II OSK 308/25

II OSK 308/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1118/24 o odrzuceniu skargi G.M. na zawiadomienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2024 r., 14-636/244/Z-ZDP/2024 w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
G.M. (dalej: skarżąca), w piśmie z 8 kwietnia 2025 r. wniosła skargę na zawiadomienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w Warszawie o wszczęciu wobec niej, z urzędu, postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do powrotu.
Postanowieniem z 28 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1118/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę skarżącej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ zaskarżone zawiadomienie nie mieści się w katalogu form działania organów administracji publicznej (art. 3 § 2 p.p.s.a.), podlegających kontroli sądów administracyjnych.
Skarżąca, w piśmie z 25 listopada 2024 r., złożonym w ustawowym terminie, wniosła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu pierwszej instancji.
Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy:
1) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co skutkowało błędnym uznaniem, że zaskarżony akt nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej i doprowadziło do niezasadnego odrzucenia skargi wniesionej osobiście przez skarżącą;
2) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co skutkowało odstąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie od merytorycznego rozpoznania skargi i w konsekwencji jej odrzuceniem, w sytuacji gdy uzasadnionym było poddanie skargi kontroli sądowoadministracyjnej;
3) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi, a zatem odstąpieniu od merytorycznego jej rozpoznania, co skutkowało brakiem odniesienia się do argumentacji zawartej w skardze, która w jednoznaczny sposób przesądza o zasadności jej wniesienia do Sądu.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują wydane przez organy administracji wskazane tam akty z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontroli sądów administracyjnych podlegają także inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu kończy się wydaniem przez Komendanta Placówki Straży Granicznej (lub Komendanta Oddziału Straży Granicznej) decyzji, po przeprowadzeniu przez ten organ postępowania administracyjnego na podstawie k.p.a., z odrębnościami wynikającymi z ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769 ze zm.).
3. Zaskarżona w sprawie czynność, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, została podjęta przez organ w ramach prowadzonego przez niego postępowania i oznacza, że organ uznał za spełnione przesłanki wszczęcia postępowania z urzędu z art. 61 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że k.p.a. nie przewiduje obowiązku wydania odrębnego rozstrzygnięcia (postanowienia) w przedmiocie wszczęcia postępowania. Wyjątkiem od tej zasady jest postępowanie wznowieniowe oraz wszczęcie postępowania w oparciu o art. 31 k.p.a. Również formalne wszczęcie postępowania, poprzez zawiadomienie o tym, nie jest warunkiem niezbędnym do uznania, że postępowanie zostało wszczęte, ponieważ przyjmuje się, że za wszczęcie postępowania należy uznać pierwszą dokonaną przez organ administracji czynność faktyczną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2534/18, LEX nr 2725731).
Skoro zaskarżona czynność miała miejsce w postępowaniu administracyjnym, a przepisy k.p.a. nie przewidują dla niej obowiązku wydania przez organ odrębnego rozstrzygnięcia, od którego przysługiwałby środek odwoławczy, to należy przyjąć, że skarga na nią jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z uwagi na to, że czynność ta została podjęta w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., możliwość jej zaskarżenia została wyłączona wprost w ustawie (art. 3 § 2 pkt 4 in fine p.p.s.a.). W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji, zaskarżonym postanowieniem, zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
4. Nie można także uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji spełnia wyszczególnione w tym przepisie wymogi i zawiera wskazane tam elementy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie, stwierdzenie, że wniesienie skargi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jest niedopuszczalne, wykluczało jego merytoryczną kontrolę.
5. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów: art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., samodzielnie i w powiązaniu z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie mógł przy tym naruszyć art. 134 § 1 p.p.s.a. – Sąd nie stosował tego przepisu, ponieważ do merytorycznej oceny sprawy może dojść dopiero po stwierdzeniu, że wniesiona skarga jest dopuszczalna.
6. W odniesieniu do podnoszonych przez skarżącą, w składanych samodzielnie pismach w toku postępowania, wniosków/postulatów o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że z art. 182 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. W tym przepisie ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", co świadczy o tym, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zależy od oceny Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiot sprawy nie uzasadnia przeprowadzenia rozprawy i wystarczające jest rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.