Orzeczenie · 2024-10-09

II OSK 2817/21

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2024-10-09
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona zabytkówkara administracyjnaewidencja zabytkówrejestr zabytkównadzór konserwatorskiprawo administracyjneprawo własnościNSAinterpretacja przepisów

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na spółkę G. sp. z o.o. S.K.A. Kara została nałożona za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących budynku przy ul. [...] w O., który był ujęty w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale nie był wpisany do rejestru zabytków. Sąd pierwszej instancji uznał, że nałożenie kary było prawnie niedopuszczalne, ponieważ przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (u.o.z.o.z.) pozwalają na wydawanie zaleceń pokontrolnych i nakładanie kar pieniężnych tylko w odniesieniu do zabytków wpisanych do rejestru. Minister Kultury w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że ustawa nie ogranicza stosowania art. 40 ust. 1 i art. 107e ust. 1 u.o.z.o.z. wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że kluczową kwestią jest interpretacja art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z. Sąd zauważył, że istnieją rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, czy zalecenia pokontrolne mogą być wydawane w odniesieniu do zabytków ujętych jedynie w ewidencji. Podkreślił, że ingerencja w konstytucyjne prawo własności musi mieć jasną i precyzyjną podstawę prawną, a w przypadku wątpliwości interpretacyjnych, zgodnie z zasadą praworządności i prawa do dobrej administracji, należy rozstrzygać na korzyść strony. Wobec tego NSA uznał, że zalecenia pokontrolne i kary pieniężne nie mogą dotyczyć zabytków wpisanych wyłącznie do ewidencji, a nie do rejestru. W konsekwencji, skarga kasacyjna Ministra Kultury została oddalona, a wyrok WSA został utrzymany w mocy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ustawy o ochronie zabytków dotyczących zakresu nadzoru konserwatorskiego i możliwości nakładania kar pieniężnych na właścicieli obiektów ujętych jedynie w ewidencji zabytków.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy obiekt jest ujęty w ewidencji, ale nie w rejestrze zabytków. Interpretacja przepisów może ewoluować.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wydane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mogą być stosowane do zabytków ujętych jedynie w gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków, a nie wpisanych do rejestru zabytków?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zalecenia pokontrolne na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z. nie mogą dotyczyć zabytków wpisanych wyłącznie do gminnej/wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Uzasadnienie

Ingerencja w prawo własności musi mieć jasną i precyzyjną podstawę prawną. Przepisy ustawy o ochronie zabytków nie wiążą nadzoru konserwatorskiego i możliwości nakładania kar wyłącznie z zabytkami wpisanymi do rejestru, ale w przypadku wątpliwości interpretacyjnych, należy je rozstrzygać na korzyść strony.

Czy brak realizacji zaleceń pokontrolnych wydanych względem budynku nieujętego w rejestrze zabytków może stanowić podstawę do nałożenia na właściciela kary pieniężnej na podstawie art. 107e ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak realizacji takich zaleceń nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Skoro zalecenia pokontrolne nie mogły być wydane wobec zabytku nieujętego w rejestrze, to konsekwentnie nie może być nałożona kara za ich niewykonanie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Przepisy (14)

Główne

u.o.z.o.z. art. 40 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Zalecenia pokontrolne mogą być wydane tylko w odniesieniu do zabytków wpisanych do rejestru.

u.o.z.o.z. art. 107e § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Kara pieniężna może być nałożona tylko za niewykonanie zaleceń pokontrolnych wydanych wobec zabytku wpisanego do rejestru.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 107e

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.z.o.z. art. 38 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 5 § pkt. 2-5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zd. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

Wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść strony.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do dobrej administracji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek ujęty jedynie w ewidencji zabytków, a nie w rejestrze, nie może być podstawą do wydania zaleceń pokontrolnych i nałożenia kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 40 ust. 1 i art. 107e ust. 1 u.o.z.o.z. jest możliwe również do zabytków nieujętych w rejestrze zabytków. • Obowiązki dotyczące ochrony zabytków dotyczą wszystkich zabytków, a nie tylko tych wpisanych do rejestru.

Godne uwagi sformułowania

ingerencja w konstytucyjnie gwarantowane prawo własności • standard ochrony jednostki i jej praw musi mieć podstawę w przepisach sformułowanych w sposób jasny i klarowny • kompetencji organu władzy publicznej nie można domniemywać • wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Jerzy Stankowski

sprawozdawca

Paweł Miładowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o ochronie zabytków dotyczących zakresu nadzoru konserwatorskiego i możliwości nakładania kar pieniężnych na właścicieli obiektów ujętych jedynie w ewidencji zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obiekt jest ujęty w ewidencji, ale nie w rejestrze zabytków. Interpretacja przepisów może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony dziedzictwa narodowego i prawa własności, pokazując, jak sądy interpretują przepisy w celu ochrony obywateli przed nadmierną ingerencją administracji.

Czy kara za zaniedbanie zabytku może dotknąć właściciela, jeśli budynek nie jest w rejestrze?

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst