II OSK 3014/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelce Gruzji. WSA uznał, że przepisy ustawy o cudzoziemcach dotyczące terminów załatwiania spraw zostały błędnie zaimplementowane i naruszają prawo do dobrej administracji oraz prawo do skutecznego środka prawnego. Wojewoda w skardze kasacyjnej zarzucił m.in. naruszenie przepisów materialnych dotyczących specustawy ukraińskiej oraz przepisów postępowania. NSA przychylił się do argumentacji Wojewody, wskazując na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, ograniczające prawo do sądu w sprawach bezczynności, miały zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, ale ich stosowanie było uzasadnione jedynie w okresie nadzwyczajnych okoliczności związanych z konfliktem na Ukrainie. NSA stwierdził, że po 30 czerwca 2024 r. te ograniczenia straciły uzasadnienie, a ocena bezczynności powinna być dokonywana z uwzględnieniem standardowych terminów. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i zobowiązania do jej usunięcia, a skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeczono z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla stosowania przepisów ograniczających prawo do sądu w sytuacjach nadzwyczajnych i konieczność oceny proporcjonalności tych ograniczeń po ustaniu przyczyn ich wprowadzenia. Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących bezczynności organów w sprawach cudzoziemców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami specustawy ukraińskiej i ich stosowaniem po określonym terminie. Konieczność analizy aktualnego stanu prawnego i faktycznego w kontekście proporcjonalności ograniczeń.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ograniczające prawo do sądu w sprawach bezczynności, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu pobytu w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie.
Uzasadnienie
NSA powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy te stanowią rozwiązania generalne.
Czy ograniczenie prawa do sądu wynikające z art. 100d specustawy ukraińskiej jest proporcjonalne i uzasadnione po zakończeniu masowego napływu obywateli Ukrainy i upływie wystarczającego okresu na dostosowanie potencjału służb migracyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po 30 czerwca 2024 r. przedłużenie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej nie miało już uzasadnienia w przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu, co narusza zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
NSA stwierdza, że zakończenie masowego napływu uchodźców i upływ czasu na dostosowanie organów sprawiają, że ograniczenia te tracą uzasadnienie, powołując się na zasadę cessante ratione legis, cessat lex ipsa.
Czy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożony 30 czerwca 2023 r. przez obywatelkę Gruzji był podstawą do stwierdzenia bezczynności organu w dniu 21 sierpnia 2024 r. (data wyroku WSA)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek ten nie był podstawą do stwierdzenia bezczynności organu.
Uzasadnienie
NSA wskazuje, że do 30 czerwca 2024 r. terminy na załatwienie spraw nie biegły zgodnie z art. 100d specustawy, a od 1 lipca 2024 r. do daty wyroku WSA nie upłynął jeszcze podstawowy 60-dniowy termin na załatwienie sprawy.
Czy przepisy art. 112a ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach zostały błędnie zaimplementowane do krajowego porządku prawnego jako sprzeczne z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE?
Odpowiedź sądu
NSA nie rozstrzyga bezpośrednio tej kwestii, ale uznaje zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia art. 100d specustawy za zasadne, co skutkuje uchyleniem wyroku WSA.
Uzasadnienie
NSA skupia się na zastosowaniu art. 100d specustawy i jego proporcjonalności, co prowadzi do uchylenia wyroku WSA, który opierał się na błędnej implementacji przepisów krajowych w kontekście dyrektywy.
Przepisy (36)
Główne
specustawa ukraińska art. 100d § ust. 1 pkt 1 lit.a
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Ograniczenie prawa do sądu w sprawach bezczynności było uzasadnione tylko w okresie nadzwyczajnych okoliczności.
specustawa ukraińska art. 100d § ust. 3 pkt 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Uzasadnienie dla ograniczenia prawa do sądu w sprawach bezczynności straciło rację bytu po 30 czerwca 2024 r.
u.o.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin do załatwienia sprawy o zezwolenie na pobyt czasowy wynosi 60 dni.
u.o.c. art. 112a § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin do załatwienia sprawy rozpoczyna bieg od dnia, kiedy nastąpiło ostatnie ze zdarzeń przewidzianych w tym przepisie.
dyrektywa 2011/98/UE art. 5 § ust. 2 i 4
Dyrektywa 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady
Termin do wydania decyzji w sprawie jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę wynosi maksymalnie 4 miesiące i rozpoczyna bieg z dniem złożenia wniosku.
Pomocnicze
specustawa ukraińska art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Ograniczenie prawa do sądu dotyczyło skarg na bezczynność i przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt.
specustawa ukraińska art. 100c § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Ograniczenie prawa do sądu dotyczyło skarg na bezczynność i przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt.
specustawa ukraińska art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres podmiotowy ustawy.
u.o.c. art. 112a § ust. 3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Kwestia implementacji przepisu w kontekście dyrektywy.
k.p.a. art. 35 § § 1-§ 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 35 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyjątki od terminów.
k.p.a. art. 36 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przedłużanie terminów.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Bezczynność organu.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 63 § § 2-3a
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne wniosku.
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wezwanie do uzupełnienia braków.
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania.
k.p.a. art. 105 § ust. 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
k.p.a. art. 106 § ust. 2a
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawach zezwoleń.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie wyroku.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stosowanie prawa UE.
KPP art. 41
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do dobrej administracji.
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
KPP art. 52 § ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia praw.
EKPCz art. 6
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do rzetelnego procesu.
EKPCz art. 13
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do skutecznego środka odwoławczego.
nowelizacja majowa art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przedłużenie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, ograniczające prawo do sądu w sprawach bezczynności, straciły uzasadnienie po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na zakończenie masowego napływu obywateli Ukrainy i upływ czasu na dostosowanie organów. • Ocena bezczynności organu powinna być dokonywana z uwzględnieniem standardowych terminów po 30 czerwca 2024 r., a nie przepisów specustawy ograniczających prawo do sądu.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące błędnej implementacji art. 112a ustawy o cudzoziemcach i naruszenia prawa do dobrej administracji oraz prawa do skutecznego środka prawnego. • Argumenty WSA dotyczące zastosowania specustawy ukraińskiej tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z konfliktem zbrojnym.
Godne uwagi sformułowania
przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa • przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • zasada cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa) • nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skład orzekający
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Paweł Miładowski
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla stosowania przepisów ograniczających prawo do sądu w sytuacjach nadzwyczajnych i konieczność oceny proporcjonalności tych ograniczeń po ustaniu przyczyn ich wprowadzenia. Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących bezczynności organów w sprawach cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami specustawy ukraińskiej i ich stosowaniem po określonym terminie. Konieczność analizy aktualnego stanu prawnego i faktycznego w kontekście proporcjonalności ograniczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa do sądu i jego ograniczeń w kontekście przepisów nadzwyczajnych, co ma znaczenie dla wszystkich postępowań administracyjnych dotyczących cudzoziemców. Pokazuje ewolucję orzecznictwa w odpowiedzi na zmieniające się okoliczności.
“Prawo do sądu w czasach kryzysu: NSA wyjaśnia, kiedy kończą się nadzwyczajne ograniczenia dla cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.