II OSK 2869/24

II OSK 2869/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Grzegorz Antas
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1140/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2204
art. 3 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c, art. 151, art. 182 § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1140/24 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 marca 2024 r. nr 477/OPO/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1140/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. sp. j. z siedzibą w Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 marca 2024 r., nr 477/OPO/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr 101/N/2022, zatwierdził projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił Miastu Stołecznemu Warszawie Dzielnicy [...] pozwolenia na budowę budynku żłobka wraz z zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną infrastrukturą techniczną - adres inwestycji: ul. [...], dz. ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w W.
W dniu 9 listopada 2023 r., do Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy wpłynął wniosek inwestora o wydanie decyzji o zmianie pozwolenia na budowę dotyczącego decyzji Prezydenta z dnia 25 sierpnia 2022 r.
Prezydent decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r., nr 2/WOL/OB/2024/Z zmienił własną ostateczną decyzję z dnia 25 sierpnia 2022 r. i zatwierdził projekt zamienny w zakresie zmiany sposobu odprowadzania wód opadowych.
Od powyższej decyzji z dnia 8 stycznia 2024 r., odwołanie wniosła Spółka R.
Wezwaniem z dnia 8 lutego 2024 r. Wojewoda wezwał skarżącą do wykazania interesu prawnego w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła stosowne wyjaśnienia w piśmie z dnia 22 lutego 2024 r.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 15 marca 2024 r., nr 477/OPO/2024 umorzył postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odwołanie od zaskarżonej zamiennej decyzji z dnia 8 stycznia 2024 r., wniosła Spółka, nie będąca stroną postępowania zakończonego jej wydaniem. Mając na celu ustalenie czy skarżącej mógł przysługiwać przymiot strony postępowania w sprawie przedmiotowego zamiennego pozwolenia na budowę, Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia 8 lutego 2024 r., wezwał Spółkę do wykazania interesu prawnego poprzez: określenie i sprecyzowanie interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 Prawa budowlanego, legitymującego Spółkę do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Jednocześnie wskazano, iż na podmiocie żądającym podjęcia postępowania spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację materialno-prawną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Na tak wystosowane wezwanie skarżąca przy piśmie z dnia 15 lutego 2024 r., przedłożyła wyjaśnienia. Skarżąca wywiodła swoje uprawnienie do występowania w sprawie o zatwierdzenie zamiennego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę planowanej inwestycji z tytułu posiadanego prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] z obrębu [...] (sąsiadującej z działką inwestycyjną nr ew. [...]) oraz ustanowionej służebności na działce o nr [...] z obrębu [...] na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego gruntu, stanowiącego działkę nr ew. [...] służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu do ul. [...], pasem 5 m, celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że służebność gruntowa co wynika wprost z art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r., poz.1610) jest ograniczonym prawem rzeczowym, a więc prawem dozwalającym jedynie na wykonywanie w oznaczonym zakresie (tylko niektórych) ustawowo określonych uprawnień na rzeczy cudzej wynikających z tego prawa nie zaś z prawa własności, użytkowania wieczystego czy też zarządu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Nadto obowiązujące prawo nie daje podstaw do przyznania statusu strony podmiotom legitymującym się posiadaniem któregokolwiek z katalogu ograniczonych praw rzeczowych regulowanych przepisami prawa cywilnego oznaczając w istocie, iż podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, wyłączone są z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę. A zatem stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę nie może być uprawniony z tytułu służebności gruntowej, którego interes prawny może być realizowany i chroniony w postępowaniu cywilnym. W konsekwencji wskazywana przez skarżącą kwestia obciążenia działki inwestycyjnej służebnością przejścia i przejazdu (tj. ograniczonym prawem rzeczowym) na rzecz skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej jako podmiotowi uprawnionemu z tytułu tej służebności - legitymacji do udziału w postępowaniu o udzielenie zamiennego pozwolenia na budowę w charakterze strony.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na nowelizację Prawa budowlanego która wprowadziła zmianę dotyczącą pojęcia tzw. obszaru oddziaływania, obiektu. Nowelizacja, która weszła w życie 19 września 2020 r. (czyli przed dniem wniesienia przedmiotowego wniosku o pozwolenie na budowę), będzie mieć istotny wpływ na określenie kręgu osób będących stronami postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Nowelizacja zmieniła definicję obszaru oddziaływania obiektu wskazując, że należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Wykreślono zatem słowa "ograniczenia w zagospodarowaniu", wprowadzając tym samym zasadę, że ograniczenia, o których mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, dotyczyć mają tylko zabudowy, a nie zagospodarowania sensu largo. Ograniczenia w zabudowie są jednoznaczne do ustalenia. Ograniczenia w zabudowie odnoszą się do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych (w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnianie przepisów technicznobudowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost ograniczenia dotyczące zabudowy (przede wszystkim wymogi dotyczące odległości jednych obiektów budowlanych od innych obiektów budowlanych).
Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że Prezydent, prowadząc postępowanie w sprawie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego z wniosku Miasta Stołecznego Warszawy dla Dzielnicy [...] z dnia 10 listopada 2023 r. zobowiązany był ustalić krąg stron postępowania w granicach planowanych zmian tj. sposobu odprowadzenia wód opadowych, bez zmian w części architektoniczno-budowlanej projektu. Zakres projektowanych zmian nie wskazuje na możliwość uznania skarżącej za stronę tego postępowania. Nie sposób bowiem wyprowadzić z oddalenia działki ew. nr [...], a tym bardziej ze służebności gruntowej przejazdu i przechodu przez działkę nr [...], a też przy uwzględnieniu charakteru planowanej budowy zespołu studni rozsączających takich ograniczeń w zabudowie terenu tejże nieruchomości, które miałyby swe źródło w przepisach odrębnych wprowadzających takie ograniczenia w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji w ramach zamiennego pozwolenia na budowę.
Mając na uwadze powyższe, Wojewoda stwierdził, że skarżącej nie mógł przysługiwać w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r. status strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W konsekwencji, z uwagi na treść art. 127 § 1 K.p.a., nie mogła ona ani skutecznie zainicjować odwołaniem postępowania przed organem odwoławczym ani też kwestionować wydanej decyzji z dnia 8 stycznia 2024 r.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka R. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy, poprzez nieprawidłowe nieuznanie, że nieruchomość skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, a tym samym, że skarżąca nie jest stroną przedmiotowego postępowania i nie była uprawniona do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji podczas gdy skarżąca jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, która znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, a bezpośrednio przez teren inwestycji przebieg służebność drogowa ustanowiona na rzecz nieruchomości skarżącej i zapewniająca nieruchomości skarżącej dostęp do drogi publicznej;
2. art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze zainicjowane przez skarżącą, dotyczące decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 stycznia 2024 r., pomimo że posiada ona status strony postępowania i jako taka była uprawniona do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, które to odwołanie winno zostać merytorycznie rozpoznane przez Wojewodę Mazowieckiego.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1140/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 marca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się więc, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 K.p.a. Skutkiem prawnym decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego jest pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej odwołaniem decyzji.
Umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania, co ma miejsce wówczas, gdy w postępowaniu tym nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkujący brakiem podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 25/21).
W szczególności, umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. powinno skutkować uznanie przez organ odwoławczy, że podmiot, który wniósł odwołanie nie ma przymiotu strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2480/17).
W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w sprawie zmiany decyzji Prezydenta z dnia 25 sierpnia 2022 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku żłobka wraz z zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną infrastrukturą w zakresie zmiany sposobu odprowadzania wód opadowych.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Skarżąca wywodzi swoje uprawnienie do występowania w sprawie z tytułu posiadanego prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] z obrębu [...] (sąsiadującej z działką inwestycyjna nr ew. [...]) oraz ustanowionej służebności na działce o nr [...] z obrębu [...] na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego gruntu, stanowiącego działkę nr ew. [...] służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu do ul. [...], pasem 5 m, celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 2 lutego 2012 r., nr 64/GK/DW/2012 ustanowił prawo użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] na rzecz spółki A. sp. z o.o. z siedzibą w W. Następnie w dniu 15 marca 2012 r. została zawarta umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i umowa ustanowienia służebności gruntowej (Rep. A [...]). Umowa ustanowienia służebności gruntowej odnosiła się do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...].
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 13 kwietnia 2021 r., nr KR II R 44/19, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4a w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1709 ) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdziła w całości nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 2012 r., 64/GK/DW/2012, ustanawiającej na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni 1944 m2, oznaczonego jako działka nr ew. [...] z obrębu [...], położonego w W. przy ul. [...], na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: R. sp.k. z siedzibą w Z.).
Na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej w Księdze Wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości dz. ew. nr [...], w dziale II jako właściciela ujawniono Miasto Stołeczne Warszawa.
Zgodnie z informacją zawartą w skardze, Spółka wniosła skargę na orzeczenie referendarza w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2022 r. Sąd wieczystoksięgowy utrzymał w mocy wpis. Następnie skarżąca w dniu 14 marca 2022 r. wniosła apelację, o czym informacja została ujawniona w treści księgi wieczystej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1393/21, po rozpoznaniu sprawy ze skarg Miasta Stołecznego Warszawy i R. sp.k. z siedzibą w Z. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr KR II R 44/19 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie sądowe ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy. Wyrok jest nieprawomocny.
Sąd zauważył jednak, że zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz, że prawo wykreślone nie istnieje. Domniemanie z art. 3 istnieje, pomimo, że w księdze wieczystej zostało ujawnione ostrzeżenie (art. 10) zabezpieczające roszczenie o usunięcie niezgodności pomiędzy prawem wpisanym, objętym domniemaniem, a rzeczywistym stanem prawnym. Ostrzeżenie takie jedynie wyłącza działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8); to samo dotyczy wzmianki o wniosku, o apelacji lub o skardze kasacyjnej. Domniemanie istnieje do czasu, gdy wpisane prawo nie zostanie wykreślone.
Odnosząc się zaś do informacji zawartej w skardze o zaskarżeniu dokonanego wpisu Sąd wskazał, że skarga na wpis referendarza sądowego pozbawiona została charakteru anulacyjnego, gdyż jej wniesienie nie skutkuje utratą mocy zaskarżonego wpisu - art. 5181 § 3 K.p.c.
Z powyższych regulacji Sąd wysnuł wniosek, że w czasie wydania zaskarżonej decyzji z treści księgi wieczystej nie wynikał tytuł prawny skarżącej Spółki do nieruchomości, a domniemanie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie zostało podważone.
Sąd wskazał, że ustanawianie służebności gruntowej odbywa się na rzecz każdoczesnego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, a nie konkretnie skarżącej Spółki. Służebność gruntowa jest powiązana ściśle z prawem użytkowania wieczystego. Skoro została stwierdzona nieważność decyzji dotycząca ustanowienia użytkowania wieczystego, w konsekwencji czego w dziale II księgi wieczystej wpisano nowego właściciela, to brak jest podmiotu uprawnionego do korzystania ze służebności.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka utraciła tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...], z której wywodziła swoje uprawnienie do występowania w sprawie. Tym samym Spółce nie przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę posiadają wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Spółka nie należy do tej kategorii.
Wobec powyższego Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził również aby zaskarżona decyzja została wydana z innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w niezawierającym istotnych wad procesowych w postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia postanowienia świadczy o tym, że wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła R. sp. j. z siedzibą w Z., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 141 § 4 zd. 1 PPSA oraz art. 106 § 3 PPSA w zw. z art. 151 PPSA polegające na oddaleniu skargi przy jednoczesnym niewłaściwym uwzględnieniu okoliczności faktycznej, że w dniu 25 stycznia 2023 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zapadł wyrok w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt I SA/Wa 1393/21, na podstawie którego decyzja Komisji ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 13 kwietnia 2021 r. o nr KR II R 44/19 stwierdzająca nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 2012 r. o nr 64/GK/DW/2012 została uchylona, a tym samym zgodnie z brzmieniem art. 152 § 1 PPSA nie wywołuje ona aktualnie skutków prawnych;
2. art. 151 PPSA w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725, dalej jako "prawo budowlane") w zw. z art. 3 ust. 3, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795, dalej jako "Ustawa o Komisji") w zw. z art. 152 § 1 PPSA poprzez oddalenie skargi, pomimo że skutki decyzji Komisji ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 13 kwietnia 2021 r. o nr KR II R 44/19 stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 2012 r. o nr 64/GK/DW/2012 zostały wstrzymane na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Wa 1393/21, a tym samym ww. decyzja Komisji nie spowodowała utraty przez Skarżącą kasacyjnie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] ani służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę o nr [...], co z kolei prowadzi do uznania, że Skarżąca posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym;
3. art. 151 PPSA w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych hipotece (Dz.U. z 2023 r. poz. 1984, dalej jako "UKWiH") w zw. z art. 8 UKWiH oraz art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550, dalej jako "K.p.c.") poprzez oddalenie skargi, pomimo że domniemanie z art. 3 ust. 2 UKWiH w zakresie nie istnienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zostało skutecznie obalone, dokonany nieprawomocny wpis nie wiązał Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz organów administracyjnych orzekających w sprawie, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych na skutek ujawnionych wzmianek została wyłączona, co oznaczało, że brak jest podstaw dla uznania, że Skarżącej kasacyjnie nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], a tym samym że stan wpisów w księdze wieczystej nieruchomości pozbawia Skarżącą kasacyjnie przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c PPSA przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej kasacyjnie na podstawie art. 151 PPSA w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien stwierdzić naruszenia podniesionych przez skarżącą kasacyjnie przepisów prawa, a dalej winien był uchylić decyzję Wojewody Mazowieckiego, czego nie zrobił błędnie uznając, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 osobowym zgodnie z art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a. ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez R. sp. j. z siedzibą w Z. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, że skarżącej kasacyjnie Spółce nie przysługiwał status strony postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę wydanego Miastu Stołecznemu Warszawie Dzielnicy [...].
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei z art. 3 pkt 20 wymienionej ustawy wynika, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie odrębnych przepisów wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
Skarżąca kasacyjnie Spółka wywodziła swoje prawo do bycia stroną postępowania z faktu użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...], sąsiadującej z działką o nr ew. [...], na której miała być realizowana inwestycja. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie jednak uznał, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji Spółce nie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego działki o nr ew. [...]. Z Księgi Wieczystej wynikało, że jako właściciel działki widnieje Miasto Stołeczne Warszawa i na nieruchomości tej nie zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Taki stan prawny wynikał z faktu stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz skarżącej kasacyjnie Spółki użytkowania wieczystego działki o nr ew. [...]. Okoliczność, że decyzja stwierdzająca nieważność została uchylona następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podważa ustawowego domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Decyzja uchylona przez wojewódzki sąd administracyjny nie wywołuje skutków prawnych jednakże nie oznacza to, że decyzja taka wywołuje skutek w postaci obalenia domniemania wynikającego z ww. przepisu ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Domniemanie to przestaje obowiązywać dopiero po zmianie wpisu widniejącego w Księdze Wieczystej. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W konsekwencji wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty uznać należało za niezasadne.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.