II OSK 3034/24
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną obywatela Indonezji, uznając jego pobyt w Polsce za nielegalny pomimo złożenia kolejnego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.
Skarga kasacyjna została złożona od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę J. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu. J. R. przebywał w Polsce po wygaśnięciu wizy, a jego pierwszy wniosek o pobyt czasowy został pozostawiony bez rozpoznania. Drugi wniosek złożony po terminie nie zalegalizował jego pobytu. NSA uznał, że pobyt skarżącego był nielegalny, a argumenty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, prawa do życia rodzinnego i bezpieczeństwa nie znalazły uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. R., obywatela Republiki Indonezji, od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu. Skarżący przebywał w Polsce po wygaśnięciu wizy krajowej, a jego pierwszy wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy został pozostawiony bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Drugi wniosek złożony w lipcu 2022 r. również nie zalegalizował jego pobytu, gdyż został złożony po terminie, a przepis art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, przedłużający legalność pobytu w trakcie rozpatrywania wniosku, nie miał zastosowania w tej sytuacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pobyt skarżącego był nielegalny zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym kwestii tłumaczenia i prowadzenia postępowania z udziałem osoby nieznającej języka polskiego. Podkreślono, że wszystkie obowiązki związane z zapewnieniem tłumacza i pouczeń zostały zrealizowane. NSA nie dopatrzył się również naruszenia prawa do życia prywatnego i rodzinnego, wskazując, że krótkotrwała relacja i wspólne zamieszkiwanie nie tworzą jeszcze życia rodzinnego podlegającego ochronie w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a prawo państwa do kontroli granic jest nadrzędne.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie kolejnego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy po terminie, gdy poprzedni wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, nie legalizuje pobytu cudzoziemca na terytorium RP i nie wyklucza wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
Uzasadnienie
Przepis art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, przedłużający legalność pobytu w trakcie rozpatrywania wniosku, ma zastosowanie tylko gdy wniosek jest składany w warunkach legalnego pobytu i w terminie. Złożenie wniosku po terminie lub w warunkach nielegalnego pobytu nie skutkuje przedłużeniem legalności pobytu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.o.c. art. 302 § 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
Wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu cudzoziemcowi, który przebywa lub przebywał na terytorium Polski bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia bezzasadnej skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.o.c. art. 108 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Przedłużenie okresu legalnego pobytu cudzoziemca po złożeniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, pod warunkiem złożenia wniosku w warunkach legalnego pobytu i w terminie.
u.o.c. art. 327 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Obowiązek zapewnienia cudzoziemcowi, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, możliwości korzystania z pomocy tłumacza.
u.o.c. art. 327 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Obowiązek organu do przetłumaczenia na język zrozumiały dla cudzoziemca podstawy prawnej decyzji, rozstrzygnięcia oraz pouczenia o środkach odwoławczych.
u.o.c. art. 7 § 1 pkt 1 lit. d
Ustawa o cudzoziemcach
Obowiązek organu prowadzącego postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, pouczenia pisemnego w języku zrozumiałym dla cudzoziemca o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących obowiązkach.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z uwzględnieniem nieważności postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
u.o.c. art. 348 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Wyjątek od wydalenia cudzoziemca w celu ochrony życia rodzinnego lub prywatnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobyt skarżącego na terytorium RP był nielegalny, ponieważ nie posiadał ważnej wizy ani innego dokumentu uprawniającego do pobytu, a złożony wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy nie zalegalizował jego pobytu. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o cudzoziemcach, w tym art. 302 ust. 1 pkt 1. Nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym zapewnienia tłumacza i pouczeń. Nie zachodzą podstawy do ochrony życia prywatnego i rodzinnego w stopniu wykluczającym zobowiązanie do powrotu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i pominięcie faktu skutecznego zwrócenia się o zezwolenie na pobyt czasowy. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżącemu nie zagraża pozbawienie zdrowia lub życia w przypadku powrotu do Indonezji. Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. przez niezastosowanie zasady praworządności i oparcie ustaleń na deklaracjach skarżącego. Naruszenie art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania. Naruszenie art. 348 pkt 2 u.o.c. w zw. z Konwencją przez niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie do powrotu nie narusza prawa do życia rodzinnego i prywatnego.
Godne uwagi sformułowania
„Ergo – pobyt skarżącego na terytorium RP był nielegalny.” „Właściwe dekodowanie tego przepisu nie pozwala na przyjęcie, że stan faktyczny niniejszej sprawy wyczerpuje w/w przepis.” „Zasada zaufania nie zastała naruszona. Jednocześnie skarżący poprzez ten przepis próbuje zakwestionować ustalenia faktyczne, co jest błędnym zabiegiem.” „Krótkotrwała relacja i nawet wspólne zamieszkiwanie nie kreuje życia rodzinnego, które wiąże się z określonymi zobowiązaniami.” „Z samej istoty suwerenności państwa [...] wynika prawo do określania zasad przebywania cudzoziemców na terytorium danego państwa.”
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalności pobytu cudzoziemców po wygaśnięciu wizy, zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zasady prowadzenia postępowania z udziałem cudzoziemców, ochrona życia rodzinnego w kontekście wydalenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji złożenia wniosku o pobyt czasowy po terminie i pozostawienia go bez rozpoznania. Ocena ochrony życia rodzinnego jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii legalności pobytu cudzoziemców i konsekwencji jego nielegalności, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy złożenie wniosku o pobyt po terminie chroni przed deportacją? NSA wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II OSK 3034/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Skarżony organ Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 48/24 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 października 2023 r. nr DL.WIPO.412.865.2022/MT w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 11 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd pierwszej instancji) po rozpoznaniu skargi J. R. obywatela Republiki Indonezji (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z 30 października 2023 r. nr DL.WIPO.412.865.2022/MT w przedmiocie zobowiązania do powrotu - oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 21 września 2022 r. podczas kontroli legalności pobytu cudzoziemca, skarżący przedstawił paszport wydany przez władze Republiki Indonezji oraz polską wizę krajową nr [...] ważną od 12 lutego 2019 r. do 9 stycznia 2020 r.. Ustalono, że strona przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP) bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. W tym samym dniu Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: Komendant, organ pierwszej instancji) decyzją nr 06-305/7/D-ZDP/2022 KA-ZA-2-b.4224.25.2022 na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze zm.; dalej: u.o.c.) - zobowiązał skarżącego do powrotu w terminie 20 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, lub umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, stanie się ostateczna, a w przypadku decyzji wydanej przez organ wyższego stopnia – od dnia, w którym decyzja ostateczna zostanie skarżącemu doręczona oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres sześciu miesięcy. W uzasadnieniu wskazano, że 9 stycznia 2020 r. skarżący wystąpił do Wojewody Mazowieckiego (dalej: Wojewoda) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; wobec nieusunięcia braków formalnych wniosku, Wojewoda 19 marca 2020 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Podano, że kolejny wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy skarżący złożył 20 lipca 2022 r. Tym samym ostatnim legalnym dniem pobytu skarżącego na terytorium RP był 9 stycznia 2020 r., czyli ostatni dzień ważności jego wizy. Szef Urzędu, zaskarżoną decyzją uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu; określił termin dobrowolnego powrotu wynoszący 20 dni od dnia doręczenia decyzji Szefa Urzędu oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Organ odwoławczy podzielił ustalenia odnośnie stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji. WSA w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem stwierdził, że skarga podlega oddaleniu. W ocenie sądu wojewódzkiego zaskarżona decyzja Szefa Urzędu oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta są zgodne z prawem, a poczynione przez organy obu instancji ustalania faktyczne mają oparcie w zebranym materiale dowodowym, zaś dokonana wykładnia i subsumcja prawa materialnego jest trafna. W szczególności podniesiono, że odnośnie do skarżącego spełnione były okoliczności z art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c.. Zaznaczono, że w świetle akt sprawy oczywiste jest, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżący przebywał na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. Ergo – pobyt skarżącego na terytorium RP był nielegalny. Wyjaśniono, że z uwagi na upływ ważności wizy (9 stycznia 2020r.) i bezskuteczne zainicjowanie postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy (nieusunięcie przez skarżącego braków formalnych wniosku), przy jednoczesnym braku zainteresowania przez skarżącego odnośnie do zachowania legalnego statusu na terytorium RP (niepodejmowanie do 20 lipca 2022 r. żadnych działań w formie prawem przepisanej przed właściwymi organami władzy publicznej, w tym nawet niezwrócenie się o informację w przedmiocie czynności, jakie należałoby podjąć, aby uniknąć zarzutu nielegalnego przebywania w Polsce) świadczą o tym, że zachowanie skarżącego wyczerpywało przesłankę z art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. W kwestii ochrony życia rodzinnego (prywatnego) w postaci relacji skarżącego z obywatelką Republiki Filipin, wobec której udzielono zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, sąd pierwszej instancji podzielił argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, wedle której brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącego art. 348 pkt 2 u.o.c. W ocenie sądu wojewódzkiego zobowiązanie skarżącego do powrotu oraz orzeczenie wobec niego zakazu wjazdu na terytorium Polski i innych państw obszaru Schengen na sześć miesięcy stanowi proporcjonalną sankcję przy ocenie całokształtu stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Ponadto sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się – ani po stronie Szefa Urzędu, ani po stronie Komendanta - uchybienia przepisom proceduralnym, które przekładałoby się na konieczność uchylenia przedmiotowych decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając: 1) naruszenie art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu i pominięcie w trakcie orzekania faktu, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący skutecznie zwrócił się do właściwego organu tj. Wojewody o zezwolenie na pobyt czasowy, postępowanie w tej sprawie jak dotąd nie zostało prawomocnie zakończone, a tym samym uznanie nielegalności pobytu skarżącego na terytorium RP uznać należy za przedwczesne; ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono: 2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezprawnym przyjęciu, że skarżącemu nie zagraża pozbawienie zdrowia lub/i życia w przypadku powrotu do Indonezji pomimo, że okoliczność powyższa nie została w żaden sposób zweryfikowana w trakcie orzekania, a organ administracji poprzestał jedynie na deklaracji przeczącej skarżącego, który nie włada językiem polskim, gdzie nie sposób ustalić poziomu zrozumienia przez niego powyższego oświadczenia; 3) art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. przez ich łączne niezastosowanie w trakcie procedowania, tj. z pominięciem zasady praworządności zwłaszcza, że wbrew treści wskazanych przepisów organy swoje ustalenia oparły jedynie na deklaracjach skarżącego nie władającego językiem polskim oraz nieustalonym etapem rozpatrywania wniosku skarżącego złożonym do Wojewody o udzielenie zgody na pobyt czasowy; 4) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie przez Szefa Urzędu decyzji z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej zwłaszcza, że ustalenia dokonane przez organ administracji w przedmiotowej sprawie oparte są wyłącznie o spekulacje, że wystąpiły pozytywne przesłanki opisane w art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c.; 5) art. 348 pkt 2 u.o.c. w zw. z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja) przez ich niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie do powrotu skarżącego nie odbędzie się z pogwałceniem prawa skarżącego do życia rodzinnego i prywatnego. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonego wyroku w całości, z uwagi na naruszenie przepisu art. 61 § 1, 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), które miało wpływ na wynik sprawy przez jego niezastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że nie istnieją przesłanki do wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu, zaś samo zobowiązanie cudzoziemca do powrotu nie wpłynie w sposób negatywny i nieodwracalny w skutkach dla skarżącego. Ponadto wystąpiono o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego wyroku oraz przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od konieczności ponoszenia opłat sądowych. Pismem z 27 września 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia art. 61 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. tj. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Otóż zgodnie z art. 191 p.p.s.a. NSA na wniosek strony rozpoznaje również te postanowienia sądu wojewódzkiego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na wynik sprawy. Na postanowienie o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania wykonania decyzji przysługuje zażalenie do NSA (art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) i takowy środek został zrealizowany przez cudzoziemca. Na marginesie należy podnieść, że postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. NSA zażalenie skarżącego na odmowę wstrzymania wykonania zobowiązania do powrotu – oddalił. Zarzut powyższy jest zatem pozbawiony podstaw prawnych. Jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. zarówno w zakresie procedury prowadzonej z udziałem osoby, która nie włada językiem polskim, jak również niewyjaśnienia wagi kolejnego wniosku strony o zezwolenie na pobyt czasowy. Zdaniem NSA nie została naruszona zasada praworządności stanowiąca fundament działania organów państwa, a ustanowiona także w art. 7 Konstytucji RP, jak również zostały zachowane reguły prowadzenia postępowania wyjaśniającego i oceny dowodów zgromadzonych w sprawie. Skarżący kasacyjnie wiąże w/w przepisy z kwestią niewładania językiem polskim oraz nieustaleniem, na jakim etapie znajduje się sprawa z jego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. W pierwszej kwestii należy stwierdzić, że zgodnie z art. 327 ust. 1 u.o.c. organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu zapewnia cudzoziemcowi, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, możliwość korzystania z pomocy tłumacza. Organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu, dokonuje w języku zrozumiałym dla cudzoziemca ustnego lub pisemnego tłumaczenia podstawy prawnej decyzji, rozstrzygnięcia oraz pouczenia, czy i w jakim trybie służy odwołanie od decyzji (ust. 2 art. 327 u.o.c.). Z kolei przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. d u.o.c. ustanawia obowiązek, adresowany do organu prowadzącego postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, pouczenia pisemnego w języku zrozumiałym dla cudzoziemca o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących obowiązkach. Wszystkie powyższe obowiązki zostały zrealizowane. Skarżący oświadczył do protokołu zatrzymania z 21 września 2022 r., że włada językiem angielskim w stopniu umożliwiającym mu swobodne porozumiewanie się (k. 11 verte akt adm.). W związku z powyższym jako, że ten język został wskazany przez samego cudzoziemca jako dla niego zrozumiały, organ przedłożył wszystkie pouczenia pisemne w tym języku, realizując dyspozycję art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. d u.o.c. W trakcie przesłuchania strony brał udział tłumacz języka angielskiego, jak również podczas wszystkich dalszych czynności procesowych podejmowanych w stosunku do cudzoziemca. Została zrealizowana tym samym zasada ustalona w art. 327 ust. 2 u.o.c. gdyż została przetłumaczona na język angielski podstawa prawna decyzji, rozstrzygnięcie oraz pouczenie, czy i w jakim trybie służy odwołanie od decyzji (decyzja organu I instancji). Natomiast na etapie odwołania cudzoziemiec udzielił pełnomocnictwa osobie władającej językiem polskim i wszelkie czynności jako pełnomocnik podejmowała ta osoba. Jednocześnie z prawidłowo przeprowadzonego przesłuchania nie wynika, aby cudzoziemiec podniósł wątpliwości czy obawy związane z jego bezpieczeństwem po powrocie do kraju pochodzenia. Drugą zarzucaną kwestią procesową, którą należy powiązać z przepisem prawa materialnego tj. art. 302 ust 1 pkt 1 u.o.c. jest okoliczność złożenia kolejnego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i tym samym zakwestionowanie podstawy zobowiązania do powrotu przyjętej w zaskarżonej decyzji. Należy bowiem przypomnieć, że ostatniego dnia legalnego pobytu na podstawie wizy, cudzoziemiec złożył wniosek o pobyt czasowy. Wobec nieusunięcia braków formalnych, pismem z 19 marca 2020 r. wniosek ten został pozostawiony przez Wojewodę Mazowieckiego bez rozpoznania. Cudzoziemiec nie wywiódł skargi na bezczynność, aby owo pozostawienie bez rozpoznania zakwestionować (vide uchwała 7 sędziów NSA z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13). Następnie przebywając cały czas na terytorium RP w dniu 20 lipca 2022 r. wystąpił z kolejnym wnioskiem o zezwolenie na pobyt czasowy. Z racji tego zdarzenia oraz reguły zawartej w art. 108 ust. 1 u.o.c. cudzoziemiec próbuje wywodzić, że pobyt jego należy uważać za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia stanie się ostateczna. Podnosi, że postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy jeszcze nie zakończyło się. Bezspornie przepis art. 108 ust. 1 u.o.c. przedłuża okres legalnego pobytu cudzoziemca po złożeniu przez niego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Kwestia, czy występują przesłanki do udzielenia tego pobytu, w szczególności, czy nie występuje podstawa odmowy tego zezwolenia wynikająca z art. 100 ust. 1 pkt 9 u.o.c. (cudzoziemiec złożył wniosek podczas nielegalnego pobytu na terytorium RP lub przebywa na tym terytorium nielegalnie) – będzie autonomicznie badana w tamtym postępowaniu i na potrzeby tamtego postępowania. Niemniej także tutaj ocena, czy cudzoziemiec przebywa na terytorium RP w warunkach legalności musi zostać przeprowadzona. Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Polski bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Zastosowanie wykładni językowej przy interpretacji tego przepisu nie wyczerpuje zasad prawidłowej interpretacji, bowiem przepis ten należy odczytywać nie tylko w świetle całej regulacji o cudzoziemcach, ale również w zgodzie z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 348, str. 98 z późn. zm.). W art. 3 pkt 2 tej dyrektywy zdefiniowano nielegalny pobyt, jako obecność na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia lub przestał spełniać warunki wjazdu do państwa członkowskiego, albo innych warunków wjazdu, pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim. Cudzoziemiec próbuje wywodzić, że drugi wniosek będący w toku, zapewnia mu pozostawanie w warunkach legalności. Tymczasem wykazał on w sposób pozytywny jedynie tytuł pobytowy do 9 stycznia 2020 r. (wiza). Pierwszy wniosek o zezwolenie na pobyt został pozostawiony bez rozpoznania i nie skutkował czasowym zalegalizowaniem pobytu. Drugi również, gdyż cudzoziemiec nie mógł korzystać z ochrony art. 108 ust. 1 u.o.c. bowiem ów wniosek został złożony w warunkach uchybienia terminu na jego złożenie. Wskazać trzeba, że celem art. 108 ust. 1 u.o.c. jest przedłużenie okresu legalnego pobytu cudzoziemca. Znajduje zastosowanie, gdy przebywa on legalnie na terytorium RP i w warunkach legalności składa wniosek, którego załatwienie wymaga przecież określonego czasu. Aby zagwarantować w okresie przejściowym możliwość pozostania na terytorium RP ustawodawca wprowadził taką czasową ochronę do chwili uostatecznienia się decyzji w przedmiocie pobytu. Właściwe dekodowanie tego przepisu nie pozwala na przyjęcie, że stan faktyczny niniejszej sprawy wyczerpuje w/w przepis. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. Jednocześnie nie występuje tutaj sytuacja, aby w dacie wydania decyzji ostatecznej o zobowiązaniu cudzoziemiec posiadał zezwolenie na pobyt. Taki stan bowiem wykluczyłby wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 u.o.c. (patrz wyrok NSA z 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 3200/20). Jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. bowiem zasada zaufania nie zastała naruszona. Jednocześnie skarżący poprzez ten przepis próbuje zakwestionować ustalenia faktyczne, co jest błędnym zabiegiem. Przepis art. 8 k.p.a. stanowi ogólną dyrektywę kierowania się przy prowadzeniu postępowania zasadą proporcjonalności, bezstronności czy równego traktowania. Organ ustalając stan faktyczny ani nie był stronniczy, ani nieobiektywny. Ustalenia fatyczne przyjęte za podstawę decyzji w pełni są kompatybilne ze zgromadzonymi dowodami, których strona skutecznie nie zakwestionowała. Natomiast niezadowolenie strony z wydanego rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (vide wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 575/24). Nie został także naruszony art. 348 pkt 2 u.o.c. W utrwalonym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) wskazuje się, że traktowanie życia prywatnego jako przeszkody do wydalenia cudzoziemca może istnieć co do zasady w sytuacji co najmniej wieloletniego przebywania w danym państwie przyjmującym. W wyroku z 9 października 2003 r., w sprawie Slivenko przeciwko Łotwie (skarga nr 48321/99), ETPC oprócz długości pobytu, badał również takie okoliczności jak, edukację w państwie przyjmującym, ogólną sieć powiązań osobistych, społecznych i ekonomicznych, brak woli opuszczenia danego państwa oraz rezultat decyzji o wydaleniu, w tym przypadku, w postaci utraty mieszkania. Skarżący nie prowadzi życia rodzinnego i prywatnego podlegającego ochronie, bowiem krótkotrwała relacja i nawet wspólne zamieszkiwanie nie kreuje życia rodzinnego, które wiąże się z określonymi zobowiązaniami. Skarżący przyjechał do Polski w celach zarobkowych, nie zaś osiedlenia się i prowadzenia tutaj życia. Ewentualne zmiany zamiaru wymagają utrwalenia w czasie i relacjach społecznych oraz prywatnych. W tym miejscu należy przypomnieć, że z samej istoty suwerenności państwa, której nieodzowną częścią jest sprawowanie kontroli nad danym terytorium (zob. też art. 5 Konstytucji RP), wynika prawo do określania zasad przebywania cudzoziemców na terytorium danego państwa. Przywołany w skardze kasacyjnej art. 348 pkt 2 u.o.c tej zasady nie przekreśla, a jedynie przewiduje od niej wyjątek, uzasadniony potrzebą ochrony pewnych szczególnych wartości w aspekcie zasady proporcjonalności (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 124/24). Innymi słowy, wydalenie osoby przebywającej nielegalnie na terytorium państwa-strony Konwencji stanowi przejaw realizacji zasady ochrony porządku publicznego i nie stanowi samo przez się naruszenia Konwencji, nawet jeżeli cudzoziemiec prowadzi tu życie prywatne lub rodzinne. Dopiero zaistnienie szczególnych okoliczności pozwala na przełamanie wspomnianej zasady (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2110/23). Z tych względów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako bezzasadna.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę