II OSK 2827/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Sprawa wywodziła się z wniosku M. K. o przeprowadzenie kontroli i wszczęcie postępowania w sprawie legalności budowy obiektów budowlanych. Organy nadzoru budowlanego odmawiały wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. oraz nowelizację Prawa budowlanego wprowadzającą art. 53a, który stanowi, że postępowania w rozdziale 5a Prawa budowlanego wszczyna się z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że posiadanie interesu prawnego przez stronę powinno skutkować rozpatrzeniem jej żądania, nawet jeśli postępowanie jest inicjowane z urzędu, interpretując art. 53a Prawa budowlanego jako nie wyłączający możliwości wszczęcia postępowania na wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za zasadną. Sąd podkreślił, że art. 53a Prawa budowlanego, wprowadzony w celu zapewnienia zasady oficjalności, jednoznacznie stanowi, iż postępowania legalizacyjne i naprawcze są inicjowane wyłącznie z urzędu. Wniosek strony może jedynie wskazywać na potencjalne nieprawidłowości, ale nie jest podstawą do wszczęcia postępowania. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę, co oznaczało utrzymanie w mocy postanowień organów nadzoru budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 53a Prawa budowlanego w kontekście zasady oficjalności i możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji wszczynania postępowań legalizacyjnych w budownictwie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postępowanie w sprawie legalności budowy lub prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego, może być wszczęte na wniosek strony posiadającej interes prawny, czy wyłącznie z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowania uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego, w tym postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności, tj. z urzędu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 53a Prawa budowlanego jednoznacznie stanowi o wszczynaniu postępowań legalizacyjnych z urzędu. Wniosek strony może jedynie wskazywać na potencjalne nieprawidłowości, ale nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania. Zasada oficjalności jest tu przepisem szczególnym (lex specialis) wobec ogólnych zasad k.p.a.
Czy organ nadzoru budowlanego może odmówić wszczęcia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy postępowanie to powinno być wszczęte z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jeśli żądanie strony nie spełnia wymogów formalnych lub gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, nawet jeśli postępowanie co do zasady wszczynane jest z urzędu.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie również w sprawach, gdzie postępowanie jest wszczynane z urzędu, jeśli żądanie strony nie spełnia kryteriów lub istnieją inne przeszkody. Wniosek strony może stanowić impuls do wszczęcia postępowania z urzędu, ale nie jest podstawą do jego wszczęcia, a odmowa wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna.
Przepisy (7)
Główne
u.p.b. art. 53a § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane wszczyna się z urzędu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne postępowanie administracyjne może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu.
k.p.a. art. 61a § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 53a Prawa budowlanego stanowi lex specialis i nakazuje wszczynanie postępowań legalizacyjnych z urzędu. • Wniosek strony nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. • Zasada oficjalności jest kluczowa w postępowaniach dotyczących naruszenia Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że posiadanie interesu prawnego przez stronę powinno skutkować rozpatrzeniem jej żądania, nawet jeśli postępowanie jest inicjowane z urzędu. • Interpretacja art. 53a Prawa budowlanego przez WSA, która dopuszczała wszczęcie postępowania na wniosek strony z interesem prawnym.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 53a ustawy – Prawo budowlane przesądził, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a ww. ustawy [...] wszczyna się z urzędu. • Wykładnia przepisu art. 53a ustawy – Prawo budowlane nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane, w tym uproszczone postępowanie legalizacyjne, są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności. • W demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne byłoby zablokowanie możliwości wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, ponieważ mogłoby to prowadzić do powstania szkód w zakresie interesu prawnego, z którego wywodzona jest legitymacja do wszczęcia postępowania.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Miron
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 53a Prawa budowlanego w kontekście zasady oficjalności i możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wszczynania postępowań legalizacyjnych w budownictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną w prawie budowlanym – kiedy postępowanie legalizacyjne może być wszczęte na wniosek, a kiedy tylko z urzędu, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obywateli i organów.
“Czy Twoje zgłoszenie naruszenia prawa budowlanego uruchomi postępowanie? NSA wyjaśnia!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.