II OSK 2867/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-10
NSAAdministracyjneWysokansa
studium uwarunkowańzagospodarowanie przestrzenneinteres prawnylegitymacja skargowauchwała rady gminysąsiedztwo nieruchomościprawo własnościpostępowanie sądowoadministracyjne

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na zmianę studium zagospodarowania przestrzennego z powodu braku wykazania przez skarżących naruszenia ich interesu prawnego.

Skarżący, właściciele nieruchomości w pobliżu terenu objętego zmianą studium zagospodarowania przestrzennego, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy, twierdząc, że zmiana przeznaczenia terenu z mieszkaniowego na gospodarczy narusza ich interes prawny. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając brak wykazania bezpośredniego naruszenia interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to postanowienie w mocy, podkreślając, że legitymację do skargi na uchwałę rady gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma tylko podmiot, którego interes prawny został naruszony, a nie tylko zagrożony, co w tej sprawie nie zostało udowodnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez właścicieli nieruchomości położonych w sąsiedztwie terenu objętego zmianą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wisznia Mała. Skarżący zarzucali, że zmiana przeznaczenia terenu z mieszkaniowego (2MZ) na teren aktywności gospodarczej (3U/P) narusza ich interes prawny, mimo iż ich nieruchomości nie znajdowały się bezpośrednio na zmienianym obszarze. Sąd pierwszej instancji (WSA we Wrocławiu) odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali bezpośredniego i realnego naruszenia swojego interesu prawnego, a jedynie posiadają interes faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g.) oraz prawa materialnego (art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 i 144 K.c.). NSA podkreślił, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tylko podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, a nie tylko zagrożone. Sąd wskazał, że skarżący nie wykazali, aby uchwała w sposób bezpośredni i realny wpłynęła na ich sytuację prawną, a podnoszone przez nich argumenty miały charakter hipotetyczny i dotyczyły potencjalnych przyszłych oddziaływań. NSA zwrócił uwagę, że odległość terenów objętych zmianą od nieruchomości skarżących, a także istnienie pasa zieleni parkowej i ograniczenie wysokości zabudowy, nie potwierdzały realnego naruszenia interesu prawnego. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia trybu postępowania nie mogły być rozpatrywane bez wcześniejszego stwierdzenia naruszenia interesu prawnego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie wykażą bezpośredniego i realnego naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia.

Uzasadnienie

Legitymację do skargi na uchwałę rady gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma tylko podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, a nie tylko zagrożone. Interes prawny musi być bezpośredni, realny i wynikać z normy prawa materialnego, a nie być jedynie hipotetycznym lub faktycznym zainteresowaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.c. art. 140

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

K.c. art. 144

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazali bezpośredniego i realnego naruszenia swojego interesu prawnego przez uchwałę zmieniającą studium zagospodarowania przestrzennego.

Odrzucone argumenty

Zmiana przeznaczenia terenu z mieszkaniowego na gospodarczy narusza interes prawny właścicieli sąsiednich nieruchomości, nawet jeśli nie znajdują się one bezpośrednio na zmienianym obszarze. Naruszenie procedury uchwalania zmiany studium jest samoistną podstawą do uwzględnienia skargi.

Godne uwagi sformułowania

legitymacja skargowa przysługuje jedynie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone skarga nie ma charakteru actio popularis interes prawny musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, aktualny i realny naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i hipotetyczny

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek legitymacji skargowej do zaskarżania uchwał rady gminy w przedmiocie zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania interesu prawnego w kontekście zmiany studium zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej w sprawach planowania przestrzennego, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Pokazuje, jak trudno jest wykazać interes prawny w przypadku zmian studium.

Kiedy sąsiad może zaskarżyć zmianę planu zagospodarowania? Kluczowe orzeczenie NSA o interesie prawnym.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 2867/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Wr 541/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2025-08-29
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G., M. J.-Z., P. K., M. S., K. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 541/25 o odrzuceniu skargi M. G., M. J.-Z., P.K., M. S., K. C. na uchwałę Rady Gminy Wisznia Mała z dnia 29 listopada 2024 r. nr IX/VIII/84/24 w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wisznia Mała postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 541/25, po rozpoznaniu skargi M. G., M. J.-Z., P. K., M. S., K. C. na uchwałę Rady Gminy Wisznia Mała z dnia 29 listopada 2024 r., nr IX/VIII/84/24, w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wisznia Mała – w punkcie I. odrzucił skargę; w punkcie II. zwrócił M. G. uiszczony wpis w kwocie 300 zł; w punkcie III. zwrócił M. J.-Z. uiszczony wpis w kwocie 300 zł; w punkcie IV. zwrócił P. K. uiszczony wpis w kwocie 300 zł; w punkcie V. zwrócił M. S. uiszczony wpis w kwocie 300 zł; w punkcie VI. zwrócił K. C. uiszczony wpis w kwocie 300 zł.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji M. G., M. J.-Z., P. K., M. S., K. C. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na ww. uchwałę, uzasadniając, że są właścicielami nieruchomości położonych w M. i mieszkańcami tej miejscowości. Ich sąsiedztwo z terenami objętymi skarżoną uchwałą jest bezpośrednie (nieprzekraczające 200 m) i tak:
- P. K. jest właścicielem dwóch nieruchomości położonych przy ul. [...] i ul. [...], tj. bezpośrednio przylegającej do terenu objętego zmianą;
- M. G. jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...], tj. bezpośrednio przylegającej do terenu objętego zmianą;
- M. S. jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...], tj. w odległości ok. 200 m od terenu objętego zmianą;
- M. J.-Z. jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...], tj. w odległości ok. 150 m od terenu objętego zmianą;
- K. C. jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...], tj. w odległości ok. 200 m od terenu objętego zmianą.
Zdaniem skarżących dopuszczenie do realizacji inwestycji, które przewidują nowe kierunki zagospodarowania terenów wprowadzone wraz ze zmianą studium, bezpośrednio godzi w ich interesy prawne, które mogą być oceniane tak przez pryzmat prawa administracyjnego, jak i cywilnego. Wskazano, że M. G. jest stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Centrum Logistycznego na terenie objętym kwestionowaną zmianą Studium, a tym samym jej interes prawny odnoszący się do sposobu zagospodarowania terenów objętych skarżoną uchwałą jest wprost kształtowany przez ustawę. Do naruszenia interesu prawnego dochodzi bowiem wówczas, gdy modyfikuje się nie tylko dopuszczalne parametry możliwej zabudowy, lecz całkowicie i diametralnie zmienia się możliwe przeznaczenie nieruchomości oddziałującej na nieruchomość strony skarżącej. W sytuacji, w której znajduje się M. G., (ale także pozostali skarżący) oddziaływanie nie jest tylko potencjalne, lecz rzeczywiste i wynika nie tylko z kubatury i przeznaczenia możliwych do zlokalizowania na terenach objętych skarżona uchwałą - dzięki dokonanej nią zmianie Studium - obiektów, ale także wpływu inwestycji na stosunki wodne, w tym dostęp do wód gruntowych, w sytuacji, w której nieruchomość skarżącej jest zaopatrywana w wodę z własnej studni. Podniesiono, że z naruszeniem interesu prawnego, uchwałą w przedmiocie uchwalenia lub zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, mamy do czynienia gdy dochodzi do zmiany przeznaczenia terenu graniczącego z działką skarżących, które to przeznaczenie jest odmienne od wyznaczonego w dotychczas obowiązującym Studium oraz odmienne od tego aktualnie funkcjonującego.
Odwołując się do brzmienia art. 144 K.c. skarżący podnieśli, że dla posiadania interesu prawnego wystarczające będzie położenie nieruchomości bezpośrednio przy terenie objętym zmianą studium, o ile zmiana ta (jak w skarżonym przypadku) istotnie zwiększa możliwości zagospodarowania terenu właścicielowi nieruchomości sąsiadujących. Nadto, interes ten przypisany jest każdemu, kto zmuszony będzie znosić nowy sposób zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości, co oznacza, że ustalenie tego interesu wiąże się z oceną potencjalnego oddziaływania terenów dla których zmieniono kierunki zagospodarowania.
Skarżący podnieśli, że nie ulega wątpliwości, iż przyszłe oddziaływanie terenów objętych zmianą bezpośrednio ich dotyczy, w tym również tych, którzy są właścicielami działek, które nie graniczą bezpośrednio z terenem objętym zmianą Studium – M. S., M. J.-Z. oraz K. C. Należy bowiem mieć na uwadze, że zmiana kierunków zagospodarowania terenu, który w poprzedniej wersji Studium jest oznaczony jako 2MZ (teren zabudowy mieszkaniowej), a w nowej wersji Studium jest oznaczony jako 3U/P (teren aktywności gospodarczej), powoduje stworzenie warunków do prowadzenia działalności, w której prawa skarżących zostaną istotnie ograniczone, a zatem mają oni interes prawny w weryfikacji legalności działań, które do takiego ograniczenia prowadzą.
Uzasadniając swój interes prawny, skarżący wskazali także na orzecznictwo, w którym wyrażany jest pogląd, przyznający legitymację do zaskarżenia studium właścicielom nieruchomości znajdujących się poza obszarem przyjętej zmiany. Wskazali także, że naruszenie ich interesu prawnego wynika ze sposobu, w jaki organy gminy rozpatrzyły, (a właściwie nie rozpatrzyły) uwagi przez nich zgłaszane w toku procedury uchwalania zmiany Studium.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy W. M. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi, organ wskazał, iż skarżący nie wykazali posiadania interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, ani jego naruszenia. Nie wykazali, jak skarżona uchwała miałaby naruszać ich interes prawny w kontekście lokalizacji nieruchomości poza terenem objętym zmianą Studium
Dalej, organ wyjaśnił, że Studium zakłada lokalizację terenu ZP (zieleń parkowa) o szerokości co najmniej 50 m wzdłuż całej granicy terenów mieszkaniowych, oddzielającego miejscowość od terenu 3U/P (którego ustalenia zgodnie ze wskazaniami skarżących mogą naruszać ich interes prawny). Nadto, obszar zmiany Studium w M. od terenów działek budowalnych oddziela także droga - ul. [...] - o szerokości ok. 15 m. Z wyliczeń organu wynika, że potencjalny teren aktywności gospodarczej 3U/P położony jest w odległości:
- ok. 65 m od działki M. G.;
- ok. 215 m od działki M. J.-Z.;
- ok. 65 m od działki P. K.;
- ok. 250 m od działki M. S.;
- ok. 250 m od działki K. C..
Organ wskazał, że działki skarżących nie są ani funkcjonalnie ani komunikacyjnie powiązane ze skarżonym obszarem zmiany Studium, w szczególności terenem 3U/P, przewidzianym pod przywoływaną w treści skargi aktywność gospodarczą (potencjalne centrum logistyczne). Co więcej, działki K. C., M. J.-Z. i M. S. są oddzielone od terenu 3U/P kilkoma rzędami zabudowy. Nie można zatem uznać, aby skarżona uchwała naruszała interes prawny skarżących, ani też, że interes ten w stosunku do skarżonej uchwały istnieje, bowiem uchwała ta nie wpływa w żaden sposób na prawo wykonywania własności przez skarżących.
Odnosząc się do przywołanej w treści skargi argumentacji, iż legitymacja do zaskarżenia uchwały przez M. G. ma związek z posiadaniem przez nią statusu strony w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ zauważył, że nie istnieje przepis prawa, który wiązałby treść ustaleń studium z ewentualną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.
Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. W ocenie tego Sądu, brak jest podstaw do uznania, aby zaskarżona uchwała naruszała interes prawny skarżących. Argumentacja skarżących sprowadza się wyłącznie do ogólnikowego wskazania, że zmiana kierunków zagospodarowania terenu, który w poprzedniej wersji Studium jest oznaczony jako 2MZ (teren zabudowy mieszkaniowej), a w nowej wersji Studium jest oznaczony jako 3U/P (teren aktywności gospodarczej), spowoduje stworzenie warunków do prowadzenia działalności, w której ich prawa zostaną istotnie ograniczone. Nie konkretyzują już jednak tych praw, jak również tego, w jaki sposób, podjęte regulacje aktualnie i realnie naruszają przysługujące im uprawnienia właścicielskie względem nieruchomości zlokalizowanych w miejscowości M., w tym te związane z prawem zabudowy. Oprócz odwołania się do art. 140 i 144 k.c. skarżący nie wskazali, żadnych przepisów prawa chroniących właścicieli nieruchomości, na które oddziałują zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, o jakich mowa w Studium.
Z przedłożonych zaś akt sprawy, jak również treści skargi i odpowiedzi na skargę zdaniem Sądu Wojewódzkiego wynika, że sporny de facto teren aktywności gospodarczej 3U/P oddzielony jest od terenów zabudowy mieszkaniowej terenem parku, zaś dopuszczona na terenie 3U/P zabudowa nie może przekraczać 15 m wysokości. Z niezakwestionowanych zaś przez skarżących wyliczeń, zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, iż potencjalny teren aktywności gospodarczej 3U/P położony jest w odległości: ok. 65 m od działki M. G.; ok. 215 m od działki M. J.-Z.; ok. 65 m od działki P. K.; ok. 250 m od działki M. S.; ok. 250 m od działki K. C..
W ocenie Sądu Wojewódzkiego przyznania legitymacji skargowej w niniejszej sprawie M. G. nie może uzasadniać sam fakt uznania jej za stronę w postępowaniu środowiskowym. Posiadanie statusu strony w postępowaniu środowiskowym, nie jest bowiem tożsame z naruszeniem interesu prawnego uchwałą w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy. Nadto, skarżąca nie wskazała także, w jaki sposób przyjęta zmiana oddziałuje na stosunki wodne i zaopatrzenia jej nieruchomości w wodę z własnej studni.
Wreszcie, naruszenia interesu prawnego nie można, zdaniem Sądu pierwszej instancji, utożsamiać z podniesionym zarzutem naruszenia trybu postępowania w sprawie zmiany Studium przez zaniechanie rozpatrzenia uwag złożonych przez skarżących do projektu. Kwestia ta podlega bowiem ocenie na etapie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały z zasadami i trybem procedowania, co dopiero jest możliwe po stwierdzeniu, że zaskarżona uchwała podjęta z zakresu administracji publicznej narusza interes prawny strony ją skarżącej.
Z przywołanych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że niniejsza skarga, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", podlegała odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli: M. G., M. J.-Z., P. K., M. S., K. C. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, strony skarżące kasacyjnie zarzuciły:
1) naruszenie przepisów postępowania, to jest:
• art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w związku z art. 101 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "u.s.g.", mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne uznanie, że zachodzą przesłanki pozwalające stwierdzić, że interes prawny Skarżących nie został naruszony zaskarżoną uchwałą Nr IX/VIII/84/24 Rady Gminy Wisznia Mała z dnia 29 listopada 2024 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wisznia Mała [...] w sytuacji gdy z analizy stanu faktycznego i prawnego, jak również przytoczonego w skardze orzecznictwa wynika, że interes prawny Skarżących został naruszony z uwagi na istotne uchybienia podczas przeprowadzania procedury uchwalania uchwały oraz na realne oddziaływanie wprowadzonych zmian przez uchwałę na nieruchomości Skarżących; co ostatecznie doprowadziło do pozbawienia Skarżącym prawa do poddania kontroli sądowej zaskarżonej uchwały;
2) naruszenie prawa materialnego, to jest:
• art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) - dalej jako "K.c." poprzez błędną wykładnię tego przepisu, która sprowadza się do przyjęcia, że zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego Skarżących, w sytuacji gdy ustalenia zaskarżonej uchwały dotyczące zmiany kierunków zagospodarowania terenu sąsiadującego z nieruchomościami Skarżących (bezpośrednio lub pośrednio), który w poprzedniej wersji uchwały (studium) jest oznaczony jako 2MZ (teren zabudowy mieszkaniowej), a w nowej wersji studium (po wprowadzonych zmianach zaskarżoną uchwałą) jest oznaczony jako 3U/P (teren aktywności gospodarczej), powoduje powstanie sąsiedztwa nieruchomości o zgoła odmiennym przeznaczeniu mającym realny wpływ na wymiar wykonywania prawa własności przez Skarżących, świadczącym o naruszeniu interesu prawnego Skarżących, co legitymuje ich do zaskarżenia uchwały.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; zasądzenie od Strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczyli, że zrzekają się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2025 r. Gmina Wisznia Mała wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że skarga do Sądu Wojewódzkiego została złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., na uchwałę Rady Gminy Wisznia Mała z dnia 29 listopada 2024 r., nr IX/VIII/84/24, w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wisznia Mała.
Skarga oparta na ww. przepisie zobowiązuje sąd administracyjny do badania w pierwszej kolejności, czy spełnia ona wymogi formalne, a następnie do badania legitymacji strony/stron jej wnoszącej.
W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/04, LEX nr 151236; czy z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, LEX nr 141458). O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi.
Interes prawny wnoszącego skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną skarżącego. Podstawę legitymacji procesowej strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96 (ONSA 1997/2/89) interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. W zgodzie z powyższym przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. zinterpretował sąd pierwszej instancji.
Wbrew zarzutom i argumentacji skargi kasacyjnej, wykładnia art. 101 ust. 1 u.s.g. przyjęta przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu odpowiada interpretacji tego przepisu dokonanej przez skarżących kasacyjnie. Sąd wojewódzki legitymację do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę w sprawie zmiany studium powiązał z naruszeniem zaskarżonym aktem interesu prawnego lub uprawnienia podmiotów wnoszących skargę. Podkreślił, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia tego podmiotu musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, aktualny i realny. Zaznaczył, ze obowiązek wykazania naruszenia tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący kasacyjnie nie kwestionują stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego, że prawo do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. posiada ten, kto wykaże, że uchwała rozstrzyga władczo o jego prawach czy obowiązkach. Z argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej można wywieść bowiem, że związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a własną, prawnie gwarantowaną sytuacją wnoszących skargę na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. powinien polegać na tym, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie negatywnie wpływa na ich sferę materialnoprawną, pozbawiając pewnych uprawnień lub uniemożliwiając ich realizację.
Jak podkreślił sąd pierwszej instancji, zbadanie interesu prawnego w kontekście art. 101 ust. 1 u.s.g. polega na sprawdzeniu, czy postanowienia studium naruszają interes prawny lub uprawnienia skarżących w sposób bezpośredni i realny. Przymiot strony w postępowaniu sądowym mającym na celu ocenę zgodności z prawem danej uchwały organu gminy przysługuje wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały tym aktem prawa miejscowego naruszone przed wniesieniem skargi. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. nie przyznaje bowiem takiej legitymacji skargowej podmiotom, których interesy prawne lub uprawnienia są dopiero zagrożone naruszeniem w wyniku wejścia w życie postanowień aktu prawa miejscowego. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej a zaskarżoną uchwałą musi więc w dacie wniesienia skargi, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci konkretnego, a nie tylko hipotetycznego ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków. Z takim naruszeniem w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia.
Od interesu prawnego należy także odróżnić interes faktyczny, który sprowadza się do tego, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany przyjętymi w uchwale ustaleniami, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu.
Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący jako właściciele nieruchomości położonych poza terenem objętym zmianą Studium mają w sprawie interes faktyczny, nie wykazali jednak aby legitymowali się interesem prawnym do zaskarżenia uchwały. Nie wskazali oni bowiem, że w związku z wprowadzeniem zmian w studium został naruszony ich interes prawny lub uprawnienie (naruszenie musi mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i hipotetyczny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach – co sami zresztą niejednokrotnie podnoszą).
Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepis art. 101 ust. 1 u.s.g.
Odnosząc się do argumentacji skarżących wskazującej na źródło ich interesu prawnego w art. 140 i art. 144 K.c. wskazać należy, że naruszenia interesu prawnego skarżący upatrują w tym, iż zmiana kierunków zagospodarowania terenu, który w poprzedniej wersji Studium jest oznaczony jako 2MZ (teren zabudowy mieszkaniowej), a w nowej wersji Studium jest oznaczony jako 3U/P (teren aktywności gospodarczej), spowoduje stworzenie warunków do prowadzenia działalności, w której ich prawa zostaną istotnie ograniczone.
O ile jednak skarżący zasadnie twierdzą, że postanowienia studium mogą potencjalnie naruszać ich uprawnienia właścicielskie wynikające z art. 140 K.c., to uznanie dopuszczalności skargi na uchwałę w tym przedmiocie zależy od wykazania interesu prawnego, który – jak wskazano wcześniej – musi być realny. Zarzucane przez stronę naruszenie prawa kwestionowaną uchwałą ma wymiar wyłącznie hipotetyczny i pozostaje w sferze, jak prawidłowo przyjął sąd pierwszej instancji, interesu faktycznego, nie prawnego.
Nadto w odniesieniu do przytoczonych przez strony skarżące tego rodzaju zagrożeń dla ich interesu prawnego w związku z przyjęciem uchwały, które określić można ogólnie jako pozbawienie prawa do niezakłóconego i bezpiecznego korzystania ze swojej własności, należy zauważyć, że skarżący nie wykazali, że zmiana studium wiązać się będzie z podejmowaniem względem ich nieruchomości działań, które ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, zakłócać będą korzystanie z ich nieruchomości. Skarżący nie skonkretyzowali, jakie to są istotne ograniczenia i w czym wyraża się ograniczenie prawa własności skarżących.
W świetle ustaleń Sądu pierwszej instancji, sporny teren aktywności gospodarczej 3U/P oddzielony jest od terenów zabudowy mieszkaniowej terenem parku, zaś dopuszczona na terenie 3U/P zabudowa nie może przekraczać 15 m wysokości. Z niezakwestionowanych zaś przez skarżących wyliczeń wynika, iż potencjalny teren aktywności gospodarczej 3U/P położony jest w odległości: ok. 65 m od działki M. G.; ok. 215 m od działki M. J..-Z.; ok. 65 m od działki P. K.; ok. 250 m od działki M. S.; ok. 250 m od działki K. C.. Jako, że z ustaleniami tymi skarżący kasacyjnie nie podjęli polemiki, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazali, iż zaskarżona zmiana studium w zakresie niekorzystnego oddziaływania jest źródłem zakłóceń ponad przeciętną miarę.
Jak słusznie zaznaczył Sąd Wojewódzki wykazanie naruszenia interesu prawnego wymagało od stron skarżących udowodnienia, że ich uprawnienia lub obowiązki zostały zmodyfikowane przez zaskarżony akt. Zasadniczo, jak wyżej wskazano, źródłem naruszenia interesu prawnego może być jedynie bezpośrednie oddziaływanie przepisu uchwały (zmiana przeznaczenia terenu skarżącego, wprowadzenie zakazów). Skarżący takiego naruszenia nie wykazali, podnosząc wprost zarzuty wobec sposobu dopuszczalnego zagospodarowania działek sąsiednich. Kwestionowanych ustaleń Studium w istocie nie odnosili do własnej już zagospodarowanej nieruchomości.
Co zaś tyczy się kwestii potencjalnego przekroczenia norm hałasu, immisji, degradacji terenu, trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że mogą one być podnoszone ewentualnie na etapie konkretnych postępowań związanych z konkretną inwestycją.
Ponadto, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, naruszenia interesu prawnego nie można utożsamiać z podniesionym zarzutem naruszenia trybu postępowania w sprawie zmiany Studium przez zaniechanie rozpatrzenia uwag złożonych przez skarżących do projektu. Kwestia ta podlega bowiem ocenie na etapie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały z zasadami i trybem procedowania, co dopiero jest możliwe po stwierdzeniu, że zaskarżona uchwała podjęta z zakresu administracji publicznej narusza interes prawny strony ją skarżącej.
Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę