II OSK 2979/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
cudzoziemcypobyt czasowylegalność pobytuwjazd do Polskistraż granicznapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnakodeks postępowania administracyjnegoustawa o cudzoziemcachCOVID-19

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną obywatelki Turkmenistanu, potwierdzając, że jej pobyt w Polsce w momencie składania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy był nielegalny, a stempel graniczny nie stanowił dowodu legalności pobytu.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca twierdziła, że jej wjazd i pobyt były legalne, powołując się na stempel graniczny i przepisy covidowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, podkreślając, że stempel graniczny nie jest dowodem legalnego pobytu, a brak formalnej zgody na wjazd uniemożliwiał uznanie pobytu za legalny.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. H., obywatelki Turkmenistanu, od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Dolnośląskiego. Wojewoda odmówił udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy z powodu nielegalnego pobytu skarżącej w Polsce. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, argumentując, że jej wjazd 2 maja 2022 r. był legalny, a wniosek o zezwolenie na pobyt złożony w okresie legalnego pobytu, powołując się na przepisy covidowe. Szef Urzędu odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że drugi wjazd skarżącej nie był powiązany ze zgodą na pobyt, a stempel graniczny nie jest dowodem legalności. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając pobyt skarżącej za nielegalny w momencie składania wniosku i odrzucając argumenty dotyczące przepisów covidowych. NSA w wyroku z 12 czerwca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że stempel w paszporcie poświadcza jedynie przekroczenie granicy, a nie legalność pobytu. Brak formalnej zgody organu na wjazd (art. 32 ust. 1 u.o.c.) uniemożliwiał uznanie pobytu za legalny, nawet jeśli funkcjonariusz SG nie wydał decyzji o odmowie wjazdu. NSA uznał, że skarżąca przebywała nielegalnie na terytorium RP w momencie składania wniosku, a przepisy covidowe nie miały zastosowania w sposób, który by to zmieniał. W konsekwencji, nie doszło do naruszenia przepisów materialnych ani proceduralnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, stempel w dokumencie podróży poświadcza jedynie fakt przekroczenia granicy i nie może być samodzielnym dowodem legalności wjazdu i pobytu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przepisy (kodeks graniczny Schengen, ustawa o cudzoziemcach) wymagają posiadania ważnego dokumentu podróży, wizy lub innego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu. Stempel jest jedynie potwierdzeniem przekroczenia granicy, a nie dowodem posiadania tytułu prawnego do pobytu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o.c. art. 100 § ust. 1 pkt 9

Ustawa o cudzoziemcach

Podstawa do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy z powodu nielegalnego pobytu.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

u.o.c. art. 32 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

Zgoda na krótkotrwały wjazd ze szczególnych powodów; sąd uznał, że nie została udzielona w sposób formalny.

u.o.c. art. 23 § pkt 1 i 2

Ustawa o cudzoziemcach

Ogólne zasady dotyczące posiadania dokumentów przy przekraczaniu granicy.

u.o.c. art. 28 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o cudzoziemcach

Dotyczy odmowy wjazdu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej.

u.o.c. art. 105 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

Dotyczy przedłużenia terminu na złożenie wniosku.

ustawa covid art. 15z § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Sąd uznał, że przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do legalizacji pobytu ani przedłużenia terminu złożenia wniosku w okolicznościach sprawy.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia dotyczący wadliwości uzasadnienia wyroku WSA.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia dotyczący granic rozpoznania sprawy przez WSA.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zarzut naruszenia dotyczący podstawy prawnej oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia dotyczący oddalenia skargi i niestwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobyt skarżącej w momencie składania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy był nielegalny. Stempel w paszporcie nie stanowi dowodu legalnego pobytu. Brak formalnej zgody organu na wjazd uniemożliwia uznanie pobytu za legalny. Przepisy covidowe nie miały zastosowania w sposób legalizujący nielegalny pobyt.

Odrzucone argumenty

Legalny wjazd i pobyt skarżącej na terytorium RP w momencie składania wniosku. Zastosowanie art. 15z ustawy covid do przedłużenia terminu złożenia wniosku. Stempel graniczny jako dowód legalnego pobytu. Niewłaściwe niezastosowanie art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 32 ust. 1, art. 105 ust. 1 u.o.c. Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

Stempel wstawiany do dokumentu podróży w związku z przekroczeniem granicy nie może być samodzielnym dowodem na legalność wjazdu i pobytu na terytorium RP. Okoliczność umieszczenia go w dokumencie podróży cudzoziemki zaświadcza jedynie o przekroczeniu granicy, nie rozstrzyga zaś jednoznacznie kwestii legalności wjazdu na terytorium RP. Jeżeli przepis prawa wymaga pozytywnego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, nie jest możliwe domniemywanie tego rozstrzygnięcia z innych okoliczności lub faktów. Tymczasem zdaniem NSA szczególne uprawnienie statuowane w ostatnio przytoczonym przepisie i odstępstwo od generalnej zasady (...) musi być wykładane ściśle.

Skład orzekający

Anna Szymańska

sprawozdawca

Jerzy Siegień

przewodniczący

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalności pobytu cudzoziemców, znaczenia stempla granicznego oraz stosowania przepisów covidowych w kontekście imigracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście postępowania nieważnościowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie ma wątpliwości co do legalności pobytu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii legalności pobytu cudzoziemców i interpretacji dokumentów granicznych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem imigracyjnym. Pokazuje też, jak sądy podchodzą do wyjątków i domniemań prawnych.

Stempel w paszporcie to nie dowód legalnego pobytu. NSA wyjaśnia kluczowe zasady wjazdu do Polski.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2979/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 §  1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 100 ust. 1 pkt 9, art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Izabela Kucharczyk-Szczerba po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 707/24 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 26 stycznia 2024 r. nr DL.WIIPO.4100.13758.2023/JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 707/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi M. H., obywatelki Republiki Turkmenistanu (dalej: cudzoziemka, strona, skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z 26 stycznia 2024 r. nr DL.WIIPO.4100.13758.2023/JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 13 września 2022 r. cudzoziemka wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.
Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda, organ pierwszej instancji) decyzją z 11 października 2022 r. nr SOC-PCII.6151.1.7656.2022.O na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 9 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.; dalej: u.o.c.) odmówił udzielenia wnioskowanego zezwolenia – z uwagi na nielegalny pobyt cudzoziemki w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP).
Wnioskiem z 26 września 2023 r. skarżąca wniosła na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej k.p.a.) o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Wojewody. Zdaniem cudzoziemki błędnie przyjęto, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony podczas nielegalnego pobytu na terytorium RP. Ponadto organ nie ustalił aktualnego i rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego sprawy, ponieważ zaniechał dokonania subsumcji w oparciu o art. 32 ust. 1 u.o.c. oraz art. 15z ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa covid). W ocenie skarżącej zastosowanie powyższych przepisów skutkowałoby ustaleniem, że zgodnie z wpisem umieszczonym w paszporcie, a uzyskanym od Komendanta Placówki Straży Granicznej w Dorohusku (dalej: Komendant) 2 maja 2022 r., w sposób legalny wjechała ona do Polski, a następnie w okresie legalnego pobytu złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie przedłużonego terminu do złożenia wniosku, w oparciu o art. 15z ustawy covid.
Szef Urzędu, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że przybycie skarżącej na terytorium RP w dniu 2 maja 2022 r. nie nastąpiło po uprzednim zezwoleniu na podstawie art. 32 ust. 1 u.o.c. przez komendanta placówki Straży Granicznej (SG). Wyjaśniono, że uzyskała ona taką zgodę przy wjeździe na terytorium RP w dniu 28 lutego 2022 r. Podkreślono, że analiza kserokopii paszportu cudzoziemki wykazała, że opuściła terytorium RP po tej dacie, a następnie ponownie na nie przybyła 2 maja 2022 r. Zaznaczono, że drugi wjazd cudzoziemki na terytorium RP nie został powiązany ze zgodą, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.o.c. Na zakończenie podniesiono, że stempel wstawiany do dokumentu podróży w związku z przekroczeniem granicy nie może być samodzielnym dowodem na legalność wjazdu i pobytu na terytorium RP. Okoliczność umieszczenia go w dokumencie podróży cudzoziemki zaświadcza jedynie o przekroczeniu granicy, nie rozstrzyga zaś jednoznacznie kwestii legalności wjazdu na terytorium RP.
WSA w Warszawie we wskazanym na wstępie wyroku z 3 lipca 2024 r. nie uwzględnił skargi. W ocenie sądu wojewódzkiego zarzuty skargi koncentrujące się głównie na tym, że skarżąca w dniu 2 maja 2022 r. w sposób legalny wjechała na terytorium RP, a następnie na podstawie przedłużonego terminu do złożenia wniosku, w oparciu o art. 15z ustawy covid w okresie legalnego pobytu na terytorium RP złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, nie zasługiwały na uwzględnienie. Zdaniem sądu pierwszej instancji kluczowe dla rozstrzygnięcia jest, że podstawą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji było ustalenie organów, że w chwili złożenia wniosku skarżąca przebywała nielegalnie na terytorium RP. Zdaniem WSA w Warszawie nie ma wątpliwości, że w dacie złożenia wniosku pobyt skarżącej należało uznać za nielegalny. Następnie podniesiono, że skarżąca nie wykazała spełnienia warunków udzielenia zezwolenia ze względu na inne okoliczności. Wyjaśniono, że wstawiony przez Komendanta stempel do dokumentu podróży w związku z przekroczeniem granicy nie mógł zostać uznany za dowód legalnego pobytu cudzoziemki na terenie Polski.
Sąd wojewódzki nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego wadliwego niezastosowania przez organy art. 15z ustawy covid i uznaniu, iż na jego podstawie termin do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został skarżącej przedłużony. Podkreślono, że art. 15z ustawy covid nie określa samodzielnie przesłanek, które decydują o dopuszczalności wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Następnie stwierdzono, że wobec brzmienia art. 100 ust. 1 pkt 9 u.o.c. odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy była obligatoryjna. W ocenie WSA w Warszawie Szef Urzędu prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uznając, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw, aby za wydaną z rażącym naruszeniem prawa uznać decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła cudzoziemka, zaskarżając go w całości, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), polegające na pominięciu w rozważaniach sądu I instancji zarzutów podniesionych przez stronę w skardze, co skutkowało sporządzeniem niepełnego oraz niejasnego uzasadnienia wyroku;
2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku sądu I instancji, wynikające z powtórzenia wyjaśnień udzielonych przez Szefa Urzędu, co uniemożliwia dokonanie właściwej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;
3) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi i niestwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody;
4) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 100 ust. 1 pkt 9 u.o.c., polegające na uznaniu, że pobyt strony skarżącej w dniu złożenia wniosku na pobyt czasowy był nielegalny i brak było innej podstawy prawnej do złożenia wniosku na pobyt czasowy;
5) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie, tj. art. 23 pkt 2 u.o.c., polegające na uznaniu, że wstawiony przez Komendanta stempel do dokumentu podróży w związku z przekroczeniem granicy nie mógł zostać uznany za dowód legalnego pobytu na terenie Polski;
6) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie, tj. a contrario art. 28 ust. 1 pkt 1 u.o.c., polegające na pominięciu w swoich rozważaniach możliwości odmowy zakazu wjazdu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w Dorohusku w przypadku, gdyby strona w dniu przekroczenia granicy nie legitymowała się podstawą legalnego pobytu na terytorium RP;
7) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie, tj. art. 32 ust. 1 u.o.c., polegające na całkowitym pominięciu tego przepisu w uzasadnieniu wyroku, a tym samym uznaniu, że strona nie otrzymała zgody Komendanta na wjazd;
8) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie, tj. art. 105 ust. 1 u.o.c., polegające na błędnym uznaniu przez sąd, że pobyt strony w dniu złożenia wniosku na pobyt czasowy był nielegalny, pomijając jednocześnie możliwość ustawowego przedłużenia terminu na złożenie wniosku;
9) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 15z ust. 1 ustawy covid, polegające na błędnym uznaniu, że przepis ten nie określa samodzielnie przesłanek, które decydują o dopuszczalności wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, gdy tymczasem przepis ten jasno stanowi o przedłużenie terminu z art. 105 ust. 1 u.o.c.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona.
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności NSA rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze kasacyjnej – do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Jako nieuzasadniony należało ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wojewódzki rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Granice skargi wyznaczone zostały przedmiotem sprawy, którym była kontrola w trybie nieważnościowym decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na nielegalny pobyt skarżącej na terenie RP w dacie składania wniosku. Z kolei uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącej (por. wyrok NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11). Wymóg natomiast podania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oznacza obowiązek takiego sformułowania przez sąd stanowiska prawnego, aby wyrok poddawał się kontroli instancyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 11 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 528/17; wyrok NSA z 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 7/17; wyrok NSA z 6 października 2017 r. sygn. akt II GSK 36/16).
Sąd wojewódzki w wystarczającym zakresie dla podjęcia rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w dacie złożenia wniosku cudzoziemka przebywała nielegalnie, gdyż nie mogła wykazać się żadnym tytułem pobytowym. Za takowy nie został uznany przez ten sąd stempel przekroczenia granicy polskiej, który poświadczał jedynie fakt przekroczenia tej granicy. Okoliczność, że WSA w Warszawie przyznał decydujące znaczenie ustaleniom organu, że skarżąca nie legitymowała się żadnym tytułem do legalnego pobytu na terytorium RP i nie dokonał oceny niezastosowania przez organy przepisu art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 u.o.c. – pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy. Można czynić tutaj uwagi do uzasadnienia, ale pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy. Kluczowy dla tej sprawy jest bowiem fakt, że organ nie zastosował art. 32 ust. 1 u.o.c., czyli nie wyraził zgody na krótkotrwały wjazd ze szczególnych powodów (przy pierwszym przekroczeniu granicy przez cudzoziemkę organ zastosował ten wyjątek, co zostało wyraźnie potwierdzone). Natomiast nie wydał jednocześnie decyzji o odmowie wjazdu i zezwolił na faktyczny wjazd na terytorium RP, co skarżąca interpretuje jako zgodę na wjazd na okres 15 dni w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.o.c. Tymczasem zdaniem NSA szczególne uprawnienie statuowane w ostatnio przytoczonym przepisie i odstępstwo od generalnej zasady, że przy przekroczeniu granicy cudzoziemiec jest obowiązany posiadać ważny dokument podróży, ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu na terytorium RP i pobytu, jeżeli są wymagane (art. 23 pkt 1 i 2 u.o.c.) musi być wykładane ściśle. Jeżeli organy właściwe tj. komendant właściwej miejscowo placówki oraz Komendant Główny SG nie udzieliły takiej zgody, wywodzenie takiego uprawnienia z faktycznych okoliczności, nie jest dopuszczalne. Tymczasem skarżąca poprzez fakt zaniechania przez komendanta placówki SG wydania decyzji o odmowie wjazdu (art. 28 ust. 1 pkt 1 u.o.c.) oraz generalnie faktyczne wpuszczenie na terytorium RP wywodzi, że udzielono jej właśnie takiego tytułu pobytowego. Stanowisko takie jest błędne.
Zasady przekraczania granicy przez cudzoziemców reguluje art. 23 u.o.c. i nast. Kluczowe jest tutaj posiadanie wymaganych dokumentów. Kwestia przekraczania granicy przez cudzoziemców została uregulowana także w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), przy czym u.o.c. stanowi lex specialis w stosunku do pierwszego z wymienionych aktów. Art. 30 u.o.c. stanowi, że do przekraczania przez cudzoziemca granicy w zakresie uregulowanym przepisami kodeksu granicznego Schengen nie stosuje się przepisów art. 23, art. 25, art. 34, art. 35 oraz przepisów wydanych na podstawie art. 33 ust. 5 u.o.c.. Kwestie odmowy wjazdu na terytorium państw członkowskich zostały uregulowane także w art. 14 kodeksu granicznego Schengen. Warunki wymagane przy przekraczaniu przez osoby trzecie granicy wynikają z art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen i wśród nich są: wizy, dokumenty pobytowe lub zezwolenia na podróż. Odpowiednikiem natomiast wyjątku od spełnienia tych warunków jest art. 6 ust. 5 lit. c kodeksu granicznego Schengen, przeniesiony do art. 32 ust. 1 u.o.c. Zarówno przepis unijny, jak i krajowy wymagają dyskrecjonalnej decyzji organu państwa członkowskiego do zastosowania tego rodzaju tytułu do wjazdu na teren UE. Tymczasem w niniejszej sprawie takiej decyzji nie było. Jeżeli przepis prawa wymaga pozytywnego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, nie jest możliwe domniemywanie tego rozstrzygnięcia z innych okoliczności lub faktów. Co prawda ze względu na wyraźne uregulowanie zawarte w art. 32 ust. 3 u.o.c. nie jest możliwe zastosowanie przepisów k.p.a. i tym samym reguł wydawania decyzji administracyjnej, niemniej nie oznacza to dowolności w kwalifikowaniu nabywania uprawnień przez cudzoziemca do pobytu na terytorium RP. Decyzja wyrażająca zgodę w jakiejkolwiek formie powinna zostać podjęta przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ straży granicznej w porozumieniu z Komendantem Głównym SG. Nie jest natomiast dowodem podjęcia takiej decyzji stempel w dokumencie podróży.
Kwestia stempla podlega regulacjom art. 11 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen, zgodnie z którym dokumenty podróży obywateli państw trzecich są systematycznie stemplowane przy wjeździe i wyjeździe. W szczególności stempel wjazdowy lub wyjazdowy zamieszcza się w: a) dokumentach zawierających ważną wizę, umożliwiających obywatelom państw trzecich przekroczenie granicy; b) dokumentach umożliwiających przekraczanie granicy obywatelom państw trzecich, którym państwo członkowskie wydaje wizę na granicy; c) dokumentach umożliwiających przekraczanie granicy obywatelom państw trzecich niepodlegającym obowiązkowi wizowemu. Stempel zatem jedynie świadczy o wjeździe lub wyjeździe z danego państwa. Charakter zatem stempla przypisywany przez skarżącą jako dowodu legalnego pobytu nie może bronić się, co słusznie skonstatował WSA w Warszawie. Jedynym dowodem posiadania tytułu do pobytu na terenie RP byłaby zgoda wydana w trybie art. 32 ust. 1 u.o.c., której organ nie udzielił przy przekraczaniu granicy w dniu 2 maja 2022 r. Jaka natomiast była sekwencja zdarzeń i okoliczności, że pomimo niewykazania ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego do wjazdu oraz pobytu na terytorium RP, cudzoziemka została wpuszczona na terytorium RP – trudno na tym etapie wyjaśnić. Niewątpliwie mogło być to spowodowane niezwykle trudną sytuacją na granicy polsko-ukraińskiej w Dorohusku wynikającą ze wzmożonego przepływu ludności z terytorium Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym i błędem popełnionym przez funkcjonariusza straży granicznej.
Oznacza to, że nie doszło do naruszenia art. 100 ust. 1 pkt 9 u.o.c. bowiem cudzoziemka złożyła wniosek podczas nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i przebywała na tym terytorium nielegalnie. Konsekwentnie nie mogło dojść do naruszenia art. 105 ust. 1 u.o.c., gdyż nie miało miejsca jakiekolwiek przedłużenie terminu złożenia wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy, wynikające z art. 15z ust. 1 ustawy covid.
Poza wszystkim na zakończenie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym. Tryb ten w sposób istotny ogranicza kompetencje organów administracji, których rola ogranicza się do oceny, czy decyzja ostateczna dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, a ponadto czy waga tego naruszenia przemawia na rzecz wzruszenia decyzji ostatecznej. Organ w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny (vide np. wyrok NSA z 6 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1609/22). Oznacza to wąskie kompetencje do ustalania stanu faktycznego w toku oceny decyzji pod kątem przesłanek nieważności. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej co do reguły organ nie prowadzi odrębnego postępowania dowodowego, ale opiera się na materiale dowodowym zebranym w postępowaniu zwykłym. Organ orzekając w przedmiocie odmowy zgody na pobyt czasowy ocenił, że skarżąca przebywała w dacie złożenia wniosku tj. w dniu 13 września 2022 r. bez żadnego tytułu do legalnego pobytu na terytorium RP. Rolą organu w tym postępowaniu była ocena, czy odmawiając zgody na pobyt czasowy organ nie dopuścił się naruszenia w sposób oczywisty przepisów regulujących warunki ubiegania się o taką formę legalizacji pobytu. Organ nie stwierdził, aby skarżąca przebywała legalnie w dniu złożenia wniosku i taka konkluzja była w pełni usprawiedliwiona, co czyni zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezasadnym.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI