio przed WSA w sprawie o sygn. IV SA/Po 984/10). Załącznik ten jest formalnym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Zastrzeżono w tym piśmie, że w przypadku stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 K.p.a. wniosek należy rozstrzygnąć w trybie art. 154 § 1 k.p.a. (k. 58–56).
Wobec jednoznacznej treści tego pisma, a zarazem nieopatrzenia go podpisem, rolą organu było jedynie upewnić się, czy wniosek rzeczywiście pochodzi od skarżącej – poprzez wezwanie jej do podpisania pisma względnie nadesłania jego podpisanego egzemplarza – i dalej procedować zgodnie z tak zweryfikowanym wnioskiem. Tymczasem organ będąc w posiadaniu tego pisma w aktach sprawy dalej – z niezrozumiałych względów – dopytywał w kolejnych pismach, czy jest wolą strony rozpatrzenie sprawy w "innym trybie nadzwyczajnym" niż tryb wskazany w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., oraz indagował stronę o precyzyjne wskazanie trybu (k. 89). Wezwanie o wskazanie trybu z art. 145 § 1 K.p.a. lub art. 154 K.p.a. powtórzył w piśmie z dnia 8 lutego 2012 r. (k. 98). Skarżąca – domyślając się zapewne, że została postawiona przed istotnym wyborem proceduralnym – unikała już wskazania organowi, który tryb nadzwyczajny ten ma zastosować, podkreślając swoją nieznajomość prawa. Ostatecznie organ wybrał tryb z art. 154 k.p.a. W ten sposób, w ocenie Sądu, organ dopuścił się naruszenia art. 8 K.p.a. w związku z art. 9 K.p.a. Zgodnie z art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Tymczasem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy referowane działanie organu, wybierającego procedurę z art. 154 K.p.a. może być poczytywane za swoisty "unik" na rzecz trybu "łatwiejszego", w którym nie dochodzi do uzupełnienia i weryfikowania materiału dowodowego, co zresztą podkreślał skwapliwie sam organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. wskazując, że w toku obecnego postępowania nie prowadzi postępowania dowodowego. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie sposób wykluczyć, że przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego w ramach trybu wznowieniowego doprowadziłoby jednak do ustalenia faktów, które przemawiałyby za uchyleniem pierwotnej decyzji odmownej. Z tych powodów obie wydane w sprawie decyzje nie mogły się ostać.
Sąd stwierdził również, że nie podziela poglądu skarżącej o niedopuszczalności "ujawnienia" przez nią personaliów osób, które jechały tym samym transportem i nabyły uprawnienia kombatanckie. Sąd ocenił takie podejście skarżącej, jako błędne i nie znajdujące dostatecznego oparcia w przepisach prawa, które to przepisy np. zasadniczo dopuszczają ujawnianie danych osobowych za zgodą zainteresowanego podmiotu. Z uwagi na upływ czasu i brak dokumentów zeznania osób wówczas wysiedlanych, które otrzymały uprawnienia z tego tytułu, mogą mieć szczególnie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Zarazem podnoszenie argumentu o istnieniu innych osób (świadków), po czym odmawianie podania ich personaliów, rodzi uzasadnione wątpliwości, co do prawdziwości takiego stwierdzenia. Nadto Sąd wskazał, że skarżąca ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani nawet w skardze do sądu, nie przedstawiła choćby "cienia" dowodu wskazującego, że przeżyła obóz przesiedleńczy w Łodzi. Tymczasem warunkiem przyznania uprawnień kombatanckich jest udowodnienie okoliczności, od zaistnienia których ustawodawca uzależnił przyznanie takich uprawnień.
Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie w trybie nadzwyczajnym wskazanym w załączniku do pisma skarżącej z dnia 28 kwietnia 2011 r., a powtórzonym następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 marca 2012 r. oraz w skardze – tj. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – uzupełniając w miarę możliwości materiał dowodowy, po czym rozstrzygnie wznowione postępowanie stosownie do ustaleń faktycznych i prawnych sprawy. Wszelkie ewentualne pisma adresowane do skarżącej winny być opatrzone pouczeniem sformułowanym w sposób zrozumiały dla osoby nie obeznanej z prawem.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 154 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. i art. 9 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że normy postępowania administracyjnego zostały naruszone, podczas gdy organ administracji prawidłowo zastosował wskazane przepisy procedury administracyjnej dokonując ich prawidłowej wykładni oraz stosując właściwy tryb nadzwyczajny postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma usprawiedliwione podstawy. Podzielić należy stanowisko skarżącego kasacyjnie, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia art. 8 K.p.a. i art. 9 K.p.a. Na organach administracji ciąży wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz obowiązek udzielania im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek ten nie może być jednak rozumiany w ten sposób, że organ administracji jest zobowiązany do pełnienia roli "doradcy prawnego" strony postępowania. To strona postępowania powinna określić czego żąda od organu administracji i jakie postępowanie organ ten ma przeprowadzić.
W toku postępowania administracyjnego organ administracji wielokrotnie wzywał wnioskodawczynię do sprecyzowania swojego żądania.
W piśmie z dnia 3 października 2011 r. (k - 89 akt administracyjnych) organ administracji zwrócił się do wnioskodawczyni o udzielenie informacji, czy intencją wnioskodawczyni było rozpoznanie sprawy w trybie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., czy też w innym trybie nadzwyczajnym, a jeżeli tak to o wskazanie tego trybu. W odpowiedzi na to pismo wnioskodawczyni w piśmie z dnia 18 października 2011 roku (k - 92 akt administracyjnych) wskazała, że wnosi o rozpoznanie sprawy w innym trybie nadzwyczajnym.
W piśmie z dnia 8 lutego 2012 r. (k - 97, 98 akt administracyjnych ) organ administracji zwrócił się do wnioskodawczyni o wskazanie, czy wnosi o wznowienie postępowania w trybie art.145 K.p.a., czy też wnosi o uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. W piśmie tym organ administracji przytoczył treść ww. przepisów. W odpowiedzi na to pismo wnioskodawczyni w piśmie z dnia 22 lutego 2012 r. poinformowała organ administracji, że wnosi o "rozpatrzenie sprawy w trybie nadzwyczajnym" (k - 100 akt administracyjnych).
Nadmienić należy również, że we wcześniejszym piśmie z dnia 26 lipca 2010 roku (k - 30, 31 akt administracyjnych organ administracji także wzywał skarżącą do sprecyzowania wniosku i w treści tego pisma przytoczył treść art. 145 K.p.a., art. 154 K.p.a. oraz art. 156 § 1 K.p.a.
Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej pism organu administracji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy, że organ należycie wywiązał się z obowiązku czuwania nad tym, aby wnioskodawczyni nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa oraz z obowiązku udzielania jej w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Zwrócić należy uwagę na fakt, że do pisma wnioskodawczyni z dnia 28 kwietnia 2011 r. (k - 59 akt administracyjnych) załączone zostało pismo, w którym widnieje data "29 kwietnia 2011 r.". Wnioskodawczyni nigdy nie kwestionowała, że pismo to zawiera jej żądanie skierowane do organu administracji. W piśmie tym wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania, ale gdyby organ administracji uznał, że nie ma możliwości wznowienia, to prosi by jej wniosek został potraktowany jako prośba o zmianę ostatecznej decyzji na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. z uwagi na jej słuszny interes.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę okoliczność, że:
– we wniosku z dnia 28 kwietnia 2011 roku poza werbalnym żądaniem wznowienia postępowania z uwagi na pojawienie się nowych okoliczności sprawy wnioskodawczyni żadnych nowych okoliczności nie wskazała, oraz że
– w załączniku do wniosku z dnia 28 kwietnia 2011 zawarła wniosek alternatywny wnosząc, by to organ administracji na podstawie okoliczności sprawy uznał, czy należy wszcząć postępowanie nadzwyczajne, o którym mowa w art. 145 K.p.a., czy też w art. 154 K.p.a.,
uznać należy za w pełni uprawnione potraktowanie przez organ administracji pisma wnioskodawczyni z dnia 28 kwietnia 2011 r. wraz z załącznikami, jako wniosku o zmianę decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 K.p.a. Twierdzenie Sądu I instancji, że działanie organu administracji wybierającego procedurę z art. 154 K.p.a. może być poczytywane za swoisty "unik" na rzecz trybu "łatwiejszego", jest twierdzeniem dowolnym i nieuzasadnionym.
Nie ma zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstaw do formułowania wobec organu administracji zarzutu, że odczytując żądanie wnioskodawczyni, jako żądanie zmiany decyzji w trybie art. 154 K.p.a. organ naruszył wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Wydana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych decyzja z dnia [...] marca 2012 roku oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. nie naruszają również art. 154 K.p.a. jak również nie naruszają przepisów prawa materialnego, to jest ustawy z dnia 4 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371)
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. oraz art. 207 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.