II OSK 294/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że organ administracji powinien był wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zamiast odmawiać wszczęcia na podstawie art. 61a k.p.a., gdyż brak przymiotu strony nie był oczywisty.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej. WSA uznał, że organ powinien był wszcząć postępowanie, aby zbadać legitymację procesową J. L. NSA zgodził się, że brak przymiotu strony nie był oczywisty, co uniemożliwiało zastosowanie art. 61a k.p.a. Jednakże NSA uznał, że błąd organów co do formy rozstrzygnięcia (postanowienie zamiast decyzji o umorzeniu) nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, dlatego uchylił wyrok WSA i oddalił skargę.
Sprawa wywodzi się ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej. Wojewoda Łódzki odmówił wszczęcia postępowania, a GINB utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że J. L. nie wykazał interesu prawnego, gdyż jego działka nie graniczy z terenem inwestycji i nie jest narażona na znaczące oddziaływania (hałas, pola elektromagnetyczne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia organów, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania jest możliwa tylko w przypadku oczywistego braku legitymacji procesowej, a w tej sprawie należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną GINB, zgodził się z WSA, że przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a także w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących takiej decyzji, należy ustalać na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który wymaga, aby nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu, co z kolei wymaga analizy przepisów wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. NSA stwierdził, że brak przymiotu strony nie był oczywisty, co uzasadniało potrzebę wszczęcia postępowania. Jednakże NSA uznał, że organy administracji, mimo zastosowania art. 61a k.p.a., faktycznie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. Błąd polegał jedynie na zastosowaniu formy postanowienia zamiast decyzji o umorzeniu (art. 105 § 1 k.p.a.). Ten błąd proceduralny nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, dlatego NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę J. L., zasądzając od niego zwrot kosztów postępowania na rzecz GINB.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwa tylko w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony. W przeciwnym razie należy wszcząć postępowanie i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
Uzasadnienie
Brak przymiotu strony nie był oczywisty, co potwierdzały obszerne analizy organów i WSA. Wymagało to wszczęcia postępowania, a nie odmowy na podstawie art. 61a k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (30)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c/
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 40 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 59 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 28 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.o.ś. art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 61 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 88 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 90 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 72 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2007 nr 120 poz. 826 § tabela nr 1
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.
Określa dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku.
Dz.U. 2010 nr 56 poz. 344 art. § 4 ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r.
Dz.U. 2010 nr 56 poz. 344 art. § 26 ust. 1 pkt a
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r.
Dz.U. 2003 nr 192 poz. 1883
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r.
Dotyczy dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku.
Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 art. § 314
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Określa warunki techniczne dotyczące budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi w kontekście pól elektromagnetycznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak oczywistości braku przymiotu strony J. L. uzasadniał konieczność wszczęcia postępowania, a nie odmowę na podstawie art. 61a k.p.a. Błąd organów co do formy rozstrzygnięcia nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku interesu prawnego J. L. z uwagi na odległość od inwestycji i brak znaczących oddziaływań. Argumenty GINB dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię przepisu.
Godne uwagi sformułowania
Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Nie wystarczy więc, że dany podmiot jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości, z ustaleniem czego zazwyczaj nie ma problemu, wymagane jednak jeszcze jest, aby ta nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Błąd co do formy rozstrzygnięcia, niemający w istocie wpływu na wynik sprawy, należało uznać po myśli skargi kasacyjnej w realiach niniejszej sprawy, jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.
Skład orzekający
Andrzej Gliniecki
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
członek
Jerzy Solarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie przymiotu strony w postępowaniach budowlanych, stosowanie art. 61a k.p.a. i art. 28 Prawa budowlanego, znaczenie obszaru oddziaływania obiektu."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dotyczących pozwoleń na budowę i stwierdzania nieważności decyzji w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustalania kręgu stron w postępowaniach budowlanych, co jest częstym problemem praktycznym. Wyjaśnia, kiedy można odmówić wszczęcia postępowania.
“Kiedy można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie budowlanej? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 294/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2014-07-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-02-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/ Andrzej Jurkiewicz Jerzy Solarski Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 2427/12 - Postanowienie NSA z 2012-10-11 VII SA/Wa 966/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-11-30 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Dnia 11 lipca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 966/12 w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od J. L. na rzecz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 966/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, w pkt III zasądził od GINB na rzecz J. L. kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, Starosta Zduńskowolski decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą (stacją kontenerową pomiarową), drogą dojazdową z placem manewrowym i zjazdem z drogi gminnej na działkach nr ewid. [...] i [...], obr. [...] położonych w S. Decyzja ta została przeniesiona decyzją Starosty Zduńskowolskiego z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] na rzecz [...] Sp. z o.o., a następnie decyzją Starosty Zduńskowolskiego z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], na rzecz [...] Sp. o.o. Pismem z dnia 22 listopada 2011 r. J. L. wystąpił do Wojewody Łódzkiego o stwierdzenie nieważności decyzji Starosta Zduńskowolski z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...]. Wojewoda Łódzki postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...], na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Zduńskowolskiego z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2011 r. wniósł J. L. Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, iż z dokumentacji techniczno-budowlanej omawianego przedsięwzięcia wynika, że przedmiotem inwestycji jest budowa elektrowni wiatrowej o mocy 2MW o wysokości masztu 105,00 m i średnicy wirnika 90,00 m wraz z niezbędną infrastrukturą, tj. stacją kontenerową pomiarową, drogą wewnętrzną wraz z placem manewrowym i zjazdem z drogi gminnej. J. L., nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty Zduńskowolskiego z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...]. Skarżący wywodzi swój interes prawny z tytułu posiadania prawa współwłasności działek nr ewid. [...], obr. [...] oraz działki nr ewid. [...], obr. [...], położonych w gminie S. Z załączonej do akt sprawy mapy ewidencyjnej wynika, że działka nr ewid. [...] (droga), na której zaplanowano zjazd z działki inwestycyjnej nr ewid. 98 graniczy również z działką nr ewid. [...], obr. [...]. Jednakże sama działka wnioskodawcy nr ewid. [...] nie graniczy z działką na której zaplanowano usytuowanie kwestionowanej wieży. Odległość ww. działki rolnej nr ewid. [...] od projektowanej wieży wynosi powyżej 120,00 m. Natomiast odległość projektowanej inwestycji od granicy z najbliżej położoną zabudowaną działką należącą do wnioskodawcy (dz. nr ewid. [...]) wynosi ponad 1400,00 m. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń w zakresie możliwości zagospodarowania ww. działek. Projektowana inwestycja nie niesie ze sobą ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów na działkach o numerach ewid. [...]. Z charakteru spornej inwestycji nie wynika również, aby powodowała ona jakiekolwiek zagrożenia, uciążliwości, czy też ograniczenia w zagospodarowaniu działek o numerach ewid. [...]. GINB podkreślił, że dla planowanego przedsięwzięcia Burmistrz Gminy i Miasta Szadek wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację spornego przedsięwzięcia. W powyższej decyzji wskazano, że sporna inwestycja jest planowana na terenach rolnych w odległości co najmniej 200,00 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej i nie powinna stwarzać uciążliwości w zakresie hałasu i wibracji. Z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że przedmiotowa inwestycja położona jest w miejscu, którego bezpośrednie sąsiedztwo stanowią tereny rolne. Jednocześnie z dokumentacji techniczno-budowlanej wynika, że w miejscach lokalizacji zabudowy zagrodowej (ok. 1200,00 m od elektrowni) spodziewany jest poziom dźwięku ok. 34,3 dB. Powyższa wartość mieści się w granicach normatywnych przewidzianych dla terenu zabudowy zagrodowej, zgodnie z załącznikiem tabelą nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Sam fakt emisji hałasu przez dany obiekt nie powoduje ograniczenia sąsiadujących nieruchomości w zakresie możliwości ich zagospodarowania. To zaś jest niezbędnym warunkiem uznania, iż określona nieruchomość jest w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Bez znaczenia, w ocenie organu, dla podjętego rozstrzygnięcia pozostaje również zarzut dotyczący naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 i § 26 ust. 1 pkt a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (tekst jednolity – Dz.U. z 2010 r. Nr 56, poz. 344 ze zm.). Przepisy ww. rozporządzenia z dnia 15 lutego 2010 r. nie wprowadzają ograniczeń – poprzez obowiązujące przepisy prawa – w zakresie zagospodarowania sąsiadujących nieruchomości. GINB wskazał również, że interes prawny J. L. nie wynikał również z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883) oraz przepisu § 314 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690), zgodnie z którym budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi nie może być wzniesiony na obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Jak bowiem wynika z zatwierdzonego projektu budowlanego projektowana elektrownia wiatrowa wytwarzać będzie energię elektryczną o napięciu 690 V. Generatorami pól elektromagnetycznych będą generatory usytuowane na masztach, transformator SN/NN oraz kabel energetyczny. Biorąc pod uwagę znaczne odległości tych urządzeń od budynków mieszkalnych oraz niskie napięcie panujące w obwodzie, nie wystąpi zagrożenie dla otoczenia polami elektromagnetycznymi. Organ wyjaśnił ponadto, iż stosownie do treści przepisu 28 ust. 4 Prawa budowlanego, przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). W takim przypadku należy stosować art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r., który stanowi w ust. 1, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Z przepisów art. 61 ust. 1, art. 88 ust. 1 oraz art. 90 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. wynika, że w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę udział społeczeństwa jest wymagany wyłącznie w przypadku postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli konieczność przeprowadzenia takiej oceny została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz w przypadku ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która jest dokonywana na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia lub, gdy we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przedmiotowej sprawie konieczność przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę nie została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, ani nie przeprowadzono ponownie ww. oceny. W decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Szadek z dnia [...] kwietnia 2009 r., o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację spornego przedsięwzięcia wskazano, że postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., odstąpiono od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. wniósł J. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 966/12, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Odmowa wszczęcia postępowania zaś nie jest możliwa w okolicznościach kiedy, to czy podmiot ma przymiot strony wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie. W ocenie Sądu organ administracji miał obowiązek przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, przede wszystkim w kwestii podmiotowej – legitymacji materialnoprawnej żądającego przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tylko po wszczęciu postępowania i w jego toku można bowiem dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie. W niniejszej sprawie nie wszczęto postępowania, postanowieniem odmówiono uznania przymiotu strony, dochodzącego wszczęcia postępowania nieważnościowego. Rozstrzygnięcie zapadło, po obszernej analizie materialnoprawnych przesłanek. Takie postępowanie nie jest możliwe bez wszczęcia postępowania, nie zachodziła bowiem sytuacja oczywistego braku przymiotu strony wnoszącego o stwierdzenia nieważności decyzji. Ponowne rozpoznanie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji, powinno nastąpić po wszczęciu postępowania i przeprowadzeniu go zgodnie z zasadami opisanymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie powinno zostać zakończone decyzją, przy czym może to być decyzja o umorzeniu postępowania, gdy po jego przeprowadzeniu okaże się, że wniosek pochodzi od podmiotu niemającego legitymacji materialnej do jego złożenia. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ, po wszczęciu postępowania, powinien poddać ocenie to, czy wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od strony postępowania w rozumieniu art. 28 ustawy Prawo budowlane – przepisu szczególnego w odniesieniu do art. 28 k.p.a. Przymiot strony, w niniejszym postępowaniu powinien być analizowany z punktu widzenia obszaru oddziaływania niniejszej inwestycji, a ten z kolei powinien uwzględniać charakter obiektu objętego decyzją o pozwoleniu na budowę. Jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki, czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 61a k.p.a. polegającą na wskazaniu, że w sytuacji gdy brak legitymacji materialnej wnioskodawcy nie miał charakteru oczywistego przepis ten nie mógł być stosowany i wymagane było wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, co skutkowało uchyleniem postanowienia w sytuacji gdy postanowienie było prawidłowe; 2) art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 61a k.p.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że istnieje konieczność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, pomimo że wnioskujący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchyleni zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, biorąc pod uwagę okoliczności tej sprawy i co powinno być wzięte pod uwagę przy jej rozstrzygnięciu. Należy zgodzić się z poglądem prezentowanym w skardze kasacyjnej, że przymiot strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i w postępowaniach nadzwyczajnych, w których kwestionuje się decyzję o pozwoleniu na budowę, należy stosować art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Jest to przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a., podobnie jak art. 40 ust. 3 i art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego określa kryteria podmiotowe i przedmiotowe, które należy brać pod uwagę przy ustalaniu kto jest stroną w danym postępowaniu. Kryteria te muszą być spełnione łącznie, aby uznać, że w danym postępowaniu określony podmiot ma przymiot strony. Nie wystarczy więc, że dany podmiot jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości, z ustaleniem czego zazwyczaj nie ma problemu, wymagane jednak jeszcze jest, aby ta nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Obszar oddziaływania obiektu został zdefiniowany natomiast w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Tak więc o obszarze oddziaływania obiektu można mówić jedynie w takim przypadku, w którym przepisy odrębne wprowadzają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, położonego w otoczeniu projektowanego obiektu. Przepisy odrębne to przede wszystkim ustawy, jak i rozporządzenia jako akty wykonawcze do ustaw. Ustalenie obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wymaga więc od organu administracji architektoniczno-budowlanej, wszechstronnej analizy przepisów prawa materialnego w celu ustalenia, czy wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Brak takich ograniczeń w zagospodarowaniu terenu w konkretnej sprawie, wszczętej wnioskiem inwestora o wydanie pozwolenia na budowę oznacza, że nie ma obszaru oddziaływania w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, tym samym podmioty wymienione w ust. 2 art. 28 Prawa budowlanego (właściciel, użytkownik wieczysty, zarządca nieruchomości) nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu. Kryteria ustawowe, które należy brać pod uwagę przy ustalaniu obszaru oddziaływania obiektu, wynikające z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, prowadzą zazwyczaj do odmiennych wniosków, niż subiektywne odczucia w kwestii interesu prawnego podmiotów władających nieruchomościami położonymi w otoczeniu projektowanego obiektu. Rozbieżność poglądów, kto powinien mieć przymiot strony oprócz inwestora w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, szczególnie często ma miejsce w sprawach kiedy chodzi o budowę elektrowni wiatrowych. Elektrownia wiatrowa, uznana za proekologiczne źródło energii elektrycznej, jest nietypowym przedsięwzięciem chociażby z tego powodu, że jej oddziaływanie na środowisko, nie jest do końca znane i zbadane, a poza tym brak jest w prawie polskim szczegółowych regulacji w tym zakresie. Oddziaływanie na środowisko tego typu obiektów jest uzależnione od bardzo wielu czynników np. typu urządzenia, jego mocy, wysokości masztu, wielkości śmigła, ukształtowania terenu. Ponadto nie bez znaczenia dla ustalenia kto powinien być stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej jest również i to, czy w otoczeniu projektowanej inwestycji znajdują się budynki mieszkalne, obiekty przemysłowe, czy też tereny rolne lub leśne. W związku z powyższym, wszystkie powyżej wskazane okoliczności powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu w niniejszej sprawie, co wymagało wszczęcia postępowania administracyjnego i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nietrafny zatem jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo za tym przyjął, że w niniejszej sprawie należało wszcząć postępowanie i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, mając na celu ustalenie obszaru oddziaływania obiektu i na tej podstawie ocenić, czy skarżący ma przymiot strony. Należy też zgodzić się z poglądem, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., może mieć tylko miejsce w takiej sytuacji, kiedy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony. Takiej oczywistości braku przymiotu strony w niniejszej sprawie nie było, o czym może świadczyć chociażby treść i obszerność uzasadnień zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji. Dostrzegł to też Sąd pierwszej instancji pisząc, że rozstrzygnięcie zapadło, po obszernej analizie materialnoprawnych przesłanek, nie wyciągnął jednak z tego faktu Sąd właściwych wniosków i co powinno być uwzględnione w podjętym rozstrzygnięciu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza kontrolowanych postanowień organu pierwszej i drugiej instancji, powinna prowadzić do wniosku, iż organy pomimo wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., faktycznie przeprowadziły wszechstronnie ukierunkowane postępowanie wyjaśniające mające na celu wyjaśnienie, czy skarżącemu w tej sprawie przysługuje przymiot strony. Błędna jest zatem jedynie przyjęta forma rozstrzygnięcia w sprawie, zamiast wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., należało wydać decyzję w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Błąd ten jednak nie miał istotnego wpływu na sam wynik sprawy, skoro organy faktycznie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, tak jakby było wszczęte postępowanie zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., który to przepis zawiera generalną zasadę, a wyjątkiem od tej zasady jest regulacja z art. 61a § 1 k.p.a. W takiej sytuacji uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia, nie miało racjonalnego uzasadnienia, gdyż prowadzi w istocie do podobnego rozstrzygnięcia, chociaż wynikającego z decyzji, a nie z postanowienia. Błąd co do formy rozstrzygnięcia, niemający w istocie wpływu na wynik sprawy, należało uznać po myśli skargi kasacyjnej w realiach niniejszej sprawy, jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI