II OSK 3065/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej statusu strony w postępowaniu o pozwolenie wodnoprawne, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący domagali się statusu strony w postępowaniu wodnoprawnym, wywodząc interes prawny z sąsiedztwa planowanej inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego zgodnie z art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, ponieważ jego nieruchomości nie znajdowały się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, a operat wodnoprawny nie został skutecznie podważony. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez T. D., A. D. i H. P.-G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrok WSA oddalił skargę skarżących na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę Tatrzańskiego. Skarżący domagali się przyznania im statusu strony w postępowaniu wodnoprawnym, argumentując, że planowana inwestycja (budowa mostu) będzie miała negatywny wpływ na ich nieruchomości sąsiadujące z terenem inwestycji. Organy administracji oraz WSA uznały, że skarżącym nie przysługuje status strony, ponieważ ich interes prawny nie wynika bezpośrednio z przepisów Prawa wodnego, a w szczególności z art. 127 ust. 7 tej ustawy, który określa krąg stron postępowania wodnoprawnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy nieruchomości skarżących znajdowały się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, co wynikało z operatu wodnoprawnego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA i organów administracji. Sąd podkreślił, że podstawowym dowodem w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest operat wodnoprawny, a jego ustalenia dotyczące zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia nie zostały przez skarżących skutecznie podważone. Brak wykazania interesu prawnego zgodnie z przepisami Prawa wodnego skutkował oddaleniem skargi kasacyjnej. NSA zwrócił również uwagę, że ewentualna konieczność udostępnienia nieruchomości na etapie realizacji inwestycji nie przesądza o interesie prawnym w postępowaniu wodnoprawnym, a kwestie te są badane na etapie procesu inwestycyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podmioty te nie posiadają interesu prawnego, jeśli ich nieruchomości nie znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, a operat wodnoprawny, będący podstawowym dowodem, nie został skutecznie podważony.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu wodnoprawnym jest ściśle określony przez art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Interes prawny musi wynikać bezpośrednio z przepisów prawa materialnego i być powiązany z zasięgiem oddziaływania planowanej inwestycji. Brak skutecznego zakwestionowania ustaleń operatu wodnoprawnego uniemożliwia uznanie skarżących za strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wodne art. 127 § 7
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wodne art. 140
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 123 § 2
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Prawo budowlane
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo ochrony środowiska art. 378 § 2a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko art. 378 § 2a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 146 § 1 lit. c) i d)
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 4 § 4 i 4a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżących interesu prawnego zgodnie z art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Nieruchomości skarżących nie znajdowały się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, co wynikało z operatu wodnoprawnego. Operat wodnoprawny nie został skutecznie podważony przez skarżących. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było prawidłowe w sytuacji braku legitymacji strony.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadają interes prawny ze względu na sąsiedztwo nieruchomości i potencjalny negatywny wpływ inwestycji. Organy błędnie zinterpretowały art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Postępowanie powinno zakończyć się odmową stwierdzenia nieważności, a nie umorzeniem. Niewłaściwość organu wydającego pozwolenie wodnoprawne. Inwestor będzie korzystał z nieruchomości skarżących w trakcie budowy.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego. Operat wodnoprawny, będąc szczególnym środkiem dowodowym, może zostać zakwestionowany, jak każdy dowód w sprawie. Negując jego ustalenia nie można jednak poprzestać na lakonicznych twierdzeniach. Ewentualna konieczność udostępnienia swej nieruchomości na etapie realizacji inwestycji nie przemawia za przyjęciem interesu prawnego w ramach kontrolowanego postępowania.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Jaśkowska
członek
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach wodnoprawnych i interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście zasięgu oddziaływania inwestycji."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań wodnoprawnych i interpretacji art. 127 ust. 7 Prawa wodnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia prawnego - kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza gdy chodzi o inwestycje budowlane i ich potencjalny wpływ na sąsiednie nieruchomości. Jest to istotne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów.
