II OSK 2850/22

II OSK 2850/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Sygn. powiązane
IV SA/Po 544/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-10-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Dnia 12 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 544/22 w sprawie ze skargi N. W. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2022 r. nr WOA.7722.64.2022.MKA w przedmiocie odmowy udostępnienia do wglądu i wyrażenia zgody na wykonanie fotokopii akt sprawy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 544/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uwzględniając skargę N. W. (aktualne nazwisko: W.), uchylił postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "WINB", z dnia 23 czerwca 2022 r., nr WOA.7722.64.2022.MKA, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", dla Miasta Poznania z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr 73/2022, znak: PINB/OIK/70041/505/2019, o odmowie na podstawie art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a.", skarżącej udostępnienia do wglądu akt sprawy i wyrażenia zgody na wykonanie fotokopii całości akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą PINB/OIK/70041/505/2019 dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w Poznaniu.
Sąd powołał się na treść art. 61 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), zwanej dalej "P.b.", oraz art. 28 K.p.a. i wskazał, że skoro ww. przepisy prawa budowlanego nie ogranicza kręgu stron postępowania w sprawie utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym tylko do osoby właściciela lub zarządcy takiego obiektu, to do ustalenia pozostałych stron winien mieć zastosowanie art. 28 K.p.a. Tym samym stroną może być również inny podmiot, mający interes prawny (por. wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., II OSK 667/17; wyrok WSA w Krakowie z 17 grudnia 2013 r., II SA/Kr 1204/13). Analogiczne jak wyżej stanowisko zaprezentował także WSA w Poznaniu w wyroku z 21 kwietnia 2022 r. o sygn. akt IV SA/Po 203/22.
Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie postanowienia organu I, jak i II instancji zapadły przedwcześnie, bez dokonania należytej oceny, czy rzeczywiście po stronie skarżącej nie występuje interes prawny. Błędnie bowiem organy uznały, że nie ma żadnej wątpliwości, iż skarżąca nie może być stroną tego postępowania, ponieważ nie jest zarządcą ani właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w Poznaniu. Tym samym organy administracji publicznej zaniechały, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ustaleniu stanu faktycznego sprawy i wbrew art. 28 K.p.a. (w zw. z art. 61, art. 66 P.b.) uznały, że nie jest dopuszczalnym ustalanie kręgu stron poza właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego. W szczególności pominięta została przez organy w całości i w ogóle nie odniesiono się i nie oceniono argumentów skarżącej, które odnosiły się do wskazania przez nią, że jej interes prawny wywodzić miałby się z art. 28 K.p.a. w związku z art. 415 K.c., art. 444 K.c. i art. 445 K.c. Sąd wskazał, że skarżącą w ww. budynku wskutek upadku doznała ona obrażeń ciała. Skarżąca nie jest właścicielem ani zarządcą nieruchomości. Skarżąca wskazała na nieprawidłowości w konstrukcji budynku, m.in. w odniesieniu do stanu technicznego schodów oraz oświetlenia klatki schodowej, co miałoby powodować bezpośrednie zagrożenie dla ludzi. W ocenie skarżącej, dowodziło to, że w budynku konieczny jest remont. Poprosiła o ustalenie adresu Wspólnoty Mieszkaniowej, która odpowiada za stan budynku i poinformowanie jej o tym adresie. Wskazała, że ma w uzyskaniu tego adresu interes prawny, gdyż chce dochodzić od Wspólnoty stosowanego odszkodowania oraz zadośćuczynienia, a z dostępnych dla niej informacji nie może znaleźć danych wspólnoty – jej adresu i zarządcy. W świetle powyższego można przyjąć, że to z inicjatywy skarżącej doszło do wszczęcia postępowania do którego akt domaga się wglądu i których możliwości skopiowania żąda.
Przede wszystkim jednak organ odwoławczy nie ocenił, czy w niniejszej sprawie nie zachodzi res iudicata. Wszczęcie postępowania na żądanie strony może nastąpić jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji. Tymczasem w sytuacji, gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania, a tym samym zastosowania przez organ trybu przewidzianego w art. 61a K.p.a. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie zaskarżono postanowienie o innej sygnaturze niż w sprawie IV SA/Po 203/22, jednak z całą pewnością w tym postępowaniu zachodzi tożsamość podmiotowa (ta sama osoba wnioskująca o udostępnienie akt, ten sam organ) i tożsamość przedmiotowa sprawy w zakresie tej samej ww. nieruchomości. Organ powinien ocenić, czy postępowania o znakach PINB/OIK/70047/2637/2019 oraz PINB/OIK/70041/505/2019 dotyczące ww. nieruchomości w istocie rzeczy nie są tożsame, ewentualnie co je odróżnia. Nie wiadomo bowiem w świetle akt sprawy, czy zasadne w ogóle było wszczęcie postępowania o innej sygnaturze, po wniesieniu wniosku skarżącej w dniu 28 marca 2022 r. o udostępnienie do wglądu akt sprawy dotyczącej ww. nieruchomości.
W tym stanie sprawy, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., w wytycznych dla organu Sąd wskazał, że organ II instancji w pierwszej kolejności oceni, czy w kontrolowanej sprawie występuje przypadek powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w związku z postępowaniem objętym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2022 r. o sygn. akt IV SA/Po 203/22. Jeżeli organ dojdzie do wniosku, że w tym przypadku zachodzi powaga rzeczy osądzonej, gdyż w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, przyjmie, iż zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania, a tym samym zastosowania trybu przewidzianego w art. 61a K.p.a.
Jeżeli organ dojdzie do wniosku, że w kontrolowanej sprawie nie występuje przypadek powagi rzeczy osądzonej organ odwoławczy zażąda od skarżącej złożenia dokumentacji potwierdzającej fakt zaistnienia zdarzenia z października 2018 r., w wyniku którego skarżąca doznała skręcenia kostki podczas upadku ze schodów w ww. budynku. Następnie dokonując ponownej oceny, czy skarżącej przysługuje przymiot strony, z którą wiąże się możliwość wglądu w akta sprawy, organ powinien wziąć pod uwagę zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wcześniejsze rozważania Sądu orzekającego, a w szczególności że stosownie do art. 61 P.b. obiekt budowlany należy utrzymywać i użytkować zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 1 P.b., co oznacza, że na właścicielu lub zarządcy obiektu ciąży obowiązek zapewnienia poszanowania występujących na obszarze oddziaływania tego obiektu interesów osób trzecich. Tym samym stroną takiego postępowania może być również inny podmiot (poza właścicielem i zarządcą), mający interes prawny; przy czym interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego materialnego, ale również, co do zasady, z przepisów innych gałęzi prawa (np. z prawa cywilnego materialnego).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. złożył Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej" oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że prawo wglądu do akt, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów przysługuje także osobie niezaliczonej do kręgu stron postępowania administracyjnego głównego, lecz również osobie powołującej się na swój interes prawny, który w rzeczywistości jest jej interesem faktycznym:
"To, że przepis prawa nie stanowi wprost o przyznaniu interesu prawnego osobie trzeciej nie oznacza wyłączenia tego interesu, skoro to wynika z regulacji ustawy Prawo budowlane. Z ograniczenia podmiotów, na które na podstawie przepisu prawa materialnego nałożony może zostać obowiązek, nie można wyprowadzić braku interesu osób trzecich, skoro mogą one żądać nałożenia obowiązku w zakresie przyjętym w przepisach prawa." (str. 11 uzasadnienia wyroku);
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że doszło do naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na nieustaleniu stanu faktycznego:
"Przede wszystkim jednak organ odwoławczy nie ocenił, czy w niniejszej sprawie nie zachodzi res iudicata. Wszczęcie postępowania na żądanie strony może nastąpić jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji. Tymczasem w sytuacji, gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania, a tym samym zastosowania przez organ trybu przewidzianego w art. 61a k.p.a. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie zaskarżono postanowienie o innej sygnaturze niż w sprawie IV SA/Po 203/22, jednak z całą pewnością w tym postępowaniu zachodzi tożsamość podmiotowa (ta sama osoba wnioskująca o udostępnienie akt, ten sam organ) i tożsamość przedmiotowa sprawy w zakresie tej samej nieruchomości - ul. [...] w Poznaniu. Organ powinien ocenić, czy postępowania o znakach PINB/OIK/70047/2637/2019 oraz PINB/OIK/70041/505/2019 dotyczące nieruchomości przy ul. [...] w Poznaniu w istocie rzeczy nie są tożsame, ewentualnie co je odróżnia. Nie wiadomo bowiem w świetle akt sprawy, czy zasadne w ogóle było wszczęcie postępowania o innej sygnaturze, po wniesieniu wniosku skarżącej w dniu 28 marca 2022 r. o udostępnienie do wglądu akt sprawy dot. nieruchomości przy ul. [...] w Poznaniu." (str. 14 uzasadnienia wyroku);
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy jaką jest odmowa udostępnienia akt sprawy kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Poznaniu oraz odmowa zgody na wykonanie fotokopii całości akt tej sprawy, wyrażające się niedostrzeżeniem przez Sąd, że przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem kontrolnym, przedjurysdykcyjnym, prowadzonym na podstawie art. 84 § 1 pkt 1 P.b. i nie jest postępowaniem zakończonym decyzją administracyjną z dnia 21 listopada 2019 r. nr 671/19 (PINB/OIK/70047/2637/2019) nakazującą współwłaścicielom ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego wykonanie, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., określonych czynności i robót.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.
- art. 61 P.b. polegającą na uznaniu, że art. 61 P.b. w zakresie określenia stron postępowania administracyjnego, nie jest przepisem lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a.:
"Skoro ani art. 61, ani art. 66 p.b. nie ogranicza kręgu stron postępowania w sprawie utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym tylko do osoby właściciela lub zarządcy takiego obiektu, to do ustalenia pozostałych stron winien mieć zastosowanie art. 28 k.p.a." (str. 12 uzasadnienia wyroku);
- art. 61 i art. 66 ust. 1 P.b. polegającą na uznaniu, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie złego stanu technicznego obiektu budowlanego stronami tego postępowania nie jest wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, gdyż obok tych podmiotów stronami mogą być także inne podmioty:
"Tym samym stroną może być również inny podmiot mający interes prawny" (str. 12 uzasadnienia wyroku).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną N. W. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, pomimo, że w części zarzuty skargi kasacyjnej zawierają usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., dotyczący negatywnej przesłanki do wszczęcia postępowania – res iudicata. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej ma znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy ocena, czy będący przedmiotem tego postępowania kolejny wniosek skarżącej o udostępnienie do wglądu akt sprawy i wyrażenia zgody na wykonanie fotokopii całości akt sprawy, dotyczy tej samej sprawy, w której organ już ostatecznie odmówił skarżącej wglądu do akt w przedmiocie tej samej nieruchomości. W okolicznościach niniejszej sprawy organ administracyjny powinien zatem rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie z uwagi na zakres przedmiotowy i podmiotowy wniosku skarżącej skierowanego do organu zachodzi przeszkoda formalna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a więc czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio". "Inne uzasadnione przyczyny" to oczywiście res iudicata – funkcjonowanie w obrocie prawnym aktu administracyjnego dotyczącego przedmiotu sprawy lub gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy takiego postępowania, które już się toczy lub toczyło przed właściwym organem administracji. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej aktem administracyjnym, bądź gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące, tego samego przedmiotu (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., II OSK 2871/21; z 16 grudnia 2020 r., II OSK 1982/18). Dlatego Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że w sytuacji gdy organ odwoławczy nie ocenił, czy w niniejszej sprawie nie zachodzi res iudicata, to nie wiadomo w świetle akt sprawy, czy zasadne w ogóle było wszczęcie postępowania o innej sygnaturze, po wniesieniu wniosku skarżącej w dniu 28 marca 2022 r. o udostępnienie do wglądu akt sprawy dotyczącej ww. nieruchomości. Taka ocena Sądu I instancji jest uzasadniona w świetle akt sprawy, z których wynika, że w niniejszej sprawie zaskarżono postanowienie o innej sygnaturze niż w sprawie IV SA/Po 203/22 [w sprawie, w której rozpatrzono pierwszy wniosek skarżącej organ wydał już ostateczne postanowienie w dniu 17 lutego 2022 r. o odmowie wglądu do akt sprawy] i, jak niewadliwie wskazał Sąd I instancji, w tym postępowaniu zachodzi tożsamość podmiotowa (ta sama osoba wnioskująca o udostępnienie akt, ten sam organ) i tożsamość przedmiotowa sprawy w zakresie tej samej ww. nieruchomości. Istnieją zatem uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że organ powinien ocenić, czy postępowania o znakach PINB/OIK/70047/2637/2019 oraz PINB/OIK/70041/505/2019 dotyczące ww. nieruchomości w istocie rzeczy nie są tożsame, ewentualnie co je odróżnia.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i ocena w tym zakresie jest przesądzająca o oddaleniu skargi kasacyjnej, nawet jeżeli pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zawierają usprawiedliwione podstawy. Niezależnie bowiem od kwestii merytorycznych związanych z oceną, czy skarżąca jako strona postępowania może domagać się udostępnienia akt sprawy dotyczącej ww. nieruchomości, w pierwszej kolejności organ administracyjny powinien rozważyć, czy nie zachodzą negatywne przesłanki do wszczęcia postępowania w wyniku złożenia przez skarżącą kolejnego wniosku o udostępnienia do wglądu akt sprawy i wyrażenia zgody na wykonanie fotokopii całości akt sprawy dotyczących tej samej nieruchomości.
Przechodząc zaś do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że prawo wglądu do akt jest jednym z podstawowych praw procesowych strony (art. 73 § 1 K.p.a.). Stanowi ono konkretyzację prawa strony wynikającego z zasady czynnego udziału w postępowaniu. Prawo wglądu do akt, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów przysługuje również po zakończeniu postępowania. Nie ma ono charakteru absolutnego i w określonych sytuacjach może zostać ograniczone. Żądanie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, a także uwierzytelnienia tych odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów może być załatwione albo poprzez czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia stronie akt i umożliwienia jej sporządzenia odpisów (uwierzytelnienia odpisów), albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia akt na podstawie art. 74 § 2 K.p.a. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego" (por. wyroki NSA: z 17 grudnia 2020 r., I OSK 2813/18; z 21 lipca 2020 r., II OSK 700/20; z 23 czerwca 2017 r., II OSK 2668/15).
Odnosząc się do udostępnienia akt sprawy dotyczącej stanu technicznego budynku należy wskazać, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji (w sprawie prowadzonej w trybie ustawy – Prawo budowlanego) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 415 K.c., art. 444 K.c. i art. 445 K.c. nie uzasadnia przypisania danemu podmiotowi przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego budynku z uwagi na okoliczność, że dana osoba uległa wypadkowi w takim budynku. Sąd w składzie obecnie orzekającym, podziela wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w świetle którego, co do zasady, stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 61 lub art. 66 P.b. są wyłącznie właściciel oraz zarządca obiektu budowlanego jako potencjalni adresaci decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, wymienieni w art. 61 pkt 1 tej ustawy. Ma ono swe oparcie w tym, iż po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz. 718) nastąpiła zmiana brzmienia art. 5 i art. 66 P.b. A mianowicie, w postępowaniu w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego odpadła przesłanka nakazująca uwzględnianie uzasadnionych interesów osób trzecich. Udział innych podmiotów – osób trzecich (np. skarżącej) – w postępowaniach w sprawach utrzymania i użytkowania obiektu należy traktować na zasadzie wyjątku. Może on mieć miejsce, gdy obiekt budowlany zagraża życiu lub zdrowiu, czy bezpieczeństwu mienia, ale co może mieć wpływ na wykonywanie praw względem sąsiedniej nieruchomości. Udział w postępowaniu innych podmiotów wymaga wykazania przysługującemu im interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II OSK 986/12). O tym zaś, czy na podstawie art. 28 K.p.a. określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Do tej kategorii czynności nie można jednak zaliczyć roszczeń cywilnych skarżącej postulowanych na podstawie ww. przepisów Kodeksu cywilnego. Takie roszczenia nie oznaczają, że w odniesieniu do substancji ww. budynku, tj. jego stanu technicznego, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 61 i art. 66 P.b. skarżąca posiada "jakieś" prawa i obowiązki. Kwestie odszkodowawcze w tego rodzaju sprawie administracyjnej to kategoria "interesu faktycznego", który, w odróżnieniu od "interesu prawnego", w świetle art. 28 K.p.a. nie stanowi przesłanki do uznania, że w sprawie stanu technicznego budynku skarżąca ma przymiot strony postępowania administracyjnego. Ubocznie należy wskazać, że stosowne informacje na potrzeby roszczeń odszkodowawczych skarżąca może uzyskać bądź w trybie dostępu do informacji publicznej bądź w wyniku realizacji zasady jawności ksiąg wieczystych.
Jednak ocena w powyższym zakresie (dotyczącym przymiotu strony) w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogła decydować o zasadniczym kierunku rozstrzygnięcia, z uwagi na konieczność rozważenia przez organ administracyjny negatywnej przesłanki do wszczęcia postępowania, o czym wyżej była mowa.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach na rzecz skarżącej nie orzeczono, ponieważ skarżąca nie wykazała aby w postępowaniu kasacyjnym poniosła niezbędne koszty postępowania, o jakich mowa w art. 205 p.p.s.a.