III FSK 130/23

III FSK 130/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III FSK 3621/21 - Wyrok NSA z 2022-11-30
III SA/Wa 2132/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonego orzeczenia
Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 284, art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 20 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 3621/21 i zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 lipca 2019 r. nr [...]. w sprawie skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skarg kasacyjnych D. S. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 9 września 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2132/19 sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia 1. wstrzymać wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2022 r. , sygn. akt III FSK 3621/21; 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 lipca 2019 r. nr [...].
Uzasadnienie
W skardze o wznowienie postępowania zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2022 r., sygn.. akt III FSK 3621/21, pełnomocnik skarżącego zawarł wiosek o wstrzymanie wykonania wyroku NSA na podstawie art. 284 p.p.s.a. oraz wstrzymanie wykonania decyzji SKO na podstawie art. 61 §1 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku NSA wskazano co następuje:
1.uwzględnienie wysokości zobowiązań podatkowych przy ocenie wypełnienia przesłanek wstrzymania wykonania wyroku jest elementem, który należy uwzględnić przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku - podatnik będący osobą fizyczną, od dnia 1 stycznia 2020 r. nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, dla której wskazana kwota jest kwotą bardzo znaczną. Zobowiązanie podatkowe ustalone decyzją w wysokości 83.665 zł nie jest jedynym zobowiązaniem, jakie ciąży na Stronie. Burmistrz na przestrzeni ostatnich kilku lat wydawał w stosunku do Strony decyzje dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2012 - 2019 których łączna wysokość sięga kwoty niemal 500.000 zł. Podstawą i przesłanką warunkującą prowadzenie działalności gospodarczej przez Stronę jest posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości, który umożliwia nie tylko prowadzenie faktycznych czynności na terenie tej nieruchomości, ale przede wszystkim zawieranie umów, a następnie odbiór i zagospodarowywanie odpadów z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. czy ciepłowni i elektrociepłowni, które są podstawowym materiałem niezbędnym do prowadzenia prac na terenie nieruchomości. W związku z powstałym pod koniec 2019 roku sporem z Nadleśnictwem - dysponentem nieruchomości Stronie nie przedłużono okresu obowiązywania umowy o udostępnienie nieruchomości w celu jej zagospodarowania z dnia 1 lutego 1999 r., która - jak twierdzi Nadleśniczy Nadleśnictwa D.- wygasła z końcem 2019 r. W takich okolicznościach Strona od początku stycznia 2020 r. nie ma faktycznej możliwości prowadzenia żadnej działalności mającej na celu zagospodarowanie nieruchomości i de facto tej działalności nie prowadzi, z powodu uniemożliwiania jej dostępu do nieruchomości przez Nadleśnictwo D.. Spór w tym zakresie zawisł przed Sądem Rejonowym dla m.st. W. w W. o zobowiązanie Skarbu Państwa - Nadleśnictwa D. do złożenia oświadczenia o przedłużeniu okresu obowiązywania umowy (sygn. akt [...]). W sprawie tej nie odbyła się dotychczas jeszcze pierwsza rozprawa.
2. Drugą istotną okolicznością wpływającą na możliwość prowadzenia działalności mającej na celu zagospodarowanie Nieruchomości jest fakt, że brak tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością (a także brak innej nieruchomości, która mogłaby w tym celu zostać wykorzystana) uniemożliwia Stronie zawarcie jakiejkolwiek umowy na odbiór odpadów, które są niezbędne do prowadzenia działalności w zakresie, w jakim dotychczas Strona ją prowadziła na zlecenie Nadleśnictwa D.. W takim stanie rzeczy od początku 2020 r. Strona nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, gdyż z obiektywnych względów nie jest to możliwe. Wykonanie Wyroku NSA (a tym samym wykonanie Decyzji SKO, wydanie wyroku przez NSA spowodowało upadek zabezpieczenia wynikającego z postanowienia WSA z dnia 29 maja 2020 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji SKO - w załączeniu) w drodze egzekucji spowoduje konieczność sprzedaży ciężkiego sprzętu, wykorzystywanego w prowadzonej przed 2020 r. działalności, co z kolei spowoduje brak możliwości wznowienia prac na nieruchomości w przypadku korzystnego dla Strony rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej za sygn. akt [...].
3. Podjęcie przez organ egzekucyjny próby przymusowego wyegzekwowania należności wynikającej z ostatecznej Decyzji SKO i prawomocnej w związku z wyrokiem NSA (a także każdej innej decyzji Burmistrza, dotyczącej podatku od nieruchomości za pozostałe lata) może zostać majątku trwałego Strony. Właśnie z tym należy wiązać groźbę wyrządzenia Stronie niepowetowanej szkody, z czym zgodził się WSA w postanowieniu z dnia z dnia 14 października 2020 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji SKO (załącznik). W okolicznościach sprawy wszczęcie przymusowej egzekucji oznaczać będzie konieczność wymuszonej sprzedaży parku maszynowego Strony (Strona nie posiada innych wartościowych składników majątkowych, które mogłyby posłużyć do zaspokojenia przedmiotowych należności). Sprzęt (ładowarki, koparki, ciężarówki, wozidła, naczepy i inne maszyny) nie jest sprzętem ogólnodostępnym. Strona w załączeniu przedłożyła "Ogłoszenie o zaproszeniu do składania ofert w postępowaniu", w którym nabyty zostały sprzęt wykorzystywany w prowadzonej działalności, a który musiałby zostać zbyty w celu zaspokojenia - nieistniejącej zdaniem Strony - zaległości podatkowej. Posiadany sprzęt to sprzęt specjalistyczny, którego nabycie sfinansowane zostało w znacznej części w ramach Projektu "Podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstwa "D." poprzez rozbudowę parku maszynowego" ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013 oraz ze środków budżetu województwa mazowieckiego.
4. Oprócz utraty składników majątkowych - tj. sprzętu niezbędnego do wykonywania prac na terenie nieruchomości - w przypadku ich sprzedaży w drodze licytacji komorniczej Strona mogłaby zostać zobowiązana nawet - w związku z utratą trwałości projektu - do zwrotu uzyskanej kwoty dofinansowania w wysokości 3.882.326,40 zł. W efekcie, sprzedaż majątku przedsiębiorstwa oznaczać będzie zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej z jednoczesnym pozbawieniem możliwości powrotu do pracy osób zatrudnianych do 2020 r. przez Stronę.. Zatem faktycznie poniesiona przez Stronę szkoda nie będzie ograniczała się do utraty sprzętu, ale także prawdopodobnej konieczności zwrotu środków otrzymanych tytułem dofinansowania sprzętu. Dodatkowo, jeżeli Strona zostałaby pozbawiona sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności gospodarczej, to w sytuacji, gdy możliwym byłoby już podjęcie tej działalności (m.in. wskutek uzyskania praw do terenu nieruchomości) Strona nie będzie mogła jej w ogóle wówczas podjąć, w czym istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia Stronie niepowetowanej skody w wyniku wykonania Wyroku NSA i zaskarżonej Decyzji SKO.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek w zakresie wstrzymania wykonania wyroku jest zasadny, natomiast w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 284 p.p.s.a., wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia, jednakże w razie uprawdopodobnienia, iż zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia.
Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu i w zasadzie nie może opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony. Przeprowadza się je za pomocą środków nieskrępowanych wymaganiami co do formy, statuowanymi przez przepisy o postępowaniu dowodowym. W praktyce może nim być w szczególności pisemne oświadczenie osoby trzeciej, nieformalne przesłuchanie strony lub tzw. początek dowodu na piśmie (por. M. Irzykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, NP 1980, nr 3, s. 79). Co do zasady, uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Przy ocenie problematyki z tego zakresu sąd musi opierać się na wskazanym przez stronę materiale, który pozwala na zajęcie określonego stanowiska w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2008 r., I OZ 310/08, LEX nr 494195). Należy podzielić pogląd NSA wyrażony w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2013 r., II FSK 2870/13, LEX nr 1406536, iż "do wykazania, że wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania grozi niepowetowana szkoda, nie jest wystarczający sam wniosek strony ani powtórzenie treści przepisu. Wniosek taki musi zawierać uzasadnienie, które powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Argumentacja wnioskodawcy winna być dodatkowo wsparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek.
We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że w związku z powstałym pod koniec 2019 r. sporem z dysponentem nieruchomości (Nadleśnictwo odmówiło podpisania aneksu do umowy z dnia 1 lutego 1999 r. o udostępnienie nieruchomości w celu jej zagospodarowania, która to umowa - jak twierdzi Nadleśnictwo - wygasła z końcem 2019 r.) - skarżący od początku stycznia 2020 r. nie ma faktycznej możliwości prowadzenia żadnej działalności mającej na celu zagospodarowanie nieruchomości i de facto tej działalności nie prowadzi z powodu braku dostępu do nieruchomości. Brak tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością uniemożliwia skarżącemu zawarcie jakiejkolwiek umowy na odbiór odpadów, które są niezbędne do prowadzenia działalności w zakresie, w jakim dotychczas skarżący ją prowadził. Od początku 2020 r. skarżący, jak i zatrudnione przez niego obecnie osoby, faktycznie nie wykonują żadnych prac, a skarżący nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, gdyż z obiektywnych względów nie jest to obecnie możliwe. Nawet gdyby skarżący dysponował dostępem do terenu wyrobiska, wykonywanie prac oznaczałoby utrzymywanie kontaktu skarżącego i jego pracowników z innym osobami (załadunek, transport, przekazywanie dokumentacji towarzyszącej załadunkowi itp.), co w czasie epidemii wręcz uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej Skarżący z przyczyn od siebie niezależnych od blisko 4 miesięcy nie prowadzi żadnych prac na nieruchomości, a w związku z tym nie uzyskuje przychodów, które pozwoliłyby na wykonanie decyzji. Wykonanie decyzji spowoduje skierowanie egzekucji do majątku trwałego skarżącego, co wywoła z kolei konieczność wymuszonej sprzedaży parku maszynowego, sprzętu specjalistycznego, którego zakup został sfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Taka sprzedaż będzie wiązała się z koniecznością zwrotu dofinansowania w wysokości ponad 3.880.000 zł. Sprzedaż majątku przedsiębiorstwa oznaczać będzie zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej z jednoczesnym pozbawieniem pracy osób zatrudnionych przez skarżącego.
Bez wątpienia konieczność sprzedaży specjalistycznego parku maszynowego - niezbędnego dla przedsiębiorcy do wykonywania działalności gospodarczej należy oceniać w kategorii niepowetowanej szkody.
Naczelny Sąd Administracyjny ma na względzie, że z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że zaistniały przesłanki do udzielenia mu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a (postanowienie NSA z 5 maja 2020 r. II FSK 1635/19 oraz postanowienie WSA z 29 maja 2020 r. III SA/Wa 2191/19), Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że wprawdzie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie mogą mieć pełnego zastosowania do przesłanek z art. 284 p.p.s.a., to zważywszy na fakt uprawdopodobnienia przez Skarżącego złożonego wniosku, uznać go należy za uprawdopodobniony.
Odnośnie do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. - po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niniejsza sprawa dotyczy wznowienia postępowania sądowego. W niniejszym postępowaniu przedmiotem nie jest akt administracyjny, ale prawomocne orzeczenie Sądu. Sąd może zastosować ochronę przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. w przypadku gdy przedmiotem postępowania sądowego jest akt administracyjny określony w art. 61 § 1 p.p.s.a. W postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania sądowego przedmiotem zaskarżenia nie jest akt administracyjny, ale prawomocne orzeczenie sądowe.
Z tego względu w ocenie Sądu brak jest podstaw do zastosowania instytucji wstrzymania decyzji w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania sądowego, którego przedmiotem była przedmiotowa decyzja.
Zgodnie z art. 284 p.p.s.a. wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Z powyższego przepisu wynika, że składający skargę o wznowienie postępowania może domagać się wstrzymania orzeczenia sądu, którym zakończyło się postępowania sądowe objęte skargą o wznowienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 61 § 3 oraz 284 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.