II OSK 3042/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę skarżącego na uchwałę krajobrazową Rady Miejskiej w Tarnowie. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp) przez brak wskazania warunków dostosowania istniejących tablic reklamowych do zakazów określonych w uchwale. Skarżący argumentował, że posiadał legalnie wzniesione billboardy i brak mechanizmu odszkodowawczego narusza jego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2023 r. (sygn. P 20/19), który stwierdził niezgodność art. 37a ust. 9 upzp z Konstytucją z powodu pominięcia prawodawczego (brak mechanizmu odszkodowawczego). Sąd I instancji uznał jednak, że stwierdzenie to nie wywołuje skutku derogacyjnego i że dostosowanie istniejących obiektów oznacza ich rozbiórkę, jeśli obowiązuje zakaz ich sytuowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że ma charakter zakresowy, musi być uwzględniony przy wykładni art. 37a ust. 9 upzp. Sąd stwierdził, że objęcie mechanizmem dostosowawczym legalnie wzniesionych tablic reklamowych, bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego, jest sprzeczne z Konstytucją. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził nieważność uchwały krajobrazowej w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie uchwały, a wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. O kosztach postępowania orzeczono na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, stosowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w postępowaniu administracyjnosądowym, ochrona praw nabytych w kontekście zmian prawa miejscowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 37a ust. 9 upzp i wyrokiem TK P 20/19. Może wymagać dostosowania do innych przepisów lub sytuacji faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie nakładającym obowiązek określenia warunków i terminu dostosowania istniejących tablic reklamowych do zakazów uchwały krajobrazowej, jest zgodny z Konstytucją RP, jeśli nie przewiduje mechanizmu odszkodowawczego dla podmiotów, które legalnie wzniosły te obiekty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie zapewnia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty zobowiązane do usunięcia tablic reklamowych wzniesionych legalnie przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził pominięcie prawodawcze, ponieważ brak mechanizmu odszkodowawczego narusza art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji RP, chroniącymi prawo własności i sprawiedliwość. NSA, stosując wyrok TK, uznał, że nie można nakładać obowiązku dostosowania legalnie wzniesionych tablic bez zapewnienia rekompensaty.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu z Konstytucją, nawet jeśli wyrok ma charakter zakresowy i nie powoduje bezpośredniej derogacji przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny musi uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego przy wykładni przepisu, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego usuwa z obrotu prawnego niekonstytucyjne rozumienie przepisu. Sąd musi brać pod uwagę tę okoliczność i stosować Konstytucję bezpośrednio, co oznacza, że nie może stosować przepisu w sposób sprzeczny z orzeczeniem TK.
Czy uchwała krajobrazowa może nakazać dostosowanie lub usunięcie tablic reklamowych wzniesionych legalnie przed jej wejściem w życie, bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących odszkodowań, nie jest dopuszczalne objęcie takich obiektów obowiązkiem dostosowania.
Uzasadnienie
Skutkiem wyroku TK jest niemożność egzekwowania obowiązku dostosowania legalnie posadowionych tablic reklamowych, jeśli nie przewidziano rekompensaty. Uchwała krajobrazowa w tej części jest sprzeczna z prawem.
Przepisy (17)
Główne
u.p.z.p. art. 37a § ust. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten, w zakresie w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale warunków i terminu dostosowania istniejących tablic reklamowych do zakazów, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i prawo do słusznego odszkodowania w przypadku jej pozbawienia.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc prawną i są ostateczne. Wyrok zakresowy usuwa z obrotu prawnego niekonstytucyjne rozumienie przepisu.
Ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Ppsa art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi i stwierdzenia nieważności uchwały.
Ppsa art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Ppsa art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
Ppsa art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
Ppsa art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
Ppsa art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określenie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 1-3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Regulacje dotyczące uchwał krajobrazowych.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określenie granic władztwa planistycznego gminy.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej.
Konstytucja RP art. 31 § ust.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 37a ust. 9 upzp w związku z art. 2 i 21 Konstytucji RP poprzez objęcie mechanizmem dostosowawczym legalnie istniejących tablic reklamowych bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego. • Niewłaściwe zastosowanie art. 190 Konstytucji RP przez WSA, który nie uwzględnił w pełni skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie pominięcia prawodawczego • brak zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania • niekonstytucyjne rozumienie przepisu • prawa nabyte • słuszne odszkodowanie
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
sędzia
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Paweł Miładowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, stosowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w postępowaniu administracyjnosądowym, ochrona praw nabytych w kontekście zmian prawa miejscowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 37a ust. 9 upzp i wyrokiem TK P 20/19. Może wymagać dostosowania do innych przepisów lub sytuacji faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu reklam w przestrzeni miejskiej i konfliktu między prawem własności a interesem publicznym. Wyrok NSA opiera się na ważnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, co nadaje mu znaczenie precedensowe.
“Legalne billboardy do rozbiórki? NSA stawia tamę uchwałom krajobrazowym!”
Dane finansowe
WPS: 927 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.