II OSK 2830/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, potwierdzając, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na nieważność wcześniejszej decyzji o warunkach zabudowy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T.M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. Pozwolenie to zostało wydane w 2005 roku, ale opierało się na decyzji o warunkach zabudowy, która później została prawomocnie unieważniona. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ opierało się na wadliwej decyzji o warunkach zabudowy, której nieważność działa wstecz.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. Pozwolenie na budowę z 2005 roku zostało wydane na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z 2003 roku, która następnie została prawomocnie unieważniona w 2006 roku. Sąd I instancji uznał, że decyzje organów administracji były prawidłowe, a stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę było uzasadnione, ponieważ opierało się ono na wadliwej decyzji o warunkach zabudowy, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W skardze kasacyjnej T.M. zarzucił m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących pozwolenia na budowę oraz przepisów postępowania, twierdząc, że WSA błędnie ocenił stan prawny i faktyczny, nie uwzględniając ważności decyzji o warunkach zabudowy w dacie wydania pozwolenia na budowę. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że stwierdzenie nieważności decyzji działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że wadliwa decyzja o warunkach zabudowy nie istniała w obrocie prawnym w momencie wydawania pozwolenia na budowę. Sąd wskazał, że realizacja inwestycji nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, a zbycie lokali nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym NSA potwierdził prawidłowość decyzji o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o pozwoleniu na budowę wydana na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, której nieważność została stwierdzona, jest wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ stwierdzenie nieważności działa wstecz.
Uzasadnienie
Nieważność decyzji o warunkach zabudowy oznacza, że nie istniała ona w obrocie prawnym w momencie wydawania pozwolenia na budowę, co stanowi rażące naruszenie przepisów Prawa budowlanego (art. 32 ust. 4 pkt 1, art. 33 ust. 2 pkt 3, art. 35 ust. 1 pkt 1) i uzasadnia stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdzenie nieważności decyzji, gdy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Prawo budowlane art. 32 § ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg złożenia wniosku o pozwolenie na budowę w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy.
Prawo budowlane art. 33 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg dołączenia decyzji o warunkach zabudowy do wniosku o pozwolenie na budowę.
Prawo budowlane art. 35 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ opierała się na decyzji o warunkach zabudowy, która została następnie prawomocnie unieważniona. Nieważność decyzji o warunkach zabudowy działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że nie istniała ona w obrocie prawnym w momencie wydawania pozwolenia na budowę. Realizacja inwestycji lub zbycie lokali nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego) poprzez błędne uznanie, że pozwolenie na budowę nie zostało poprzedzone wymaganą decyzją o warunkach zabudowy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, mimo że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 1 i 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.) poprzez poczynienie ustaleń na podstawie dowodów, które zaistniały po dacie wydania decyzji administracyjnej. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja wywoływała nieodwracalne skutki prawne. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 16 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, mimo że decyzja organu została wydana z naruszeniem tych przepisów.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie nieważności decyzji działa wstecz (ex tunc) realizacja inwestycji stanowi jedynie skutek faktyczny, a nie prawny zbycie lokali nie wpływa na ocenę legalności decyzji o pozwoleniu na budowę
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Andrzej Jurkiewicz
członek
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy ma skutek wsteczny i prowadzi do nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na jej podstawie, nawet jeśli inwestycja została zrealizowana lub lokale zbyte."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy pozwolenie na budowę opierało się na decyzji o warunkach zabudowy, która została później unieważniona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak konsekwencje prawne wadliwej decyzji administracyjnej mogą ujawnić się po latach, nawet po zrealizowaniu inwestycji. Jest to przykład złożoności postępowań administracyjnych i ich wpływu na rynek nieruchomości.
“Pozwolenie na budowę nieważne po latach? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2830/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1487/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 8, art. 16, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 156 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 33 ust. 2 pkt 3, art. 32 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 133 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1487/18 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2018 r., znak: DOA.7110.531.2017.SPE w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1487/18, oddalił skargę T. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2018 r., znak: DOA.7110.531.2017.SPE, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 września 2017 r., znak: Wl-I.7840.4.37.2017.JW, stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lipca 2005 r., nr RAA-11-7351/608/04/871/125/AS, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T.M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...] przy ul. I. [...] w [...].
Sąd I instancji uznał, że kontrolowane w postępowaniu sądowym decyzje są prawidłowe; poprzedzone zostały właściwymi ustaleniami (co do stanu faktycznego jak i prawnego) uwzględniającymi charakter postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności; nadto przedstawiona w nich ocena jest zgodna ze stanowiskiem NSA zawartym w wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1752/15, a zapadłym w niniejszej sprawie. Organy orzekające, stosując się do wskazań NSA, po pierwsze - uwzględniły w sprawie uchwałę NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, po drugie - ustaliły, że w sprawie mają miejsce okoliczności, o których mowa w tej uchwale, w efekcie uznały, że zachodzi podstawa do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd podał, że badana decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lipca 2005 r. o pozwoleniu na budowę, została poprzedzona decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 września 2003 r. o warunkach zabudowy, utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 grudnia 2003 r., nr 3401/03. W świetle przepisów obowiązujących w dacie jej wydania, stanowi tzw. decyzję zależną, została bowiem nie tylko poprzedzona ww. decyzją o warunkach zabudowy, ale też wydana w oparciu o tę decyzję. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.), pozwolenie na budowę mogło być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli była ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stosownie do art. 33 ust. 2 pkt 3 tej ustawy do wniosku o pozwolenie na budowę należało dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli była ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdzał zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu. Wskazał także, że wskazane decyzje wydane w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zostały uznane za wadliwe i mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 grudnia 2006 r., nr 1788/06, doszło do stwierdzenia ich nieważności. Wystąpiła więc sytuacja, o której mowa w ww. uchwale NSA - stwierdzono nieważność decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję. Sąd wyjaśnił przy tym, że stwierdzenie nieważności decyzji powoduje przywrócenie do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej "uchyla" więc wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej. Zatem, analizując sprawę należało przyjąć, że badana decyzja o pozwoleniu na budowę nie została poprzedzona wymaganą przepisami prawa decyzją o warunkach zabudowy, co świadczy o naruszeniu ww. przepisów Prawa budowlanego. Sąd Wojewódzki zauważył, że kierując się przy tym prawidłową wykładnią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zasadnie wskazano, że pozostawienie w obrocie prawnym (w okolicznościach sprawy) badanej decyzji, stanowiłoby o zaakceptowaniu "próby" obejścia obowiązujących przepisów związanych z zagospodarowaniem terenu. Prawidłowo zauważono, że inwestycja objęta badaną decyzją, pozostaje także w sprzeczności z obecnie obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [...] w [...], rejon [...] - odcinek południowy, uchwalonym uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. (Dz.Urz.Woj. [...] z 2009 r. nr [...], poz. [...]). Z załącznika graficznego do ww. miejscowego planu wynika, że sporna inwestycja położona jest na obszarze oznaczonym w ww. miejscowym planie symbolem 03 MN1,U, a z karty terenu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1504 oraz z § 2 ww. miejscowego planu, wynika, że teren oznaczony symbolem 03 MN1,U przeznaczony jest pod zabudowę jednorodzinną wolno stojącą oraz zabudowę usługową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 127/12, stwierdził bowiem nieważność ww. uchwały Rady Miasta [...], w części dotyczącej karty terenu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1504, numer terenu 03, pkt 3 lit. a - w odniesieniu do adaptowanej funkcji zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Podnosząc powyższe, Sąd stwierdził, że całkowicie chybione są zarzuty skargi wskazujące na wadliwe zastosowanie w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzuty te oparto na tezie sprzecznej z ww. uchwałą NSA, skoro argumentując je wskazano na brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na stwierdzenie nieważności innego aktu administracyjnego podnosząc, że decyzja administracyjna nie jest "prawem". W sposób nieuprawniony formułując je wskazano również na wadliwe przyjęcie w sprawie, że w dacie wydania badanej decyzji, decyzja o warunkach zabudowy nie pozostawała w obrocie prawnym (a należało zbadać ten akt na datę jego wydania), nie uwzględniając skutku jaki wywołuje wydanie decyzji stwierdzającej nieważność (w tym przypadku decyzji stwierdzającej nieważności decyzji o warunkach zabudowy). Ponadto, Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność związana z realizacją inwestycji nie daje podstaw do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a., jest bowiem czynnością faktyczną, a nie skutkiem prawnym.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. M., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("Dz.U.2018.1302"), poprzez błędne uznanie, że badana decyzja o pozwoleniu na budowę nie została poprzedzona wymaganą przepisami prawa decyzją o warunkach zabudowy, podczas gdy stosowna decyzja, ważna w dacie ubiegania się o udzielenie pozwolenia na budowę, została przedłożona wraz z wnioskiem;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem ww. przepisu ustawy, polegającym na jego niewłaściwym zastosowaniu i stwierdzeniu przez organ, że decyzja Prezydenta z dnia 20 lipca 2005 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności sprawy prowadzić musi do wniosku, że w dacie wydania ww. decyzji, decyzja ją poprzedzająca była ważna, obowiązująca i korzystająca z domniemania legalności, a zatem przesłanki wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zachodziły;
2) art. 1 oraz 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez poczynienie przez Sąd ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego na podstawie dowodów, które nie istniały w dacie wydania przedmiotowej decyzji administracyjnej, lecz zaistniały po dacie jej wydania i jej wykonaniu, podczas gdy podstawą kontroli sądu administracyjnego winien być stan faktyczny oraz prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji;
3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 156 § 2 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo iż zaskarżona decyzja naruszała ww. przepis ustawy, polegający na jego niezastosowaniu przez organ, co następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakceptował, pomimo że decyzja wywoływała nieodwracalne skutki prawne, a zatem stwierdzenie jej nieważności nie było dopuszczalne;
4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 16 k.p.a., poprzez "oddalenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego", pomimo że decyzja organu wydana została z naruszeniem ww. przepisów.
W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2019 r. J. G. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, przedstawiając jednocześnie swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosowanie do zarządzenia z dnia 28 czerwca 2022 r. wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Analiza podstaw kasacyjnych prowadzi do wniosku, że ich autor nie rozumie istoty postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, a także pomija całkowicie stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1752/15, wydanym w niniejszej sprawie, jak również próbuje wyprowadzić nieprawidłowe wnioski w zakresie możliwej sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli sądowej zaskarżonej decyzji.
Wbrew zapatrywaniu wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd Wojewódzki nie naruszył przepisów art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez poczynienie ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego na podstawie dowodów, które nie istniały w dacie wydania przedmiotowej decyzji administracyjnej, lecz zaistniały po dacie jej wydania i jej wykonaniu. Zarzut ten, podobnie jak pozostałe, oparty jest na błędnej tezie forsowanej przez skarżącego, że w dacie wydania pozwolenia na budowę istniała w obiegu prawnym decyzja o warunkach zabudowy. Jak wyjaśnił NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 10 marca 2017 r., stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej działa ex tunc, co w praktyce stwarza stan prawny, tak jakby tej decyzji nigdy nie było w obrocie prawnym. Skoro więc decyzja o warunkach zabudowy (decyzja Prezydenta z dnia 30 września 2003 r., utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia 10 grudnia 2003 r.), mocą ostatecznej decyzji SKO z dnia 15 grudnia 2006 r., została wyeliminowana z obiegu prawnego z takim skutkiem, nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, że w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę funkcjonowała ona w obrocie prawnym. Słusznie podnosi skarżący kasacyjnie, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, należy brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a nie stan prawny obowiązujący aktualnie kiedy toczy się postępowanie nieważnościowe. W niniejszej sprawie warunek ten niewątpliwie został spełniony, czego nie chce zauważyć wnoszący skargę kasacyjną i przyjąć do wiadomości, że określony skutek prawny, wynikający ze stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, wystąpił. Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję GINB z dnia 19 kwietnia 2018 r. nie naruszył ww. przepisów postępowania, niewątpliwie bowiem uwzględnił zdarzenia "prawne i faktyczne", które istniały w chwili wydania kontrolowanego aktu organu administracji (fakt nieistnienia decyzji ustalającej warunki zabudowy dla zamierzenia budowlanego).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela równocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym upozorowanych na zarzut naruszenia przepisów postępowania (punkt II.1) środka zaskarżenia), tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 16 k.p.a. i art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego. Zaakcentowania wymaga, że niektóre z tych podstaw kasacyjnych zawierają błędy konstrukcyjne - w zakresie punktu I.1) skargi kasacyjnej, polegający na braku powiązania wskazanych przepisów prawa materialnego z art. 151 p.p.s.a. (ew. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), a w zakresie punktu II.1) skargi kasacyjnej, polegający na braku powiązania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z odpowiednimi przepisami prawa materialnego, których rażące naruszenie stwierdzono.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w niniejszej sprawie były podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Aktualne przy tym pozostają poczynione wyżej rozważania odnośnie istoty postępowania nieważnościowego i skutków jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji. Należy odwołać się do prawidłowych ustaleń Sądu I instancji oraz wskazać za nimi, że decyzja Prezydenta z dnia 20 lipca 2005 r. o pozwoleniu na budowę, została poprzedzona decyzją Prezydenta z dnia 30 września 2003 r. o warunkach zabudowy, utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 10 grudnia 2003 r. W świetle przepisów obowiązujących w dacie jej wydania, stanowi tzw. decyzję zależną, została bowiem nie tylko poprzedzona ww. decyzją o warunkach zabudowy, ale też wydana w oparciu o tę decyzję. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę mogło być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli była ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stosownie do art. 33 ust. 2 pkt 3 tej ustawy do wniosku o pozwolenie na budowę należało dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli była ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdzał zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu. Wskazane decyzje wydane w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zostały uznane za wadliwe i mocą decyzji SKO z dnia 15 grudnia 2006 r. doszło do stwierdzenia ich nieważności. Wystąpiła więc sytuacja, o której mowa w uchwale NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12 - stwierdzono nieważność decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję. W tym miejscu, w kontekście także argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy ponownie odwołać się do wydanego w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 10 marca 2017 r. oraz zauważyć, że Sąd ten wskazał, że w przypadku, gdy decyzja Prezydenta z dnia 20 lipca 2005 r. o pozwoleniu na budowę została wydana w oparciu o decyzję Prezydenta z dnia 30 września 2003 r. o warunkach zabudowy, której nieważność została stwierdzona decyzją SKO z dnia 15 grudnia 2006 r., nie powinien więc mieć zastosowania przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., ale art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiący o rażącym naruszeniu prawa. Sąd ten wyraził także pogląd, mając na uwadze, że w sprawie decyzji Prezydenta z dnia 20 lipca 2005 r. została wydana decyzja w postępowaniu wznowieniowym, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby w stosunku do powyższej decyzji z dnia 20 lipca 2005 r. została stwierdzona jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa, jeżeli mają miejsce okoliczności, o których mowa w uchwale NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12. Prawidłowo więc organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji Prezydenta z dnia 20 lipca 2005 r. o pozwoleniu na budowę, uprzednio także analizując przeznaczenie terenu inwestycyjnego przewidziane w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, kierując się przy tym, prawidłową wykładnią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybiony jest także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. Słusznie Sąd I instancji, mając na uwadze argumentację podniesioną w skardze, przyjął, że zrealizowanie inwestycji nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego lecz jedynie skutek faktyczny. Nie ma więc przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji pozwalającej na budowę nawet w przypadku, gdy inwestycja została już zrealizowana. Istotą nieodwracalnego skutku prawnego jest to, iż organ administracyjny na podstawie przepisów proceduralnych oraz przepisów prawa materialnego, przy zastosowaniu indywidualnych aktów administracyjnych nie może odwrócić, cofnąć czy znieść skutków prawnych wadliwej decyzji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi (zob. wyroki NSA: z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II OSK 3010/17; z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1324/15; z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1213/06). Powyższego zapatrywania nie zmienia dodatkowa argumentacja podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a mianowicie, że "w przedmiotowej inwestycji lokale zostały zbyte na rzecz nabywców, którzy uzyskali do nich prawo własności". Należy wyjaśnić, iż kontrolowana w trybie nadzoru decyzja dotyczy pozwolenia na budowę określonego w niej obiektu, a nie obrotu nieruchomościami. Stąd też zbycie tego obiektu, lokali w nim się znajdujących, innym podmiotom, z uwagi na przedmiot tej decyzji, pozostaje bez znaczenia dla oceny ewentualnego wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Zawarcie umów przenoszących własność lokali czy wyodrębnienie własności tych lokali odnosi skutki w sferze prawa cywilnego i nie wpływa na legalność wydanych w toku "legalizacji" procesu inwestycyjnego decyzji organów nadzoru budowlanego (zob. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1680/19; z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 700/05).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI