II OSK 2835/21

II OSK 2835/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Anna Szymańska
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 538/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Izabela Kucharczyk - Szczerba po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 538/21 w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2021 r. znak DON.7101.468.2020.MWG w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 lipca 2021 r., VII SA/Wa 538/21, oddalił skargę G. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia 4 stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych:
Zaskarżonym postanowieniem GINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia G. Z., utrzymał w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 19 października 2020 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z 31 stycznia 2014 r. nr 154/14 utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legionowie (dalej PINB) z dnia 4 listopada 2013 r. nakazującą rozbiórkę budowli wchodzących w skład wytwórni elementów betonowych na działce nr [...], przy ul. [...] w K., gm. W.
Skargę na ww. postanowienie złożył G. Z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd podniósł, że w rozpatrywanej sprawie jako przesłanki wznowienia postępowania skarżący wskazał przepisy zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., to jest: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, obu upatrując w sfałszowaniu protokołu PINB z dnia 10 września 2010 r., pod którym nie złożył podpisu. Sąd wyjaśnił, że co do obu wymienionych wyżej przesłanek jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że - co do zasady - wznowienie postępowania możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tych podstawach musi zatem przedstawić organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności. Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste i jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.), a także gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa, np. przedawnienie ścigania i orzekania, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu (art. 145 § 3 k.p.a.). Nie może być kwestionowane, że w niniejszej sprawie takich prawomocnych orzeczeń skarżący nie przedłożył i nie zachodziły podstawy do odstąpienia od tego wymogu określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., zatem już tylko z tej przyczyny wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z 31 stycznia 2014 r. było prawidłowe.
Sąd stwierdził, że ponadto - wbrew zarzutom skargi - skarżący nie zachował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., a więc jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wprawdzie w dniu 9 lutego 2011 r. skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem (na piśmie z 31 stycznia 2011 r.) osobisty odbiór kopii 6 sztuk protokołów, jednak tylko na tej podstawie – jak słusznie zarzucił skarżący – nie można stwierdzić, czy odebrał również protokół, którego sfałszowanie zarzuca. W oparciu o powyższy fakt nie można zatem jednoznacznie przyjąć, że właśnie w tej dacie skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia. Niemniej, w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 21 lutego 2018 r. skierowane do Ministra Inwestycji i Rozwoju (przekazane według właściwości do Starosty – tom IV akt w łączącej się sprawie sygn. akt 3035/18), w którym skarżący jednoznacznie wskazuje, że protokół z 10 września 2010 r. nie został mu doręczony. Oznacza to, że najpóźniej w tej dacie skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia, natomiast wniosek złożył dopiero w dniu 8 września 2020 r., a więc po terminie.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł G. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) w zw. art. 150, art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 i 3, art. 147, art. 148 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie nakazu rozbiórki nałożonego decyzją PINB z 4 listopada 2013 r. utrzymaną w mocy decyzją GINB z 31 stycznia 2014 r., w sytuacji gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy wskazuje, że dowód w postaci protokołu kontroli z dnia 10 września 2010 r. dokonanej na nieruchomości G. Z., na którego podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy, tym samym decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;
- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 80, art. 148 k.p.a. przez naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów i dokonanie błędnej oceny dowodów poprzez błędne uznanie, że o przesłance wznowienia G. Z. dowiedział się 9 lutego 2011 r., tj. w momencie odbioru 6 sztuk protokołów w organie powiatowym, w sytuacji, gdy z potwierdzenia odbioru protokołów nie wynika, że tego dnia G. Z. odebrał sfałszowany protokół. Jednocześnie G. Z. zaprzeczył także, że 2011 r. odebrał przedmiotowy protokół. Podobnie brak jest podstaw do twierdzenia, że dokument skarżącego z 21 lutego 2018 r. dotyczy przedmiotowego protokołu.
Nadto, w ocenie skarżącego, o upływie terminu do złożenia tego wniosku można byłoby mówić gdyby minął miesiąc od wydania orzeczenia w sprawie sfałszowania dowodu oraz popełnienia przestępstwa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dlatego też podtrzymuje, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem ustawowego terminu;
- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 2 i 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie postępowanie nie może być wznowione wobec braku prawomocnych orzeczeń dotyczących sfałszowania dowodu i popełnienia przestępstwa w sytuacji gdy zachodziły podstawy odstąpienia od powyższego wymogu, w szczególności z uwagi na przedawnienie karalności przestępstwa;
- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 i 3 k.p.a. poprzez poprzestanie przez WSA i organy na ocenie zachowania terminu, który w ocenie skarżącego został zachowany, w sytuacji gdy regulacja przewidująca miesięczny termin złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu - tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ jest zmuszony wznowić postępowanie - czego w niniejszej sprawie nie uczynił;
- art. 135 p.p.s.a. poprzez nie zastosowanie przez Sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do orzeczeń wydanych i podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, w sytuacji gdy zasadnym było wznowienie postępowania;
- w niniejszej sprawie WSA błędnie oddalił skargę błędnie stosując art. 151 p.p.s.a., zamiast skargę uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie uzupełnił podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dodatkowo zarzucając naruszenie wskazanych w tym piśmie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie mogła ona zostać uwzględniona, chociaż niektórym jej argumentom nie można odmówić zasadności. Nie miało to bowiem wpływu na wynik sprawy.
Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do dwóch kwestii. Pierwsza – czy skarżący kasacyjnie złożył w terminie podanie o wznowienie postępowania i druga – czy zostały spełnione przesłanki wznowieniowe.
Odnosząc się do pierwszej z tych kwestii stwierdzić trzeba, że wbrew wywodom skargi kasacyjnej, WSA nie uznał, że o przesłance wznowienia G. Z. dowiedział się 9 lutego 2011 r., tj. w momencie odbioru 6 sztuk protokołów w organie powiatowym. Przeciwnie, Sąd I instancji stwierdził, że chociaż w dniu 9 lutego 2011 r. "skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem (na piśmie z 31 stycznia 2011 r.) osobisty odbiór kopii 6 sztuk protokołów, jednak tylko na tej podstawie – jak słusznie zarzucił skarżący - nie można stwierdzić, czy odebrał również protokół, którego sfałszowanie zarzuca. W oparciu o powyższy fakt nie można zatem jednoznacznie przyjąć, że właśnie w tej dacie skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia".
Powołując się następnie na pismo skarżącego z dnia 21 lutego 2018 r. skierowane do Ministra Inwestycji i Rozwoju, w którym skarżący miał wskazać, że protokół z dnia 10 września 2010 r. nie został mu doręczony, Sąd I instancji podał, iż oznacza to, że najpóźniej w tej dacie skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia, natomiast wniosek złożył dopiero w dniu 8 września 2020 r., a więc po terminie.
Sąd I instancji nie twierdził więc, że w 2011 r. lub w 2018 r. skarżący odebrał przedmiotowy protokół, lecz że w 2018 r. wiedział on o istnieniu protokołu z dnia 10 września 2010 r., który nie został mu doręczony.
Niemniej jednak zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż jego dokument z 21 lutego 2018 r. może świadczyć o tym, że w 2018 r. wiedział on o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Sporządzając bowiem pismo z dnia 21 lutego 2018 r. mógł przecież nie znać treści przedmiotowego protokołu z dnia 10 września 2010 r. i w konsekwencji nie mógł jeszcze wówczas uważać, że protokół ten został sfałszowany, a więc, że w jego ocenie zachodzi przesłanka wznowieniowa.
Przyjąć w tej sytuacji należy, że składając podanie o wznowienie skarżący kasacyjnie zachował termin do jego złożenia.
Nie ma to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i Sąd I instancji, chociaż uważały, że skarżący kasacyjnie nie złożył w terminie podania o wznowienie postępowania, to jednak w istocie podanie to rozpoznały tak, jak gdyby uważały je za wniesione w terminie.
Przechodząc zatem do rozważenia drugiej z podnoszonych kwestii, tj. czy zostały spełnione przesłanki wznowieniowe – stwierdzić należy, co już wyżej zasygnalizowano, że organy nadzoru budowlanego kwestię tę merytorycznie rozpoznały, w wyniku czego doszły do wniosku, że skarżący kasacyjnie nie wykazał istnienia przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Sąd I instancji tę ocenę organów administracyjnych podzielił wskazując, że - co do zasady - wznowienie postępowania możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tych podstawach musi zatem przedstawić organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności. Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste i jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.), a także gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa, np. przedawnienie ścigania i orzekania, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu (art. 145 § 3 k.p.a.). WSA stwierdził następnie, że w niniejszej sprawie takich prawomocnych orzeczeń skarżący nie przedłożył i nie zachodziły podstawy do odstąpienia od tego wymogu określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., zatem już tylko z tej przyczyny wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z 31 stycznia 2014 r. było prawidłowe.
Brak jest podstaw do zakwestionowania powyższego stanowiska.
Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu tego faktu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2-3 k.p.a. Przyjmuje się zatem, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. np. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, LEX nr 3568734).
Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyroki NSA z 24 listopada 2022 r., II OSK 4024/19, LEX nr 3506085; z 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18, LEX nr 2611657).
Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, możliwa jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1214/12, LEX nr 1559343).
W rozpatrywanej sprawie fałszerstwo dowodu nie jest bezsporne i w istocie wynika jedynie z twierdzeń samego skarżącego kasacyjnie. W żaden też sposób w tej sprawie nie wykazano, by zachodziło niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego.
Jeżeli zaś chodzi o kwestię ewentualnego przedawnienia, to zauważyć wypada, że zarzut sfałszowania dotyczy protokołu PINB z dnia 10 września 2010 r., a skarżący kasacyjnie podanie o wznowienie wniósł w dniu 8 września 2020 r. Skoro zatem – co wynika również z treści motywów skargi kasacyjnej – przedawnienie karalności nastąpiło po 10 latach od popełnienia domniemanego przestępstwa zagrożonego karą powyżej 3 lat pozbawienia wolności, to w dniu składania wniosku o wznowienie jeszcze ono nie nastąpiło. Nie ma przy tym przeszkód, by i obecnie skarżący kasacyjnie wystąpił do właściwego organu o wszczęcie stosownego postępowania w sprawie o stwierdzenie sfałszowania przedmiotowego protokołu, chociaż efekt takiego wystąpienia trudny jest do przewidzenia. Niemniej jednak, być może udałoby mu się uzyskać np. dokument stwierdzający, że protokół ten został sfałszowany i tylko z uwagi na przedawnienie nie jest możliwe wszczęcie stosownego postępowania karnego. Dysponując takim dokumentem skarżący mógłby z nim zwrócić się do właściwego do wznowienia postępowania organu i w takich okolicznościach być może organ wznowiłby postępowanie z urzędu.
Podkreślić przy tym trzeba, że możliwość wznowienia postępowania z urzędu jest uzależniona od stanowiska organu, który samodzielnie ocenia, czy zostały spełnione przesłanki wznowieniowe.
W tym zakresie nie jest trafna przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja, że regulacja przewidująca miesięczny termin złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu. W opinii skarżącego kasacyjnie, tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ jest zmuszony wznowić postępowanie – czego w niniejszej sprawie nie uczynił. W odniesieniu do tej argumentacji stwierdzić trzeba, że w przedstawionych wyżej przypadkach organ może wznowić z urzędu postępowanie, jeżeli w okolicznościach danej sprawy uzna, że została spełniona przesłanka (bądź zostały spełnione przesłanki) do wznowienia postępowania. Jeżeli jednak w jego ocenie nie zachodzi taka sytuacja, to nie jest "zmuszony wznowić postępowanie", jak uważa skarżący kasacyjnie, gdyż ewentualne wznowienie postępowania z urzędu zależy od oceny dokonanej przez organ, a nie przez stronę. Przyjęcie zaś stanowiska skarżącego kasacyjnie sprawiałoby, że w sprawach, w których postępowanie może być wszczęte z urzędu, unormowanie z art. 148 § 1 k.p.a. nie miałoby w istocie zastosowania. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że w żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak z żadnego przepisu prawa (wyrok NSA z 15 lipca 2020 r., I OSK 2918/19, LEX nr 3038064). To organ decyduje, czy żądanie strony jest na tyle uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., aby ewentualnie wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu, jeżeli strona uchybiła terminowi z art. 148 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 20 sierpnia 2019 r., II OSK 2029/18, LEX nr 2740541). Wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, że nie ma on obowiązku wszczynania postępowania w każdej ostatecznie zakończonej sprawie, celem ustalenia czy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. W razie negatywnego załatwienia wniosku strony, nie ma przeszkód prawnych, by organ, do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania, wszczął postępowanie z urzędu, ale w ramach odrębnej sprawy administracyjnej, o ile znajdzie przyczynę uzasadniającą wszczęcie postępowania wznowieniowego. Zaniechanie wznowienia postępowania przez organ z urzędu nie może być zatem podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (wyrok NSA z 5 października 2018 r., I OSK 2659/16, LEX nr 2589052).
Z uwagi na powyższe nie znalazły usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania i prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.