II OSK 285/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła nakazania wykonania robót budowlanych w budynku gospodarczym, który został wzniesiony w latach 1982-1985 na działkach nr [...] i [...] we współwłasności J.C. i D.C. (obecnie K.), zgodnie z pozwoleniem na budowę i z zachowaniem przepisowych odległości od sąsiednich działek. Po ustaniu małżeństwa i podziale majątku, działka nr [...] przypadła D.K., a działka nr [...] J.C. W 2009 r. D.K. obudowała konstrukcję budynku blachą, a w 2019 r. działka nr [...] została podzielona, a działka nr [...] nabyta przez J.C. W efekcie budynek znalazł się w odległości ok. 0,20 m od granicy działki nr [...], należącej do J.C. Skarżący domagał się nakazania wykonania robót budowlanych, w tym orynnowania budynku i wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, argumentując naruszenie przepisów dotyczących odprowadzania wód opadowych i bezpieczeństwa pożarowego. Organy nadzoru budowlanego oraz WSA w Lublinie uznały, że ponieważ budynek został wzniesiony zgodnie z prawem w momencie budowy, a późniejsze zbliżenie do granicy wynika z czynności cywilnoprawnych (zmiany stanu prawnego nieruchomości), nie ma podstaw do nakazania wykonania robót budowlanych w trybie Prawa budowlanego. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie jest równoznaczne z zagrożeniem życia, a takie zagrożenie nie zostało wykazane. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego w kontekście zmian stanu prawnego nieruchomości i ich wpływu na możliwość nakazania wykonania robót budowlanych. Ustalenie, że naruszenie przepisów techniczno-budowlanych wynikające z czynności cywilnoprawnych nie jest podstawą do interwencji organów nadzoru budowlanego.
Dotyczy sytuacji, gdy pierwotna budowa była zgodna z prawem, a późniejsze zbliżenie do granicy wynika ze zmian stanu prawnego nieruchomości, a nie wad budowlanych. Nie dotyczy sytuacji, gdy budynek od początku naruszał przepisy techniczne lub stanowi realne zagrożenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy późniejsze zmiany stanu prawnego nieruchomości (np. podział działek, zmiana właściciela) mogą stanowić podstawę do nakazania wykonania robót budowlanych w obiekcie, który został wzniesiony zgodnie z prawem w momencie budowy, ale w wyniku tych zmian znalazł się w odległości mniejszej niż przepisowa od granicy sąsiedniej działki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejsze zmiany stanu prawnego nieruchomości nie mogą być podstawą do nakazania wykonania robót budowlanych w obiekcie, który był zgodny z prawem w momencie budowy, jeśli naruszenie przepisów wynika z czynności cywilnoprawnych, a nie wad budowlanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budynek wzniesiony zgodnie z pozwoleniem na budowę i przepisami obowiązującymi w dacie budowy, nawet jeśli w wyniku późniejszych zmian stanu prawnego nieruchomości znalazł się w odległości mniejszej niż przepisowa od granicy, nie może być przedmiotem nakazania wykonania robót budowlanych w trybie Prawa budowlanego. Naruszenie wynika z czynności cywilnoprawnych, a nie wad budowlanych.
Czy samo zbliżenie budynku do granicy działki sąsiedniej, wynikające ze zmian stanu prawnego nieruchomości, stanowi zagrożenie dla życia lub mienia, uzasadniające nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych w trybie art. 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo zbliżenie budynku do granicy działki sąsiedniej, wynikające ze zmian stanu prawnego nieruchomości, nie stanowi automatycznie zagrożenia dla życia lub mienia, które uzasadniałoby interwencję organów nadzoru budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie jest równoznaczne z zagrożeniem życia. Zagrożenie musi być realne i wykazane, a nie tylko teoretyczne. W przypadku braku dowodów na realne zagrożenie, nie można nakazać wykonania robót budowlanych.
Czy w przypadku budynków wzniesionych przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego (w tym § 207 ust. 2) mają zastosowanie, jeśli budynek jest uznawany za zagrażający życiu ludzi?
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, w tym § 207 ust. 2 rozporządzenia MI 2002, mają zastosowanie do istniejących budynków, które są uznawane za zagrażające życiu ludzi, nawet jeśli zostały wzniesione przed wejściem w życie tego rozporządzenia, chyba że zastosowanie mają przepisy wyłączające (np. § 330 pkt 1).
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że § 330 pkt 1 rozporządzenia MI 2002 wyłącza stosowanie przepisów tego rozporządzenia do budynków, dla których wniosek o pozwolenie na budowę złożono przed jego wejściem w życie i które były opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Jednakże to wyłączenie nie obejmuje regulacji w zakresie bezpieczeństwa pożarowego (§ 207 ust. 2), które mają zastosowanie do istniejących budynków uznawanych za zagrażające życiu ludzi.
Przepisy (22)
Główne
uPb art. 51 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy te nie mogą być stosowane do nakazania wykonania robót budowlanych, jeśli naruszenie wynika z późniejszych zmian stanu prawnego nieruchomości, a nie wad budowlanych.
rozp. MI 2002 art. 207 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Regulacje dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, które mają zastosowanie do istniejących budynków uznawanych za zagrażające życiu ludzi.
Pomocnicze
uPb art. 50 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
uPb art. 50 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
uPb art. 3 § pkt 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Kpa art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
Kpa art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
Kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Kpa art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów.
Kpa art. 84 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność dowodu z opinii biegłego.
Ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
Ppsa art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
Ppsa art. 182 § § 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Ppsa art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania między stronami.
Ppsa art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania między stronami.
Ppsa art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznawanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
rozp. MI 2002 art. 330 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wyłączenie stosowania przepisów rozporządzenia do budynków, dla których wniosek o pozwolenie na budowę złożono przed jego wejściem w życie.
rozp. MI 2002 art. 2 § ust. 2 i 3a
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Zastosowanie przepisów do istniejących budynków.
rozp. MAGTiOŚ 1980 art. 79 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Zakaz odprowadzania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Późniejsze zmiany stanu prawnego nieruchomości nie mogą być podstawą do nakazania wykonania robót budowlanych w obiekcie, który był zgodny z prawem w momencie budowy. • Samo zbliżenie budynku do granicy działki sąsiedniej, wynikające ze zmian stanu prawnego nieruchomości, nie stanowi zagrożenia dla życia lub mienia. • Brak jest podstaw do nakazania wykonania robót budowlanych w trybie art. 51 Prawa budowlanego, jeśli naruszenie wynika z czynności cywilnoprawnych, a nie wad budowlanych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi bez podjęcia wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, w szczególności czy stan budynku z punktu widzenia przepisów bezpieczeństwa pożarowego zagraża życiu. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi z uwagi na brak dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu pożarnictwa lub rzeczoznawcy z zakresu zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Godne uwagi sformułowania
późniejsza zmiana granic pomiędzy działkami, nie powodowała naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków. • Samo zbliżenie do granicy na ww. odległość, wynikające z faktu zmiany granic, nie stanowi podstawy do nakazania zamontowania urządzeń do odprowadzania wód opadowych. • Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Robert Sawuła
sprawozdawca
Jerzy Stankowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego w kontekście zmian stanu prawnego nieruchomości i ich wpływu na możliwość nakazania wykonania robót budowlanych. Ustalenie, że naruszenie przepisów techniczno-budowlanych wynikające z czynności cywilnoprawnych nie jest podstawą do interwencji organów nadzoru budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pierwotna budowa była zgodna z prawem, a późniejsze zbliżenie do granicy wynika ze zmian stanu prawnego nieruchomości, a nie wad budowlanych. Nie dotyczy sytuacji, gdy budynek od początku naruszał przepisy techniczne lub stanowi realne zagrożenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany stanu prawnego nieruchomości mogą wpływać na stosowanie przepisów budowlanych, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje też, że nie każde naruszenie przepisów prowadzi do obowiązku wykonania robót budowlanych.
“Zmiana granic działki nie usprawiedliwia nakazu przebudowy legalnie wybudowanego budynku.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.