II OSK 2942/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-08-31
NSAAdministracyjneŚredniansa
ochrona zabytkówprogram użytkowyinteres prawnyskarga kasacyjnapostępowanie administracyjnenieruchomościNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej uzgodnienia programu użytkowego działki wpisanej do rejestru zabytków, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do jej zaskarżenia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. S. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na uzgodnienie programu użytkowego działki wchodzącej w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków. Skarżący twierdził, że uzgodnienie narusza jego interes prawny, ponieważ posiada sąsiednią działkę i zamierza nabyć działkę objętą uzgodnieniem. NSA uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do zaskarżenia aktu, który był warunkiem w postępowaniu przetargowym dotyczącym nabycia nieruchomości, a nie rozstrzygnięciem jego praw materialnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę skarżącego na uzgodnienie programu użytkowego działki wpisanej do rejestru zabytków. Skarżący, posiadacz sąsiedniej działki i zainteresowany nabyciem działki objętej uzgodnieniem, zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. NSA, opierając się na wcześniejszym postanowieniu w tej sprawie, podkreślił, że uzgodnienie programu użytkowego dla nieruchomości objętej sprzedażą z zasobów Skarbu Państwa dotyczy uczestników przetargu i stanowi warunek nabycia nieruchomości, a nie rozstrzyga o prawach materialnych skarżącego. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego do zaskarżenia aktu, ponieważ nie wynikał on z żadnego przepisu prawa materialnego, a jedynie z interesu faktycznego związanego z zamiarem nabycia nieruchomości. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka osoba nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uzgodnienia programu użytkowego, gdyż akt ten nie rozstrzyga o jej prawach lub obowiązkach wynikających z przepisów prawa materialnego, a jedynie stanowi warunek formalny w postępowaniu przetargowym.

Uzasadnienie

Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego, a nie z samego zainteresowania faktycznego lub zamiaru nabycia nieruchomości. Uzgodnienie programu użytkowego w kontekście przetargu na sprzedaż nieruchomości Skarbu Państwa ma charakter warunku formalnego dla uczestników przetargu, a nie rozstrzygnięcia o prawach skarżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.o.z.i.o.z. art. 25 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Uzgodnienie programu użytkowego dla nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, w kontekście przetargu na sprzedaż nieruchomości Skarbu Państwa, stanowi warunek formalny dla uczestnika przetargu, a nie rozstrzygnięcie o prawach materialnych.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podmioty uprawnione do wniesienia skargi i nakazuje sądowi zbadanie legitymacji skargowej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądu wykładnią prawną lub rozstrzygnięciem sądu kasacyjnego.

u.g.n.r.s.p. art. 29 § ust. 1h

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i ich części składowych, warunków obniżenia ceny sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz stawek szacunkowych gruntów art. 7 § ust. 4 pkt 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego do zaskarżenia uzgodnienia programu użytkowego, gdyż akt ten stanowił warunek formalny w postępowaniu przetargowym, a nie rozstrzygnięcie jego praw materialnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie braku interesu prawnego. Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej. Zarzuty naruszenia art. 190 p.p.s.a. przez odmienną wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 3 u.o.z.i.o.z. Zarzuty naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 3 u.o.z.i.o.z. przez błędną wykładnię. Zarzuty naruszenia art. 5, 7 i 32 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

nie można zgodzić się z zapatrywaniem Sądu I instancji, że uzgodnienie programu użytkowego działki nie miało charakteru władczego działanie tego organu przybiera formę działania władczego nie można go wyłączać z zakresu aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny czy skarżący posiada interes prawny do wniesienia skargi na uzgodnienie programu użytkowego nieruchomości, którego adresatem był inny podmiot uzgodnienie programu użytkowego dla nieruchomości objętej sprzedażą z zasobów nieruchomości Skarbu Państwa dotyczy uczestników przetargu brak jest podstaw do stwierdzenia aby w tym zakresie Sąd I instancji naruszył art. 190 p.p.s.a. brak jest podstaw do stwierdzenia aby zaskarżony wyrok został wydany w wyniku błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowisko strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie w głównej mierze osadza się nie na prawnej, lecz pozaprawnej argumentacji

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Anna Łuczaj

sędzia

Robert Sawuła

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów posiadających interes prawny do zaskarżania aktów administracyjnych, w szczególności w kontekście postępowań przetargowych i przepisów dotyczących ochrony zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z uzgodnieniem programu użytkowego działki zabytkowej w ramach przetargu na sprzedaż nieruchomości Skarbu Państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalizujących się w prawie administracyjnym, ze względu na analizę pojęcia interesu prawnego i charakteru prawnego uzgodnień administracyjnych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Kiedy brak interesu prawnego blokuje dostęp do sądu? Analiza sprawy o uzgodnienie programu użytkowego zabytku.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2942/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Ochrona dóbr kultury
Sygn. powiązane
II SA/Ol 522/14 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2014-07-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art. 25 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sentencja
Dnia 31 sierpnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Robert Sawuła Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 522/14 w sprawie ze skargi J. S. na uzgodnienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie programu użytkowego działki wchodzącej w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 522/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. S. na uzgodnienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie programu użytkowego działki wchodzącej w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
O. sp. z o.o. z siedzibą w G. w dniu 5 listopada 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w O., o zaopiniowanie programu użytkowego działki nr [...], wchodzącej w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków, położonej w miejscowości L., gmina B..
Pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. organ uzgodnił przedstawiony program.
J. S. w dniu 3 czerwca 2013 r. złożył do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na błędnej interpretacji art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).
W odpowiedzi na wezwanie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 9 lipca 2013 r. podtrzymał stanowisko kierownika Delegatury w E. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w O..
J. S. w skardze na ww. uzgodnienie zarzucił naruszenie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez brak odpowiedniego zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. jest niezrozumiałe i może prowadzić do negatywnych konsekwencji dla zabytku albo w postaci kolejnych zniszczeń drzewostanu lub urządzeń wodnych, albo zniszczeniu ulegnie przestrzeń historyczna w postaci przegrodzenia parku w poprzek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny.
Pismem z dnia 3 września 2013 r. J. S., uzupełniając skargę, podał, że od 2006 r. jest posiadaczem bezumownym części działki o nr [...]. Dodał, że zamiar nabycia przez niego przedmiotowej działki wynika z faktu, że działka ta przylega bezpośrednio do należącej do niego działki nr [...], która obecnie wraz z działką nr [...] stanowi podstawowy trzon zespołu zabytkowego. W ocenie skarżącego sprzeczne z prawem wydanie O. sp. z o.o. pozytywnego uzgodnienia programu użytkowego, który ignoruje walory historyczne zabytku, jednoznacznie uniemożliwia skorzystanie przez skarżącego z uprawnienia przysługującego mu na podstawie przepisu art. 29 ust. 1h ustawy z października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.).
Postanowieniem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 691/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę J. S..
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 3127/13, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie można zgodzić się z zapatrywaniem Sądu I instancji, że uzgodnienie programu użytkowego działki nie miało charakteru władczego, albowiem nie przybierało formy jednostronnego działania organu administracji publicznej. Podkreślił, że jeżeli przepis prawa dopuszcza, by sytuacja prawna podmiotu została przesądzona wyłącznie wolą organu administracji, działanie tego organu przybiera formę działania władczego. W rozpoznawanej sprawie O. sp. z o.o., występując o uzgodnienie proponowanego przez siebie sposobu zagospodarowania działki nr [...], poddana była regulacji prawnej zakładającej, że podmiotem, który rozstrzyga o dopuszczalności wymienionego sposobu zagospodarowania, ocenianego pod kątem wymogów związanych z zapewnieniem poddania nieruchomości ochronie konserwatorskiej, jest [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków. Działanie tego organu bez wątpienia zaliczyć należy do działań o charakterze władczym i jednostronnym i nie można go wyłączać z zakresu aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Jednocześnie NSA nakazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić przedstawioną ocenę prawną i zwrócić uwagę na fakt, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi. W związku z tym, że istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny, ponownie rozpoznając skargę, WSA oceni, czy skarżący posiada interes prawny do wniesienia skargi na uzgodnienie programu użytkowego nieruchomości, którego adresatem był inny podmiot.
Na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i dodał, że interes skarżącego w zaskarżeniu przedmiotowego aktu wynika z faktu, że posiada sąsiednią działkę, której zagospodarowanie zależne jest od nabycia przedmiotowej działki. Cały teren składa się z 17 działek należących do 6 lub 7 właścicieli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 522/14, oddalając skargę wskazał, że skarżący nie wykazał się posiadaniem interesu prawnego do zaskarżenia przedmiotowego aktu.
Sąd przytoczył treść art. 50 § 1 p.p.s.a. i podkreślił, że zawiera on nie tylko normy określające podmioty uprawnione do wniesienia skargi, ale także normę proceduralną skierowaną do Sądu I instancji, nakazującą zbadanie legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę.
Dalej Sąd stwierdził, że interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego. Musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej lecz dla którego z przepisu prawa nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada, zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa.
W ocenie Sądu, skarżący nie ma interesu prawnego w skarżeniu przedmiotowego aktu, skoro dotyczy on jedynie zaopiniowania programu użytkowego działki nawet jeśli wiąże się to z zamiarem nabycia przez skarżącego i O. sp. z o.o. od Agencji Nieruchomości Rolnych prawa własności działki nr [...], wobec obowiązywania wymogu, że warunkiem podpisania umowy sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków jest przedłożenie przez nabywcę, uczestnika przetargu zaakceptowanego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków programu użytkowego dotyczącego ww. działki. Powyższe okoliczności świadczą jedynie o interesie faktycznym skarżącego, który posiada inne działki na terenie parku krajobrazowego i jednocześnie odbudowuje pałac w L., a posiadanie większego terenu pozwoliłoby mu na łatwiejsze wypełnianie obowiązków wynikających z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Sąd podkreślił, że zaskarżony akt z dnia 6 grudnia 2012 r. nie przeszkadza w dotychczasowym sposobie sprawowania opieki nad zabytkiem przez jego właściciela (art. 5 ww. ustawy), co i tak nie ma znaczenia w sprawie, gdyż jest to okoliczność nie mająca wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., złożył J. S., wnosząc o jego uchylenie lub zmianę w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 151 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżący nie wykazał się posiadaniem interesu prawnego;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
- art. 190 p.p.s.a. przez dokonanie odmiennej od ustaleń NSA w postanowieniu z dnia 5 lutego 2014 r. wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w odniesieniu do charakteru prawnego przewidzianych w tym przepisie uzgodnień programu użytkowego zabytku.
Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że uzgodnienie programu użytkowego, przewidziane w tym przepisie "dotyczy jedynie zaopiniowania programu użytkowego", podczas gdy NSA w postanowieniu z dnia 5 lutego 2014 r. uznał, że akt ten należy do działań o charakterze władczym i jednostronnym;
- brak uwzględnienia w wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków, postanowień art. 5 oraz art. 32 w związku z art. 7 Konstytucji RP.
W piśmie z dnia 25 sierpnia 2016 r. strona skarżąca uzupełniała uzasadnienie podstaw kasacji, podnosząc, że Sąd I instancji pominął istotne okoliczności wskazywane w uzupełnieniu skargi i w skardze kasacyjnej od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
W pierwszej kolejności należy dostrzec problem prawny wynikający z argumentacji strony skarżącej kasacyjnie, która w wyniku zaskarżenia do sądu administracyjnego akceptacji programu użytkowego nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków próbuje osiągnąć skutek w postaci wyeliminowania innego podmiotu z postępowania przetargowego dotyczącego nabycia jakiej nieruchomości. Chodzi bowiem o spełnienie przez uczestnika przetargu jednego z prawnych wymogów przetargu stosownie do treści § 7 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i ich części składowych, warunków obniżenia ceny sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz stawek szacunkowych gruntów (Dz. U. z 2012 r., poz. 540). A zatem czy podmiot, który nie uzyskał od organu konserwatorskiego zaakceptowanego programu użytkowania może być w znaczeniu prawnym zainteresowany podważeniem ww. akceptacji i wywieść w tym zakresie skuteczną skargę do sądu administracyjnego.
Taki też zakres zagadnienia prawnego koniecznego do rozważenia zakreślił w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu o sygn. akt II OSK 3127/13. Brak jest podstaw do stwierdzenia aby w tym zakresie Sąd I instancji naruszył art. 190 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazaniami NSA, Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, wypowiedział się właśnie co do tego czy skarżący posiada interes prawny do wniesienia skargi na uzgodnienie programu użytkowego nieruchomości, którego adresatem był inny podmiot. W postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymacja skargowa badana jest w oparciu o art. 50 p.p.s.a.
Odnośnie zaś charakteru prawnego uzgodnienia wynikającego z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, to w tej sprawie NSA wypowiedział pogląd prawny, zgodnie z którym zakres uprawnień i obowiązków adresata zaskarżonego aktu nie mogły zostać określone przez analizę treści ww. przepisu ustawy. Tylko pochodnie mogło dojść do zastosowania tego przepis w procedurze przetargowej, która nie odnosi się do podmiotów w nim wskazanych, tj. właściciela lub posiadacza zabytku. Jak podkreślił NSA, "czynność uzgodnienia programu użytkowego dla nieruchomości objętej sprzedażą z zasobów nieruchomości Skarbu Państwa dotyczy uczestników przetargu, a więc podmiotów, którzy nie zawsze są jej posiadaczami. W takim przypadku można też mówić o w części odmiennym charakterze uzgodnienia programu zagospodarowania zabytku na cele użytkowe. Nie chodzi tu bowiem o uzgodnienie programu zagospodarowania zabytku oraz dalszego korzystania z niego, które przedstawia jego posiadacz lub właściciel, ale alternatywne wersje programów proponowanego użytkowania zabytku poddane ocenie konserwatora zabytków na potrzeby nabycia własności nieruchomości". Sąd I instancji, oceniając argumentację skarżącego, nie wyraził sprzecznego poglądu ze wskazanym powyżej stanowiskiem NSA. Wskazał bowiem na okoliczność, że zaskarżony akt dotyczy jedynie zaopiniowania programu użytkowego działki, co nie przeszkadza w ubieganiu się przez skarżącego i O. sp. z o.o. w trybie przetargowym o prawo własności działki. Uzyskanie akceptacji programu użytkowania jest tylko jednym z warunków podpisania umowy sprzedaży nieruchomości. Taka ocena wskazuje właśnie na zbieżną ocenę skutków "akceptacji programu", z tą na którą wskazał NSA w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy w związku z przepisami ww. rozporządzenia, jako alternatywną wersję programów proponowanego użytkowania zabytku poddanego ocenie konserwatora zabytków na potrzeby nabycia własności nieruchomości. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Tak określone skutki zaskarżonego aktu mają decydujący wpływ na dokonaną przez Sąd I instancji ocenę merytoryczną legitymacji skargowej skarżącego w odniesieniu do art. 50 p.p.s.a. Skoro zaskarżony akt został wydany na potrzeby procedury przetargowej, celem wyłącznie przedłożenia przez nabywcę, uczestnika przetargu, brak jest podstaw aby taki akt dotyczył interesu prawnego skarżącego. Na potrzeby takiego przetargu również inne strony, także skarżący, mogą wystąpić o stosowną akceptację właściwego organu konserwatorskiego. Jak wynika z akt sprawy, także i skarżący uzyskał stosowną akceptację organu konserwatorskiego. Wystąpienie ze stosownym wnioskiem do organu konserwatorskiego i uzyskanie stosownej akceptacji tego organu z uwagi na charakter sprawy stanowi uzewnętrznienie woli danego podmiotu celem wzięcia udziału w przetargu. Uzyskanie takiej akceptacji nawet przez kilka podmiotów nie stanowi ograniczenia praw przysługujących uczestnikom przetargu, którzy na tych samych zasadach mają zapewniony udział w postępowaniu przetargowym. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie ma interesu prawnego w skarżeniu przedmiotowego aktu. Nie wyklucza to, że w odniesieniu do praw i obowiązków podmiotu wnioskującego – w tej sprawie O. sp. z o.o. – przedmiotowa akceptacja wypełnia znamiona aktu o charakterze władczym i jednostronnym. Na takie właśnie kształtowanie praw wnioskodawcy – O. sp. z o.o. zwrócił uwagę NSA w ww. postanowieniu. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia aby zaskarżony wyrok został wydany w wyniku błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która nie może prowadzić do ograniczenia praw uczestnika przetargu i de facto ingerować w kolejność dokonywanych czynności podmiotu sprzedającego. Jak już wyżej wskazano, w sprawie akceptacji programu użytkowego zabytku norma prawna zawarta w art. 25 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy służy tylko pomocniczo przedstawieniu alternatywnych wersji ww. programów proponowanego użytkowania zabytku. Tylko pochodnie mogło dojść do zastosowania tego przepisu. Przepis ten nie miał więc bezpośredniego zastosowania, a jedynie mógł służyć organowi do określenia normatywnego zakresu udzielanej akceptacji z uwagi na lakoniczność § 7 ust. 4 pkt 5 ww. rozporządzenia w tym zakresie. Ponadto brak skorzystania z określonych w art. 29 ust. 1 i 1h ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) przywilejów (prawo pierwszeństwa, sprzedaż bez przetargu) uruchamia tryb przetargowej sprzedaży nieruchomości (art. 29 ust. 2 ww. ustawy); zaś w przypadku nierozstrzygnięcia przetargu ogłaszane są kolejne przetargi. Dopiero jeżeli kolejny przetarg nie doprowadzi do wyłonienia osoby nabywcy, Agencja może sprzedać nieruchomość bez przetargu za cenę nie niższą niż cena wywoławcza ostatniego przetargu (art. 29 ust. 3a ww. ustawy). Przedmiotem ogłoszenia mogą być także przetargi ograniczone, tj. skierowane do określonych w ustawie podmiotów, w tym spółek rolnych. Okoliczność ta związana jest jednak z uprawnieniem zbywcy nieruchomości do zastrzeżenia kręgu uczestników przetargu stosownie do art. 29 ust. 3b ww. ustawy. Skorzystanie z takiego uprawnienia nie jest zaś pochodną obowiązku przedstawienia akceptacji programu użytkowania nieruchomości lecz arbitralnego uprawnienia właściwego podmiotu odpowiedzialnego za sprzedaż nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Trudno też w tym zakresie mówić o naruszeniu zasady równości wywodzonej przez stronę skarżącą kasacyjnie z art. 5, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP. Zasada równości nie oznacza, że wszyscy mają takie same prawa i obowiązki, lecz to czy określone podmioty posiadające tą samą cechę mogą w taki sam sposób realizować takie same prawa i obowiązki, czego właśnie jest przykładem ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi karbu Państwa, która różnicuje określone podmioty celem nabycia nieruchomości rolnych Skarbu Państwa (wskazywane wyżej prawo pierwszeństwa, sprzedaży bezprzetargowej, czy ogłoszenie przetargu ograniczonego). Ponadto w takich sprawach nie jest celem ochrona zabytków, lecz sprzedaż nieruchomości z uwzględnieniem faktu, że jej przedmiotem jest zabytek, który może być użytkowany przez nabywcę w sposób zgodny z dokonaną akceptacją właściwego organu konserwatorskiego. Dopiero nabycie od Skarbu Państwa nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków będzie miało wpływ na przyszłe obowiązki właściciela takiej nieruchomości, a wynikające z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym na wynikający z art. 25 ust. 1 pkt 3 obowiązek uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków programu zagospodarowania zabytku nieruchomego wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku, z uwzględnieniem wyeksponowania jego wartości. Wyklucza to możliwość zagospodarowania zabytku w sposób, który mógłby szkodzić zabytkowi. Poza tym stanowisko strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie w głównej mierze osadza się nie na prawnej, lecz pozaprawnej argumentacji, bo dotyczącej stanu faktycznego zaistniałego na granicy nieruchomości. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 i art. 51 § 1 p.p.s.a. oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także art. 5, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z powyższego wywodu wynika, że Sąd I instancji stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, która opierała się na art. 151 i art. 50 § 1 p.p.s.a. Sąd w tym zakresie przeprowadził wywód, który poddaje się instancyjnej kontroli. Natomiast podnoszona w uzupełnieniu skargi kasacyjnej kwestia pominięcia stanowiska skarżącego wyrażonego w uzupełnieniu skargi i poprzedniej skardze kasacyjnej nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Okoliczności jakie wskazywał skarżący w swoich pismach procesowych stanowiły bowiem opis zaistniałego stanu faktycznego bądź na nieruchomości bądź w trakcie procedury przetargowej, które miałyby nieść ze sobą wiele zagrożeń i problemów dla zabytku. Jednak w tej sprawie nie chodziło o wystąpienie takich zagrożeń, lecz o wykazanie interesu prawnego skarżącego. Co najistotniejsze, skarżący w trakcie postępowania sądowadministracyjnego (także we wskazywanych w uzupełnieniu skargi kasacyjnej pismach procesowych) nie wykazał istnienia konkretnej normy prawa materialnego, która statuowałaby interes prawny do zaskarżenia aktu akceptacji programu użytkowego nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, którego adresatem był inny podmiot. Zgodnie zaś z wymogami z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia prawa procesowego wymaga dodatkowo wykazania, że wskazywane naruszenia miało istotny wpływ na wynik sprawy. Braki skargi kasacyjnej w tym zakresie czynią sformułowane zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym dotyczące art. 141 § 4 p.p.s.a., pozbawionymi usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI