II OSK 2809/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki placu składowego, uznając go za samodzielny obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę placu składowego. Skarżący kwestionowali kwalifikację placu jako obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę oraz zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że plac składowy stanowi samodzielny obiekt budowlany, a przepis o utwardzeniu gruntu na działkach budowlanych nie miał zastosowania, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. i Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę placu składowego. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym błędną kwalifikację placu jako obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę oraz niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących działek budowlanych i utwardzenia gruntu. Sąd pierwszej instancji uznał, że plac składowy jest obiektem budowlanym, a ponieważ skarżący nie złożyli wniosku o jego legalizację, nakaz rozbiórki był uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ocenił zarzuty dotyczące przepisów postępowania jako bezzasadne, wskazując na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wystarczające uzasadnienie wyroku WSA. Odnosząc się do prawa materialnego, NSA przychylił się do kwalifikacji placu składowego jako samodzielnego obiektu budowlanego, którego wykonanie wymagało pozwolenia na budowę. Podkreślono, że przepis art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego, zwalniający z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych, ma zastosowanie tylko do robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego. Plac składowy, ze względu na swoje rozmiary, sposób wykonania i samodzielność, nie mógł być uznany za urządzenie budowlane ani za utwardzenie w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, brak pozwolenia na budowę uzasadniał wszczęcie procedury legalizacyjnej, a jej niezakończenie – nakaz rozbiórki. Kwestia charakteru działki jako budowlanej, choć podniesiona w skardze, nie miała kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, utwardzenie powierzchni gruntu, które stanowi samodzielny obiekt budowlany (budowlę), wymaga pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego, zwalniający z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych, ma zastosowanie tylko do robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że plac składowy o określonych wymiarach, wykonany z wylewki betonowej, stanowi samodzielny obiekt budowlany (budowlę) w rozumieniu Prawa budowlanego, a nie jedynie utwardzenie gruntu. Podkreślono, że zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy tylko takich robót utwardzających, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego. Plac składowy, ze względu na swoją samodzielność i brak ścisłego związku funkcjonalnego z innym konkretnym obiektem budowlanym, nie spełniał przesłanek do zastosowania wyjątku z art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
Prawo budowlane art. 29 § ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych, ale tylko takich robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego.
Prawo budowlane art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Procedura legalizacji samowoli budowlanej.
Prawo budowlane art. 49e § pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wydania nakazu rozbiórki w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację.
u.p.z.p. art. 2 § pkt 12
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definicja działki budowlanej.
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 3 § pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli jako obiektu budowlanego.
Prawo budowlane art. 3 § pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja urządzenia budowlanego.
u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Regulacje dotyczące zabudowy gruntów rolnych.
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 2
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja zabudowy.
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 6
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja wyłączenia gruntu z produkcji rolnej.
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 11
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja produkcji rolnej.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plac składowy stanowi samodzielny obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do robót, które prowadzą do powstania obiektu budowlanego. Niezłożenie wniosku o legalizację samowoli budowlanej uzasadnia nakaz rozbiórki.
Odrzucone argumenty
Plac składowy jest jedynie utwardzeniem gruntu na działce budowlanej, nie wymagającym pozwolenia na budowę. Działka, na której znajduje się plac, jest działką budowlaną, mimo oznaczenia jako rolna. Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji (błędne ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwe uzasadnienie).
Godne uwagi sformułowania
utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego samodzielny obiekt budowlany całość techniczno-użytkową nieodzownym elementem innego, ściśle określonego obiektu
Skład orzekający
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących definicji obiektu budowlanego, robót budowlanych, utwardzenia gruntu oraz zasad legalizacji samowoli budowlanej. Określenie kryteriów odróżniających budowlę od urządzenia budowlanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji placu składowego, ale jego argumentacja może być stosowana do innych obiektów budowlanych powstałych w wyniku utwardzenia gruntu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, które mogą być niejasne dla inwestorów. Wyjaśnienie, kiedy utwardzenie gruntu staje się obiektem budowlanym, jest praktycznie istotne.
“Kiedy zwykłe utwardzenie staje się samowolą budowlaną? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2809/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/ Robert Sawuła Zdzisław Kostka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane IV SA/Po 253/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-07-06 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2351 art. 29 ust. 4 pkt 4, art. 49 e pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2022 poz 503 art. 2 pkt 12 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.S. i Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 253/22 w sprawie ze skargi J.S. i Z.S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 253/22, oddalił skargę J.S. i Z.S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...] stycznia 2022 r., nr [...], nakazującą J.S. i Z.S. rozbiórkę placu składowego o wymiarach od [...] m na [...] m położonego w S. na działce ewidencyjnej nr [...]. Decyzja z [...] stycznia 2022 r. została poprzedzona postanowieniem Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2021 r. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych przy budowie placu składowego na działce nr [...]. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację i o konieczności wniesienia na dalszym etapie postępowania opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu oraz o zasadach jej obliczania. Skarżący inwestorzy nie złożyli wniosku o legalizację. Sąd pierwszej instancji stwierdził zgodność z prawem orzeczonej rozbiórki jako konsekwencji niezłożenia przez skarżących wniosku o legalizację w ciągu 30 dni od daty ostateczności postanowienia o wstrzymaniu. Sąd ocenił również jako prawidłową kwalifikację wykonanych robót budowlanych, w wyniku których powstał plac składowy, uznając go za obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, pozostający poza zakresem zastosowania art. 29 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze m.), zwanej dalej Prawem budowlanym. Nadto, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko orzekających organów, że przedmiotowa działka o rolno - leśnym przeznaczeniu ewidencyjnym nie jest działką budowlaną, do której zastosowanie mógłby znaleźć art. 24 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego, albowiem nie wyłączono jej z produkcji rolnej. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnione było prowadzenie postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego umożliwiającego zalegalizowanie zaistniałej samowoli budowalnej. W związku z niewykorzystaniem przez skarżących możliwości legalizacji zaistniała podstawa do wydania nakazu rozbiórki na mocy art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. W skardze kasacyjnej J.S. i Z.S., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczyli podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie: - art. 29 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z § 3 pkt 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, z art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz z art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne uznanie, że działek strony skarżącej nr [...] i [...] nie można uznać za działki budowlane w myśl ww. przepisów z uwagi na okoliczność, że nie zostały wyłączone z produkcji rolnej; - art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż utwardzenie terenu na zabudowanych częściach działek rolnych mogło nastąpić wyłącznie w oparciu o pozwolenie na budowę; - art. 48a i art. 49e pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie, iż działki skarżących, na których doszło do utwardzenia gruntu, wymagały uprzedniego otrzymania pozwolenia na budowę, co wynikało z błędnego przekonania WSA w Poznaniu, iż nie wypełniają one definicji działki budowlanej; - art. 3 ust. 1 pkt ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez nieprawidłowe uznanie, że działki będące w posiadaniu skarżących winny podlegać rygorowi ww. przepisu, skoro rzeczywiste wykorzystywanie działek i ich klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków wprost wskazuje na możliwość ich zabudowy; W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie: - art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, który w zasadzie stanowi powtórzenie nieprawidłowo dokonanych ustaleń przez organy administracyjne co do tego, że utwardzenie powierzchni gruntu stanowi plac składowy, podczas gdy złożona na utwardzonym terenie kukurydza była przetrzymywana tymczasowo i nie można uznać, że krótkotrwałe składowanie czegoś na utwardzonym terenie stanowi plac składowy; - przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego sporządzenia uzasadnienia wyroku w przedmiocie odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych w skardze, albowiem WSA w Poznaniu nie przedstawił motywów przemawiających za oddaleniem skargi, tylko pobieżnie odniósł się do stanowiska przedstawionego przez Skarżących. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W piśmie procesowym z 29 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżących zrzekł się rozprawy wnosząc o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny ocenia zasadność i trafność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze przeprowadzoną ocenę sformułowanych zarzutów stwierdził, że nie mogły one w niniejszej sprawie być podstawą do uchylenia zaskarżonego wyroku i skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Istota sprawy dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który oceniając legalność zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w O. z [...] stycznia 2022 r. nakazującą J.S. i Z.S. rozbiórkę placu składowego o wymiarach od [...] m na [..] m położonego w S. na działce ewidencyjnej nr [...], nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi orzekając o jej oddaleniu. W granicach sprawy rozpoznawanej przez Sąd I instancji mieściła się również ocena trafności kwalifikacji wstrzymanych robót budowlanych jako samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów o charakterze procesowym, albowiem co do zasady prawidłowość stosowania prawa materialnego może być trafnie oceniona tylko przy stwierdzeniu, że w okolicznościach sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Pierwszy z przywołanych przepisów wyraża obowiązek sądu orzekania na podstawie kompletnych akt sprawy przekazanych mu przez organ administracyjny oraz nakaz wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności faktycznych z tych akt wynikających oraz stanowiących podstawę ocenianego przez kryterium legalności aktu lub czynności organów administracji publicznej. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może służyć do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie legalności, w istocie zgodności z przepisami postępowania, dokonanych przez organ administracyjny czynności w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego i poczynionych ustaleń faktycznych. W konsekwencji zarzutami kasacyjnymi naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący nie zdołali podważyć prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, które dały podstawę do kwalifikacji zrealizowanego obiektu jako placu składowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący już w odwołaniu przyznali, że wykonane utwardzenie może pełnić różne funkcje, tj. pod dojazd, czasowe składowanie, plac do nawracania. W tej sytuacji zaprzeczenie funkcji składowej placu z powołaniem się na tymczasowość składowania kukurydzy, nie mogło podważyć prawidłowości ustaleń faktycznych potrzebnych do oceny funkcji utwardzenia. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Wynika z niego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku spełnia zatem wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., co przesądza o bezzasadności zarzutu. Z uzasadnienia zarzutów kasacyjnych, w tym również tych omówionych wyżej, można wywieść wniosek, że ich celem nie było w istocie podważenie ustaleń odnoszących się do funkcji pełnionej przez plac, ale raczej oceny jego samodzielności, która stanowi jedno z kryteriów pozwalających na odróżnienie obiektu budowlanego i urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Biorąc pod uwagę niewadliwe ustalenia faktyczne, to w istocie kwestie dotyczące kwalifikacji prawnobudowlanej obiektu stanowiącego przedmiot decyzji rozbiórkowej są kluczowe dla rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do kwalifikacji prawnobudowlanej wykonanego na działce nr [...] placu składowego jako samodzielnego obiektu budowlanego stanowiącego budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, której wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, jednocześnie uznając, że art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego nie miał w okolicznościach sprawy zastosowania. Zgodnie z tym przepisem nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na utwardzaniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych. Zatem wyłączenie spod reżimu zgód budowlanych uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: dotyczącej charakteru robót określonych jako "utwardzenie" oraz miejsca inwestycji, którym może być wyłącznie działka budowlana. Prawidłowa wykładnia art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego w zakresie odniesienia do charakteru robót stanowiących utwardzenie powierzchni gruntu musi uwzględnić całokształt regulacji Prawa budowlanego. Oznacza to, że pojęcie utwardzenia, użyte w powyższym przepisie, należy ograniczyć wyłącznie do tego rodzaju robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego, czyli takich, które nie są budową w znaczeniu normatywnym. Przeciwna wykładnia, rozszerzająca odniesienie pojęcia "utwardzenie" również do takich robót budowlanych, które stanowią budowę, prowadziłaby do skutków nie dających się pogodzić z zasadą ścisłego wykładania regulacji wyjątkowych poprzez rozszerzenie tego wyjątku od konieczności uzyskania zgody budowlanej również na inne budowy, których nie przewiduje art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (tak A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz 2016, s. 346-349 oraz przywołane tam orzecznictwo). Systematyka przepisów art. 29 Prawa budowlanego, którego ust. 1 i 2 obejmuje zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia budowy określonych rodzajów obiektów budowlanych, a pozostałe ustępy – 3 i 4 art. 29 dotyczą zwolnienia z tych obowiązków robót budowlanych, determinuje w całości sposób wykładni art. 29 ust. 4 pkt 4. Różnicę pomiędzy zwolnieniem z wymogów reglamentacyjnych budowy i robót budowlanych należy interpretować z odwołaniem do definicji ustawowych tych pojęć określonych w art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego. Przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (pkt 6). Natomiast przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Oznacza to, po pierwsze, że budowa jest takim rodzajem robót budowlanych, w wyniku których dochodzi do wykonania obiektu budowlanego (jak również odbudowy, rozbudowy, nadbudowy), a po drugie, że nie wszystkie roboty budowlane są budową. Podsumowując, na podstawie art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego z obowiązków budowlanych zwolniono roboty budowlane polegające na utwardzeniu powierzchni gruntu, czyli tylko takie roboty, które nie powodują powstania obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych najczęściej jest zaliczane do urządzeń budowlanych, a więc urządzeń technicznych związanych z innym obiektem budowlanym, zapewniających możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego). Urządzenie budowlane w takim rozumieniu z istoty swej pozostaje więc w związku funkcjonalnym z określonym obiektem budowlanym, w stosunku do którego spełnia funkcję służebną, umożliwiającą prawidłowe użytkowanie tego obiektu. Z tego wynika, że urządzenie budowlane jest nieodzownym elementem innego, ściśle określonego obiektu, determinującym możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Pomimo tego, że skarżący kasacyjnie odwołują się do funkcjonalnego związku placu składowego z pozostałymi obiektami budowlanymi usytuowanymi na ich nieruchomościach, to jednak związek ten odnosi się w istocie do użyteczności prowadzonego w tych obiektach przedsiębiorstwa i działalności biogazowni, a nie do użyteczności określonego, konkretnego obiektu budowlanego, który bez istnienia placu straciłby swoje walory użytkowe. Brak tego rodzaju związku powoduje, że wskazany plac wykazuje cechy obiektu samodzielnego, stanowiącego całość techniczno-użytkową, co wyklucza jego ocenę jako urządzenia budowlanego podlegającego wyjątkowi z art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego. Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozmiary placu oraz sposób użytkowania przeciwstawiają się potraktowaniu go jako obiektu niesamodzielnego, części użytkowej innego obiektu. Funkcje przypisywane temu placowi przez skarżących kasacyjnie potwierdzają, że ma on charakter wielofunkcyjny, poprawiający funkcjonalność ich przedsiębiorstwa jako całości, a nie konkretnego obiektu, wchodzącego w jego skład. Takiej funkcji użytkowej placu związanej z określonym obiektem skarżący nie wykazali w toku postępowania i nie wynika ona ze zgromadzonego materiału dowodowego. Również sposób wykonania placu (wylewka betonowa o określonej grubości), powierzchnia oraz lokalizacja na uboczu głównego skupiska obiektów przedsiębiorstwa i poza głównymi ciągami komunikacji wewnętrznej potwierdzają samodzielność tego obiektu budowlanego oraz przydatność do pełnienia funkcji placu składowego, manewrowego czy postojowego, umożliwiającego zarówno składowanie dużych ilości produktów, jak i ruch pojazdów samochodowych. Jeżeli utwardzenie powierzchni gruntu stanowi całość techniczno-użytkową, nadającą się, zgodnie z wymogami techniki, do określonego użytku, a nie istnieje między tym utwardzeniem i innym obiektem budowlanym taki związek funkcjonalny, który polega na tym, że utwardzenie jest nieodzownym warunkiem prawidłowego użytkowania obiektu, to mamy do czynienia z obiektem budowlanym, wymagającym pozwolenia na budowę. Mając powyższe na uwadze, uznać należało, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że efektem wykonanego utwardzenia powierzchni gruntu na działce nr [...] było powstanie obiektu budowlanego niezwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji brak takiego pozwolenia uzasadniał wszczęcie procedury legalizacyjnej z art. 48 Prawa budowlanego umożliwiającej inwestorom legalizację wskazanego obiektu, a niezłożenie wniosku o legalizację uzasadniało nakazanie rozbiórki. Z tego powodu zarzuty kasacyjne naruszenia art. 29 ust. 4 pkt 4 oraz art. 48a i art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego okazały się niezasadne, dostarczając wystarczającej podstawy do oddalenia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji, kwestia kwalifikacji działki zainwestowanej jako działki budowlanej nie miała kluczowego znaczenia dla sprawy, co oznacza również, że trafność zarzutów dotyczących błędnej wykładni pojęcia działki budowlanej użytego w art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego nie mogła wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia. Niemniej jednak, realizując obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie obejmującym wykładnię pojęcia działki budowlanej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że trafnie wskazali skarżący kasacyjnie, że oceny charakteru działki nr [...] jako budowlanej należało dokonać w świetle art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 503), zwanej dalej u.p.z.p., oraz ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, według których działka nr [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków w przeważającej części jako grunty rolne zabudowane – Br, i w taki też sposób jest zabudowana. Z definicji działki budowlanej zawartej w u.p.z.p. wynika, że podstawową cechą przesądzającą o budowlanym charakterze działki jest możliwość jej zabudowy. W przypadku gruntów rolnych uwarunkowania ich zabudowy reguluje ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1326), zwanej dalej u.o.g.r.l. Wykładnia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 pkt 2 i pkt 6 u.o.g.r.l. prowadzi do wniosku, że zabudowa gruntów rolnych obiektami służącymi produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu nie pozbawia tych gruntów rolnego charakteru i nie wymaga wyłączenia z produkcji rolnej rozumianej, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l., jako rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania. Wobec tego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że każda działka rolna, której gruntów nie wyłączono z produkcji rolnej, nie ma charakteru budowlanego w rozumieniu art. 29 ust. 4 pkt 4 Prawa budowlanego, jest nietrafne. Ze wskazanych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2022 r. zrzekli się rozprawy, a pozostałe strony postępowania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisów tego pisma, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI