II OSK 1232/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-04-27
NSAbudowlaneŚredniansa
postępowanie egzekucyjnegrzywna w celu przymuszenianakaz rozbiórkiprawo budowlanedoręczenie zastępczeskarga kasacyjnaNaczelny Sąd Administracyjnyegzekucja administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki, potwierdzając prawidłowość doręczenia zastępczego i dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. J. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił skargę na postanowienie WINB o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki wiaty. Skarżący kwestionował prawidłowość doręczenia tytułu wykonawczego oraz zasadność nałożenia grzywny. NSA uznał, że doręczenie zastępcze było prawidłowe, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne mimo trwania ewentualnych postępowań nadzwyczajnych, dopóki decyzja nakazująca rozbiórkę jest prawomocna.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki wiaty. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji (u.p.e.a.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego. NSA stwierdził, że zarzut naruszenia art. 119 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 3 u.p.e.a. jest niezasadny, ponieważ wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest blokowane przez ewentualne postępowania nadzwyczajne, a decyzja nakazująca rozbiórkę pozostaje w obrocie prawnym. Sąd podkreślił, że grzywna ma charakter zwrotny i może zostać umorzona lub zwrócona po wykonaniu obowiązku. Zarzut naruszenia art. 119 i art. 122 u.p.e.a. dotyczący wadliwego doręczenia tytułu wykonawczego również został oddalony. NSA, powołując się na art. 43 k.p.a. i orzecznictwo, uznał doręczenie zastępcze za prawidłowe, wskazując na domniemanie skuteczności doręczenia dorosłemu domownikowi i brak obalenia tego domniemania przez skarżącego. Ostatni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznano za nieskuteczny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, dopóki decyzja nakazująca rozbiórkę pozostaje w obrocie prawnym, niezależnie od trwania postępowań nadzwyczajnych.

Uzasadnienie

Postępowanie egzekucyjne ma na celu wymuszenie wykonania prawomocnego obowiązku. Zainicjowanie postępowań nadzwyczajnych nie blokuje możliwości prowadzenia egzekucji, a grzywna ma charakter zwrotny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.p.e.a. art. 119 § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 43

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 119

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 1-3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 43

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 43

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 125 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 126

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 20 § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64a § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 117

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pr. bud. art. 33 § 2 pkt 1 i 2

Ustawa Prawo budowlane

Pr. bud. art. 33 § 3

Ustawa Prawo budowlane

Pr. bud. art. 48 § 4

Ustawa Prawo budowlane

ustawa COVID-19 art. 2 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie zastępcze tytułu wykonawczego i postanowienia o nałożeniu grzywny było prawidłowe zgodnie z art. 43 k.p.a. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, nawet jeśli skarżący kwestionuje decyzję w trybie nadzwyczajnym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dolegliwym niż wykonanie zastępcze i jej wysokość była uzasadniona.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 119 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 3 u.p.e.a. poprzez niezasadne nałożenie grzywny w celu przymuszenia wobec trwania postępowania legalizacyjnego. Naruszenie art. 119 i art. 122 u.p.e.a. poprzez uznanie, że doszło do prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego. Naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji osobie nieuprawnionej i nie spełniającej wymagań dla dorosłego domownika. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację faktów przytaczanych w toku postępowania w zakresie doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

Zainicjowanie tego typu postępowania nie blokuje jednak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wymuszenie na skarżącym wykonanie nałożonego prawomocną decyzją obowiązku. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przepisy o doręczeniach mają charakter materialno-techniczny i nie mogą być wykorzystywane przez strony do wydłużenia czasu trwania postępowania, jeżeli wiadomym pozostaje, że określona korespondencja trafiła do adresata, który bez przeszkód może realizować przysługujące mu uprawnienia, to brak jest podstaw do kwestionowania takiego doręczenia.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowość doręczenia zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym i administracyjnym, dopuszczalność egzekucji administracyjnej pomimo toczących się postępowań nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną i doręczeniami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak doręczenie zastępcze i dopuszczalność egzekucji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.

Doręczenie zastępcze: kiedy pismo trafia do "domownika", a nie do adresata?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1232/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Piotr Broda /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Op 204/18 - Wyrok WSA w Opolu z 2018-11-15
II OZ 843/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-05
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 119 par. 1 i 2, art. 121 par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Op 204/18 w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Op 204/18 oddalił skargę A. J. (dalej jako skarżący) na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] (dalej jako PINB) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1, art. 117, art. 119 § 1 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, ze zm.; zwanej dalej u.p.e.a.), w związku z niewykonaniem przez skarżącego zobowiązania do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia [...] lutego 2016 r. - nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Jednocześnie wezwał do uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku rozbiórki wiaty o wymiarach 30,1 x 19,4 x 5,6 m usytuowanej na terenie działki nr [...] w [...] przy ulicy [...], w ostatecznym terminie do 22 marca 2018 r., pod rygorem orzeczenia wykonania zastępczego.
Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy wiaty na terenie działki nr [...] w [...] zostało wszczęte z urzędu po kontroli przeprowadzonej w dniu 10 lipca 2015 r. w związku z pismem H. S. W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie działki nr [...] w [...] przy budynku gospodarczym oraz przy granicy z działką nr [...] usytuowano wiatę konstrukcji mieszanej. Zdaniem organu przedmiotowy obiekt wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, dlatego pismem z dnia 30 września 2015 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wydanie zaświadczenia, czy lokalizacja przedmiotowej wiaty zgodna jest z warunkami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...]. Analizując przesłany przez Wójta Gminy [...] wypis i wyrys z MPZP gminy [...] PINB stwierdził, że lokalizacja przedmiotowej wiaty przeznaczonej do prowadzenia działalności rolniczej jest zgodna z ww. planem. W związku z powyższym, badając zgodność lokalizacji z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi organ uznał, że istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, dlatego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] nałożył na skarżącego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie dokumentów wynikających z art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej jako Pr. bud.), dając możliwość legalizacji przedmiotowej wiaty. Termin ten upłynął z dniem 15 stycznia 2016 r. W terminie wskazanym przez organ skarżący, nie dostarczył wymaganych dokumentów i nie wystąpił o przedłużenie wyznaczonego terminu, zatem zgodnie z art. 48 ust. 4 Pr. bud., PINB decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] nakazał rozbiórkę przedmiotowej wiaty. Decyzja ta na skutek wniesionego przez A. J. odwołania została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 289/16, oddalił skargę wniesioną na ww. decyzję organu odwoławczego. Wyrok ten uprawomocnił się dnia 17 grudnia 2016 r.
Organ I instancji wskazał, że w dniu 9 maja 2017 r. przeprowadzono kontrolę wykonania decyzji PINB z dnia [...] lutego 2016 r. w trakcie, której stwierdzono, że zobowiązany nie wykonał nałożonego obowiązku. W związku z tym, w dniu 13 czerwca 2017 r. wystosowano do skarżącego upomnienie, jednocześnie ostrzegając, że w przypadku niewykonania nałożonego obowiązku zostanie nałożona kara grzywny. W dniu 6 października 2017 r. przeprowadzono kolejną kontrolę, która wykazała, że skarżący w dalszym ciągu nie wykonał nakazu zawartego w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r.
W wyniku wniesienia zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako WINB) postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...] stycznia 2018 r.
Organ II instancji wskazał, że wobec niewykonania i uchylania się przez skarżącego od wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty, PINB słusznie skierował sprawę na drogę egzekucji administracyjnej i już jako organ egzekucyjny, podjął działania określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności i zgodności z prawem skierowanej do egzekucji administracyjnego decyzji, musi natomiast zbadać dopuszczalność tej egzekucji. Zdaniem organu II instancji, bezsporne jest, że decyzja PINB z dnia [...] lutego 2016 r. stała się ostateczna i prawomocna, stąd nałożony w niej obowiązek podlega wykonaniu i nie wystąpiły inne przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ egzekucyjny może stosować tylko środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, enumeratywnie wymienione w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., jako środek egzekucyjny.
Organ II instancji uznał, że brak wykonania przez A. J. obowiązku nałożonego prawomocną decyzją PINB z dnia [...] lutego 2016 r. skutkowało koniecznością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo zwrócił uwagę, że nawet wpłacenie w całości lub ściągnięcie grzywny w celu przymuszenia nie będzie wykonaniem obowiązku. Wykonaniem obowiązku jest bowiem faktyczne wykonanie obowiązków określonych w tytule wykonawczym.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia, zmniejszenia wysokości nałożonej grzywny lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że z akt sprawy wynika niespornie, że nałożony decyzją PINB z dnia [...] lutego 2016 r. obowiązek rozbiórki nie został przez skarżącego wykonany. W tej sytuacji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem i nastąpiło przy zachowaniu reguł i przepisów określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd I instancji zauważył, że upomnieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., organ I instancji wezwał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. Upomnienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 czerwca 2017 r. (do rąk dorosłego domownika), a następnie w dniu [...] stycznia 2018 r. organ ten wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy, który wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny doręczono w dniu 23 stycznia 2018 r. - również do rąk dorosłego domownika. Sąd I instancji stwierdził, że doręczenia dokonano - zarówno upomnienia jak i postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. wraz z tytułem wykonawczym - w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej jako k.p.a.), zgodnie z którym jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, pismo doręcza się m.in. dorosłemu domownikowi. Fakt doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi potwierdza podpis odbierającego i adnotacja listonosza. W związku z powyższym zarzut braku doręczenia tytułu wykonawczego, zdaniem Sądu I instancji, należało uznać za bezpodstawny.
Dalej WSA w Opolu stwierdził, że w sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju, zdaniem Sądu I instancji, nie można kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi. A zatem w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma wybór między grzywną w celu przymuszenia, a zastosowaniem przymusu bezpośredniego, powinien zastosować grzywnę w celu przymuszenia, ponieważ jest to środek egzekucyjny mniej dolegliwy dla zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią bowiem z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego.
W końcowej części uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, że w pełni akceptuje przedstawione przez orzekające w sprawie organy uzasadnienie nałożenia na skarżącego grzywny w maksymalnej wysokości, bowiem uchylał się on od wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego i wykazywał brak woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Na ocenę prawidłowości ustalonej wysokości grzywny nie bez wpływu pozostaje okoliczność, że organ egzekucyjny, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., dysponował tylko jednokrotną możliwością nałożenia grzywny w celu przymuszenia, co wymusza określenie jej na poziomie gwarantującym skuteczność tego środka egzekucyjnego.
Sąd I instancji wskazał, że podnoszona przez skarżącego możliwość wykonania rozbiórki kosztem niższym, niż wysokość nałożonej grzywny, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dokonując wyboru środka egzekucyjnego i wybierając grzywnę organy miały na uwadze, że zobowiązany celem uniknięcia dolegliwości w postaci uiszczenia grzywny sam dokona rozbiórki i to jest głównym celem postępowania egzekucyjnego.
Reasumując, Sąd I instancji uznał, że grzywna w celu przymuszenia nałożona na skarżącego w wysokości 10.000 zł spełnia wymogi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wybór tego środka egzekucyjnego, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości. Jednocześnie zarzucił naruszenie:
1. art. 119 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez niezasadne nałożenie grzywny w celu przymuszenia wobec trwania postępowania w celu przeprowadzenia działań z art 49b ust. 2 ustawy;
2. art. 119 i art. 122 u.p.e.a. poprzez uznanie, że doszło do prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego skarżącemu, podczas gdy ten został doręczony osobie w żadnym stopniu nie związanej ze skarżącym;
3. art. 43 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji osobie nieuprawnionej i nie spełniającej wymagań dla dorosłego domownika;
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędna interpretację faktów przytaczanych w toku postępowania w zakresie doręczenia;
W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł o zmianę orzeczenia poprzez uwzględnienie odwołania; ewentualnie o uchylenie sprawy do ponownego rozpoznania przed organ I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa prawnego wedle norm prawem przewidzianych;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).
Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 119 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 3 u.p.e.a. pomijając jego wadliwą konstrukcję tj. brak powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi powyżej przepisami. Należy zauważyć, że Sąd wojewódzki nie stosował wskazanych przepisów a jedynie dokonał kontroli ich stosowania przez organy administracji. Skarżący kasacyjnie naruszenia wskazanych przepisów upatruje w fakcie nałożenia grzywny w celu przymuszenia pomimo, że wniósł o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego "na nowo", nie precyzując jednocześnie w jakim trybie. Mając na uwadze, że mamy do czynienia z ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną nakazującą rozbiórkę wiaty, zapewne chodzi o jeden z trybów nadzwyczajnych tj. wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności. Zainicjowanie tego typu postępowania nie blokuje jednak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wymuszenie na skarżącym wykonanie nałożonego prawomocną decyzją obowiązku. Zatem do póki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakazująca rozbiórkę wiaty dopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego zawartego w niej obowiązku. To wyłącznie od zobowiązanego zależy czy wykona nałożony obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, czy też poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przy czym grzywna ma charakter zwrotny, gdyż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 wyżej wymienionej ustawy).
Nie znajduje uzasadnienia również kolejny zarzut kasacyjny naruszenia art. 119 i art. 122 u.p.e.a., który także został niewłaściwie sformułowany, nadto powołane w nim przepisy nie zawierają pełnych jednostek redakcyjnych. Art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. określa przesłanki stosowania grzywny w celu przymuszenia. Natomiast art. 122 § 1-3 u.p.e.a. określa tryb nałożenia grzywny. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 122 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Skarżący kasacyjne podnosi, że w jego ocenie doszło do naruszenia powołanych przepisów poprzez niewłaściwe doręczenie tytułu wykonawczego, które polegało na doręczeniu korespondencji zawierającej tytuł wykonawczy wprawdzie w miejscu jego zamieszkania, ale do rąk osoby dorosłej, która nie jest domownikiem. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Osoba ta nie musi być zameldowana w miejscu zamieszkania adresata (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2290/18, LEX nr 3095912). Tak więc istnieje domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. W konsekwencji przyjmuje się, że pismo zostało doręczone adresatowi. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego przez pracownika operatora pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2334/19, LEX nr 3065574 i przywołane w nim orzecznictwo).
W rozpoznawanej sprawie nie może ujść uwadze, że podczas doręczenia przesyłki w miejscu zamieszkania adresata, przebywała dorosła osoba (która przebywała w tym miejscu pod nieobecność adresata i za jej zgodą), która przyjęła korespondencję skierowaną do adresata jako dorosły domownik, nie odmawiając jej przyjęcia oraz nie informując listonosza o tym, że pod tym adresem nie mieszka, nadto nie odmawiając przekazania korespondencji adresatowi czyli skarżącemu, w żaden sposób nie dając wyrazu temu, że przebywa pod innym adresem i istnieją przeszkody do doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że przesyłka organu, zawierająca postanowienie o nałożeniu grzywny wraz z tytułem wykonawczym została nieprawidłowo doręczona w trybie art. 43 k.p.a. Zasadnie w sprawie uznano, że decyzja organu wraz z tytułem wykonawczym została doręczona skarżącemu kasacyjnie w trybie doręczenia zastępczego. Także w toku postępowania skarżący nie obalił domniemania doręczenia w powyższym trybie w sposób skuteczny. Należy zauważyć, że nie kwestionował również doręczenia innej korespondencji zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego, odebranej przez tę samą osobę dorosłą w miejscu jego zamieszkania. Co więcej nie kwestionuje faktu doręczenia samego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, od którego w ustawowym terminie wniósł środek odwoławczy (zażalenie), co świadczy o tym, że postanowienie to zostało mu przekazana przez osobę, która jako dorosły domownik odebrała korespondencję w jego imieniu. W tej samej przesyłce wraz z postanowieniem przesłany został skarżącemu również tytuł wykonawczy, stąd należy domniemywać, że również tytuł wykonawczy przekazany został skarżącemu. Moment przyjęcia przesyłki i jej pokwitowanie przez dorosłego domownika oznacza przyjęcie na siebie obowiązku przekazania przesyłki adresatowi, z którego w tej sprawie T. W. wywiązał się. W takiej sytuacji nie można uznać, jakoby zaistniało naruszenie art. 43 k.p.a. Należy wskazać, że przepisy o doręczeniach mają charakter materialno-techniczny i nie mogą być wykorzystywane przez strony do wydłużenia czasu trwania postępowania, jeżeli wiadomym pozostaje, że określona korespondencja trafiła do adresata, który bez przeszkód może realizować przysługujące mu uprawnienia, to brak jest podstaw do kwestionowania takiego doręczenia.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu kasacyjnego należy wskazać, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem powołanego przepisu mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada jego wymogom, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd wojewódzki nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 p.p.s.a.) i wyjaśnił w dostateczny oraz jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Odmienne stanowisko skarżącego kasacyjnie co do oceny prawidłowości doręczenia zastępczego, nie uzasadnia postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI