II OSK 2850/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-11-20
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskafarma wiatrowaraport oddziaływania na środowiskowariantowanie przedsięwzięciadecyzja środowiskowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą decyzji środowiskowej dla farmy wiatrowej, uznając, że raport oddziaływania na środowisko nie spełniał wymogów ustawowych, co uzasadniało uchylenie decyzji przez WSA.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację farmy wiatrowej. Skarżąca spółka zarzucała WSA naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie, że raport oddziaływania na środowisko nie spełniał wymogów art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że raport był wadliwy, zwłaszcza w zakresie przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia, co uzasadniało uchylenie decyzji przez sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację farmy wiatrowej. Skarżąca spółka zarzuciła WSA naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., argumentując, że sąd błędnie uznał potrzebę uchylenia decyzji organu odwoławczego. Podniesiono również zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku) oraz art. 36 u.o.o.ś. w zw. z art. 89 k.p.a. (nieprawidłowa wykładnia przepisów dotyczących rozprawy administracyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił skargę. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełniał wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., w szczególności w zakresie przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia. Raport zawierał wadliwy opis wariantów, różniących się ilością turbin i mocą, a także nie przedstawił wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, co jest wymogiem ustawowym. NSA podkreślił, że wadliwość raportu stanowiła istotne naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie decyzji przez WSA. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 44 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. (udział Fundacji [...] w postępowaniu) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając, że skarżąca nie wykazała istotnego wpływu tych uchybień na wynik sprawy, a uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, raport taki nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ wariant zerowy nie jest wariantem przedsięwzięcia, a różnice między wariantami muszą dotyczyć jednego przedsięwzięcia, a nie różnych jego wersji.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. wymaga przedstawienia analizy wariantów jednego przedsięwzięcia, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Raport, który nie spełnia tych wymogów, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.o.o.ś. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Raport o oddziaływaniu na środowisko musi zawierać opis wariantów jednego przedsięwzięcia, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wariant zerowy nie jest dopuszczalny.

Pomocnicze

u.o.o.ś. art. 36

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa jest fakultatywne, ale organ powinien rozważyć jej potrzebę w sytuacji konfliktu społecznego.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem i może być stosowana tylko w przypadku istotnych naruszeń przepisów procedury lub braków materiału dowodowego uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, jeśli strona nie mogła uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełniał wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. w zakresie przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wadliwość raportu stanowiła istotne naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie decyzji przez WSA.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 44 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. (udział Fundacji [...] w postępowaniu) nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.) nie były uzasadnione w stopniu uniemożliwiającym kontrolę instancyjną. Niewłaściwa wykładnia art. 36 u.o.o.ś. w zakresie fakultatywności rozprawy administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o charakterze kasacyjnym nie może być wydana w innych sytuacjach, z powodu innych wad decyzji pierwszej instancji. Wariant zerowy nie jest wariantem przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku... Fakultatywność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa na podstawie art. 36 u.u.i.ś., nie zwalniało w okolicznościach tej sprawy organu pierwszej instancji od własnej analizy przesłanek zastosowania art. 36 u.u.i.ś. i uzasadnienia tego stanowiska...

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Barbara Adamiak

członek

Piotr Korzeniowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności wymogów wariantowania przedsięwzięcia oraz roli sądu w kontroli decyzji środowiskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jej ochrony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony środowiska i prawidłowości procedur administracyjnych przy wydawaniu decyzji o realizacji farmy wiatrowej, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze.

Wadliwy raport o środowisko zaważył na losach farmy wiatrowej – NSA wyjaśnia kluczowe wymogi raportowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2850/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Lu 26/16 - Wyrok WSA w Lublinie z 2016-05-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1235
art. 66
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski /spr./ Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 26/16 w sprawie ze skargi G. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 31 maja 2016 r., sygn. IV SA/Lu 26/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. [...] sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO w [...]) z [...] listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej G. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca kasacyjnie) reprezentowana przez r.pr. K. L. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi w skutek błędnego uznania przez Sąd, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, podczas, gdy nie wystąpiły w sprawie podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej bowiem:
a) rzekome uchybienia procesowe, na które powołało się SKO w decyzji w rzeczywistości nie miały miejsca,
b) SKO nie przeanalizowało wagi i charakteru tych naruszeń ani ich wpływu na rozstrzygnięcie oraz
c) SKO nie wykazało i nie uzasadniło konieczności przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, a także
d) SKO nie uzasadniło dlaczego nie zastosowało art. 136 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 44 ust. 1 i ust. 2 u.o.o.ś. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w oddaleniu skargi, a wobec tego, nieuchyleniu decyzji, w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem SKO wydało decyzję kasatoryjną na skutek odwołania Fundacji [...], która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji i która nie prowadziła działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przynajmniej minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia przedmiotowego postępowania, a zatem nie mogła uczestniczyć w tym postępowaniu na prawach strony, a zatem SKO winno było w odniesieniu do tego podmiotu wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie na skutek jego odwołania rozpoznać sprawę;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przejawiające się w:
a) uzasadnieniu wyroku w sposób pozbawiający strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia;
b) braku ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów i twierdzeń podniesionych w skardze przez inwestora, a w szczególności wskazujących, że poszczególne uchybienia procesowe, na które zwróciło uwagę SKO w decyzji, w rzeczywistości nie miały miejsca;
c) przedstawieniu stanowiska Sądu w sposób nieznajdujący poparcia w materiale dowodowym sprawy,
co powoduje, iż uzasadnienie wyroku znacznie utrudnia lub wręcz wyklucza przedstawienie zarzutów merytorycznych, a co z tym się wiąże uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 36 u.o.o.ś. w zw. z art. 89 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, iż przeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa nie jest fakultatywne, a fakultatywność, o której mowa w art. 36 u.o.o.ś. dotyczy wyłącznie udziału w rozprawie społeczeństwa, podczas, gdy prawidłowa wykładnia art. 36 u.o.o.ś. w zw. z art. 89 k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa nawet, gdy zaistnieją przesłanki z art. 89 k.p.a., a zatem nie można mówić o naruszeniu prawa w sytuacji jej nieprzeprowadzenia przez organ administracji publicznej;
III. Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia wniesiono:
1. na podstawie art. 179a p.p.s.a., to jest w trybie autokontroli wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ponowne rozpoznanie sprawy i uwzględnienie skargi inwestora oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego;
na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku
2. na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej oraz wydanie przez NSA orzeczenia uwzględniającego Skargę Inwestora i wobec tego, uchylającego zaskarżoną decyzję w całości, z uwagi na okoliczność, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona;
względnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższych wniosków
3. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
IV. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, także pod nieobecność skarżącej kasacyjnie.
V. Ponadto, na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie trudno doszukać się w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek rozważań SKO, z których można by było wywnioskować przyczyny wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. SKO w uzasadnieniu decyzji w sposób bardzo ogólny wskazało na kilka rzekomych uchybień procesowych organu I instancji. SKO w żaden sposób nie wykazało i nie uzasadniło, aby przywołane uchybienia przyczyniły się do niewyjaśnienia stanu faktycznego w tak istotnym zakresie, który uzasadniałby zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Co więcej załącznik, na którego brak SKO się powoływało, znajdował się w aktach postępowania. Takie działanie SKO w sposób oczywisty uchybia zasadzie z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a.
Według skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji badając zgodność z prawem przedmiotowej decyzji, pomimo podnoszonych w tym zakresie zarzutów zamieszczonych w skardze wskazujących na brak zamieszczenia przez SKO jakichkolwiek rozważań uzasadniających zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., nie odniósł się do tego ani słowem w uzasadnieniu wyroku.
Według skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku dopowiada motywy, którymi kierowało się SKO przy wydaniu decyzji, pomimo tego, że nie wynikają one z uzasadnienia decyzji (chociażby Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazuje, iż podziela negatywną ocenę Kolegium co do przedłożonego raportu, str. 8 uzasadnienia wyroku, pomimo, że SKO w żadnym miejscu uzasadnienia decyzji nie wskazuje jakoby oceniało negatywnie raport). Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd kontrolując poprawność i zasadność wydania decyzji nie pochylił się nad zarzutami skargi, a z których wynikało, że w sprawie nie zaszła jedna z podstawowych przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej, tj. uchybienia przepisom postępowania. Sąd I instancji jedynie ogólnikowo wskazał, że podziela pogląd SKO o tym, że organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie uzasadnił przekonywująco swojego rozstrzygnięcia (str. 8 uzasadnienia wyroku).
Skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę, że SKO w żadnym miejscu nie wskazało, do których uwag i wniosków rzekomo organ się nie odniósł, a do których, w jego ocenie, odniósł się, ale w sposób lakoniczny i ogólnikowy i dlaczego odniesienie się zamieszczone w uzasadnieniu decyzji Wójta jest niewystarczające. Według skarżącej kasacyjnie, takiego wyjaśnienia również brak jest w uzasadnieniu wyroku. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że Wójt rozpatrzył zgłoszone uwagi i wnioski, dokonując ich systematyzacji w jednorodne grupy tematyczne, opisując jednocześnie, w jaki sposób uwagi te zostały rozpatrzone i w jakim stopniu uwzględnione, a co wynika z uzasadnienia decyzji Wójta (zob. str. 23-30). Dlatego także niezrozumiałym jest stanowisko SKO o nienależytym odniesieniu się do uwag i wniosków społeczeństwa, a zatem i także stanowisko Sądu I instancji akceptujące pogląd SKO.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji podzielił również pogląd SKO mówiący o tym, iż Wójt nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji, oprócz kwestii uwag i wniosków społeczeństwa, do takich kwestii jak: kwestia dokładnego położenia turbin, kwestia tzw. efektu migotania cieni generowanego przez przedsięwzięcie czy ocena skumulowanego oddziaływania na środowisko w zakresie hałasu (str. 9 uzasadniania wyroku). Jednocześnie, Sąd I instancji pominął w tym zakresie rozważania zamieszczone w skardze, gdzie inwestor wskazał, że do przedmiotowych kwestii Wójt odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji (str. 16-21 oraz str. 25-27 skargi). Bowiem co do kwestii skumulowanego oddziaływania hałasem Wójt zamieścił rozważania na str. 29 uzasadnienia decyzji Wójta ("Zgodnie z wiedzą organu nie jest planowana żadna tego typu inwestycja na terenie Gminy [...] poza inwestycją będąca przedmiotem niniejszego postępowania w związku z tym nie będzie następowało oddziaływanie skumulowane") i str. 31 (Jak określono w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w najbliższym sąsiedztwie planowanej inwestycji nie znajdują się inne turbiny wiatrowe, które należałoby uwzględniać w analizach efektu skumulowanego wpływu na środowisko"), zaś co do kwestii precyzyjnego określenia położenia turbin wiatrowych stosowne rozważania znajdują się na str. 31 ("W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawiono szczegółową lokalizację poszczególnych siłowni wiatrowych w oparciu o system współrzędnych geograficznych"). Natomiast co do podnoszonej kwestii efektu migotania cieni, jak zostało to wskazane w skardze (str. 16-19), a do czego Sąd I instancji się nie ustosunkował, brak jest regulacji prawnych określających standardy i dopuszczalny poziom tych emisji, a przez to nie jest możliwym oczekiwanie od organu administracji publicznej, by analizował w swoich decyzjach zagadnienie nieuregulowane prawne.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, twierdzenie o braku dokładnego określenia w raporcie odległości turbin wiatrowych od zabudowy nie można odnieść do stanu faktycznego sprawy, gdyż na str. 74 oraz str. 76 raportu dokonując oceny wpływu inwestycji na środowisko akustyczne określono odległość punktu referencyjnego od najbliższej turbiny. Odnosząc się do problemu ultradźwięków skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę, że SKO w żadnym zakresie w uzasadnieniu swojej decyzji nie odnosiło się do poziomu ultradźwięków, ale do poziomu infradźwięków. Zgodnie z postanowieniem z [...] listopada 2015 r., SKO sprostowało uzasadnienie decyzji wskazując, że zamiast ultradźwięków powinna być mowa o infradźwiękach, czego Sąd I instancji w ogóle nie dostrzegł. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, z uzasadnienia decyzji Wójta wynika, że organ odniósł do kwestii infradźwięków (str. 24-25 uzasadnienia decyzji Wójta).
W ocenie skarżącej kasacyjnie, organ nie miał możliwości ustosunkowania się do dokumentu pt.: "Ocena wartości merytorycznej raportu oddziaływania na środowisko dotyczącego przedsięwzięcia pn. FW [...] z maja 2015 r." przed wydaniem swojej decyzji, albowiem mimo, że dokument datowany jest na maj 2015 r., zaś decyzja Wójta wydana została [...] czerwca 2015 r. to jednakże dokument ten został złożony do akt sprawy już po wydaniu decyzji Wójta.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, nie wiadomo, jak Sąd I instancji ocenił pozostałe uchybienia, których wystąpienie SKO stwierdziło w uzasadnieniu decyzji, tj. kwestii nie odniesienia się przez organ do kwestii wpływu planowanego przedsięwzięcia na możliwość zabudowy terenów przylegających do inwestycji, do kwestii wpływu zamierzenia inwestycyjnego na dobra materialne, w tym na wartość nieruchomości po realizacji inwestycji, do kwestii ograniczeń w możliwości dokonywania zadrzewień i zakrzaczeń, do kwestii posiadania przez wnioskodawcę tytułu do dysponowania nieruchomościami, na których przewidziana jest inwestycja czy do kwestii zarzutów dotyczących przeprowadzonej analizy akustycznej. Ponadto, SKO powołało się również na kwestię błędów w dokumentowaniu podawania do publicznej wiadomości informacji o toczącym się postępowaniu, kwestii nie uwzględnienia jednolitego tekstu u.o.o.ś. oraz niezałączenia charakterystyki przedsięwzięcia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, do żadnych z tych kwestii Sąd I instancji nie odniósł się, chociaż powinien był w ramach dokonywanej kontroli zgodności decyzji z prawem, a także w związku z zamieszczeniem stosownej argumentacji w skardze w tym zakresie (str. 25 oraz 27-34).
Skarżąca kasacyjnie twierdzi, że SKO w decyzji nie wyjaśniło w żaden sposób, dlaczego zachodzą podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej, co w niewątpliwy sposób stanowi naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem decyzja winna zostać uchylona przez Sąd I instancji. SKO w uzasadnieniu decyzji wymieniło jedynie rzekome uchybienia procesowe, których dopuścić się miał Wójt przy wydawaniu decyzji Wójta, jednakże w żadnej mierze nie wykazało przyczyn, dla których nie został zastosowany art. 136 k.p.a., ani także nie wykazało, jaki te uchybienia miały wpływ na rozstrzygnięcie. Brak wyjaśnienia przyczyn, dla których wskazane przez organ odwoławczy uchybienia nie mogły zostać uzupełnione w drodze dodatkowego postępowania wyjaśniającego z art. 136 k.p.a. prowadzi do konkluzji, iż powyższy przepis art. 136 k.p.a. jak również art. 7 i art. 12 k.p.a. zostały naruszone, a co powinno zostać stwierdzone przez Sąd I instancji.
Według skarżącej kasacyjnie, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy wykazując szereg uchybień popełnionych przez organ I instancji, w szczególności co do braków i nieprawidłowości w zgromadzonej przez ten organ dokumentacji w żadnym stopniu nie wykazał przyczyn, dla których nie został zastosowany art. 136 k.p.a. ani też nie wykazał jaki te uchybienia miały wpływ na rozstrzygnięcie. Zaskarżona decyzja została wydana także z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., albowiem organ odwoławczy mimo ciążącego na nim obowiązku nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a co najmniej nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Tym samym zasadny jest także zarzut skargi co do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. i 140 k.p.a.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji, nie dostrzegł, że w niniejszej sprawie SKO rozpoznało sprawę i wydało decyzję na skutek odwołania wniesionego przez podmiot, który nie mógł uczestniczyć w tym postępowaniu na prawach strony (tj. Fundacji [...], dalej: Fundacja), a zatem doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem SKO winno w stosunku do Fundacji umorzyć postępowanie odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., nie zaś wydać decyzję w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Inwestor wskazywał już w pismach kierowanych do SKO, że brak jest podstaw do rozpoznania odwołania wniesionego przez Fundację [...] (pismo stanowiące odpowiedź na odwołanie z 5 sierpnia 2015 r.). Następnie na etapie rozpoznawania sprawy przed Sądem I instancji, wskazał na powyższe w piśmie z 20 maja 2016 r. stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy z 18 maja 2016 r. Inwestor wskazywał, iż z załączonego przez Fundację statutu oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (stanowiące załączniki do odwołania Fundacji) wynika, że Fundacja została ustanowiona aktem notarialnym w dniu 28 stycznia 2013 r., a w Krajowym Rejestrze Sądowym zarejestrowana została z dniem 16 maja 2013 r. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że postępowanie w sprawie wydania decyzji Wójta zostało wszczęte w dniu 9 października 2012 r. Z powyższego wynika, że Fundacja nie spełniła warunku określonego w art. 44 ust. 1 u.o.o.ś., gdyż nie prowadziła działalności statutowej przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia niniejszego postępowania. Oznacza to, że w stosunku do odwołania Fundacji SKO winno wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., jako że Fundacja nie była zgodnie z prawem stroną postępowania administracyjnego. Sąd I instancji rozpoznając skargę, winien był, dostrzec powyższe uchybienie, w szczególności, że strona się na nie powoływała.
Skarżąca podkreśliła również, że uzasadnienie wyroku zostało sporządzone wadliwie, niezgodnie z wymogami określonymi w przepisach prawa (art. 141 § 4 p.p.s.a.).
Według skarżącej kasacyjnie, wbrew wymogom wskazanym w art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zaprezentował w pełni stanowiska inwestora w sprawie, który prócz skargi złożył również dodatkowe pisma, w tym pismo z 21 marca 2016 r. stanowiące uzupełnienie skargi czy również pismo z 20 maja 2016 r. stanowiące załącznik do protokołu rozprawy z 18 maja 2016 r. Brak również jakiejkolwiek wzmianki o pismach składanych przez uczestników postępowania tj. D. B.. W. S., U. R., J. C., T. R., Fundacji [...] oraz Stowarzyszenia [...]. Uzasadnienie wyroku nie tylko nie zawiera jednego z wymaganych elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. (stanowisk pozostałych stron), ale również świadczy o tym, że rozstrzygając sprawę, Sąd I instancji całkowicie pominął argumenty podnoszone przez inwestora, jak i inne strony postępowania. W rezultacie Sąd I instancji nie odniósł się do rozpatrywanej sprawy w sposób pełny i dostatecznie wnikliwy, jak również nie wyjaśnił stronom i uczestnikom postępowania podstawy rozstrzygnięcia i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez strony postępowania są lub nie są zasadne. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji w uzasadnieniu przytacza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazuje, iż "w obszernym uzasadnieniu strona skarżąca szczegółowo odniosła się do powyższych zarzutów" (str. 7 uzasadnienia Wyroku), lecz nie odnosi się do tej argumentacji. Uzasadnienie wyroku wytwarza u inwestora przekonanie jakoby skarga nie była w ogóle przedmiotem rozpatrzenia. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji przeanalizował argumenty przedstawione przez inwestora, a przede wszystkim nie skonfrontował je z ustaleniami SKO z decyzji i materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Powyższy brak powoduje, że uzasadnienie wyroku pozbawia stronę informacji o przesłankach wydanego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, uzasadnienie wyroku w taki sposób nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a w konsekwencji powoduje, iż wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej.
W ocenie skarżącej kasacyjnie, z art. 36 u.o.o.ś. wyraźnie wynika, że przeprowadzenie rozprawy przez organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej jest fakultatywne, a zatem uznaniu organu prowadzącego postępowanie pozostawiono ocenę konieczności jej przeprowadzenia. Przepis ten nie odnosi się do udziału społeczeństwa, którego udział jest zawsze nieobligatoryjny.
Art. 36 u.o.o.ś. stanowi lex specialis w stosunku do reguł określonych w art. 89-96 k.p.a., co wyraźnie podkreślane jest w orzecznictwie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że organ I instancji uchybił przepisom wobec tego, iż nie przeprowadził rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa. Podnoszony przez Sąd I instancji fakt wielości stron, jak i zakresu zarzutów, odnoszących się niejednokrotnie do różnych specjalistycznych kwestii, nie powoduje po stronie organu obowiązku przeprowadzenia takiej rozprawy, tym bardziej, iż organ I instancji, dochował należytej staranności, w zakresie informowania i udziału społeczeństwa, w toczącym się postępowaniu, a zatem takiego rodzaju okoliczności nie uzasadniają stawiania organowi zarzutu, a tym samym nie mogą stanowić w żadnej mierze podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej.
Fundacja [...] w piśmie z 18 października 2016 r. przedstawiła stanowisko uczestnika postępowania w sprawie skargi kasacyjnej G. [...] sp. z o.o. z 12 września 2016 r. i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
W piśmie procesowym z 3 października J. S. przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną.
W piśmie z 5 października 2016 r. Stowarzyszenie [...] złożyło wniosek o przeprowadzenie rozprawy oraz podtrzymało wszystkie wcześniejsze wnioski i uwagi złożone na poszczególnych etapach postępowania.
Uczestnik postępowania T. R. w piśmie z 6 października 2016 r. przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Uczestnik postępowania J. C. w piśmie z 6 października 2016 r. przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Uczestniczka postępowania U. R. w piśmie z 6 października 2016 r. przedstawiła odpowiedź na skargę kasacyjną i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Uczestnik postępowania K. B. w piśmie z 6 października 2016 r. przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Uczestnik postępowania W. S. w piśmie z 6 października 2016 r. przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjne unormowane w art. 174 p.p.s.a.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja SKO w [...] z [...] listopada 2015 r. znak: [...] została wydana podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W orzecznictwie powszechnie wskazuje się, że przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Dlatego niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Decyzja o charakterze kasacyjnym nie może więc być wydana w innych sytuacjach, z powodu innych wad decyzji pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z 29 marca 2006 r. sygn. II OSK 633/05). Jedynie zatem w przypadku, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, zaś zgromadzony materiał dowodowy zawiera takie braki, które uniemożliwiają wręcz orzekanie w sprawie przez organ odwoławczy, zaś wspomniane braki w materiale dowodowym, ze względu na ich rozmiar, nie mogą być uzupełnione w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego, przeprowadzonego przez organ odwoławczy lub zleconego w trybie art. 136 k.p.a., uzasadnione jest wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to, która nie kwalifikuje się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Innymi słowy jedynie brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym stanowić powinien punkt wyjścia do zastosowania orzeczenia kasacyjnego i ponownego skierowania sprawy do organu pierwszej instancji.
Sąd I instancji, jako wystarczający powód do zastosowania przez SKO w [...] art. 138 § 2 k.p.a. podał brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i brak przekonywującego uzasadnienia rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. Sąd I instancji podzielił także negatywną ocenę Kolegium przedłożonego raportu. SKO w [...] na str. 13 uzasadnienia wskazało, że po przedłożeniu przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu na środowisko powinna zostać przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko.
Zdaniem NSA, prawidłowe przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko zależy w dużej mierze od sporządzenia raportu zgodnie z treścią art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm., dalej: u.u.i.ś.).
Sąd I instancji na str. 8 uzasadnienia wyroku zwrócił uwagę, że raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, to musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Sąd I instancji wyraźnie na str. 9 uzasadnienia wskazał, że raport musi uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66, ponieważ jest kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie ten kluczowy dowód narusza art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. w zakresie przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia. Wariant przewidziany do realizacji różni się pod względem ilości turbin i łącznej ich mocy od wariantu alternatywnego. Na str. 17 raportu wskazano, że "bazowe rozstawienie 27 sztuk stanowi wariant II (alternatywny), stąd wskazywana moc 54 MW we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla FW [...] (27 szt. po 2 MW). Natomiast w drodze prac projektowych optymalizacji ustawienia turbin, finalnie FW [...] zakłada budowę 17 sztuk i jest to wariant inwestycyjny. Ponadto zmieniła się moc planowanych do zastosowania urządzeń. Z przedstawionego wyżej opisu dwóch wariantów realizacji przedsięwzięcia przedstawionego na str. 17 raportu jednoznacznie wynika, że inwestor nie zakładał realizacji przedsięwzięcia w wariancie alternatywnym. Na str. 21 raportu wyjaśniono, że "Zgodnie z procedurą analizie poddano również wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia". W karcie informacyjnej przedsięwzięcia opisano na str. 10 wariant polegający na nie podejmowaniu przedsięwzięcia tzw. wariant zerowy oraz na str. 11 opisano dwa warianty inwestycyjne. Jak wynika z postanowienia RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2015 r. organ uzgadniający na str. 12 postanowienia analizował wariant przewidziany do realizacji polegający na budowie 17 turbin o maksymalnej mocy nominalnej pojedynczej turbiny wynoszącej 3,0 MW. Na str. 14 postanowienia RDOŚ w [...] wyjaśnił, że w raporcie zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 u.u.i.ś., przedstawiono opis przewidywanych skutków niepodejmowania przedsięwzięcia jak również opis analizowanych wariantów, w tym: "wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru". Jak wynika z akt sprawy inwestor przedstawił cztery uzupełnienia raportu: 1) pismo inwestora z 16 grudnia 2014r. – odpowiedź dotycząca złożenia dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień do uzupełnienia do raportu; 2) pismo inwestora z 24 września 2014 r. – uzupełnienie do raportu; 3) pismo inwestora z 12 czerwca 2014 r. – uzupełnienie raportu oraz 4) pismo inwestora z 21 maja 2014 r. – uzupełnienie raportu. W żadnym z ww. uzupełnień raportu inwestor nie przedstawił wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wskazać należy również, że wariant polegający na nie podejmowaniu realizacji przedsięwzięcia nie może być uznany za wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Na str. 21 raportu wyjaśniono, że zgodnie z procedurą analizie poddano również wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia i stwierdzono, że zaniechanie realizacji przedsięwzięcia nie wpłynęłoby na środowisko i przyrodę, pozostałyby one bez ingerencji wywołanej budową elektrowni wiatrowych. Podkreślenia wymaga, że w świetle jednoznacznej dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. tzw. wariant zerowy nie jest wariantem dopuszczalnym przez ustawodawcę, co potwierdza również jednolita w tym zakresie linia orzecznictwa NSA (np. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 615/11, Lex nr 1123134, wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12, Lex nr 1511156 oraz wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. II OSK 2105/16, Lex nr 2315176 ).
Powyższe naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie zostało dostrzeżone przez RDOŚ w [...], który bezpodstawnie uznał, że w raporcie znajduje się opis wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Powyższej rozbieżności nie dostrzegł organ pierwszej instancji, w pełni akceptując stanowisko RDOŚ w [...].
Pozytywne stanowisko organów współdziałających (RDOŚ, PPIS) dotyczące realizacji przedsięwzięcia nie zwalniało w niniejszej sprawie organu pierwszej instancji wydającego decyzję środowiskową od własnej analizy treści stanowisk organów współdziałających. Organ wydający decyzję środowiskową powinien uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego akceptuje istotne ustalenia lub warunki określone w postanowieniu RDOŚ i opinii PPiS.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji na str. 31 decyzji z [...] czerwca 2015 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "w pełni podziela stanowisko organu opiniującego tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we [...]" oraz że "uwzględnił również w pełni stanowisko organu uzgadniającego tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]".
Maksymalna moc farmy wiatrowej w wariancie przewidzianym do realizacji składającej się z 17 turbin ma wynosić 51 MW. W wariancie II alternatywnym inwestor przewidział budowę 27 turbin wiatrowych o łącznej mocy 54 MW. Oznacza, że dwa ww. warianty dotyczą różnych przedsięwzięć, a nie jednego. Zasadnicza różnica dwóch ww. wariantów dotyczy ilości turbin wiatrowych oraz ich łącznej mocy.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., raport powinien zawierać opis wariantów jednego przedsięwzięcia, a nie dwóch różnych przedsięwzięć. Taki sposób opisu wariantów realizacji przedsięwzięcia nie pozwala na jednoznaczne wskazanie sposobu jego funkcjonowania oraz uniemożliwia pełną identyfikację oddziaływań, zgodnie z parametrami technicznymi opisującymi to przedsięwzięcie. Jeśli warianty realizacji przedsięwzięcia będą uwzględniały różne ilości turbin wiatrowych, to w istocie raport będzie opisywał nie jedno lecz kilka przedsięwzięć. W ten sposób dochodzi do fikcyjnego, a nie rzeczywistego wariantowania przedsięwzięcia o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1472/15 (Lex nr 2267795) raport powinien zawierać opis i analizę trzech wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. W takim przypadku organ przeprowadzający procedurę oceny oddziaływania na środowisko powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia pełnej analizy wariantowej planowanego przedsięwzięcia. Jeżeli analiza taka okaże się niewystarczająca organ powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia analizy porównawczej wariantu wybranego do realizacji z racjonalnym wariantem alternatywnym, w tym określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko. Opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania, w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej. Wskazać należy, że wariant "zerowy" polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie jest wariantem przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Skoro ustawodawca nałożył na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia trzech wariantów przedsięwzięcia, to niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest wariantem jego realizacji. Jeśli inwestor nie przewiduje realizacji przedsięwzięcia (nie podejmuje realizacji przedsięwzięcia czyli przedstawia tzw. "wariant zerowy"), to nie ma podstaw do określania w drodze decyzji środowiskowych uwarunkowań jego realizacji.
W decyzji środowiskowej z [...] czerwca 2015 r. Wójt Gminy [...] na str. 31 ograniczył się jedynie do bardzo krótkiego przedstawienia opisu dwóch wariantów realizacji przedsięwzięcia z całkowitym pominięciem własnej oceny raportu w tym zakresie z punktu spełnienia wymagań wynikających z treści art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Organ I instancji na str. 29 uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2015 r. wyjaśnił jednocześnie, że składane przez inwestora uzupełnienia do raportu dotyczyły tylko i wyłącznie wpływu inwestycji na ornitofaunę oraz chiropterofaunę. Oznacza to, że organ pierwszej instancji uznał za prawidłowe: sposób opisu w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia i pominięcie przedstawienia w raporcie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Na marginesie należy zauważyć, że w sytuacji, gdy raport jest wielokrotnie uzupełniany, inwestor powinien przedstawić ujednoliconą ostateczną wersję raportu.
W niniejszej sprawie nie doszło zatem do bezpodstawnego oddalenia skargi w sytuacji, gdyż nie istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia decyzji SKO w [...] z [...] listopada 2015 r. Brak dokonania pełnej oceny raportu przez organ I instancji został słusznie dostrzeżony przez Sąd I instancji. Organ I instancji nie zrealizował obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w tym podstawowego dokumentu w postaci raportu. Organ I instancji określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Raport nie został zatem dogłębnie zbadany przez organ I instancji. W niniejszej sprawie konflikt społeczny bardzo ostro ujawnił się w odniesieniu do przedmiotowej przedsięwzięcia, o czym świadczą wielonazwiskowe listy protestujących mieszkańców oraz protesty organizacji ekologicznych. Brak prawidłowego zbadania dowodów przedkładanych w sprawie przez uczestników postępowania protestujących przeciwko pozytywnej decyzji środowiskowej oraz brak analizy przyczyn protestów mieszkańców świadczy o naruszeniu przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ administracji właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Organ ustalający środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia powinien dokonać rzetelnej i wnikliwej oceny raportu przy zachowaniu wszelkich obowiązujących reguł dowodowych. Dlatego ustawodawca nakazuje zawarcie w raporcie uzasadnienia wyboru przedstawionych wariantów realizacji przedsięwzięcia, a także zobowiązuje do określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. Raport, także w zakresie obejmującym wariantowanie realizacji przedsięwzięcia, musi mieć kompleksowy charakter i odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a także wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska, oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. W przeciwnym wypadku właściwy organ administracji zostanie pozbawiony możliwości oceny planowanego przedsięwzięcia z punktu widzenia wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z jego realizacją. Zarówno zatem ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia, jak i obowiązek zawarcia w raporcie należytego uzasadnienia wyrobu rozpatrywanych wariantów oraz wyczerpującego określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko każdego z nich, nie zależy od woli i uznania, a także od oceny inwestora. Jak wyżej wywiedziono, wnosząca skargę kasacyjną nie podważyła skutecznie przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stanu faktycznego sprawy, ani jego oceny.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 44 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. wskazać należy, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodzić należy się ze skarżącą kasacyjnie, że SKO w [...] wydało decyzję z [...] listopada 2015 r. m.in. na skutek odwołania Fundacji [...] z siedzibą w W., która nie prowadziła działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania.
Wskazać jednak należy, że podstawą uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji nie jest jakiekolwiek uchybienie przepisom postępowania. Według art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy sąd nie stwierdzi jakichkolwiek naruszeń prawa, albo wprawdzie stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jednakże nie mającego istotnego wpływu na wynik sprawy, to nie ma podstaw do uchylenia decyzji (lub postanowienia).
Skarżąca zatem, zamierzając wywiązać się z obowiązku odpowiedniego sformułowania oraz uzasadnienia zarzutu kasacyjnego winna wykazać, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie, bez konkretnie wskazanych uchybień lub zaniedbań (gdyby ich nie było), mogłoby doprowadzić do ustaleń faktycznych, w następstwie których mogło dojść do innego rozstrzygnięcia sprawy. Wywód tego rodzaju powinien stanowić element uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy przeto stwierdzić, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, ażeby zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik, sprawy. Jej uwagi w tym zakresie mają charakter ogólnikowy i stanowią w istocie jedynie polemikę z dokonaną przez Sąd I instancji oceną przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Trzeba przypomnieć, że Fundacja [...] z siedzibą w W. był piętnastym podmiotem, którego odwołanie rozpatrzyło SKO w [...] i wydało decyzję z [...] listopada 2015. W odwołaniach wszystkich piętnastu odwołujących się stron podnoszono zbliżone pod względem treści zarzuty. Otóż nie da się na tej podstawie uznać, że rozpatrzenie odwołania Fundacji [...] z siedzibą w W., jako jednego z piętnastu odwołujących się podmiotów mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy skoro skarżąca kasacyjnie nie wyłuszczyła w skardze kasacyjnej, jakie miało to znaczenie dla wyniku sprawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. postawionego przez skarżącą kasacyjnie w skardze kasacyjnej, należy zauważyć, że zgodnie z jego treścią, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z uzasadnienia wyroku powinno jasno wynikać, z jakich powodów sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem, przy czym w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uzasadnienie powinno zawierać wskazówki, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego i prawnego, przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia albo ma inne wady uniemożliwiające instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Zdaniem NSA, żadna z wyżej wskazanych okoliczności w tej sprawie nie występuje. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przedstawia stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także pozwala poznać tok rozumowania, który doprowadził Sąd I instancji do wydania orzeczenia niekorzystnego dla skarżącej.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 36 u.u.i.ś. wskazując, że art. 36 analizowanej ustawy przewiduje możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa. Sąd I instancji wyraził jednocześnie zasadny pogląd, że w niniejszej sprawie mając na uwadze wielość stron, jak i zakres zarzutów, odnoszących się niejednokrotnie do różnych specjalistycznych kwestii, uzasadniona jest potrzeba przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, zwłaszcza że było to podnoszone w odwołaniu Fundacji od decyzji organu I instancji. Zdaniem NSA, Sąd I instancji wyraził zatem słuszne stanowisko, że w okolicznościach tej sprawy "uzasadniona jest potrzeba przeprowadzenia rozprawy administracyjnej". Wskazując na uzasadnioną potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej Sąd I instancji wyraźnie powołał się na okoliczności niniejszej sprawy. Oznacza to, że Sąd nie dokonał błędnej wykładni art. 36 u.u.i.ś, gdyż na początku rozważań w tym zakresie stwierdził wyraźnie, że art. 36 ww. ustawy przewiduje możliwość przeprowadzenia rozprawy.
Fakultatywność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa na podstawie art. 36 u.u.i.ś., nie zwalniało w okolicznościach tej sprawy organu pierwszej instancji od własnej analizy przesłanek zastosowania art. 36 u.u.i.ś. i uzasadnienia tego stanowiska zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego odstąpiono od przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji tak licznie zgłoszonych uwag i wniosków opisanych na str. 23-29 decyzji organu I instancji. Wskazać należy, że odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy zgodnie z treścią art. 36 u.u.i.ś. w sytuacji, gdy konflikt społeczny bardzo ostro ujawnił się w odniesieniu do przedmiotowej przedsięwzięcia wymagało rozważenia możliwości przeprowadzenia rozprawy. Większy margines swobody, przewidziany w art. 36 u.u.i.ś. dla organu właściwego do wydania decyzji środowiskowej niż dla organu działającego na podstawie art. 89 k.p.a., nie może oznaczać w okolicznościach konkretnej sprawy (dużego konfliktu społecznego związanego z realizacją przedsięwzięcia) zwolnienia organu od rozważenia potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa.
Mając na uwadze to co stwierdzono w uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI