II OSK 2854/24

II OSK 2854/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 80, art. 7, art. 77, art. 107 § 3, art. 11, art 15,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 141 § 4, art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 519
art. 348 pkt 2, art. 356 ust. 1, art. 318 ust. 1, art. 319 pkt 1, art. 318 ust. 1 a-1b
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 687/24 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 8 stycznia 2024 r. nr KG-CU-IV-R2.4224.30.2023 w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 czerwca 2024 r., IV SA/Wa 687/24 oddalił skargę P. T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: KGSG) z 8 stycznia 2024 r., nr KG-CU-IV-R2.4224.30.2023, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Lublinie (dalej: KPSG) z 1 sierpnia 2023 r., nr 04-173/29/D-ZDP/2023 w części dotyczącej terminu dobrowolnego wyjazdu i określił go na nowo jako 30 dni od dnia doręczenia decyzji, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części, w jakiej KPSG na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 318 ust. 1 i art. 319 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 321 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej: u.c., orzekł o zobowiązaniu skarżącego, obywatela Zimbabwe do wyjazdu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy.
P. T. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 80, art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom w sytuacji, gdy organ dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny oraz nie podjął wszelkich działań umożliwiających prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem, że zachodzą podstawy do zobowiązania skarżącego do powrotu oraz określenia względem niego zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz oddaleniem skargi;
2) art. 15 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom w sytuacji, gdy organ ograniczył się jedynie do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji; "Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją organu I instancji, poprzez dokonanie oceny, czy odwołanie strony jest uzasadnione, jak i sprawdzenie, czy decyzja ta jest prawidłowa. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem merytorycznym, dlatego do obowiązków organu II instancji należy poprowadzenie postępowania dowodowego, gdyż istotą postępowania odwoławczego w ramach procedury administracyjnej jest ponowne rozpatrzenie całej prawy, a nie tylko wybranych jej aspektów" (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 491/19), co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem, że zachodzą podstawy do zobowiązania skarżącego do powrotu oraz określenia względem niego zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz oddaleniem skargi;
3) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez Sąd I instancji, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, powielenie stanowiska organu bez należytego odniesienia się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało oddaleniem skargi;
4) art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 u.c. poprzez uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie naruszał praw skarżącego, o których mowa w ww. przepisach prawa, które to stwierdzenie jest wynikiem naruszeń w sferze prawa procesowego;
5) art. 318 ust. 1 w zw. z art. 319 pkt 1 w zw. z art. 318 ust. 1 a-1b u.c. poprzez określenie wobec skarżącego zakazu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen wobec uznania, że w przypadku skarżącego nie zachodzą podstawy do odstąpienia od orzeczenia o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen w sytuacji, gdy dostępne organowi dowody i okoliczności wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że skarżący w przypadku ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie przestrzegał porządku prawnego, w tym przepisów prawa określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji KGSG oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Nie znajduje potwierdzenia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powyższy przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie wyroku z 20 czerwca 2024 r. oddalającego wniesioną przez skarżącego skargę na decyzję KGSG, a więc tę prawną formę działania administracji, którą wymienia powołany przez skarżącego art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. określający zakres właściwości sądów administracyjnych, pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego, dlaczego Sąd I instancji uznał tenże akt za odpowiadający prawu. Ocena prawna, jaka stanęła u podstaw zastosowania przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., pozwala ustalić kwestie, których rozważenie rzutowało w zakresie wyprowadzonych z nich przez Sąd wniosków na ocenę potwierdzającą dopuszczalność wydania w sprawie przez KGSG decyzji zobowiązującej skarżącego do powrotu wraz z orzeczeniem zakazu ponownego wjazdu przez cudzoziemca, obywatela Zimbabwe, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez wskazany w rozstrzygnięciu okres (6 miesięcy). Zamieszczona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja związana z oceną zgromadzonego materiału dowodowego i przyczynami niepozwalającymi przypisać KGSG naruszenia art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 i art. 318 ust. 1 u.c. odnosi się bezsprzecznie do kluczowych kwestii zaznaczonych przez skarżącego w złożonej skardze, które ważyły na wyniku sprawy, co nie pozwala za trafne uznać stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd miał nie poddać gruntownej analizie wszystkich aspektów sprawy, w których skarżący miał zgłosić swoje wątpliwości. Treść oceny prawnej Sądu I instancji pozwala stwierdzić, że Sąd poddał szczegółowej weryfikacji stanowisko wyrażone przez KGSG i KPSG jako organy orzekające, przez co zarzut "powielenia" przez Sąd stanowiska organów musi być odrzucony. To, że nie każdy aspekt sformułowanych w skardze zastrzeżeń stał się przedmiotem wypowiedzi Sądu I instancji nie oznacza, iż tego rodzaju zaniechanie jest równoważne uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a., a dokonana kontrola działalności administracji publicznej nie odpowiada dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a.
Pozbawione trafności są zarzuty skargi kasacyjnej nakierowane na podważenie podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd I instancji dokonując oceny prowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego, zasadnie nie dopatrzył się uchybień w zakresie dotyczącym wymogu wszechstronnego zebrania w sprawie materiału dowodowego, jak i dokonania jego właściwej oceny pod kątem przesłanek ewentualnego udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, motywowany koniecznością respektowania prawa do życia prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), dalej: EKPC. Zakres dokonanych przez KGSG ustaleń, których wyrazem jest treść decyzji z 8 stycznia 2024 r. (s. 2-13), stoi równocześnie na przeszkodzie, by uznać, że organ odwoławczy odstąpił w toku instancji od ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Przekonanie skarżącego kasacyjnie, że KGSG z naruszeniem art. 15 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. ograniczył się tylko do "pobieżnej kontroli" decyzji organu I instancji nie odpowiada rzeczywistym działaniom procesowym podjętym w sprawie przez organ odwoławczy, których elementem - niezależnie od akceptacji zasadniczych zapatrywań KPSG - było również krytyczne ustosunkowanie się do niektórych (błędnych) twierdzeń organu I instancji.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozwala na ustalenie, jakie konkretne wady postępowania dowodowego podważają wniosek, na jakim zdecydowały się oprzeć organy orzekające, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka niezbędności pobytu cudzoziemca w Polsce z uwagi na prawo do poszanowania prowadzonego życia prywatnego. Uwagi skarżącego kasacyjnie, że elementem ww. pojęcia jest fizyczna i psychologiczna integralność osoby, prawo do rozwoju osobistego i prawo do nawiązywania i rozwijania relacji z innymi osobami i ze światem zewnętrznym wywierają skutek na płaszczyźnie definicyjnej pozwalającej określić znaczenie normatywne art. 8 EKPC w zw. z art. 348 pkt 2 u.b., nie są jednakże wystarczające, by mógł być przypisany Sądowi I instancji błąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, jeżeli w skardze kasacyjnej jej autor odstąpił od analizy zgromadzonych w postępowaniu dowodów i rzeczowego wyjaśnienia, dlaczego wyprowadzone z nich wnioski nie są trafne, albowiem inaczej niż uznają organy, a za nimi Sąd, potwierdzić należy rozwinięcie przez skarżącego w okresie odbywania studiów wyższych silnych więzi społecznych i/lub kulturalnych w Polsce, którym powinna zostać zapewniona bezwzględna ochrona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest uzasadniony zarzut wiązany z wadliwym nieodstąpieniem od orzeczenia przez organy o zakazie ponownego wjazdu przez skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Wydana przez KGSG decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w związku z określeniem terminu dobrowolnego wyjazdu stanowiła w świetle art. 318 ust. 1a u.c. rodzaj rozstrzygnięcia, którego podjęcie zgodnie z wolą ustawodawcy łączyło się z przyznaniem organowi upoważnienia do odstąpienia od orzeczenia o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Nieskorzystanie przez KGSG ze wskazanej kompetencji w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy nie może być poczytywane za naruszenie ww. przepisu, jeżeli przesłanka umożliwiająca określenie sytuacji prawnej skarżącego zgodnie z powyższą regulacją nie wystąpiła.
Odnosić ją należy do stwierdzenia, że dostępne organowi dowody lub okoliczności wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, iż cudzoziemiec w przypadku ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie przestrzegał porządku prawnego, w tym przepisów prawa określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego. Sąd I instancji trafnie uznał, poddając ocenie stanowisko wyrażone przez KGSG, że powody uzasadniające zobowiązanie skarżącego do powrotu, tj. sytuacja przebywania przez skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim (art. 302 ust. 1 pkt 1 u.c.), wystąpiły wskutek niewykazywania przez cudzoziemca należytej dbałości o posiadanie stosownego zezwolenia umożliwiającego pobyt w Polsce odpowiadający deklarowanemu jego celowi. Z tego względu nie można mówić o występowaniu prawdopodobieństwa w stopniu wysokim, że skarżący bez objęcia go sankcją przewidzianą w art. 318 ust. 1 w zw. z art. 319 ust. 1 pkt 1 u.c. będzie przestrzegał porządku prawnego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.