II OSK 285/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę właściciela lokalu na postanowienie o niedopuszczalności odwołania od pozwolenia na budowę, uznając, że nie wykazał on indywidualnego interesu prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestorki od wyroku WSA, który uchylił postanowienie Wojewody o niedopuszczalności odwołania właściciela lokalu od pozwolenia na budowę. Wojewoda uznał, że właściciel lokalu nie jest stroną postępowania, gdyż jego interes reprezentuje zarząd wspólnoty mieszkaniowej. WSA uznał jednak, że zgoda na nadbudowę jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga uchwały właścicieli, co przyznaje im przymiot strony. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że właściciel lokalu nie wykazał indywidualnego interesu prawnego, a brak aktywności zarządu wspólnoty nie uprawnia członków do samodzielnego działania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną inwestorki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił postanowienie Wojewody Małopolskiego o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez właściciela lokalu. Wojewoda uznał, że właściciel lokalu nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę, ponieważ jego interesy reprezentuje zarząd wspólnoty mieszkaniowej. WSA natomiast uznał, że nadbudowa budynku jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, wymagającą uchwały właścicieli lokali, co przyznaje im przymiot strony w postępowaniu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę właściciela lokalu. Sąd kasacyjny podkreślił, że właściciel lokalu nie wykazał indywidualnego interesu prawnego, który uzasadniałby jego status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Stwierdzono, że zmniejszenie udziałów w nieruchomości na skutek inwestycji nie stanowi takiego interesu, a brak aktywności zarządu wspólnoty nie uprawnia członków do samodzielnego działania. NSA wskazał, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, chyba że właściciel lokalu wykaże swój własny, indywidualny interes prawny, np. poprzez negatywne oddziaływanie inwestycji na jego lokal. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego interesu, a kwestia skuteczności uchwały wspólnoty z 2001 r. należy do kompetencji sądów powszechnych. W konsekwencji, NSA uznał, że Wojewoda prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel lokalu nie posiada indywidualnego interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli jego interes jest reprezentowany przez zarząd wspólnoty, chyba że wykaże konkretne, odrębne od interesu wspólnoty negatywne oddziaływanie inwestycji na jego lokal.
Uzasadnienie
NSA uznał, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Indywidualny interes prawny właściciela lokalu może zaistnieć tylko w szczególnych okolicznościach, gdy wykaże on negatywne oddziaływanie inwestycji na jego lokal, a nie tylko fakt bycia współwłaścicielem części wspólnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 82 § ust. 3
Prawo budowlane
ustawa art. 28 § ust. 2
Prawo budowlane
u.w.l. art. 21 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
u.w.l. art. 22 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
u.w.l. art. 22 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Pomocnicze
u.w.l. art. 21 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Zadaniem zarządu jest kierowanie sprawami wspólnoty i reprezentowanie jej na zewnątrz.
u.w.l. art. 22 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie.
u.w.l. art. 22 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Do podjęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali.
u.w.l. art. 27
Ustawa o własności lokali
Każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs⁴ § ust. 3 w zw. z ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściciel lokalu nie wykazał indywidualnego interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Brak aktywności zarządu wspólnoty nie uprawnia członków do samodzielnego działania w postępowaniu. Interes wszystkich członków wspólnoty jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową reprezentowaną przez zarząd.
Odrzucone argumenty
Zgoda na nadbudowę jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, co przyznaje przymiot strony właścicielom lokali. Brak uchwały wspólnoty o zgodzie na inwestycję oznacza, że wszyscy współwłaściciele mają przymiot strony.
Godne uwagi sformułowania
nie wykazał swój indywidualny, konkretny i aktualny interes prawny do bycia stroną postępowania nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a. jest możliwe wówczas, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika z samego odwołania.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
członek
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach o pozwolenie na budowę dotyczących nieruchomości wspólnych, w szczególności w kontekście wspólnot mieszkaniowych i indywidualnego interesu prawnego członków wspólnoty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnot mieszkaniowych i interpretacji przepisów Prawa budowlanego oraz Ustawy o własności lokali. Może wymagać analizy kontekstu konkretnej inwestycji i uchwał wspólnoty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w budownictwie wielorodzinnym – konfliktu między interesem indywidualnego właściciela lokalu a interesem wspólnoty mieszkaniowej reprezentowanym przez zarząd. Wyjaśnia, kiedy właściciel może być stroną postępowania administracyjnego.
“Czy jesteś stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę? Kluczowe orzeczenie dla właścicieli mieszkań we wspólnotach!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 285/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Piotr Broda /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz /przewodniczący/ Tomasz Bąkowski Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Kr 292/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-05-24 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 134 w zw. z art. 144 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1202 art. 82 ust. 3, art. 28 ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dz.U. 2018 poz 716 art. 21 ust. 1 Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M.-N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 292/19 w sprawie ze skargi W. D.-W. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 2 stycznia 2019 r. znak WI-I.7840.3.114.2018.KL w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W. D.-W. na rzecz B. M.-N. kwotę: 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 292/19, po rozpoznaniu skargi W. D.-W. (dalej jako skarżący), uchylił postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 2 stycznia 2019 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wskazanym wyżej postanowieniem Wojewoda Małopolski, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej k.p.a.) i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej ustawa), stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 października 2018 r. nr 1237/6740.2/2018 znak: AU-01-3.6740.2.1022.2018.GGO o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę B. M.-N. (dalej inwestorka) dla inwestycji pn. Nadbudowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z rozbudową wewnętrznych instalacji: wod-kan, elektrycznej, gazowej., C.O. oraz zmiana sposobu użytkowania poddasza nieużytkowego na mieszkania na dz. nr [...] obręb [...], a także rozbudowa instalacji wentylacji grawitacyjnej w budynkach na dz. nr [...] i [...], obręb [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że planowana inwestycja dotyczy budynku wielorodzinnego, w którym utworzona jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Od decyzji o pozwoleniu na budowę odwołał się zaś właściciel lokalu znajdującego się w nadbudowywanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Zdaniem organu II instancji, w przypadku inwestycji planowanej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w którym utworzono wspólnotę mieszkaniową to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali - art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r. poz. 716, ze zm.; dalej u.w.l.). Organ II instancji uznał, że w postępowaniach administracyjnych interes właściciela lokalu jest reprezentowany przez zarząd wspólnoty, a właściciel pozostający we wspólnocie mieszkaniowej nie jest stroną postępowania administracyjnego. Zarząd wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w [...] brał udział w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Pismem z dnia 14 października 2018 r. zarząd wspólnoty wyjaśnił, że nie udzielał zgody na planowaną inwestycję (uchwała w tej sprawie została podjęta przez poprzedni zarząd) i wyraził opinię, iż okoliczność ta powoduje, że w przedmiotowej sprawie nie reprezentuje wspólnoty mieszkaniowej. Stanowisko zarządu wspólnoty było podstawą włączenia do postępowania członków wspólnoty mieszkaniowej przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego uchylanie się zarządu wspólnoty od reprezentowania interesu wspólnoty w przedmiotowym postępowaniu nie stanowi podstawy udzielenia przymiotu strony właścicielom lokali, ponieważ na mocy ustawy czynności zwykłego zarządu (reprezentowanie wspólnoty na zewnątrz) podejmuje zarząd samodzielnie (art. 22 ust. 1 u.w.l.). Zarząd wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w [...] nie odwołał się od ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o pozwoleniu na budowę. W postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczącym budynku wielorodzinnego, w którym ustanowiona jest wspólnota mieszkaniowa, może zaistnieć sytuacja partykularnego interesu strony, w szczególnych okolicznościach. Wynika to z faktu, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym w postępowaniach w zakresie administracji architektoniczno-budowlanej stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Oznacza to, zdaniem organu, że przymiot strony w postępowaniach tego typu mają właściciele nieruchomości, których sposób zagospodarowania lub użytkowania może w świetle przepisów ulec ograniczeniu (przykładowo wskutek zacieniania, przebudowy struktury instalacji, ograniczeń wynikających z budowy miejsc postojowych itp.). Skarżący natomiast nie wskazał przepisów lub okoliczności powodujących ograniczenie sposobu użytkowania jego lokalu w stopniu skutkującym obowiązkiem przyznania mu przymiotu strony. Analiza projektu budowlanego, przeprowadzona przez organ odwoławczy, również nie wykazała by można było wskazać przepisy, z których jednoznacznie wynika przymiot strony skarżącego w postępowaniu w zakresie administracji architektoniczno-budowlanej. Fakt, iż planowane roboty budowlane dotyczą części wspólnych budynku, nie mocuje członków wspólnoty, lecz jej zarząd. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący, kwestionując zasadność jego wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku na wstępie wskazał, że organ nieprawidłowo uznał, że w przedmiotowym postępowaniu to wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd ma przymiot strony, a nie członek wspólnoty mieszkaniowej - skarżący. Sąd uznał, że z treści art. 22 ust. 2 w zw. z ust. 3 pkt 5 u.w.l. wynika expressis verbis prawo do udzielenia w drodze uchwały przez właścicieli lokali (większością) zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej, na ustanowienie odrębnej własności lokalu powstałego w następstwie nadbudowy lub przebudowy i rozporządzanie tym lokalem oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego oraz udzielenia zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Oznacza to, zdaniem Sądu, że zgoda na nadbudowę lub przebudowę, czego dotyczy to postępowanie administracyjne jest czynnością przekraczająca zwykły zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 22 ust. 1 i 2 u.w.l. Okoliczność w/w nadbudowy lub przebudowy nieruchomości wspólnej, w którym utworzono wspólnotę mieszkaniową, której członkiem jest skarżący, w ocenie Sądu, należy odróżnić od generalnie obowiązującej zasady, iż w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez zarząd lub zarządcę. Kiedy zatem przedmiot postępowania administracyjnego nie dotyczy sprawy przekraczającej zakres zwykłego zarządu obok zarządu wspólnoty przymiot strony właścicieli poszczególnych lokali, którym służy prawo współwłasności w częściach wspólnych oraz mają oni udział w gruncie, warunkowany jest wykazaniem własnego zindywidualizowanego interesu prawnego, a więc ich udział jest zakreślony granicami tego właśnie interesu prawnego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w kwestii inwestycji stanowiącej nadbudowę budynku w którym skarżący jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej (współwłaścicielem części wspólnej), a zatem występującej w ramach przedmiotowej inwestycji ingerencji w część wspólną, potrzebna jest w świetle art. 22 ust. 2 u.w.l. uchwała większości współwłaścicieli wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności. W sprawie zatem nie chodzi o zwykłe reprezentowanie wspólnoty na zewnątrz, które to czynności mógłby podejmować zarząd. Skoro, zdaniem Sądu, nie było uchwały podjętej w oparciu o art. 22 ust. 2 u.w.l., to przymiot strony mają wszyscy współwłaściciele nieruchomości wspólnej. W konkluzji Sąd uznał, że niezasadne było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania skarżącego z uwagi na nieprzyznanie mu przymiotu strony w oparciu o niewykazanie przez niego indywidualnego interesu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła inwestorka zaskarżając to orzeczenie w całości. Sądowi I instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego,tj. - art. 28 ust. 2 ustawy w zw. z art. 21 ust. 1 u.w.l. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że skarżący jest podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z wniosku inwestorki, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej jest jedynym podmiotem uprawnionym do reprezentowania interesów właścicieli lokali położonych w budynku przy ul. [...] w [...] w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, co w konsekwencji wyłącza uprawnienie poszczególnych właścicieli lokali do wniesienia odwołania. Zarzuciła także naruszenie następujących norm prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania: - art. 1 § 2 i art. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z 134 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy w zw. z art. 21 ust. 1 u.w.l. poprzez nienależyte sprawowanie kontroli nad działalnością administracji publicznej, polegające na niezasadnym uznaniu, że organ administracji niesłusznie uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy powinna ona zostać oddalona; - art. 1 § 2 i art. 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 134 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nienależyte sprawowanie kontroli nad działalnością administracji publicznej polegające na niezasadnym uznaniu, że Wojewoda Małopolski zastosował niewłaściwą formę rozstrzygnięcia, podczas gdy forma rozstrzygnięcia, tj. postanowienie o niedopuszczalności odwołania, zastosowana przez organ administracji była prawidłowa; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niespełniające wymagań wskazanych w treści powołanego przepisu. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, nadto zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniosła ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od wnoszącej skargę kasacyjną na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy fakt zmniejszenia udziałów w nieruchomości na skutek realizacji inwestycji stanowi indywidualny interes prawny członka wspólnoty do występowania w charakterze strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę obok zarządu wspólnoty oraz czy brak działań zarządu wspólnoty aktywizuje interes prawny poszczególnych jej członków. Wbrew temu co twierdzi skarżący, to nie wydanie pozwolenia na budowę a wydzielenie odrębnego lokalu mieszkalnego stanowiło podstawę do zmniejszenia udziałów skarżącego w nieruchomości, stąd chybiony jest argument, że fakt ten może stanowić indywidualny interes prawny skarżącego do występowania obok zarządu wspólnoty w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Rację ma również organ, że brak aktywności zarządu wspólnoty nie powoduje, iż odżywa interes prawny poszczególnych członków wspólnoty do reprezentowania swoich praw. Przepisy ustawy o własności lokali nie przewidują takich regulacji. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, którego zarzut naruszenia podniesiono w ramach podstawy skargi kasacyjnej, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W świetle art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W warunkach konkretnej sprawy obszar oddziaływania obiektu wymaga zatem każdorazowo konkretyzacji i indywidualizacji na podstawie przepisów odrębnych, ustanawiających jednocześnie zakres interesu prawnego osób trzecich. Jak trafnie podnosi skarżąca kasacyjnie, skarżący nie wskazał żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby jego indywidualny, konkretny i aktualny interes prawny do bycia stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku, w którym posiada wyodrębniony lokal mieszkalny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy bowiem - stosownie do art. 6 ustawy o własności lokali - wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. W sprawach tego rodzaju, interes właścicieli poszczególnych lokali chroniony jest zatem przez wspólnotę mieszkaniową, która to występuje wówczas w postępowaniu jako strona. Powyższe nie oznacza jednak, że członek wspólnoty nie może samodzielnie wystąpić jako strona postępowania. Może to jednak nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes oparty na przepisie prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt. II OSK 2047/10, LEX nr 1125502 oraz wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1658/10, LEX nr 1151979). W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę członek wspólnoty mieszkaniowej musi wykazać zatem, że stanowiący jego własność lokal znajduje się w obszarze oddziaływania planowanych robót budowlanych. Dla uznania za stronę tego postępowania nie wystarczy zatem powołanie się na sam fakt, że jest współwłaścicielem części wspólnych budynku, objętych inwestycją budowlaną, czy też objętych oddziaływaniem takiej inwestycji. Argument tego rodzaju mógłby bowiem podnieść każdy członek wspólnoty mieszkaniowej, co przesądza o wspólnym jego charakterze dla wszystkich członków wspólnoty, a nie indywidualnym, własnym konkretnego członka wspólnoty. Interes wszystkich członków wspólnoty jest interesem utworzonej przez nich wspólnoty. W konsekwencji też w sprawach dotyczących części wspólnych budynku stroną postępowania, reprezentującą jednocześnie wszystkich właścicieli lokali, jest wspólnota mieszkaniowa. Wskazać jednocześnie należy, iż w imieniu tzw. dużej wspólnoty mieszkaniowej (w której jest więcej niż siedem lokali wyodrębnionych wraz z lokalami niewyodrębnionymi) działa zarząd (art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali), którego zadaniem jest kierowanie sprawami wspólnoty i reprezentowanie jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali). Stosownie do art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali, czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie, natomiast do podjęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Zgodnie też z art. 23 ust. 2 ustawy o własności lokali, uchwały zapadają większością głosów właścicieli lokali, liczoną według wielkości udziałów, chyba że w umowie lub w uchwale podjętej w tym trybie postanowiono, że w określonej sprawie na każdego właściciela przypada jeden głos. Zatem do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nie jest potrzebna zgoda wszystkich współwłaścicieli budynku, będących członkami Wspólnoty Mieszkaniowej, a jedynie większościowa uchwała wyrażająca ich zgodę na wykonanie robót budowlanych, objętych pozwoleniem na budowę (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II CSK 547/18). Natomiast przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności mają odpowiednie zastosowanie do zarządu nieruchomością wspólną, jedynie wówczas gdy liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem (art. 19 ustawy o własności lokali). Podnoszenie przez Sąd I instancji, że na realizację spornej inwestycji wymagana była zgoda zarządu wspólnoty poprzedzona uchwałą właścicieli lokali wchodzących w skład wspólnoty, wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności, samo przez się nie stanowi o istnieniu interesu prawnego skarżącego do bycia stroną tego postępowania. Brak bowiem aktywności zarządu wspólnoty nie uprawnia jeszcze jej członków do wchodzenia w kompetencje zarządu. Ustawa o własności lokali nie przewiduje takiej możliwości. Nie wiadomo również na jakiej podstawie Sąd I instancji przyjął, że w sprawie nie została podjęta uchwała wspólnoty o wyrażaniu zgody na realizację przedmiotowej inwestycji, zwłaszcza, że w żaden sposób nie odniósł się do treści aktu notarialnego z 2001r., na który powołuje się inwestor. W niniejszej sprawie inwestor swój tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wywodzi z treści aktu notarialnego z 2001 r., który zawiera uchwałę o wrażeniu zgody na rozbudowę i przebudowę przedmiotowego budynku. Skarżący natomiast dowodzi, że wspólnota w obecnym składzie nie podjęła takiej uchwały i kwestionuje skuteczność uchwały zawartej w akcie notarialnym z 2001 r. Należy jednak zauważyć, że nie jest rolą sądów administracyjnych dokonywanie oceny skuteczności podjętej w ten sposób uchwały, gdyż jest to kompetencja sądów powszechnych Na marginesie można jedynie zauważyć, iż członek wspólnoty mieszkaniowej niezadowolony z uchwały właścicieli lokali może ją zaskarżyć do sądu powszechnego z przyczyn i w trybie wskazanym w art. 25 ustawy o własności lokali. W niniejszej sprawie, z akt sprawy nie wynika, aby wskazana wyżej uchwała zawarta w akcie notarialnym z 2001 r. została zakwestionowana przed sądem powszechnym. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że stroną tego postępowania jest wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa, bowiem - wbrew stanowisku wyrażonemu w postępowaniu przed organami, jak również w skardze do Sądu I instancji, skarżący nie wykazał, że posiada indywidualny, odrębny od interesu Wspólnoty Mieszkaniowej interes prawny. Skarżący nie wykazał przede wszystkim, że poprzez dopuszczenie do realizacji wskazanych robót budowlanych dojdzie do negatywnego oddziaływania na jego lokal. W toku postępowania skarżący zakwestionował wprawdzie prawidłowość projektu budowlanego, lecz co podniesiono wyżej w sprawie, w której dotyczy on robót budowlanych prowadzonych na częściach wspólnych budynku, interes wszystkich członków wspólnoty chroniony jest w postępowaniu przez wspólnotę mieszkaniową. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 27 ustawy o własności lokali, każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną. Nie uchybia to jednak przepisom art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ww. ustawy. Powyższe oznacza, że każdy właściciel ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną, ale prawo to nie ogranicza jednocześnie uprawnień zarządu, określonych w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 tej ustawy, czyli m.in. uprawnień do kierowania sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowania jej na zewnątrz. Poszczególni właściciele lokali nie mogą więc wkraczać w kompetencje zarządu, ale w zakresie, w jakim działa zarząd, mogą realizować uprawnienia kontrolne przysługujące im względem zarządu (zob. szerzej: E. Bończak-Kucharczyk, Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa. Komentarz, LEX, 2012). Przyjęcie zatem jako zasady, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, którą reprezentuje zarząd, a jako wyjątek - uznanie za stronę tego postępowania, niezależnie od występującej w tym postępowaniu wspólnoty, właściciela lokalu, który wykaże się własnym, indywidualnym interesem prawnym, oznacza, że właściciel lokalu, który pragnie włączyć się w proces inwestycyjno-budowlany współdziałając w zarządzie nieruchomością wspólną może - jeśli legitymuje się interesem prawnym - wystąpić w postępowaniu administracyjnym jako strona tego postępowania, może też - niezależnie od tego, czy posiada interes prawny, czy też nie - w toku całego tego procesu realizować uprawnienia kontrolne względem zarządu, przeciwdziałając niewłaściwym w jego ocenie decyzjom samego zarządu lub całej wspólnoty. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie posiadał interesu prawnego do zaskarżenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, co czyniło zasadny stanowisko Wojewody Małopolskiego o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a. jest możliwe wówczas, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika z samego odwołania. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie skarżący będąc właścicielem lokalu w budynku wielorodzinnym, w którym utworzona została wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, wnosi odwołanie od decyzji udzielającej pozwolenia na nadbudowę przedmiotowego budynku, nie wskazując przy tym swojego indywidualnego interesu prawnego do bycia stroną tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI