II OSK 2841/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-05
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnanadzór budowlanydemontaż reklamypostępowanie egzekucyjnedowodyprotokół komornikaskarga kasacyjnauchylenie wyroku

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie MWINB, uznając, że organy nie zbadały należycie dowodów przedstawionych przez spółkę na okoliczność wykonania obowiązku demontażu reklamy.

Spółka M sp. z o.o. kwestionowała postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku demontażu wielkoformatowej siatki reklamowej. Po rozwiązaniu umowy najmu i demontażu reklamy, spółka powiadomiła organ egzekucyjny, przedstawiając m.in. protokół komornika potwierdzający brak reklamy. Organy egzekucyjne i WSA uznały jednak obowiązek za niewykonany, opierając się na własnych kontrolach. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie MWINB, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i zaniechanie rzetelnej analizy dowodów przedstawionych przez spółkę.

Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku nałożonego decyzją PINB na M sp. z o.o. nakazującego demontaż wielkoformatowej siatki reklamowej wraz z konstrukcją i oświetleniem. Po rozwiązaniu umowy najmu elewacji hotelu, spółka twierdziła, że wykonała obowiązek, co potwierdzał m.in. protokół stanu faktycznego sporządzony przez komornika sądowego. Organy egzekucyjne (PINB, MWINB) oraz WSA w Warszawie oddaliły skargę spółki, uznając obowiązek za niewykonany na podstawie własnych kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną spółki, uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienie MWINB. NSA uznał, że organy obu instancji, a także WSA, naruszyły przepisy postępowania, w szczególności poprzez zaniechanie rzetelnej analizy całokształtu materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że protokół komornika, choć nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu k.p.a., mógł stanowić środek dowodowy, a organy nie zbadały go w kontekście innych dowodów przedstawionych przez spółkę. NSA wskazał na wadliwość postępowania polegającą na arbitralnym przyznaniu mocy dowodowej jedynie własnym protokołom kontroli i pominięciu dowodów strony zobowiązanej, co skutkowało niewyjaśnieniem spornych okoliczności sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Protokół komornika sądowego, choć jest dokumentem urzędowym w rozumieniu k.p.c., nie ma mocy wiążącej dla organu prowadzącego administracyjne postępowanie egzekucyjne, ale może być wykorzystany jako środek dowodowy w myśl art. 75 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że protokół komornika nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu k.p.a. w kontekście postępowania administracyjnego, ale może być dowodem. Kluczowe jest jednak, że organy i WSA nie oceniły jego wartości dowodowej w świetle całokształtu materiału.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 34 § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 20 § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 84a ust. 2 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o komornikach sądowych art. 3 ust. 4 pkt 2

Ustawa o komornikach sądowych art. 4

Prawo budowlane art. 84a ust. 2 pkt 2

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a. (art. 7, 75, 77 § 1, 80) oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie rzetelnej analizy materiału dowodowego i nieodniesienie się do dowodów przedstawionych przez spółkę. Błędne uznanie przez WSA, że protokół komornika nie jest wystarczającym dowodem wykonania obowiązku, bez oceny go w kontekście całokształtu materiału. Niewłaściwa ocena dowodów przez organy obu instancji, które pominęły dowody spółki i oparły się jedynie na własnych kontrolach.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące niewystarczającej mocy dowodowej protokołu komornika w kontekście postępowania egzekucyjnego (choć NSA uznał je za niezasadne w kontekście oceny przez WSA).

Godne uwagi sformułowania

organy obu instancji, jak również Sąd Wojewódzki, nie oceniły wartości dowodowej przedmiotowego protokołu komornika sądowego w świetle całokształtu materiału zebranego w aktach. nie była wystarczająca ogólnikowa konstatacja Sądu Wojewódzkiego co do tego, iż dokumenty przedstawione przez skarżącą 'nie były adekwatne' dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie wykonania obowiązku, zaś 'adekwatne' w tym zakresie były czynności kontrolne pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. chwilowy brak ekspozycji w postaci siatki reklamowej, który nie mógł być uznany za wykonanie egzekwowanego obowiązku.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Jerzy Stankowski

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność i ocena dowodów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności roli protokołów sporządzanych przez inne organy (np. komorników) oraz konieczność wszechstronnego badania materiału dowodowego przez organy i sądy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego i oceny dowodów wykonania tego obowiązku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zbieranie i ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, a także jak sąd administracyjny może skorygować błędy organów w tym zakresie. Jest to przykład walki firmy z aparatem urzędniczym.

Czy protokół komornika jest niczym dla urzędnika? NSA wyjaśnia, jak oceniać dowody w egzekucji administracyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2841/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 710/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 75 § 1 , art. 76 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 710/22 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 stycznia 2022 r., nr 156/2022 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 920 (dziewięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 710/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") z dnia 24 stycznia 2022 r. nr 156/2022, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, (dalej: "PINB") z 10 czerwca 2021 r., nr EN/174/21, oddalające na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." zarzuty skarżącej dotyczące wygaśnięcia obowiązku w całości w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 21 września 2020 r., nr 134/20 dotyczącego obowiązku określonego w decyzji PINB z 3 marca 2020 r. nr R/55/2020, tj. doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez dokonanie demontażu nośnika reklamowego w postaci wielkoformatowej siatki z nadrukiem reklamowym wraz z konstrukcją służącą montażowi siatki i oświetleniem lampami halogenowymi (zlokalizowanymi nad i pod nośnikiem), zamontowanymi na elewacji frontowej (wschodniej, od strony ul. M.) budynku, usytuowanego przy ul. M. [...] w W.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że PINB na podstawie ostatecznej decyzji z 3 marca 2020 r. nakazał skarżącej "doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego przez dokonanie demontażu nośnika reklamowego, w postaci wielkoformatowej siatki z nadrukiem reklamowym wraz z konstrukcją służącą montażowi siatki i oświetleniem lampami halogenowymi (zlokalizowanymi pod i nad nośnikiem), zamontowanych na elewacji frontowej (wschodniej od strony ul. M.) budynku usytuowanego przy ul. M. [...] w W.".
Z uwagi na stwierdzenie niewykonania w całości przedmiotowego obowiązku PINB wszczął postępowanie egzekucyjne.
Następnie w wyniku rozpoznania złożonych przez skarżącą zarzutów, w postanowieniu z 5 października 2020 r. PINB uznał je za bezzasadne, a postanowieniem z 8 października 2020 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Obydwa rozstrzygnięcia w wyniku ich zażalenia zostały utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
Postanowieniem z 17 grudnia 2020 r. na spółkę została nałożona jednorazowa grzywna w celu przymuszenia, również utrzymana w mocy przez MWINB.
W piśmie z 2 marca 2021 r. skarżąca poinformowała o dobrowolnym wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją z 3 marca 2020 r. Jednakże podczas kontroli przeprowadzonej 10 maja 2021 r. stwierdzono, że obowiązek określony w ww. decyzji nie został wykonany.
W związku z powyższym, postanowieniem z 14 maja 2021 r. PINB obowiązek ten został skierowany do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej spółki. Następnie w piśmie z 2 czerwca 2021 r. zgłoszono zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na "wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku w całości na skutek wykonania tego obowiązku przez zobowiązanego przed dniem 26 lutego 2021 roku".
Postanowieniem z 10 czerwca 2021 r. PINB oddalił wniesione zarzuty w całości.
Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie.
W wyniku rozpoznania zażalenia, postanowieniem z 24 stycznia 2021 r. MWINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a." utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że decyzja PINB z 3 marca 2020 r. jest ostateczna i wykonalna, a nałożony nią obowiązek – wbrew podniesionemu zarzutowi, nie został wykonany.
W uzasadnieniu postanowienia MWINB wskazał, że chwilowe zdemontowanie i ponowne założenie sitaki reklamowej nie może zostać uznane za wykonanie decyzji z 3 marca 2020 r. Jednocześnie zwrócono uwagę, że brak jest urzędowego poświadczenia wykonania egzekwowanego obowiązku w całości, tj. demontażu nie tylko siatki reklamowej ale również oświetlenia, wszystkich elementów konstrukcji wsporczej oraz doprowadzenia do stanu poprzedniego elewacji budynku usytuowanego przy ul. M. [...] w W.
Wobec powyższego – zdaniem MWINB – spółka nie tylko nie wykonała obowiązku w całości, w terminie wskazanym w egzekwowanej decyzji, ale uchyla się od jego wykonania pomimo jej wymagalności.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie MWINB z dnia 24 stycznia 2022 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 127 u.p.e.a. i art. 34a pkt 1 u.p.e.a. przez egzekucję obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr 134/20 z 21 września 2020 r. w sytuacji, gdy obowiązek ten wygasł w wyniku jego wykonania przed dniem 26 lutego 2021 r., a w konsekwencji postępowanie powinno być umorzone;
2) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie rozpatrzenia dowodów.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr 134/20 wygasł i nie istnieje w wyniku jego dobrowolnego wykonania przez skarżącą. Spółka podniosła, że M. Sp. z o.o. i H. Sp. z o.o. rozwiązały 10 lutego 2021 r. umowę najmu powierzchni reklamowej (elewacji Hotelu [...]). Spółka dobrowolnie wykonała obowiązek nałożony decyzją z 3 marca 2020 r. i 26 lutego 2021 r. przekazała spółce H. powierzchnię elewacji Hotelu [...] w stanie wolnym od reklamy, konstrukcji i lamp halogenowych.
Zaznaczono, że o wykonaniu obowiązku, organ egzekucyjny został powiadomiony w piśmie z 2 marca 2021 r., w którym spółka zwróciła się jednocześnie o sprawdzenie wykonania obowiązku, zgodnie z art. 84a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2021 r., poz. 2351 ze zm.). Pomimo upływu prawie miesiąca nie dokonano sprawdzenia. W związku z powyższym skarżąca wystąpiła o sporządzenie protokołu stanu faktycznego w trybie art. 3 ust 4 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, mającego potwierdzić wykonanie decyzji. Spółka podkreśliła, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia P.A. stwierdził, w dniu 31 marca 2021 roku, że na ścianie wschodniej budynku Hotelu [...] (od strony ul. M.) nie ma jakichkolwiek nośników reklamowych w postaci wielkoformatowej siatki z nadrukiem reklamowym ani konstrukcji służącej montażowi siatki wraz z oświetleniem, co potwierdza sporządzony przez komornika w tym dniu protokół stanu faktycznego. Protokół ten, ma moc dokumentu urzędowego.
W związku z powyższym egzekwowany obowiązek wygasł i dalsze prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Natomiast MWINB zaniechał wyjaśnienia stanu faktycznego wskazywanego przez skarżącą, rozpatrzenia zaoferowanych dowodów, a także odniesienia się do nich.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie.
Zaskarżonym wyrokiem z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 710/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W ocenie Sądu ustalenia organu I instancji jednoznacznie wykazały, że obowiązek nie został wykonany w całości, co potwierdza treść protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 10 maja 2021 r. Chwilowy brak ekspozycji w postaci siatki reklamowej, nie mógł być uznany za wykonanie obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Jednocześnie brak jest urzędowego dowodu potwierdzającego wykonanie obowiązku w całości, obejmującego demontaż siatki reklamowej, oświetlenia, oraz wszystkich elementów konstrukcji wsporczej.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można było uznać za dowód wygaśnięcia obowiązku, protokołu stanu faktycznego z 31 marca 2021 r. sporządzonego przez komornika sądowego przy Sadzie Rejonowym dla Warszawy - Śródmieścia w sprawie [...], ani porozumienia z dnia 10 lutego 2021 r., protokołu z 26 lutego 2021 r., zawiadomienia o wykonaniu obowiązku z dnia 2 marca 2021 r., gdyż nie były to dokumenty adekwatne dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie wykonania obowiązku. Adekwatne natomiast były czynności kontrolne pracownika Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego upoważnionego do stwierdzenia doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Następnie wskazano, że zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest kierownik powiatowej inspekcji w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji, a nie komornik który zajmuje się wykonywaniem rozstrzygnięć w sprawach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, sporządzenie protokołu stanu faktycznego z 31 marca 2021 r. przez komornika nie mogło być przeciwdowodem dla późniejszych ustaleń uprawnionego organu.
W ocenie Sądu nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłyby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ ocena zebranego materiału dowodowego została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyła skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 4 pkt 2 Ustawy o komornikach sądowych, w związku z art. 4 Ustawy o komornikach sądowych i w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że protokół stanu faktycznego sporządzony na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2 Ustawy o komornikach sądowych i zawierający elementy wskazane w art. 4 Ustawy o komornikach sądowych nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. a w konsekwencji, że Protokół Stanu Faktycznego z dnia 31 marca 2021 roku, sporządzony przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - Śródmieścia P.A. w sprawie [...] jest nieadekwatny dla wykazania wykonania obowiązku określonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 3 marca 2020 roku nr R/55/2020 i oddalenie skargi;
2. naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy organ dokonał całkowicie dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającej na przyjęciu, że istnienie w dniu 10 maja 2021 roku na elewacji hotelu [...] w W. jakiejś reklamy świadczy o niewykonaniu przez M. Sp. z o.o. obowiązku nałożonego decyzją R/55/2020, w sytuacji gdy z zaoferowanego przez M. Sp. z o.o. materiału dowodowego, w tym Protokół Stanu Faktycznego z dnia 31 marca 2021 roku, sporządzony przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - Śródmieścia P.A. w sprawie [...], porozumienia z dnia 10 lutego 2021 roku, protokołu z dnia 26 lutego 2021 roku i zawiadomienia o wykonaniu obowiązku z 2 marca 2021 roku, z których jednoznacznie wynika, że M. Sp. z o.o. rozwiązała umowę najmu elewacji Hotelu [...], na której znajdowała się reklama i tym samym utraciła od 10 lutego 2021 roku tytuł prawny do korzystania z tej elewacji, dokonała demontażu siatki reklamowej wraz z konstrukcją służącą montażowi i oświetleniem, zwróciła elewację właścicielowi Hotelu [...] w stanie wolnym od siatki reklamowej, konstrukcji służącej montażowi reklamy i oświetlenia, zawiadomiła o tym fakcie organ nadzoru budowlanego, a stan taki utrzymywał się co najmniej do 31 maja 2021 roku, a więc po dniu gdy M. Sp. z o.o. utraciła możliwość korzystania z elewacji;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w zakresie ustalenia faktu wykonania przez M. Sp. z o.o. obowiązku nałożonego decyzją nr R/55/2020, niewyjaśnienie jaki podmiot i kiedy dokonał montażu na elewacji Hotelu [...] siatki reklamowej wraz z konstrukcją służącą jej montażowi i oświetleniem, po dni 31 marca 2021 roku, której istnienie organ stwierdził w dniu 10 maja 2021 roku i 26 października 2021 r, w sytuacji gdy M. Sp. z o.o. przedstawiła dowody na to, w dniu 26 lutego 2021 roku zwróciła właścicielowi Hotelu [...] elewację w stanie wolnym od siatki reklamowej, konstrukcji służącej montażowi reklamy i od oświetlenia, zawiadomiła o demontażu reklamy organ nadzoru budowlanego i na tej elewacji nie istniała siatka reklamowa, konstrukcja służąca montażowi reklamy ani oświetlenie co najmniej do 31 marca 2021 roku, a M. Sp. z o.o. utraciła tytuł prawny do korzystania z przedmiotowej elewacji 10 lutego 2021 roku i tym samym, od tego dnia (w tym po dniu 31 marca 2021 roku) nie mogła dokonać ponownego montażu konstrukcji służącej montażowi reklamy, oświetlenia i siatki reklamowej,
4. naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organ wyjaśnienia stanu faktycznego, rozpatrzenia dowodów i nieodniesienia się przez organ II instancji do zarzutu wykonania obowiązku i dowodów przedstawionych na tę okoliczność,
5. naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w związku z art. 75 § 1 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym może być stwierdzone jedynie oględzinami organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, w sytuacji gdy brak jest ograniczeń dowodowych odnośnie wykazania wykonania takiego obowiązku i wykonanie obowiązku może być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, a w konsekwencji oddalenie skargi.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, bowiem zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W zarzutach sformułowanych w punktach 2, 3 i 5 skargi kasacyjnej trafnie wskazano na niezachowanie przez organy obu instancji wymogów proceduralnych określonych w wymienionych wyżej przepisach, czego nie uwzględnił Sąd Wojewódzki, wadliwie orzekając o oddaleniu skargi.
Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki bez właściwej weryfikacji materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych zaakceptował stanowisko MWINB, który w zaskarżonym postanowieniu przyjął, iż prawidłowe było oddalenie wniesionych przez spółkę zarzutów, wobec ustalenia niewykonania egzekwowanego obowiązku podczas kontroli w dniu 10 maja 2021 r. oraz 26 października 2021 r.
Przypomnieć w tym miejscu warto, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wskutek stwierdzenia niewykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z 3 marca 2020 r., którą nakazano dokonanie demontażu nośnika reklamowego w postaci wielkoformatowej siatki z nadrukiem reklamowym wraz z konstrukcją służącą montażowi siatki i oświetleniem lampami halogenowymi (zlokalizowanymi pod i nad nośnikiem) zamontowanych na elewacji frontowej (wschodniej od strony ul. M.) budynku usytuowanego przy ul. M. [...] w W.
Spółka w zażaleniu podnosiła niedopuszczalność egzekucji wobec wykonania obowiązku, o czym informowała PINB pismem z 2 marca 2021 r. W szczególności skarżąca przedstawiła dokumenty dotyczące rozwiązania umowy najmu elewacji Hotelu [...] oraz przekazania wynajmującemu elewacji po demontażu siatki reklamowej wraz z określonymi elementami, a zwłaszcza sporządzony przez komornika sądowego "Protokół Stanu Faktycznego" z dnia 31 marca 2021 r., w którym stwierdził brak na ścianie budynku (elewacja wschodnia od ulicy M.) jakichkolwiek nośników reklamowych w postaci wielkoformatowej siatki z nadrukiem reklamowym, ani konstrukcji służącej montażowi siatki wraz z oświetleniem. Dodatkowo Spółka w zażaleniu wyjaśniła, że pomimo wniosku z 2 marca 2021 r. o sprawdzenie wykonania obowiązku w ciągu niemal miesiąca organ powiatowy nie podjął w tym zakresie czynności, co skłoniło ją do wystąpienia o sporządzenie przez komornika sądowego protokołu stanu faktycznego.
MWINB w sposób niezrozumiały stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że podniesione w zażaleniu argumenty nie wnoszą do sprawy istotnych elementów. Nadto organ wojewódzki uznał całkowicie dowolnie, że materiał zgromadzony w aktach jednoznacznie potwierdza niewykonanie egzekwowanego obowiązku. MWINB nie wyjaśnił dlaczego twierdzenia skarżącej o wykonaniu obowiązku uznał za nieistotne, jak też nie poddał analizie dokumentów przedstawionych na tę okoliczność.
Pomijając zupełnie dowody złożone przez skarżącą oraz zawnioskowane w zażaleniu, organ drugiej instancji arbitralnie przyznał moc dowodową wyłącznie protokołom kontroli z dnia 10 maja 2021 r. i 26 października 2021 r., w których organ powiatowy stwierdził niewykonanie egzekwowanego obowiązku. O niedokonaniu rzetelnej analizy materiału dowodowego świadczy ogólnikowe powołanie się na protokoły i dokumentację fotograficzną, podczas gdy zdjęcia dołączone do protokołów z 15 grudnia 2020 r., 10 maja 2021 r. i 26 października 2021 r. obrazują różne banery reklamowe umieszczone nie tylko na elewacji frontowej, ale na dwóch ścianach budynku. Z ustaleń organów obu instancji nie wynika na jakich konkretnie przesłankach oparto stwierdzenie o niewykonaniu przez skarżącą obowiązku nałożonego decyzją z 3 marca 2020 r.
Skoro, wobec twierdzeń skarżącej, okoliczność wykonania czy niewykonania egzekwowanego obowiązku stała się ewidentnie sporna, to rzeczą organu egzekucyjnego było przeprowadzenie czynności wyjaśniających, przy zastosowaniu odpowiednio reguł proceduralnych zawartych w przepisach art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., z poszanowaniem ustanowionej w art. 7 k.p.a. prawdy obiektywnej.
Zgodzić się należało ze skarżącą, że okoliczność wykonania obowiązku może być wykazywana przez stronę zobowiązaną dostępnymi środkami dowodowymi, zaś obowiązkiem organu egzekucyjnego jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w aktach.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ wojewódzki rozpatrzył zażalenie bez zachowania wspomnianych wymogów proceduralnych, a w konsekwencji bez wyjaśnienia istotnych okoliczności podniesionych przez stronę skarżącą, co czyniło wydane postanowienie wadliwym. Z tych względów trafny okazał się również zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia m.in. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W takim stanie sprawy całkowicie nieuprawniona była ocena Sądu Wojewódzkiego co do niezasadności złożonej skargi.
Sąd Wojewódzki bez weryfikacji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach powielił stanowisko organów obu instancji, podczas gdy kontrolowane postanowienia powinny być uchylone w związku z uchybieniami proceduralnymi.
Jako niezasadny należało natomiast uznać zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 4 pkt 2 i art. 4 ustawy o komornikach sądowych, w którym podważono ocenę Sądu Wojewódzkiego odnoszącą się do mocy dowodowej złożonego przez skarżącą protokołu stanu faktycznego sporządzonego przez komornika sądowego. Trafnie bowiem wskazał Sąd Wojewódzki, że chociaż sporządzony przez komornika protokół stanu faktycznego jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c., to jednak nie ma on mocy wiążącej dla organu prowadzącego administracyjne postępowanie egzekucyjne. Zaznaczyć przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, protokół stanu faktycznego sporządzany przez komornika na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., natomiast w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym może być na mocy art. 18 u.p.e.a. wykorzystany jako środek dowodowy w myśl art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Wobec powyższego, stosownie do wcześniejszych uwag, należało stwierdzić, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak również Sąd Wojewódzki, nie oceniły wartości dowodowej przedmiotowego protokołu komornika sądowego w świetle całokształtu materiału zebranego w aktach.
W szczególności należy zauważyć, że nie była wystarczająca ogólnikowa konstatacja Sądu Wojewódzkiego co do tego, iż dokumenty przedstawione przez skarżącą "nie były adekwatne" dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie wykonania obowiązku, zaś "adekwatne" w tym zakresie były czynności kontrolne pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowalnego.
Przytoczona ocena nie mogła być zaakceptowana, skoro Sąd Wojewódzki nie odniósł się do treści poszczególnych dokumentów w kontekście chronologii czynności podejmowanych w sprawie przez skarżącą oraz organ egzekucyjny.
Ponadto wskazać trzeba, że z uzasadnienia wyroku nie wynika, z czego wywiódł Sąd Wojewódzki, iż miejsce miał "chwilowy brak ekspozycji w postaci siatki reklamowej", który nie mógł być uznany za wykonanie egzekwowanego obowiązku. Skrótowa ocena materiału dowodowego przez Sąd Wojewódzki nie mogła konwalidować wadliwości proceduralnych zaistniałych w kontrolowanym postępowaniu, skutkujących niewyjaśnieniem spornych okoliczności w sprawie.
Z tych wszystkich względów uchyleniu podlegał zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienia, zgodnie z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI