II OSK 306/25

II OSK 306/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Piotr Broda
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ol 709/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-10-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 67 ust. 1; art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art.. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 709/24 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. nr P.7721.25.2022 16ME w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 29 października 2024 r. r., II SA/Ol 709/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Olsztynie oddalił skargę R. sp. z o.o. z/s w O. (Spółka) na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WMWINB) z 12 maja 2022 r., nr P.7721.25.2022 16ME, w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, decyzją z 3 marca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (PINB, organ I instancji) nakazał współwłaścicielom budynku biurowego przy [...] w O., P. S.A. w Warszawie (P.) i Spółce usunąć nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego tego budynku, tj. pęknięcia zewnętrznej ściany samonośnej na kondygnacji parteru, nieszczelności pokrycia dachowego, braku otuliny zbrojenia żelbetowych elementów konstrukcyjnych (stropu i ścian) w piwnicy poprzez wykonanie naprawy ściany, wymianę pokrycia dachowego i naprawę żelbetowych elementów konstrukcyjnych w piwnicy - w terminie do 30 czerwca 2022 r.
Spółka odwołała się od powyższej decyzji.
2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Ol 709/24 kolejno wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania Spółki, WMIMNB, powołaną na wstępie decyzją z 12 maja 2022 r., uchylił decyzję PINB w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przedmiotowego budynku i wyznaczył nowy termin wykonania powyższych robót do 31 sierpnia 2022 r., w pozostałym zakresie utrzymał w/w decyzję PINB w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wyjaśniono, że po wpłynięciu wniosku mgr inż. R.R. o wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku będącego w stanie przedawaryjnym i przeprowadzeniu kontroli użytkowania budynku – będącego współwłasnością Spółki i P., organ I instancji stwierdził, że budynek w części należącej do P. nie jest użytkowany, użytkowane są tylko pomieszczenia należące do odwołującej się, media do budynku zostały odcięte. Stwierdzono widoczne w kilku miejscach odsłonięte zbrojenie stropu żelbetowego nad piwnicą i przerwane w wyniku korozji stali zbrojeniowej strzemiono, a także widoczne pęknięcie ściany zewnętrznej parteru pod oknem oraz dużą ilość śladów po przeciekach z dachu. Nie stwierdzono widocznych pęknięć i zarysowań elementów konstrukcyjnych. W trakcie kontroli przedłożono aktualne protokoły z kontroli rocznej i pięcioletniej zawierające ocenę, że budynek może być dalej użytkowany.
Po wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stanu technicznego przedmiotowego budynku, do akt sprawy dołączono ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego w/w budynku sporządzoną przez mgr inż. E.G. i zweryfikowaną przez dr hab. inż. prof. Politechniki Gdańskiej [...], w której wskazano istniejące nieprawidłowości oraz stwierdzono, że w piwnicach budynku występuje lokalnie korozja stali zbrojeniowej i betonu, zarysowania na poziomie 0 i 1 nie zagrażają bezpieczeństwu użytkowania budynku i należy je zabezpieczyć, zarysowania na stropach z płyt kanałowych są wynikiem "klawiszowania" płyt, ale z uwagi na małą szerokość ich rozwarcia nie mają wpływu na bezpieczeństwo użytkowania, pomiar geodezyjny nie wykazał liniowego przyrostu wychyleń od pionu, a występujące różnice wychylenia konstrukcji elewacji budynku (maksymalnie 42 mm) są spowodowane jakością wykonania elewacji, konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. P. przedłożyła również uzupełnioną ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego budynku, która została uzupełniona o szczegółowe określenie sposobu naprawy pękniętej ściany zewnętrznej na parterze budynku.
2.3. W wyroku przywołano dalej, że Spółka przedłożyła ekspertyzę techniczną T.M. i M.N., w której stwierdzono, że przedmiotowy budynek nie wykazuje znamion zewnętrznych bezpośredniego zagrożenia zniszczenia konstrukcji, ale prawdopodobne jest wystąpienie awarii związanej z postępującą degradacją jego substancji i brakiem właściwej obsługi technicznej (bieżącej konserwacji). Dodatkowo eksperci wskazali, że stwierdzone usterki i uszkodzenia, głównie elementów stropodachu oraz elementów osłonowych ścian zewnętrznych skutkują szybką degradacją zachowanej (istniejącej) substancji budynku. Dalszy długotrwały brak rozpoczęcia prac remontowo-naprawczych w obszarze ww. budynku może spowodować istotne pogorszenie jego stanu technicznego powodując zaistnienie stanu przedawaryjnego. Do akt zostało także dołączone pismo E.G. dotyczące pomiarów geodezyjnych budynku, w którym wskazano, że pomiary w dniu 18 listopada 2021 r. nie wykazały odchyleń budynku od pionu, w stosunku do pomiarów z 17 maja 2021 r., w związku z powyższym stwierdza się, że budynek może być użytkowany.
2.4. Następnie sąd pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie przestawionych ekspertyz, PINB nakazał decyzją z 3 marca 2022 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2020, poz. 1333 ze zm., uPb), usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku. W ocenie PINB, nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki budynku na podstawie art. 67 ust. 1 uPb. Organ powiatowy wskazał, że współwłaściciele budynku mają prawo rozebrać ten budynek na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z 7 grudnia 2020 r. o pozwoleniu na rozbiórkę, wydanej na wniosek Spółki. W uzasadnieniu PINB wskazał, że nie dał wiary ekspertyzie z 2021 r. opracowanej przez R.R. odnośnie do odchylenia budynku od pionu. Pomiar dokonany przez uprawnionego geodetę nie potwierdził wartości wskazanych w cyt. ekspertyzie. Udokumentowane wyniki z pomiarów geodezyjnych zaprzeczają wartości odchylenia od pionu podanej w tej ekspertyzie. Sporządzone ekspertyzy przez E.G. oraz T.M. i M.N. – nie stwierdzają zagrożenia katastrofą budowlaną, lecz stwierdzają nieodpowiedni stan techniczny budynku. Przedmiotowy obiekt nie jest utrzymany w należytym stanie technicznym. Zasadnicze usterki dotyczą pęknięcia zewnętrznej ściany samonośnej na kondygnacji parteru, nieszczelności pokrycia dachowego, brak otuliny zbrojenia żelbetowych elementów konstrukcyjnych (stropu i ścian) w piwnicy. Jednocześnie ekspertyzy wykazały, że konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Jedynie autor ekspertyzy technicznej R.R. wskazał, że budynek stwarza zagrożenie ze względu na systematyczne przyrosty rozległości uszkodzeń elementów konstrukcyjnych oraz, że ogólny stan budynku ocenia jako przedawaryjny. Autor ten ocenił, że budynek ten nie nadaje się do remontu lub odbudowy, konieczna jest natychmiastowa rozbiórka budynku. Z powyższym twierdzeniem organ odwoławczy nie zgodził się, odnosząc się do sprawozdania z pomiarów geodezyjnych budynku przeprowadzonych 19 listopada 2021 r. Wskazano tam, że pomiary w dniu 18 listopada 2021 r. nie wykazały odchyleń budynku od pionu w stosunku do pomiarów z 17 maja 2021 r., w związku z powyższym stwierdza się, że budynek może być użytkowany.
2.5. Dalej w wyroku II SA/Ol 709/24 przywołano, że w warunkach przedmiotowej sprawy WMWINB uznał, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku biurowego. W ocenie organu odwoławczego, PINB co do reguły zasadnie wskazał, jakie czynności należy wykonać, aby doprowadzić budynek, którego współwłaścicielami są P. i Spółka, położony na działce nr [...] obręb [...] przy Pl. [...] w O., do odpowiedniego stanu technicznego. W ocenie organu odwoławczego, wykonanie przez zobowiązanych obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego przedmiotowego budynku.
3.1. Na powyższą decyzję WMWINB Spółka wniosła skargę do WSA w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
3.2. Wyrokiem z 10 stycznia 2023 r., II SA/Ol 541/22, WSA w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję PINB i zasądził od WMWINB na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
3.3. Sąd wojewódzki w/w wyroku stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Spółka będąca jednym ze współwłaścicieli budynku, wyraźnie wskazuje, że chce rozebrać budynek. Natomiast drugi właściciel – P., domaga się remontu tego budynku. W związku z tym, przed Sądem Rejonowym w Olsztynie toczy się postępowanie w przedmiocie uzyskania zgody zastępczej na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem tegoż sądu, dopóki ta zgoda nie zostanie uzyskana, nie ma podstaw do nakładania obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 uPb. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją było zatem, w ocenie wówczas orzekającego WSA w Olsztynie, bezprzedmiotowe, dopiero uzyskanie zgody zastępczej na wykonanie remontu pozwolić ma na wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 uPb.
4.1. Skargą kasacyjną P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z 9 lipca 2024 r. II OSK 1095/23, uchylił wyrok II SA/Ol 541/22 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie oraz zasądził od Spółki na rzecz P. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
4.2. W uzasadnieniu swego wyroku NSA wskazał, że przede wszystkim zasadny okazał zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 uPb. Wbrew stanowisku WSA w Olsztynie, wyrażonym w wyroku II SA/Ol 541/22, jeżeli wystąpi jedna z czterech przesłanek wymienionych w przepisach art. 66 ust. 1 czy 1a uPb, uzasadniona jest ingerencja organu nadzoru budowlanego. Obligują one organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji zawierającej odpowiednie nakazy. W takim przypadku bowiem organ zobowiązany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego. Decyzje podejmowane na podstawie art. 66 uPb mają charakter związany, co oznacza, że ustalenie, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 uPb wymusza na organie wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ jest nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Tym samym, nie można uzależnić wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 uPb od wcześniejszego pozyskania zgody, czy też zapewnienia właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego, gdy ten nie ma zamiaru wykonywać remontu, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu, jak to błędnie uznał sąd wojewódzki. O sposobie rozstrzygnięcia w tym przypadku orzeka organ nadzoru budowlanego mając na uwadze uwarunkowania wynikające z dyspozycji normy art. 66 ust. 1 uPb.
4.3. Zdaniem NSA, organy nadzoru budowlanego nie mogą uwzględniać przyszłych i niepewnych planów inwestycyjnych jednego z dwóch współwłaścicieli, w szczególności, że ci mają rozbieżne stanowisko co do przyszłości budynku. Z dołączonych do akt czterech ekspertyz wynikało, że przedmiotowy budynek nie wykazuje znamion bezpośredniego zagrożenia zniszczeniem konstrukcji, ale postępuje degradacja substancji, a przede wszystkim, nie istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną. Uznano, że możliwy jest remont budynku, a ujawniony nieodpowiedni stan techniczny budynku uzasadniał potrzebę zastosowania nakazów opartych na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb. Po ustaleniu, że istnieje materialnoprawna przesłanka zastosowania art. 66 ust. 1 uPb, organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję skierowaną do współwłaścicieli obiektu.
4.4. NSA wskazał, że nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a tylko kontroluje zgodność z prawem wydanej w sprawie przez organ decyzji. Wocenie wówczas orzekającego NSA wyrok II SA/Ol 541/22 wydany został z naruszeniem art. 66 ust. 1 uPb, przedstawiona w nim wykładnia uzasadnia jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem dokonania właściwej, w pełnym zakresie, oceny legalności zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu wskazań NSA.
5.1. Rozpoznając sprawę po raz wtóry, opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Olsztynie skargę oddalił.
5.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę ocenę prawną, zawartą w w/w wyroku NSA, stwierdził, że decyzja wydana przez WMWINB w niniejszej sprawie jest zgodna z prawem. Przedmiotowy budynek nie jest utrzymywany w należytym stanie technicznym, a ekspertyzy wykazały, że konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu.
Zdaniem sądu a quo, słusznie WMWINB stwierdził, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki obiektu w jego obecnym stanie technicznym. PINB zasadnie wskazał, jakie czynności należy wykonać, aby doprowadzić budynek do odpowiedniego stanu technicznego.
5.3. W ocenie sądu pierwszej instancji, wykonanie przez zobowiązanych – P. i Spółkę – obowiązków wskazanych w decyzji nakazowej organu powiatowego, doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku biurowego przy [...].
6.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając go w całości.
6.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 67 ust. 1 uPb, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu tego przepisu w wyniku błędnego uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nakazania rozebrania budynku, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku, podczas gdy:
i. zgodnie z art. 67 ust. 1 uPb gdy nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi danego obiektu budowlanego jego rozbiórkę,
ii. znajdujące się w aktach sprawy ekspertyzy autorstwa M.N. oraz T.M., a także R.R. wskazują na konieczność dokonania rozbiórki;
2) art. 66 ust. 1 uPb, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym zastosowaniu tego przepisu w sytuacji, w której budynek nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, co skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji za prawidłową, podczas gdy:
i. norma prawna wynikająca z art. 66 ust. 1 uPb powinna być ustalona w oparciu o wyniki wykładni systemowej, uwzględniającej m. in. art. 67 ust. 1 uPb,
ii. wykładnia systemowa oraz celowościowa art. 67 ust. 1 uPb wskazuje na to, że art. 67 ust. 1 uPb stanowi przepis szczególny względem art. 66 ust. 1 uPb – o ile więc występują przesłanki wymienione w art. 66 ust. 1 uPb, ale brak jest możliwości przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia usuwającego stan określony w art. 66 ust. 1 uPb, to organ nadzoru budowlanego powinien wydać decyzję nakazującą rozbiórkę danego obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 uPb,
iii. jak wskazano w pkt 1.1.(ii.) wyżej, zgromadzone w aktach sprawy ekspertyzy wskazują na zasadność dokonania rozbiórki budynku,
iv. w konsekwencji brak było podstaw do wydania przez WMWINB zaskarżonej decyzji utrzymującej w części wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 uPb decyzję PINB nakazującą usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku,
v. powyższej oceny nie zmienia analiza prawna przeprowadzona w wyroku NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 1095/23, z którego nie wynika bezwzględny wymóg zastosowania w niniejszej sprawie art. 66 ust. 1 uPb,
vi. w konsekwencji WSA w Olsztynie bezzasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 66 ust. 1 uPb, co doprowadziło do wadliwego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB;
6.3. W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 190 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na powołaniu się przez WSA w Olsztynie na związanie oceną prawną dokonaną w "wyroku WSA" (oczywista omyłka, powinno być "NSA" – uwaga Sądu), co skutkowało zastosowaniem przez WSA w Olsztynie art. 66 ust. 1 uPb (w miejsce art. 67 ust. 1 uPb) oraz utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB, podczas gdy:
i. w wyroku NSA brak jest jednoznacznych wskazań co do konieczności zastosowania art. 66 ust. 1 uPb w niniejszej sprawie – oś rozważań NSA dotyczy zasadniczo prawidłowej wykładni tego przepisu w kontekście konieczności wyrażenia przez współwłaścicieli zgody na przeprowadzenie prac naprawczych,
ii. podobnie w wyroku NSA brak jest kategorycznych twierdzeń wskazujących na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 67 ust. 1 uPb,
iii. powyższe potwierdza wydanie przez NSA wyroku kasatoryjnego – o ile NSA uznałby kategorycznie zasadność zastosowania któregokolwiek ze ww. przepisów sprawę należałoby uznać za dostatecznie wyjaśnioną i NSA wydałby wyrok reformatoryjny na podstawie art. 188 Ppsa (czego NSA nie uczynił);
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 67 ust. 1 uPb poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB, jako wydanych z innym naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu wydanych bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym (w tym bez dokonania wymaganych ustaleń faktycznych), podczas gdy:
i. zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeśli dojdzie do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy,
ii. zgodnie z art. 7 K.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
iii. zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy, zaś zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej bada, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego,
iv. organy, jak i WSA w Olsztynie nie dokonały wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało wyprowadzeniem przeczących zasadom logiki wniosków z przedłożonych ekspertyz, przez co doszło do uznania, że ekspertyzy nie stwierdziły konieczności rozbiórki budynku;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 uPb poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania ww. przepisów oraz braku uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, podczas gdy organy dokonały naruszeń art. 7 w zw. z art. 77 oraz 80 K.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy i co powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw. z art. 66 ust. 1 uPb oraz art. 67 ust. 1 uPb poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania ww. przepisów oraz braku uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu, podczas gdy organy niewłaściwie zastosowały art. 66 ust. 1 uPb oraz art. 67 ust. 1 uPb;
5) art. 151 Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi i utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu, podczas gdy brak było podstaw do wydania decyzji PINB oraz zaskarżonej decyzji.
6.4. Mając na względzie przytoczone wyżej zarzuty Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji WMWINB oraz decyzji PINB, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. Niezależnie zaś od powyższych wniosków skarżąca kasacyjnie wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania "od SKO" [sic!], w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej starano się rozwinąć tak sformułowane podstawy kasacyjne.
6.5. Zdaniem Spółki zastosowanie przez organy art. 66 ust. 1 uPb było: a) w pełni bezzasadne i należało zastosować art. 67 ust. 1 uPb oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące m. in. zgody właścicieli na rozbiórkę budynku (przyjmując wnioski wynikające z ekspertyz), bądź: b) przedwczesne i nie znajdujące wyczerpującego uzasadnienia w materiale dowodowym (przy uznaniu, że ekspertyzy nie rozstrzygają w całości wątpliwości co do możliwości wykonania remontu/odbudowy, co wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego).
6.6. Podczas rozprawy, na którą za Spółkę nikt się nie stawił, pełnomocnik P. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej wyjaśniając, że spraw związana z zastępczą zgodą dotychczas się nie zakończyła.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów kasacyjnych (art. 193 zd. 2 Ppsa).
7.2. Wniosek strony skarżącej kasacyjnie, aby zasądzić zwrot kosztów postępowania od "SKO" jest oczywistą omyłką w sporządzeniu wniosków środka odwoławczego, jeśli autorowi skargi kasacyjnej chodziło – poprzez użycie skrótu "SKO" – o wskazanie na Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to jest to całkowicie chybione, skoro organ tego typu w przedmiotowej sprawie nie występował.
7.3. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 190 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty skargi kasacyjnej zawierają w istocie częściową polemikę z wywodami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 1095/23. W aktualnie kontrolowanym wyroku II SA/Ol 709/24 sąd pierwszej instancji dość skrupulatnie przywołał zasadnicze motywy zawarte w wyroku II OSK 1095/23. W zasadniczej części istotnie sprowadzały się one do zakwestionowania stanowiska wyrażonego w pierwszym z wyroków wydanych przez WSA w Olsztynie w sprawie, tj. wyroku II SA/Ol 541/22, uzależniających wydanie decyzji nakazowej na podstawie przepisów art. 66 ust. 1 uPb od uprzedniego uzyskania zgody czy też zapewnienia właściciela obiektu o zamiarze doprowadzenia go do odpowiedniego stanu technicznego. Niemniej jednak, w wyroku II OSK 1095/23 wyraźnie wskazano, że z dołączonych do akt sprawy czterech ekspertyz (ekspertyzie autorstwa R.R. nie dano wiary) wynikało, że przedmiotowy budynek nie wykazuje znamion bezpośredniego zagrożenia zniszczeniem konstrukcji, ale postępuje degradacja jego substancji, a przede wszystkim, iż nie istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną. Nie stwierdzono potrzeby wygrodzenia strefy niebezpiecznej przy budynku ani konieczności wykonania daszków ochronnych nad chodnikami przylegającymi do budynku. W konkluzji uznano, że możliwy jest remont spornego budynku, a ujawniony nieodpowiedni stan techniczny budynku, jak zaznaczono, uzasadniał potrzebę zastosowania nakazów opartych na treści art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 uPb. W wyroku II OSK 1095/23 wyraźnie podkreślono, że "w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego powinien dążyć do skutecznego egzekwowania bezzwłocznego doprowadzenia obiektu do stanu nie stwarzającego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi bądź jego doprowadzenia do stanu odpowiadającego wymaganiom technicznym, niezależnie od woli i intencji właściciela obiektu". Naczelny Sąd Administracyjny w dalszych motywach, słusznie przywołanych w zaskarżonym wyroku, przekonywał dalej, że: "Po ustaleniu zatem, iż istnieje materialnoprawna przesłanka zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 uPb, organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję administracyjną, skierowaną do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność), nie kierując się wielkością udziałów we współwłasności. Rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych, jak też w tym przypadku nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne".
Nie jest także uprawnione wywodzenie w skardze kasacyjnej, jakoby w wyroku II OSK 1095/23 Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiadał się w kwestii braku możliwości zastosowania w sprawie normy z art. 67 ust. 1 uPb. Przywołać wypadnie w tym zakresie wyimek motywów zawartych w w/w wyroku: "Zdaniem Sądu odwoławczego ma rację organ wskazując, że to przepis art. 67 ust. 1 P.b. wymaga pełnej zgody współwłaścicieli nieruchomości na rozbiórkę obiektu budowlanego. Nakaz rozbiórki ingeruje w konstytucyjnie chronione prawo własności. Zatem wykładnia przepisu art. 67 ust. 1 P.b. musi uwzględniać okoliczność, że zwrot "nie nadaje się do remontu" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, ale również do braku zamiaru właściciela do doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie rozbiórkę danego obiektu, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest ustalenie czy obiekt nadaje się do remontu, w tym czy i w jaki sposób właściciel obiektu ma zamiar usunąć istniejące naruszenie prawa. Niemniej jednak w tej sprawie nie mamy do czynienia z postępowaniem opartym na ww. normie. Na tym etapie postępowania wskazywana przez ekspertów techniczna możliwość wykonania remontu budynku oraz brak pełnej zgody współwłaścicieli na rozbiórkę, co do zasady nie dawał podstaw do nakazania rozbiórki obiektu w oparciu o art. 67 P.b.". Dokładna analiza stanowiska zajętego w wyroku II OSK 1095/23 prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia art. 190 Ppsa jest chybiony, przypomnieć także należy, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tymczasem zasadnicze zarzuty skarżącej kasacyjnie zmierzają do podważenia w części istotnych stwierdzeń zawartych w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w granicach tej samej sprawy.
7.4. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W sprawie zebrano stosowny materiał dowodowy, organy nadzoru budowlanego dysponowały stosownymi ekspertyzami technicznymi, jedynie z ekspertyzy sporządzonej przez R.R. wynikało, że w ocenie jej autora budynek miałby być w stanie przedawaryjnym i konieczna jest jego natychmiastowa rozbiórka. Z pozostałych ekspertyz, szczegółowo przywołanych w zaskarżonej decyzji, wynikało natomiast, że konstrukcja budynku nie zagraża niebezpieczeństwu, wskazywano w nich zasadnicze usterki, a MWINB wskazując na ich uzupełnienie o pomiary geodezyjne budynku (s. 7 zaskarżonej decyzji) doszedł do wniosku, że nie ma podstaw do nakazania jego rozbiórki. Ocena ta nie jest dowolna, wzięto pod rozwagę cały materiał dowodowy w sprawie.
7.5. Nie są uprawnione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to zarówno art. 67 ust. 1, jak i art. 66 ust. 1 uPb. Przesądzono już w wyroku II OSK 1095/23, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 67 ust. 1 uPb, wywodzenie przeto aktualnie w skardze kasacyjnej odnośnie zarzutu niezastosowania w/w przepisu stanowi nieuprawnioną polemikę z prawomocną oceną zawartą w cyt. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 uPb, skoro w świetle zebranego materiału dowodowego w sprawie, trafna jest ocena sądu a quo, że stan techniczny spornego budynku był nieodpowiedni, zaś wykonanie nałożonych na współwłaścicieli obowiązków doprowadzić ma do usunięcia stwierdzonych usterek i nieprawidłowości. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, którego sąd pierwszej instancji nie stosował oddalając skargę.
7.6. W konsekwencji nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., skoro trafnie sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję utrzymującą w mocy w oznaczonej części decyzję nakazową PINB.
8. Z wyłuszczonych powodów i uznając skargę kasacyjną jako nie opartą na usprawiedliwionych podstawach, oddalono ją w myśl art. 184 Ppsa.