II OSK 2982/24

II OSK 2982/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 375/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono wniosek o wyłączenie sędziów
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciecha Mazur (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P. J. o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 375/24 w sprawie ze skargi P. J. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr 2065/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie II OSK 2982/24.
Uzasadnienie
P. J. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 375/24, którym oddalono jego skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 grudnia 2023 r., w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2025 r. sprawę z powyższej skargi kasacyjnej, zarejestrowaną pod sygn. akt II OSK 2982/24, skierowano do rozpoznania na rozprawie, której dzień wyznaczono na 14 kwietnia 2026 r. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak jako przewodnicząca i sprawozdawca, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, delegowana sędzia WSA Anna Szymańska, a także sędzia NSA Małgorzata Miron jako sędzia zastępca.
Podczas rozprawy skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza oraz sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawach: II OSK 705/23, II OSK 933/23, II OSK 1952/24, II OSK 2217/24, II OSK 2510/24, II OSK 2982/24. Skarżący kasacyjnie powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), jako uzasadnienie wyłączenia wskazał brak bezstronności tych sędziów w ww. sprawach wynikający z podjętej przez nich na rozprawie decyzji o odmowie zawieszenia postępowania w tychże sprawach.
Jak wynika z protokołu rozprawy Przewodnicząca składu orzekającego zarządziła przerwę w rozprawie celem przekazania wniosków o wyłączenie sędziów do rozpoznania. Przed zarządzeniem przerwy Sąd zasygnalizował natomiast, że na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. poinformuje Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie o stwierdzeniu, w toku rozpoznania sprawy II OSK 2982/24, naruszeń prawa i okolicznościach mających wpływ na ich powstanie.
Postanowieniem z 14 kwietnia 2026 r. sygn. akt II OSK 2982/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego kasacyjnie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano w szczególności, że sam fakt, iż sędziowie rozpatrując wniosek skarżącego kasacyjnie o zawieszenie postępowania sądowego zajęli określone stanowisko, które nie było zgodne z jego wolą, nie może przemawiać za wyłączeniem ich od rozpoznawania sprawy, w której stroną jest skarżący. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów.
Po odczytaniu ww. postanowienia na rozprawie, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożył kolejny wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza oraz sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawach: II OSK 705/23, II OSK 933/23, II OSK 1952/24, II OSK 2217/24, II OSK 2510/24, II OSK 2982/24. Jako podstawę wniosku wskazano brak bezstronności sędziów w ww. sprawach, wynikający z podjętej przez nich decyzji o skierowaniu wniosku sygnalizacyjnego do OIRP w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek podlega odrzuceniu.
Instytucja wyłączenia sędziego ukształtowana jest w art. 18-22 p.p.s.a. W art. 22 § 4 przewidziano sytuację, gdy strona składa ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, który nie zawiera podstaw wyłączenia albo oparty jest na tych samych okolicznościach. W takim przypadku ponowny wniosek podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy.
Z powołanego przepisu wynika, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego strona może co prawda złożyć kolejny wniosek o jego wyłączenie, niemniej jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku, nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia, objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, lecz także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które nie zostały wcześniej podniesione i ocenione.
Zaznaczyć należy, że celem wprowadzenia do postępowania przed sądami administracyjnymi przepisu umożliwiającego odrzucenie ponownego wniosku o wyłączenie sędziego było przyspieszenie postępowania. Wskazuje na to brak konieczności składania oświadczeń przez sędziów objętych ponownym wnioskiem, co oznacza, że oświadczenie złożone na potrzeby pierwotnego wniosku jest wystarczające i wiążące. Ponadto inaczej niż ma to miejsce w przypadku postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego (wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny), żaden przepis p.p.s.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia podjętego na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. Wskazany powyżej cel przyspieszenia postępowania wynika też jednoznacznie z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), którą do art. 22 p.p.s.a. dodano § 4 (druk Sejmu VII Kadencji nr 1633). Bez wątpienia zatem powołany przepis ma służyć ukróceniu praktyki składania seryjnych, bezzasadnych wniosków, które mają na celu przedłużenie postępowania sądowego.
Bez potrzeby powtarzania stanu faktycznego ustalonego w sprawie przypomnieć należy, że po rozpoznaniu i oddaleniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. złożonego na rozprawie wniosku o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza oraz sędziego del. WSA Anny Szymańskiej, skarżący kasacyjnie złożył kolejny wniosek o wyłączenie tych sędziów. Wniosek ten został oparty na tych samych okolicznościach, co poprzednie żądanie w tym przedmiocie, tj. na subiektywnym przekonaniu skarżącego kasacyjnie o braku bezstronności sędziów objętych wnioskiem. Wniosku o tożsamości okoliczności powołanych w obu wnioskach nie zmienia fakt, że pierwotnie ów brak bezstronności miał wynikać z podjęcia przez Sąd postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, a w przypadku ponownego wniosku z decyzji o skierowaniu do OIRP w Warszawie wystąpienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. Za każdym bowiem razem podnoszony przez wnioskodawcę brak bezstronności członków składu orzekającego był umotywowany podjętymi przez nich rozstrzygnięciami procesowymi. Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący kasacyjnie złożył oba wnioski podczas jednej rozprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia literalna i celowościowa art. 22 § 4 p.p.s.a. przemawia za uznaniem, że dyspozycją tego przepisu objęte są również takie sytuacje, w których wnioskodawca składając ponowny wniosek o wyłączenie, brak bezstronności sędziów objętych tym wnioskiem wiąże z każdym kolejnym rozstrzygnięciem wydanym przez nich w sprawie. Składanie kolejnych, tożsamych wniosków o wyłączenie sędziego, nie może być reakcją strony na każde niezgodne z jej wolą działanie sądu. W rozpoznawanej sprawie przesłanka braku bezstronności sędziów objętych wnioskiem uzasadniona podejmowanymi przez nich (jako przez członków składu orzekającego) rozstrzygnięciami procesowymi została już prawomocnie oceniona w wydanym w sprawie postanowieniu z 14 kwietnia 2026 r. Na potrzeby tego postanowienia sędziowie objęci wnioskiem złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w stosunku do nich, określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., przyczyny wyłączenia. Uzasadnienie ponownego wniosku o wyłączenie tych sędziów nie podważa wiarygodności tych oświadczeń.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego kasacyjnie winien zostać na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. odrzucony jako ponowny, oparty na tych samych okolicznościach.