II OSK 2830/20

II OSK 2830/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon
Piotr Broda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Go 214/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2020-07-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133 par. 1, art. 141 par. 1 i 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 52, art. 54 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 12 ust. 1 pkt 1, par. 330
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon, Sędzia WSA (del.) Piotr Broda (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 214/20 w sprawie ze skargi G.D. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 kwietnia 2020 r. nr WOK.7721.26.2020.MKrz w przedmiocie nałożenia obowiązków oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 214/20 uwzględnił skargę G.D. (skarżąca) i uchylił decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organ) z dnia 7 kwietnia 2020 r., nr WOK.7721.26.2020,MKrz oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto Zielona Góra z dnia 13 lutego 2020 r., nr PINB.0910.B.36.2018.1936.PK oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 13 lutego 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasto Zielona Góra w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie wykonania budynku jednorodzinnego położonego przy ul. [...] w Z. (dz. ew. [...], obręb [...]), po stwierdzeniu istotnych odstępstw od decyzji Urzędu Miasta w Zielonej Górze nr 1261/00 z dnia 16 listopada 2001 r., zmienionej decyzją z dnia 2 marca 2001 r. nałożył na G.D., M.D., R.D. jako współwłaścicieli w/w nieruchomości obowiązek:
1) sporządzenia i przedstawienia, w terminie do 30 kwietnia 2020 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wszystkie zmiany - o charakterze istotnym i nieistotnym - wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego w Z. przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obręb [...]) w warunkach istotnego odstępstwa od odstępstwa od decyzji Prezydenta Miasta Zielona Góra z dnia 16 listopada 2001 r. nr 1261/00 zmienionej decyzją z 2 marca 2001 r. Przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Projekt budowlany musi uwzględniać roboty budowlane nakazane w pkt 2 niniejszej decyzji, a prace określone w pkt 2 muszą być zrealizowane w terminie dostarczenia projektów zamiennych, tzn. do 30 kwietnia 2020 r.,
2) zamurowania otworów okiennych w ścianach wykusza znajdującego się w ścianie elewacyjnej południowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdujących się od strony granicy z sąsiednią działką budowlaną oznaczoną numerem ew. [...].
W uzasadnieniu decyzji powołano, że postępowanie administracyjne mające na celu wyjaśnienie, dlaczego przedmiotowa nieruchomość posadowiona jest niezgodnie z warunkami technicznymi wszczęte zostało z wniosku P.O. współwłaściciela działki sąsiadującej z nieruchomością. W wyniku przeprowadzonych w dniach 3 października i 28 listopada 2018 r. oględzin organ I instancji stwierdził, że na elewacji wschodniej budynku położonego na działce nr ew. [...] znajduje się wykusz, w ścianach którego w poziomie parteru znajdują się trzy otwory okienne i na poziomie piętra również trzy otwory okienne. Podczas kontroli dokonano również pomiarów odległości zewnętrznej krawędzi ściany wykusza do wewnętrznej krawędzi podmurówki ogrodzenia oraz uzupełniająco odległość zewnętrznej krawędzi ściany północnej do wewnętrznej krawędzi podmurówki ogrodzenia. W czasie pomiarów skarżąca oświadczyła, że obiekt wykonany został zgodnie z projektem, a od czasu zawiadomienia o zakończeniu robót nie były wprowadzane żadne zmiany w bryle budynku. Skarżąca dodała również, że ogrodzenie wykonane zostało w granicach działki nr ew. [...] i jego przebieg nie był zmieniany od momentu zakupu nieruchomości przez nowych właścicieli. Ponowne oględziny, w związku z rozszerzeniem wszczętego postępowania do sprawy istotnego odstępstwa w realizacji projektu, przeprowadzone zostały 6 września 2019 r. Stwierdzono wówczas w obecności G.D. i L.O., że przebieg granicy między działkami o nr ew. [...] i [...] nigdy nie był przedmiotem sporu, a granica między działkami przebiega wzdłuż widocznego ogrodzenia na podmurówce betonowej. W związku z powyższym ustalono, że odległość od zewnętrznej krawędzi wykusza do wewnętrznej krawędzi ogrodzenia wynosi 3,10 m, a odległość ściany bocznej budynku zwróconej w kierunku działki nr ew. [...] w płaszczyźnie niezawierającej wykusza wynosi 4,55 m.
W wyniku porównania dokonanych pomiarów z dokumentem geodezyjnym z dnia 22 maja 2002 r., który przedłożono do zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku na przedmiotowej działce stwierdzono, że wymiary elementów zewnętrznych mierzone po krawędzi ścian nie różnią się więcej niż 2 cm od wymiarów podanych w dokumencie geodezyjnym, co jest dopuszczalnym odstępstwem. Natomiast wykryto, że doszło do istotnych odstępstw w stosunku do projektu zagospodarowania działki w postaci zmiany lokalizacji zrealizowanego budynku mieszkalnego poprzez przybliżenie go do granicy działki nr ew. [...] na mniej niż 4 m. W tym miejscu powołano regulację art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Wykusz, który stanowi najbardziej wysuniętą część budynku miał zgodnie z projektem znajdować się w odległości 4 m od granicy działki, co czyniłoby zadość regulacjom § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Usytuowanie budynku z naruszeniem w/w przepisów technicznych powoduje konieczność podjęcia postępowania naprawczego, którego celem jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem, z uwzględnieniem interesu inwestora oraz osób, których prawa zostały naruszone. Podkreślone zostało, że organ I instancji był władny do zlecenia wykonania koniecznych prac na podstawie art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, który pozwala na zastosowanie wcześniejszych ustępów przepisu do robót budowlanych, które zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 w/w ustawy. Dodano też, że przyjęcie przez właściwy organ zawiadomienia o zakończeniu budowy i przystąpienie do użytkowania nie legalizuje dokonanych w jej trakcie istotnych odstępstw od projektu budowlanego. W opinii organu I instancji konieczne jest zatem wykonanie robót budowlanych polegających na demontażu trzech płaszczyzn okiennych w wykuszu na parterze oraz trzech płaszczyzn okiennych na piętrze wykusza poprzez ich zamurowanie odpowiednim materiałem według wskazań organu. Wskazano również, że samo stwierdzenie, że roboty budowlane wykonane zostały bez zachowania prawem wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią może nie wystarczyć do uznania, że jest to istotne odstępstwo od ustaleń zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast organ wziął również pod uwagę okoliczność, że zbliżenie budynku do granicy działki sąsiedniej spowoduje ograniczenie w możliwości zrealizowania jakiejkolwiek inwestycji na tej działce ([...]).
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca pismem z dnia 2 marca 2019 r. wniosła odwołanie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 59 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie i pominięcie, że inwestycja budowlana była przedmiotem zgłoszenia do użytkowania obiektu. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z interpretacją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 marca 2019 r., gdy sprawa sprowadza się do oceny zgodności usytuowania obiektu z warunkami pozwolenia na budowę, to należy zwrócić uwagę, że organ nadzoru budowlanego dokonuje jej w ramach procedury przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania, to jest w związku z otrzymanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy lub wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Natomiast z akt sprawy wynika, że organ I instancji powiadomił jednego z inwestorów, że przyjął bez uwag zawiadomienie o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego na działce nr ew. [...]. Tym samym w opinii skarżącej organ dokonał już oceny zgodności budowy z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o zezwoleniu na użytkowanie lub niesprzeciwienie się zgłoszeniu zakończenia budowy jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego. W piśmie z dnia 20 marca 2020 r. skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego, uzupełniła złożone odwołanie dodatkowo zarzucając organowi I instancji naruszenie § 330 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. (omyłkowo wskazano 14 kwietnia 2002 r.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, twierdząc że w sprawie zastosowanie powinno mieć Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (omyłkowo wskazano 14 grudnia 1995 r.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ przedmiotowy budynek w całości został zrealizowany pod rządami w/w rozporządzenia z 14 grudnia 1994 r., oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, bowiem w aktach sprawy brak jest projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę. Skarżąca zakwestionowała nałożone na nią decyzją organu I instancji obowiązki, w szczególności dotyczące wykonania projektów zamiennych, bowiem nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do nałożenia takiego obowiązku oraz organ I instancji go nie uzasadnił. Odnosząc się do obowiązku zamurowania otworów okiennych skarżąca uznała ten obowiązek jako nieprecyzyjny, ponieważ nie można ustalić jakie otwory powinny podlegać zamurowaniu. Co więcej uznano, że obowiązki zamurowania powinny podlegać jedynie otwory okienne usytuowane równolegle do granicy działki i to tylko wtedy, jeżeli organ wykaże istotne odstępstwo od projektu, natomiast część otworów okiennych umieszczona jest pod kątem 45 stopni do granicy nieruchomości.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2020 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonych w decyzji obowiązków i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązków na cztery miesiące od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ na wstępie zaznaczył, że zgodnie z art. 54 ustawy Prawo budowlane skutkiem zgłoszenia zakończenia budowy i braku sprzeciwu ze strony organu jest jedynie dopuszczalność użytkowania obiektu bez narażania się na sankcję w postaci kary z tytułu nielegalnego użytkowania, natomiast nie wyklucza to możliwości przeprowadzenia przez organ postępowania naprawczego. Jedynie w przypadkach wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowania wykluczona jest możliwość sprawdzenia legalności obiektu budowlanego, ponieważ wydanie takiej decyzji poprzedzone jest przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w którym organ weryfikuje właśnie legalność budowy. Co oznacza, że w niniejszej sprawie organ miał kompetencje do przeprowadzenia postępowania w sprawie legalności budowy.
Przechodząc do analizy art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane organ powtórzył stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego mają charakter odstępstw istotnych. Zmiana lokalizacji budynku poprzez usytuowanie go w odległości 3,10 m od granicy z działką nr ew. [...] zamiast w odległości 4 m powoduje zmianę zagospodarowania działki nr ew. [...]. Tym samym zgodnie z zacytowanym przepisem konieczne było nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego oraz wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – przepisami technicznymi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Odnosząc się do zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie organ podkreślił, że zgodnie z treścią § 330 pkt 1 tego rozporządzenia ma ono charakter retrospektywny, co oznacza, że ma zastosowanie do budynków istniejących w czasie wejścia tego aktu w życie. Przedmiotowy budynek został wybudowany pod rządami poprzedniej regulacji, natomiast jest nadal użytkowany pod rządami nowej regulacji, co stanowi zdarzenie ciągłe i kwalifikuje do zastosowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie skarżącej. Dodano również, że przepis § 330 pkt 1 w/w rozporządzenia wskazuje na zastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego również, co do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Natomiast co do przedmiotowej nieruchomości stwierdzono, że nie dochowano wymogu posadowienia ściany budynku z oknami w odległości wynikającej z prawa co ewidentnie związane jest z bezpieczeństwem przeciwpożarowym. Co więcej organ zauważył, że regulacje poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. zawierały tożsame regulacje, co do wymogów zachowania odpowiedniej odległości ścian budynków od granicy działki (§ 12 ust. 4).
Organ wskazał również, że ściana budynku usytuowana pod kątem 45 lub 60 stopni, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., powinna być rozumiana jako ściana zwrócona w stronę granicy sąsiedniej nieruchomości (§ 12 ust. 1), tym samym argumentacja skarżącej dotycząca obowiązku zamurowania okien usytuowanych w ścianach wykuszu pod katem 45 stopni nie zasługuje na aprobatę.
Zarzut dotyczący kompletności materiału dowodowego również został zakwestionowany przez organ odwoławczy. Zwrócono uwagę na fakt, że wbrew zarzutom skarżącej w aktach organu I instancji znajduje się decyzja o pozwoleniu na budowę nr 1261/00 z dnia 16 listopada 2001 r. zmieniona kolejną decyzją z dnia 2 marca 2002 r. i dokumenty te były analizowane przez organ I instancji, co wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie stwierdzono zatem naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem w opinii WINB organ I instancji procedował prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił swoją decyzję.
Organ nie podzielił stanowiska skarżącej, w którym uznała ona, że obowiązek zamurowania otworów okiennych w wykuszu jest niejasny. Zgodnie z decyzją zamurowaniu podlegać mają wszystkie otwory okienne w ścianach wykusza znajdującego się w ścianie elewacyjnej południowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr ew. 25/9, które umieszczone są od strony granicy z sąsiednią działką budowlaną oznaczoną nr ew. [...].Decyzja wskazuje również dozwolony materiał jakiego można użyć do zabudowy otworów okiennych, zatem w opinii organu II instancji sformułowanie decyzji nie może budzić żadnych wątpliwości.
Z uwagi na fakt, że na skutek wniesienia odwołania upłynął wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin wykonania obowiązków, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzja organu I instancji została uchylona w części wyznaczającej termin wykonania obowiązku i w tym zakresie organ II instancji, biorąc pod uwagę techniczny zakres i stopień skomplikowania, wyznaczył nowy termin wykonania obowiązków.
Od decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 kwietnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wniosła skarżąca żądając stwierdzenia nieważności decyzji organów obydwu instancji, ewentualnie ich uchylenie, przeprowadzenia dowodu z załączonych fotografii, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślono również, że skarżąca nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości i nie ma możliwości wykonania obowiązków nałożonych na nią przez organ. Tym samym decyzje wydane w sprawie skierowane zostały do podmiotu niebędącego stroną w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wynikające z decyzji z dnia 7 kwietnia 2020 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego błędnego przyjęcia, że jest stroną postępowania organ wskazał, że zarzut ten podniesiony został dopiero na etapie skargi na decyzję organu II instancji i nie został poparty żadnymi dowodami, natomiast z akt sprawy jednoznacznie wynikało, że skarżąca jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, a tym samym stroną decyzji organów nadzoru budowlanego.
Wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego Miasto Zielona Góra z dnia 13 lutego 2020 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bowiem organ naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 52 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne ustalenie stron postępowania. Jak wynika z zapisów księgi wieczystej na dzień orzekania (22 lipca 2020 r.) współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są M. i J.S., a zmiana własności nastąpiła w związku z umową sprzedaży z dnia 23 sierpnia 2019 r. Sąd uznał, że nowy właściciel wchodzi jako strona i adresat decyzji do wszelkich postępowań administracyjnych jakie w stosunku do nieruchomości, czy raczej związanych z posiadanym prawem własności do nieruchomości, się toczą, w tym również postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane. W przepisie art. 52 w/w ustawy ustawodawca wskazał podmioty, na które organ nakłada obowiązki związane z legalizacją obiektu, natomiast kolejność ta nie jest bezwzględnie wiążąca i przy określaniu adresatów decyzji organ powinien wziąć pod uwagę możliwość realizacji przez te podmioty nałożonych obowiązków w konkretnych okolicznościach sprawy. Co prawda Sąd zauważył, że skarżąca nie podniosła w toku postępowania administracyjnego, że doszło do zmiany praw własnościowych w stosunku do przedmiotowego budynku. Brała również czynny udział w postępowaniu legalizacyjnym i wykonywanych w jego toku czynnościach, w tym oględzinach nieruchomości oraz wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Prawdą jest, że to na organie prowadzącym postępowania wyjaśniające ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jednakże strona biorąca udział w tym postępowaniu ma obowiązek informowania o istotnych okolicznościach dla rozstrzygnięcia. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej, zgodnie z którym po skutecznym dokonaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy niedopuszczalna jest jakakolwiek kontrola organów nadzoru budowlanego, Sąd stwierdził, że jest ono błędne, bowiem przeczą temu kompetencje wynikające z art. 81-81c oraz 83-84b ustawy Prawo budowlane. Co więcej na organie ciąży obowiązek wszczęcia postępowania naprawczego w przypadkach określonych w art. 50-51 w/w ustawy. Sąd podzielił też stanowisko organu, w którym uznano, że przyjęcie przez organ zawiadomienia o zakończeniu budowy nie jest tożsame z uzyskaniem decyzji ostatecznej o pozwoleniu na użytkowanie, a jedynie w sytuacji, gdy wydana została taka decyzja przed wszczęciem postępowania naprawczego konieczne jest uprzednie jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
WSA w Gorzowie Wielkopolskim za niezasadny uznał zarzut naruszenia § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., bowiem z tego przepisu i zawartego w nim odniesienia do § 207 wynika, że przepisy rozporządzenia dotyczące, m.in. bezpieczeństwa pożarowego stosuje się do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie odrębnych przepisów uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Natomiast w niniejszej sprawie budynek jest użytkowany w okresie obowiązywania tego rozporządzenia i zagraża życiu ludzi. Organ zwrócił też uwagę, że taka regulacja nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz, ponieważ ma ona charakter retrospektywny, co oznacza, że przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. Podobnie jak organ Sąd I instancji zauważył, że zarówno rozporządzenie zastosowane przez organ w sprawie oraz rozporządzenie, które według skarżącej powinno mieć zastosowanie zawierają takie same wymogi, co do odległości budynku od granicy działki sąsiedniej.
Sąd I instancji uznał, że nie doszło również do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegającego na braku analizy przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu danej nieruchomości. Wskazano że, przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane, który stwarza obowiązek dla organu do przeanalizowania projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na budowę, w kontekście przepisów art. 36a ust. 1 i 36a ust. 5 w/w ustawy. Zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podlega analizie prowadzonej przez organy architektoniczno-budowlane na etapie zatwierdzania projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Argumentacja skarżącej była zatem niezasadna.
WSA w Gorzowie Wielkopolskim zgodził się ze stanowiskiem organu dotyczącym położenia wszystkich ścian wykusza względem granicy z działką nr ew. 25/8. Podkreślono, że zastosowanie przy ocenie odległości ma § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., zgodnie z którym odległości budynków od innych budynków, urządzeń budowlanych lub granicy działki budowlanej mierzy się w poziomie w miejscu ich najmniejszego oddalenia. Zatem usytuowanie ściany pod pewnym kątem w stosunku do granicy z działką sąsiednią nie oznacza, że ściana ta nie jest zwrócona w stronę tej granicy.
Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca G.D. reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wielkopolskim albo uchylenie wyroku i stwierdzenie nieważności obu decyzji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi na rozprawie. Rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzuciła:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej Skarżących na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., ponieważ decyzje te zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie;
2) art. 133 § 1 zdanie pierwsze w zw. z art 141 § 1 p.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu oraz brak odniesienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do zarzutu Skarżącej w zakresie, w jakim dotyczy on nieprzeanalizowania przez organy obu instancji projektu budowlanego i projektu zagospodarowania działki oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również w zakresie nieustalenia rzeczywistego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...].
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj:
1) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 54 ust 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w odniesieniu do budynku posadowionego przy ul. [...] w Z. zawiadomiono organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, a organ ten wyraźnie nie wniósł żadnych zastrzeżeń, a nie jedynie odebrał zgłoszenie,
2) § 330 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (omyłkowo wskazano 14 kwietnia 2002 r.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że do rozpatrywanej sprawy miało zastosowanie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, podczas gdy zastosowanie powinno znaleźć Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (omyłkowo wskazano 14 grudnia 1995 r.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ budynek położony przy ul. [...] w Z. w całości został zrealizowany pod rządami drugiego z wymienionych aktów prawnych, a prowadzone postępowanie nie dotyczyło zmiany sposobu użytkowania obiektu, jego przebudowy czy rozbudowy.
3) § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (omyłkowo wskazano 14 kwietnia 2002 r.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie zwrotu "budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy" i przyjęcie że wszystkie ściany wykusza budynku posadowionego w Z. przy ul. [...] podlegają zamurowaniu bez względu na ich położenie względem granicy z nieruchomością sąsiednią, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. zwrotu prowadzi do wniosku, że przywołany przepis znajduje zastosowanie jedynie w stosunku do ścian zwróconych w stronę granicy z nieruchomością sąsiednią, tj. posadowionych równolegle do tej granicy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania, jednakże błędnie uznał takie naruszenia za podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji zamiast stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej skarżącej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji jest skierowanie jej do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zaznaczono również, że w sprawie nie ma znaczenia, że skarżąca nie informowała w toku postępowania administracyjnego o zbyciu nieruchomości na rzecz osób trzecich, ponieważ to zadaniem organu jest ustalenie, kto w chwili wydania decyzji jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Uchybienie temu obowiązkowi powinno być traktowane jako błąd organu i nie powinno rodzić negatywnych skutków dla skarżącej. Niezrozumiałe jest zatem, dlaczego Sąd nie zdecydował się stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, skoro jednocześnie uznał, że decyzję wydano wobec niewłaściwej osoby.
Skarżąca podniosła również, że Sąd I instancji nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi i pominął, że organy obu instancji nie ustaliły rzeczywistego przebiegu granicy między nieruchomościami, a okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, bo stwierdzono, że budynek jest usytuowany za blisko granicy z sąsiednią działką. Organ poprzestał w tej kwestii jedynie na zapewnieniach stron, że przebieg granicy nie był przedmiotem sporu i nie dokonał żadnej analizy, ani nie ustalił położenia punktów granicznych. Należy zatem stwierdzić, że dokonane pomiary nie są miarodajne, bo pokazują odległość ściany budynku do "wewnętrznej krawędzi ogrodzenia", a nie odległość od ściany budynku do granicy działki. Do postępowania nie włączono również projektu budowlanego i projektu zagospodarowania działki, zatem niemożliwe było ustalenie, czy rzeczywiście między projektem a realizacją doszło do jakichkolwiek odstępstw.
W opinii skarżącej nieprawidłowe było również zastosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 330 w/w rozporządzenie nie stosuje się jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia: 1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów; 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W niniejszej sprawie pozwolenie na budowę wydane zostało 16 listopada 2000 r. i co więcej cały budynek został wybudowany pod rządami rozporządzenia poprzednio obowiązującego, tj. Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W niniejszej sprawie nie zachodzi również żaden z wyjątków określonych w przepisie, w skutek którego należałoby stosować nową regulację. Odnosząc się do wspomnianego wyjątku wynikającego z § 207 ust. 2 rozporządzenia skarżąca uznała, że przepis ten wprost wymienia, jakie przepisy rozporządzenia można stosować wobec obiektów budowlanych już istniejących i w wyliczeniu tym nie ma § 12 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Sąd I instancji uznał, że "istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem ciągłym albo sytuacją prawną trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa ...". Skarżąca zgadza się z tym stanowiskiem, ale uważa, że nie powinno ono mieć zastosowania do przedmiotowej sprawy, ponieważ postępowanie w sprawie dotyczy wykonania robót budowlanych w warunkach istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę, które ma swój początek i koniec, zatem nie ma ciągłego charakteru. Zauważono również, że rozporządzenie z 2002 r. i rozporządzenie z 1994 r. dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co prawda przewidują taką samą podstawową odległość budynku od granicy nieruchomości, natomiast w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu istniało wiele wyjątków od tej regulacji, m.in.: § 12 ust. 2, zgodnie z którym w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej nie ustala się wymagań w zakresie zachowania odległości między budynkami na działce budowlanej, z zastrzeżeniem przepisów ust. 1 oraz § 23, 35, 36 i 271 – natomiast taka zabudowa występuje na działce o nr ew. [...]. Wskazano, że z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 1994 r. wynika również obowiązek analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w chwili budowy obiektu.
Ponadto skarżąca za błędną uznała interpretacje Sądu, iż pod pojęciem "zwrócenia budynku ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy" rozumieć należy wszystkie ściany zwrócone pod jakimkolwiek kątem. W opinii skarżącej przepis ten odnosi się jedynie do ścian posadowionych równolegle do tej granicy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. W myśl art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Analiza tego przepisu wskazuje, że wada wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. występuje w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu, który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu. Kwestii tej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy utożsamiać z faktem doręczenia decyzji określonemu podmiotowi nieposiadającemu przymiotu strony. Doręczenie decyzji nie jest jej skierowaniem do adresata przesyłki, ale wykonaniem czynności związanej z realizacją obowiązku doręczenia decyzji stronom postępowania (np. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1769/20 oraz z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 986/16). Wyjaśnić należy, że była właścicielka nieruchomości, która jest jednocześnie inwestorem posiada interes prawny do występowania w tym postępowaniu. To dopiero organ w toku prowadzonych czynności w ramach postępowania naprawczego powinien ustalić, na który z podmiotów wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego ma być nałożony obowiązek. Nie można wykluczyć, że takim podmiotem może być również inwestor, nawet jeżeli nie posiada już tytułu prawnego do nieruchomości, jeżeli zgodę na wykonanie nałożonych przez organ nadzoru budowlanego obowiązków wyrazi aktualny właściciel nieruchomości.
Chybiony jest również kolejny zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 p.p.s.a., którego to naruszenia skarżąca kasacyjnie upatruje w braku odniesienia się przez Sąd I instancji do nieprzeanalizowania przez organy projektu budowlanego oraz projektu zagospodarowania działki. Art. 133 § 1 p.p.s.a. wyraża zasadę orzekania na podstawie akt sprawy. Może on stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli oddalono skargę, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy natomiast kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy. W rozpoznawanej sprawie wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w aktach administracyjnych znajduje się projekt budowlany zawierający projekt zagospodarowania działki, który stanowił podstawę do stwierdzenia istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Z kolei nie odniesienie się przez Sąd I instancji do tak sformułowanego zarzutu mogłoby co najwyżej wskazywać na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. a nie tak jak wskazuje skarga kasacyjna art. 141 § 1 p.p.s.a., który to przepis dotyczy terminu sporządzania uzasadnienia wyroku przez Sąd I instancji.
Nie znajdują uzasadnienia także zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do budynku, co do którego dokonano zawiadomienia organu o zakończeniu budowy. Należy bowiem zauważyć, że w przypadku zakończenia procesu inwestycyjnego poprzez zawiadomienie o zakończeniu budowy nie występują te same okoliczności, co w przypadku zakończenia tego procesu poprzez uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, które stanowiłyby podstawę uznania, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wykonania obiektu budowlanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. W szczególności inwestor nie jest objęty ochroną wynikającą z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Tym samym, w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w omawianym zakresie, organ nadzoru budowlanego ma prawo, a nawet obowiązek wszczęcia odpowiedniego postępowania naprawczego także w przypadku, gdy zgłoszenie zakończenia robót przyjęte zostało bez sprzeciwu (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 546/21, LEX nr 3502028).
Niezasadny jest także zarzut naruszenia § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stwierdzenie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w konsekwencji spowodowało, potrzebę doprowadzenia zakończonej budowy do stanu zgodnego z prawem. W szczególności przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi podstawę do wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w doprowadzeniu wykonanych już w całości robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego pozwala bowiem nałożyć na inwestora obowiązek wykonania czynności faktycznych w sposób pozwalający na użytkowanie obiektu naprawiających ewentualne odstępstwa od przepisów technicznych w sposób pozwalający na użytkowanie obiektu już wykończonego. W tej sprawie na tej właśnie podstawie nakazano skarżącej wykonanie obowiązków nałożonych zaskarżonymi decyzjami. Zasadnie uczyniono to w oparciu o przepisy wykonawcze rozporządzenia z 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem w opisanej sytuacji nie można było stosować przepisów poprzednio obowiązujących w tym zakresie, gdyż nie pozwalał na to właśnie przepis intertemporalny § 330 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stanowi on, że przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się z wyjątkiem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed wejściem w życie rozporządzenia (tj. od dnia 16 grudnia 2002 r. - przypomnienie Sądu) złożony został wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Generalnie więc przepis ten dotyczył sytuacji przejściowej, kiedy inwestor przed 16 grudnia 2002 r. złożył wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego, który opracowany został na podstawie dotychczasowych przepisów wykonawczych rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 z późn. zm.), wówczas z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2 miały zastosowanie przepisy dotychczasowego rozporządzenia. Taka sytuacji w odniesieniu do skarżącej nie ma zastosowania albowiem skarżąca samowolnie odstąpili od warunków udzielonego wcześniej pozwolenia na budowę i wdrożono postępowanie naprawcze, które nie jest przecież równoznaczne z postępowaniem o udzielenie pozwolenia na budowę lub zatwierdzenie projektu budowlanego. Stąd też, co nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości, że w postępowaniu naprawczym, czy też legalizacyjnym muszą mieć zastosowanie przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1423/07, LEX nr 526234).
Pozbawiony uzasadnionych podstaw jest także zarzut kasacyjny naruszenia §12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez przyjęcie, że wszystkie ściany wykusza zwrócone są w stronę granicy działki w rozumieniu tego przepisu. Należy zauważyć, że w architekturze różnych obiektów, często z przyczyn estetycznych lub konstrukcyjnych projektuje się ściany z pojedynczymi lub wieloma przesunięciami czy też częściowo owalne, co powoduje, że ściana budynku jest w różnych jej fragmentach usytuowana w różnych odległościach od granicy sąsiedniej działki budowlanej. Z tych też względów, przy interpretacji § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy uwzględniać przy ustalaniu, czy zachowane zostały odległości w usytuowaniu budynku od granicy sąsiedniej działki, te fragmenty ściany (wykonanej z uskokami), w których umieszczono otwory drzwiowe lub okienne (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 2021 r. sygn.. akt II OSK 2160/18, LEX nr 3265646). Należy przy tym mieć na względzie, że zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. określone w rozporządzeniu odległości budynków od innych budynków, urządzeń budowlanych lub granicy działki budowlanej mierzy się w poziomie w miejscu ich najmniejszego oddalenia. Stąd też zasadnie organy nadzoru budowlanego przyjęły, że wszystkie ściany wykusza, w których znajdują się okna naruszaj normę § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.