“Kto jest stroną w postępowaniu o pozwolenie wodnoprawne? Sąd wyjaśnia granice interesu prawnego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 3065/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-07-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-12-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Jaśkowska Małgorzata Masternak - Kubiak Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane IV SA/Wa 885/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-08-29 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 183 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2012 poz 145 art. 127 ust. 7 art. 140 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity. Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573 art. 378 ust. 2a Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko Sentencja Dnia 30 lipca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D., A. D. i H. P.-G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 885/13 w sprawie ze skargi T. D., A. D. i H. P.-G. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 885/13 oddalił skargę T. D., A. D. i H. P.-G. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku poczyniono następujące ustalenia i rozważania. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ([...]) po rozpatrzeniu odwołania T. D., A. D. i H. P. – G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia [...] lipca 2012, znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie udzielenia Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie mostu na potoku Biały Dunajec w km 15+216, w ciągu drogi krajowej nr 47, rozbiórkę istniejącego mostu na potoku Młynówka, przekroczenie potoku Biały Dunajec napowietrzną linią energetyczną nn i podziemną linią teletechniczną, na remont, nadbudowę i odbudowę istniejących murów kamiennych na potoku Biały Dunajec oraz wykonanie umocnienia prawobrzeżnej skarpy potoku Biały Dunajec. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji uznał po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, iż wnioskodawcom nie przysługuje status strony w tym postępowaniu. Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności powyżej opisanej decyzji powołali się na interes prawny wywodzony z prawa własności nieruchomości sąsiadujących z planowaną inwestycją, której realizacja w ich ocenie będzie miała negatywny wpływ na ich nieruchomości. Strony wskazały na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2009 r. dotyczący decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Wójta Gminy Biały Dunajec w kontekście wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Organ podkreślił, że o legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Tatrzańskiego może decydować wyłącznie to, czy zakres rozstrzygnięcia obejmuje bezpośrednio sferę interesu prawnego wnioskodawców lub obowiązku. Wnioskodawcy będą mogli być traktowani jako strona postępowania tylko wtedy, gdy ich własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że interes prawny w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego normuje art. 127 ust. 7 ustawy prawo wodne, zgodnie z którym stroną postępowania wodnoprawnego jest wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (pkt 1), właściciel wody (pkt 2), właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do którego wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego (pkt 3), właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych (pkt 4), władający powierzchnią ziemi położoną w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych (pkt 5) oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych (pkt 6). Zdaniem organu art. 127 ust. 7 powyższej ustawy zawęża formułę strony i jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 kpa. Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawcy interes prawny w tym postępowaniu wywodzą przede wszystkim z władania powierzchnią ziemi znajdującą się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych oraz podnoszą, że są współwłaścicielami "własnego wodociągu". Tymczasem z akt sprawy wynika – mając na uwadze treść operatu wodnoprawnego – że nieruchomości stron znajdują się poza zasięgiem oddziaływania planowanej inwestycji. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym realizacja całej inwestycji będzie prowadzona w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i w tym postępowaniu wnioskodawcom może przysługiwać status strony, a także katalog uprawnień z tym związanych. W tej sytuacji organ uznał, że wnioskodawcy nie posiadali statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, a w dalszej konsekwencji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 kpa. Zdaniem organu nie został naruszony art. 10 kpa. Skargę na powyższą decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. D., A.D. i H. P. - G. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 15 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 156 § 1 pkt 1 kpa, art. 157 § 3 kpa, art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne. Ponadto wskazano na naruszenia mające wpływ na wadliwość zaskarżonych decyzji, tj.: art. 7 i 77 kpa, art. 10 kpa, art. 11 kpa. W uzasadnieniu skargi został opisany stan sprawy, szczegółowo rozwinięto wskazane zarzuty. Podkreślono, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę faktu, że infrastruktura związana z budową mostów będzie posadowiona m.in. na nieruchomościach należących do skarżących. Cały układ komunikacyjny mostowo – drogowy zostanie przesunięty pod ściany pensjonatu oraz zabudowań gospodarczych znajdujących się na działkach skarżących o nr: [...]. Nie sposób w tej sytuacji przyjąć, by przedmiotowa inwestycja pozostawała bez wpływu na nieruchomości skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za niezasadną zaznaczył, że organ prawidłowo wskazał, że w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego interes prawny powinien wynikać z przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145), natomiast normą, z której podmiot może wywodzić określone prawa lub obowiązki jest art. 127 ust. 7 powyższej ustawy; powołany wyżej przepis ma charakter przepisu proceduralnego, szczególnego wobec art. 28 kpa, z którego wypływa obowiązek organu prowadzącego postępowanie ustalenia wykazu stron. Zawiera również katalog zamknięty w odniesieniu do podmiotów, które mogą uczestniczyć w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Sąd I instancji zaznaczył, że mając na uwadze treść art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, wnioskodawcy domagając się przyznania im w postępowaniu administracyjnym statusu strony winni byli wykazać, że posiadają interes prawny wynikający bezpośrednio z przepisów ustawy Prawo wodne. W uzasadnieniu podkreślono, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie prawidłowo ocenił status skarżących w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Starosty Tatrzańskiego. O legitymacji skarżących do kwestionowania w postępowaniu nieważnościowym powyższej decyzji mogło decydować wyłącznie to, czy zakres rozstrzygnięcia obejmuje bezpośrednio sferę ich interesu prawnego lub obowiązku. Skarżący mogliby być traktowani jako strona postępowania tylko wtedy, gdy ich własny interes prawny lub obowiązek podlegałby konkretyzacji w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wnioskodawcy nie wykazali, by omawiane pozwolenie wodnoprawne dotyczyło ich "własnej" sprawy, bowiem zostało udzielone na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie. Decyzja ta nie nakładała na wnioskodawców żadnych obowiązków, ani nie nadawała im jakichkolwiek uprawnień. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć strona skarżąca w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej, każdy, o czyjej sytuacji faktycznej dany akt w jakiś sposób przesądza. Pojęcie "interesu prawnego", trzeba natomiast wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z określonych norm prawa materialnego, w której zaskarżony akt wywiera skutki. Jeżeli, tak jak w niniejszym postępowaniu, w ocenie Sądu I instancji akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99). W uzasadnieniu podkreślono, że nieruchomości skarżących są położone nieodlegle od działek objętych przedmiotem zainwestowania, względem których inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne. Sąd I instancji wskazał, że nie można jednakże stwierdzić, że odległość stanowi w tym przypadku przesłankę do uznania, że nieruchomości skarżących znajdują się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych i wyprowadzać z tych twierdzeń własny interes prawny, tym bardziej, że jak wynika z operatu wodnoprawnego zasięg oddziaływania planowanej inwestycji ograniczony jest do działek należących do Skarbu Państwa, na których realizowana będzie inwestycja. Subiektywne przekonanie skarżących, że inwestor zmuszony będzie do korzystania w trakcie prac budowlanych z należących do nich nieruchomości, jak i nie poparta jakimikolwiek dowodami obawa o uszkodzenie "własnego wodociągu", świadczą w ocenie Sądu I instancji o tym, że skarżący mają interes faktyczny w tej sprawie. Sąd I instancji dodał, że art. 123 ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowi, iż pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informację tej treści zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżący, w ocenie Sądu I instancji nie powinni się zatem obawiać, że wydane pozwolenie wodnoprawne oznacza możliwość nieograniczonego wkraczania przez inwestora na grunty sąsiednie oraz, że stanowi ewentualne przyzwolenie na niszczenie urządzeń znajdujących się na nieruchomości, której dotyczy pozwolenie. Zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego, inwestor nie może zmieniać istniejących stosunków wodnych w wyniku wykonywanych prac oraz ma obowiązek usuwania ewentualnych szkód, które mogą powstać w wyniku korzystania z pozwolenia i ponoszenia za nie pełnej odpowiedzialności. Brak legitymacji strony w postępowaniu wodnoprawnym nie pozbawia, zdaniem Sądu I instancji podmiotów władających gruntami sąsiednimi jakiejkolwiek ochrony prawnej. Sąd I instancji stwierdził, iż uzasadniona była odmowa przyznania skarżącym statusu strony w postępowaniu nieważnościowym, a zatem prawidłowo umorzono postępowanie w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności. Za niezasadny uznano zawarty w skardze zarzut, iż podstawą wydania decyzji był nieobowiązujący już art. 157 § 3 kpa. Powyższy przepis został zacytowany w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wraz z fragmentem uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie IV SA/Wa 1041/11. Sąd I instancji podkreślił, że jeżeli na jakimkolwiek etapie postępowania administracyjnego okaże się, że w istocie żądanie nie pochodziło od strony (odpadła przesłanka podmiotowa), a jednocześnie organ nie znajdzie podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu, wówczas winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 kpa. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie i prawidłowo zdaniem Sądu I instancji organ pierwszej instancji jako podstawę wydania decyzji wskazał art. 105 § 1 kpa, a organ drugiej instancji prawidłowo zaaprobował to stanowisko. Sąd I instancji zaznaczył, że w świetle powyższych rozważań również pozostałe zarzuty podniesione w skardze uznać należało za bezzasadne. Nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 11 kpa, prawo materialne zostało właściwie zastosowane. Wobec tego, że strony brały czynny udział w postępowaniu, a ostatnie pismo przed wydaniem decyzji wpłynęło do organu w dniu 7 lipca 2012 r., a więc pięć dni przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji nie naruszono także postanowień art. 10 kpa. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu, Sąd I instancji wskazał, że nie ma on żadnego uzasadnienia. Zgodnie z art. 4 ust. 4 i 4a ustawy Prawo wodne w brzmieniu nadanym art. 146 pkt 1 lit. c) i d) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu kpa w stosunku do starostów realizujących m.in. kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Jest także organem odwoławczym w tych sprawach (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Gl 1160/09). Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyli skarżący i zaskarżając je w całości zarzucili: - naruszenie przepisów prawa materialnego oraz o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj: - art. 145 § pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez, nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów: art. 7, 77, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wskutek brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 157 § 3(wadliwie oznaczony jako 156§3) Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, iż istniała podstawa do umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wodnoprawnej; art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 Prawa wodnego poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, iż strony skarżące nie mogą być uznane za strony postępowania wodnoprawnego z uwagi na to, iż ich nieruchomości nie znajdują się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych; - art. 140 Prawa wodnego w związku z art. 378 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska poprzez przyjęcie, iż nie mają one zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla radcy prawnego według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że według Sądu I instancji organy administracji publicznej w sposób prawidłowy przyjęły, iż postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji ulegało umorzeniu a nie oddaleniu. Zdaniem kontrolowanego sądu zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 157 § 3 kpa było prawidłowe, pomimo tego, że norma ta na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywała, została bowiem uchylona w dniu 11 kwietnia 2011 roku. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku pominął jednolite stanowisko sądów administracyjnych, w myśl którego jeżeli organ administracji przystąpi do badania istnienia merytorycznych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (jak w przedmiotowej sprawie), to po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje albo decyzję o stwierdzeniu nieważności, albo decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności, a odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ze względu na brak podstaw wskazanych w art. 156 § 1 kpa będzie wówczas niedopuszczalna. Wskazano, że ustalenie, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji, prowadzi do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy, a nie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Ponadto, podniesiono, iż właściwość organów nie została dochowana. Decyzję wodnoprawną w przedmiotowej sprawie wydał Starosta Tatrzański, w sytuacji gdy decyzja wodnoprawna winna być wydana przez Marszałka Województwa, co wynika z brzmienia art. 140 Prawa wodnego. Zaznaczono, że Sąd przyjął za prawidłowe działanie organów uznających, iż skarżących nie można uznać za strony postępowania na podstawie art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Jednakże Sąd I instancji faktycznie nie odniósł się do argumentów przedstawionych w skardze na potwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie skarżący winni zostać uznani za strony, albowiem przesłanki zawarte w art. 127 ust. 7 Prawa wodnego warunkujące uznanie określonego podmiotu za stronę zostały spełnione. Sąd błędnie za Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, iż nieruchomości należące do skarżących nie znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięć określonych pozwoleniem wodnoprawnym. Podniesiono, że w kwestionowanym uzasadnieniu nie wskazano nawet na jakich działkach inwestycja zostaje przeprowadzona, co wskazywałoby, zdaniem skarżących, iż w kontrolowanym postępowaniu zaniechano analizy materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie. Samo stwierdzenie Sądu, iż inwestycja znajduje się "nieodległe" od działek skarżących powoduje, iż skarżący winni zostać uznani za stronę przedmiotowego postępowania. Fakt, iż urządzenia wodnoprawne istnieją na terenie planowanej inwestycji i stanowią własność skarżących, winien skłonić Sąd do uznania rozstrzygnięć organów za nieprawidłowe. Organy i Sąd I instancji błędnie uznały, iż nieruchomości skarżących oraz urządzenia wodne skarżących znajdują się poza obszarem oddziaływania planowanej inwestycji. Swoje twierdzenia organy i Sąd oparły jedynie na operacie wodnoprawnym, a nie własnej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przepisów prawa. Skarżący od samego początku nie zgadzali się z treścią tego operatu, podkreślali, że nie mieli wpływu na jego treść. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 ppsa. Przesłanki nieważności w sprawie nie zaistniały, zatem Sąd rozpoznał skargę kasacyjną w granicach podniesionych przez stronę zarzutów, które okazały się nieuzasadnione. Zarzuty skargi kasacyjnej odnosiły się do naruszenia prawa materialnego tj. art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 Prawa wodnego oraz art. 140 Prawa wodnego w zw. z art. 378 ust. 2a ustawy – Prawo ochrony środowiska. Podniesiono również zarzut naruszenia prawa procesowego, wskazując na przepisy zawarte w art. 145 §1pkt.1 lit. c w związku z art. 7, 77§1, 80, 157§3 kpa. Miał rację sąd I instancji wywodząc, że przeprowadzone przed organami postępowanie nie naruszało norm zawartych w art. 7,77§1, 80 kpa w sposób o którym mowa w skardze kasacyjnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należało za dostateczny celem zbadania istnienia po stronie skarżących kasacyjnie interesu prawnego, uprawniającego do działania w sprawie w charakterze stron. Podstawowym dokumentem(dowodem) w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest operat wodnoprawny. Na jego podstawie organ ocenia, czy zachowano warunki do wydania pozwolenia wodnoprawnego W ramach opracowania zaznacza się zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy zauważyć należało, że w kontrolowanych aktach znajduje się wymagany operat. Z jego treści wynika zasięg oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia, który odnosi się do działek o numerach [...]. Żadna z nich nie należała do skarżących kasacyjnie, którzy nadto nie podważyli ustaleń zawartych w operacie. Operat wodnoprawny, będąc szczególnym środkiem dowodowym może zostać zakwestionowany, jak każdy dowód w sprawie. Negując jego ustalenia nie można jednak poprzestać na lakonicznych twierdzeniach, jak czynią to skarżący kasacyjnie. Dowód ten może zostać podważony innymi dowodami np. kontrraportem bądź ekspertyzą. Powinno to jednak nastąpić w postępowaniu administracyjnym. Z tego też względu nie można przyznać racji skarżącym co do wadliwości poczynionych ustaleń odnośnie zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, których skutecznie nie zakwestionowali, wysuwając jedynie lakoniczne stwierdzenia co do ich wadliwości. Tym samym za w pełni zasadne uznać należało stanowisko kontrolowanego sądu i organów co do braku przymiotu strony skarżących kasacyjnie, skoro normy zawarte w ustawie prawo wodne, w tym art. 127 ust.7 pkt.4 i 5 wiążą interes prawny do występowania w postępowaniu z zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia. Za usprawiedliwione w tej sytuacji uznać należało również stanowisko co braku podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kasacyjnie obawy, że inwestor będzie korzystał w trakcie prac budowlanych z należących do nich nieruchomości, za sądem I instancji powtórzyć należało, że ewentualna konieczność udostępnienia swej nieruchomości na etapie realizacji inwestycji nie przemawia za przyjęciem interesu prawnego w ramach kontrolowanego postępowania, które nie odnosi się do norm prawa budowlanego. Zgodnie z art. 123 ust. 2 Prawa wodnego nie można uzależnić wydania pozwolenia wodnoprawnego od uzyskania zgody na korzystanie z urządzenia wodnego lub gruntu niezbędnego do realizacji uprawnień, jakie zostaną zawarte w pozwoleniu, wprawdzie inwestor winien w tym celu uzyskać prawo do dysponowania cudzym terenem, są to jednak kwestie badane dopiero na etapie procesu inwestycyjnego. Brak podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy wobec nielegitymowania się interesem prawnym przez skarżących skutkował także zaniechaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym dotyczących niewłaściwości rozstrzygających sprawę organów. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI