II OSK 3046/24

II OSK 3046/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Jan Szuma
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 437/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-05-06
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art 51 ust.3, art. 64 ust.1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1610
art. 560 § 1 i 3, art 471
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 217, art 7, art 77 § 1, art.80, art 107 § 3, art. 6, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, sędzia WSA (del.) Jan Szuma, , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 437/24 w sprawie ze skargi R. S. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Wschód Tomasza Waszczuk na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024r., nr 47/2024, znak WOB.7722.364.2023.NOGI w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 437/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę R. S. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Wschód T. W. na postanowienie nr 47/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024r. znak WOB.7722.364.2023.NOGI w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
R. S. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sądowi I Instancji naruszenie:
I przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art 7, art 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, że wydane postanowienie nr 47/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15.01.2024r. w sprawie znak: WOB.7722.364.2023.NOGI, na mocy którego utrzymano zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nr 425/23 z dnia 17 listopada 2023r., znak: NB.501.127.2023, na podstawie którego orzeczono o odmowie uwzględnienia wydania wnioskującej R. S. zaświadczenia o żądanej treści odpowiada prawu i, że poprzedzało je rzetelne i prawidłowe postępowanie organów administracji;
2. art.145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art.80 k.p.a. oraz art 107 § 3 k.p.a, przez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych - w sytuacji gdy, zachodzą wszelkie podstawy do uwzględnienia wniosku Skarżącej dot. wydania zaświadczenia żądanej treści;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6 oraz art 8 k.p.a. przez nie uwzględnienie słusznego interesu strony w postępowaniu administracyjnym jak również naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - tym samym poparcie działań obu organów, naruszające przepisy prawa powszechnie obowiązującego.
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne sporządzenie uzasadnienia wyroku, co uniemożliwia stronie skuteczne i czytelne zrozumienie toku uzasadnienia, dokonanej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów oraz odniesienie się do argumentacji sądu.
II przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art.145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., przez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, w sytuacji gdy powyższe zaświadczenie (zgodnie z przedłożonym wnioskiem) jest niezbędne skarżącej bezpośrednio do dokonania czynności notarialnej przenoszącej własność - sprzedaży nieruchomości oraz złożenia stosownych oświadczeń już w akcie notarialnym (a nie po dokonaniu tej czynności), celem złożenia stosownych oświadczeń do aktów notarialnych, które to oświadczenia wpływają bezpośrednio na odpowiedzialność kamą i cywilną składającej oświadczenie, tym samym wpływają na prawa i obowiązki wnioskodawczyni;
2 art.145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., przez błędne uznanie, że skarżąca posiada jedynie interes faktyczny w zakresie uzyskania zaświadczenia, o które się ubiega;
3. art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 556 k.c., przez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku interesu prawnego, zważywszy, że pojęcie "interesu prawnego" użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko, ponieważ obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy - tym samym złożony przez P. R. S. wniosek w pełni zasługuje na uwzględnienie. Złożenie oświadczenia przez Wnioskodawczym bezpośrednio do aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie braku łub o toczących się postępowaniach administracyjnych/egzekucyjnych może skutkować niewątpliwie wada zbywanej rzeczy, a tym samym nabywca może skorzystać z uprawnień przysługujących mu z tytułu rękojmi (art.556 k.c.) i żądać na tej podstawie obniżenia ceny sprzedaży która odbywa się na zasadzie szacowania równicy miedzy wartością nieruchomości obciążonej wada, a pozbawionej takich wad - art. 560 § 1 i 3 k.c lub nawet może od umowy odstąpić.
4. art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art 471 k.c., przez błędne uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, w sytuacji gdy złożenie oświadczenia przez Wnioskodawczynię bezpośrednio do aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie braku lub o toczących się postępowaniach administracyjnych/egzekucyjnych może wywoływać doniosłe skutki kontraktowe, gdzie podstawa odpowiedzialności jest art. 471 kc - odpowiedzialność za szkodę na zasadzie winy w postaci możliwości odstąpienia przez kupującego od umowy kupna-sprzedaży z uwagi na wprowadzenie go w błąd co do obciążeń istniejących na sprzedawanej nieruchomości;
5. art 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art 471 k.c., przez błędne uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, w sytuacji gdy złożenie oświadczenia przez Wnioskodawczynię bezpośrednio do aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie braku lub o toczących się postępowaniach administracyjnych/egzekucyjnych może powodować odpowiedzialnością kama za składanie fałszywych oświadczeń/poświadczenie nieprawdy fart. 233 kk.h
6. art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art 51 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez ograniczenie skarżącej dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych (skarżąca jest stroną postępowań wobec których wnioskuje o wydanie zaświadczenia), w sytuacji gdy ograniczenia tego prawa nie określa żadna ustawa.
7. art 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. (powinno być art.145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) w związku z art. 64 ust.1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez uniemożliwienie skarżącej zgodnego z prawem przeniesienia prawa własności na podmiot 3-ci, w sytuacji gdy skarżąca jest zobowiązana do złożenia stosownych oświadczeń do aktu notarialnego przenoszącego własność chociażby w zakresie wiedzy o toczących się z jej udziałem, na nieruchomość ciach stanowiących przedmiot umowy postępowań egzekucyjnych i administracyjnych.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o zmianę skarżonego orzeczenia WSA w Krakowie przez uchylenie w całości postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem z dnia 17 listopada 2023r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zawarte w niej zarzuty nie mogły doprowadzić do podważenia oceny Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż skarżąca nie wykazała interesu prawnego, warunkującego wydanie wnioskowanego zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z wymienionym przepisem, zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Jak trafnie zaznaczył Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, interes prawny w postępowaniu o wydanie zaświadczenia należy rozumieć jako sytuację podmiotu ukształtowaną przez przepis prawa materialnego lub procesowego, czy nawet ustrojowego, z którego wynika dla jednostki konieczność, czy potrzeba uzyskania jakiegoś zaświadczenia.
W zaskarżonym postanowieniu organ drugiej instancji trafnie nadto zauważył, że interes prawny, na który powołuje się osoba wnioskująca o wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., musi być realny i aktualny, a zatem powinien się wiązać z konkretnymi i aktualnymi prawami bądź obowiązkami strony, określonymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Kierując się takimi właśnie kryteriami prawnymi, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego stanowiącego podstawę domagania się wydania zaświadczenia na okoliczność: "w jakich sprawach administracyjnych i egzekucyjnych będących w toku i zakończonych przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Zakopanem posiadam przymiot Strony" skoro we wniosku tylko w sposób skrótowy podała, iż zaświadczenie jest niezbędne "celem złożenia stosownych oświadczeń oraz ich ewentualnego przedstawienia do aktów notarialnych przenoszących własność nieruchomości (objętych ww. postępowaniami)".
Słusznie organ wojewódzki wskazał, że skarżąca nie powołała się na żadne konkretne postępowania sądowe lub administracyjne oraz tylko ogólnikowa podała, że żądanie zaświadczenia jest konieczne do sporządzenia aktu notarialnego.
W takim stanie sprawy prawidłowo wskazał Sąd Wojewódzki, że podane przez skarżącą okoliczności nie świadczą o wykazaniu interesu prawnego, a więc takiej legitymacji procesowej, która ma oparcie w konkretnych przepisach prawa.
W szczególności Sąd Wojewódzki trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek urzędowego poświadczenia wskazanych we wniosku faktów w celu sporządzenia aktu notarialnego w zakresie umowy sprzedaży nieruchomości.
Wbrew zarzutom i twierdzeniom strony skarżącej powołane w podstawie kasacyjnej przepisy art. 556 i art. 471 k.c. oraz art. 51 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie stanowią podstawy materialnoprawnej, pozwalającej na zidentyfikowanie interesu prawego skarżącej, warunkującego wystąpienie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o żądanej treści.
Ponadto należy zauważyć, że skarżąca nie skonkretyzowała nieruchomości, która miałaby być przedmiotem postępowania przed PINB, a jednocześnie przeznaczona została do sprzedaży w określonym terminie.
Trudno w takiej sytuacji mówić o wykazaniu interesu prawnego, nawet uwzględniając podane w skardze kasacyjnej przepisy dotyczące ochrony własności oraz odpowiedzialności cywilnoprawnej sprzedawcy w razie zawarcia umowy sprzedaży rzeczy obciążonej wadą.
Zaznaczyć należy, że interes prawny musi mieć bezpośrednie oparcie w przepisach prawa, a nie może być wyprowadzony ze zdarzeń prawnych, o charakterze tylko potencjalnym. Dodatkowo zauważyć trzeba, że jeżeli według twierdzeń skarżącej stała się ona stroną w postępowaniach dotyczących jej nieruchomości (jako następcy prawnego zmarłego małżonka), to ma ona gwarantowany dostęp do akt tych spraw.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy dodać, że powołane w nich przepisy i argumenty nie mogą podważyć oceny organów obu instancji, które podjęły rozstrzygnięcia na podstawie wniosku i twierdzeń skarżącej przedstawionych przez nią w czasie rozpatrywania sprawy na etapie pierwszej i drugiej instancji administracyjnej.
Wobec ogólnikowych twierdzeń zawartych we wniosku i zażaleniu organy obu instancji nie miały obowiązku z urzędu podejmowania czynności wyjaśniających w celu ustalenia interesu prawnego skarżącej, gdyż to jej obowiązkiem było wykazanie okoliczności w zakresie podstawy prawnej żądania skierowanego w trybie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.
Tymczasem wniosek, sformułowany bardzo szeroko w kontekście czasowym (sprawy administracyjne i egzekucyjne "zakończone") oraz niesprecyzowany przedmiotowa (bez oznaczenia konkretnych nieruchomości), nie mógł być powiązany z żadnym rzeczywistym i aktualnym interesem prawnym skarżącej, co uprawniało organ pierwszej instancji do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W konsekwencji zasadnie Sąd Wojewódzki orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art.151 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów nietrafne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w znaczeniu sformułowanym w punktach I. 1, 2, 3 skargi kasacyjnej. Bezzasadnie podniesiono również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (błędnie oznaczonego w podstawie kasacyjnej jako: "art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a.) w powiązaniu z przepisami art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., art. 556 k.c., art. 471 k.c. i art. 64 ust 1 i 2 Konstytucji RP.
Zaznaczyć należy, że tryb i przesłanki wydawania zaświadczeń unormowane zostały ustawowo, a zatem wniosek skarżącej podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Tym samym odmowa wydania zaświadczenia, orzeczona na podstawie wymienionego przepisu, nie może być postrzegana jako naruszenie art. 51 ust. 3 Konstytucji RP.
W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
7