II OSK 2807/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-09
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęwieża teleinformatycznaprawo budowlaneprawo ochrony środowiskainteres prawnystrona postępowaniaoddziaływanie inwestycjizagospodarowanie przestrzennepostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Opolskiego, potwierdzając, że organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wieży teleinformatycznej, nie badając wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Opolskiego od wyroku WSA w Opolu, który uchylił decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę wieży teleinformatycznej. WSA uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco interesu prawnego stron, w tym wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości i możliwość ich zabudowy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ odwoławczy istotnie naruszył przepisy K.p.a., nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie dokonując wyczerpującej oceny. Sąd podkreślił znaczenie analizy wpływu inwestycji na otoczenie, w tym na możliwość przyszłego zagospodarowania terenów sąsiednich.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Opolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wieży teleinformatycznej. WSA uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy K.p.a., nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie dokonując wyczerpującej oceny interesu prawnego stron, w tym wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości i możliwość ich zabudowy. Sąd wskazał na znaczenie art. 28 K.p.a., Prawa budowlanego, Kodeksu cywilnego oraz Prawa ochrony środowiska, podkreślając, że oddziaływanie inwestycji może rozciągać się na nieruchomości sąsiednie, a właściciele tych nieruchomości mają prawo do korzystania z przestrzeni powietrznej nad ich gruntem. NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, uznając, że WSA prawidłowo stwierdził istotne naruszenie przepisów K.p.a. przez organ odwoławczy. Sąd podkreślił, że organ powinien zbadać wpływ inwestycji na otoczenie, mając na uwadze charakterystykę zamierzenia i jego umiejscowienie, a brak takiej oceny skutkował bezpodstawnym stwierdzeniem braku przymiotu strony. NSA odniósł się również do kwestii kumulacji promieniowania anten, wskazując, że w świetle nowelizacji przepisów, ta kwestia nie ma już znaczenia prawnego w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy istotnie naruszył przepisy K.p.a., nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie dokonując wyczerpującej oceny interesu prawnego strony, w tym wpływu inwestycji na możliwość zagospodarowania nieruchomości sąsiednich.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie, w tym możliwości ich zabudowy, co jest kluczowe dla ustalenia interesu prawnego strony. Brak tej analizy skutkował wadliwym umorzeniem postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

P.b. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

p.o.ś. art. 124 § ust. 2

Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Prawo budowlane

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 314

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco interesu prawnego strony w kontekście wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości i możliwość ich zabudowy. Naruszenie przepisów K.p.a. przez organ odwoławczy, który nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie dokonał wyczerpującej oceny.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 124 ust. 2 p.o.ś.). Zarzuty dotyczące interpretacji przepisów rozporządzenia ws. przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zakresie kumulacji promieniowania anten.

Godne uwagi sformułowania

Oddziaływanie inwestycji może rozciągać się także na nieruchomości położone dalej, które nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycyjnym. Własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń nad powierzchnią gruntu, a właściciel jest uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem. Przez miejsca dostępne dla ludności nie należy rozumieć jedynie te miejsca przy stanie zagospodarowania terenu istniejącym w dniu kwalifikowania przedsięwzięcia emitującego promieniowanie elektromagnetyczne.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Jerzy Stankowski

członek

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o pozwolenie na budowę, analiza interesu prawnego sąsiadów, ocena wpływu inwestycji telekomunikacyjnych na otoczenie i możliwość zabudowy sąsiednich nieruchomości."

Ograniczenia: Kwestia kumulacji promieniowania anten jest już nieaktualna prawnie w kontekście kwalifikacji środowiskowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa budowlanego i ochrony środowiska – wpływu inwestycji telekomunikacyjnych na sąsiednie nieruchomości. Pokazuje, jak istotne jest dokładne badanie interesu prawnego stron i potencjalnych oddziaływań.

Czy maszt telekomunikacyjny może ograniczyć Twoje prawo do zabudowy sąsiedniej działki? Sąd wyjaśnia.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2807/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Jerzy Stankowski
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Op 305/20 - Wyrok WSA w Opolu z 2021-02-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 138 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1219
art. 124 ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1839
par. 3 ust. 2 pkt 3, par. 3 ust. 1 pkt 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 314
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant: sekretarz sądowy Monika Czaplicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Opolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Op 305/20 w sprawie ze skargi F. H. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 1 września 2020 r., nr IN.I.7721.5.5.2020.AS w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz F. H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Op 305/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uwzględniając skargę F. H., uchylił decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 1 września 2020 r., nr IN.I.7721.5.5.2020.AS, umarzającą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a.", postępowanie w sprawie odwołania Gminy K. i F. H. od decyzji Starosty Krapkowickiego z dnia 10 lipca 2020 r., nr 310/2020, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej L. sp. z o.o. w T. pozwolenia na budowę wieży teleinformatycznej transmisji danych "[...]", składającej się z wieży stalowej, kratowej o wysokości 45 m, systemu antenowego, szafy sprzętowej, 3 anten AS2 i 1 anteny radioliniowej, linii zasilającej wewnętrznej i ogrodzenia terenu wraz z utwardzeniem, na działce nr [...], k.m.4 (aktualnie pozwolenie przeniesione na E. S.A. decyzją Starosty Krapkowickiego z 15 września 2022 r., nr BS-B.6740.2.12.2022.EZ).
Sąd uznał, że organ odwoławczy stwierdzając brak legitymacji do bycia stroną postępowania i rozważając w tym zakresie interes prawny skarżącego oraz Gminy Krapkowice, które to podmioty odwołały się od decyzji Starosty Krapkowickiego, nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie dokonał wyczerpującej oceny, w konsekwencji czego w sposób istotny naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które znajdują zastosowanie na wszystkich etapach postępowania administracyjnego, a w rezultacie naruszył także art. 107 § 3 K.p.a. Sąd wskazał, że dla ustalenia przymiotu sprawy w sprawie pozwolenia na budowę ma znaczenie art. 28 K.p.a., art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz że Oddziaływanie inwestycji może rozciągać się także na nieruchomości położone dalej, które nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycyjnym. Nie musi to przy tym być oddziaływanie ponad przeciętną miarę. W ocenie Sądu, dla prawidłowego rozważenia interesu prawnego skarżącego niezbędne było poczynienie przez organ ustaleń co do zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, a także wyjaśnienie na jakie nieruchomości inwestycja oddziałuje. Niewątpliwie wyniki postępowania wyjaśniającego w tym zakresie powinny zostać przedstawione, a następnie poddane ocenie - w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwa była kontrola prawidłowości stanowiska organu. Przy tej ocenie ma znaczenie uwzględnienie parametrów technicznych wieży teleinformatycznej transmisji danych decydujących o wpływie na środowisko należą m.in. 1) rodzaj anten – instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne; 2) liczba anten; 3) moc promieniowania poszczególnych anten; 4) emisja pola elektromagnetycznego przez poszczególne anteny; 5) odległość instalacji od miejsc dostępnych dla ludzi, a zatem konkretne umiejscowienie inwestycji na terenie objętym wnioskiem.
Sąd podniósł też argument dotyczący kwestii znaczącego oddziaływania inwestycji na środowisko w kontekście kumulacji promieniowania anten. Ponadto wskazał, że uwzględnienia też wymaga art. 124 ust. 2 Prawa ochrony środowiska definiujący "miejsca dostępne dla ludzi". miejsca, gdzie choćby potencjalnie może powstać zabudowa zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Skoro według art. 143 K.c. własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń nad powierzchnią gruntu, to wyłącznie właściciel nieruchomości gruntowej jest uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem. Negatywne oddziaływanie pola elektromagnetycznego występującego w przestrzeni nad gruntem nie może naruszać granic nieruchomości innej niż ta, na terenie której jest wytwarzana i do której inwestor posiada tytuł prawny. To zaś oznacza, że inwestor przez realizację zamierzeń inwestycyjnych na własnej nieruchomości nie może ograniczać, bądź pozbawiać właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości korzystania z przysługującej im własności gruntu. Dotyczy to tak dotychczasowego korzystania, jak i przyszłego korzystania z gruntu, oczywiście w granicach przysługującego prawa własności i obowiązującego systemu prawa, w tym porządku prawnego w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów dotyczących ochrony środowiska.
Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że kwestia istnienia miejsc dostępnych dla ludności jest nierozerwalnie związana z możliwością korzystania z prawa własności przez właścicieli nieruchomości będących w zakresie oddziaływania planowanej. Należy ocenić, czy realizacja danego zamierzenie inwestycyjnego nie wpłynie w niedopuszczalny sposób na możliwość przyszłego zagospodarowania terenów sąsiednich, a więc czy planowana inwestycja nie spowoduje nadmiernego ograniczenia praw do sąsiednich nieruchomości, bądź naruszenia istoty prawa własności, w tym wypadku przez możliwość promieniowania w miejscach dostępnych dla ludzi. W tym zaś celu niezbędne jest odniesienie się do możliwości zabudowy na terenach sąsiednich. W każdym razie przez miejsca dostępne dla ludności nie należy rozumieć jedynie te miejsca przy stanie zagospodarowania terenu istniejącym w dnia kwalifikowania przedsięwzięcia emitującego promieniowanie elektromagnetyczne.
Brak dokonania oceny w tym zakresie oznacza, że nie rozważono należycie okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie interesu prawnego skarżącego (podobnie jak Gminy K.) w przedmiotowym postępowaniu.
Organ powinien zbadać wpływ inwestycji na otoczenie, mając na uwadze przede wszystkim charakterystykę tego zamierzenia i jego umiejscowienie. Nie rozważając wskazanych zagadnień, organ bezpodstawnie stwierdził, że podmiotom tym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Wojewoda Opolski, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219), zwanej dalej "p.o.ś.", przez jego błędną wykładnię wyrażające się w przyjęciu, iż przy określaniu miejsc dostępnych dla ludności, w kontekście oddziaływania na nie pól elektromagnetycznych, należy rozumieć oddziaływanie takich pól zarówno na tereny, na których istnieje legalnie wzniesiona zabudowa z przeznaczeniem na pobyt ludzi jak i tereny, na których taka zabudowa może być wznoszona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, co doprowadziło do błędnego zastosowania 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i uchylenia decyzji organu II instancji z uwagi na brak dokonania przez organ oceny w tym zakresie skutkującej brakiem rozważenia okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie interesu prawnego skarżącego, jak i Gminy K. w przedmiotowym postępowaniu;
- § 3 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) przez jego błędną wykładnię wrażającą się w przyjęciu, iż § 3 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia ma zastosowania do przedsięwzięć wymienionych w nim w § 3 ust. 1 pkt 8, pomimo, iż jak wynika z części końcowej tego ostatniego przepisu parametr charakteryzujący przedsięwzięcie w postaci równoważnej mocy promieniowanej izotropowo (czyli próg, od którego zależy zaliczenie do przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko) wyznacza się dla pojedynczej anteny, także wtedy gdy na terenie tego samego zakładu lub obiektu znajduje się realizowana lub zrealizowana inna instalacja radiokomunikacyjna, radionawigacyjna lub radiolokacyjna i w konkluzji przyjęcie, iż dla instalacji radiokomunikacyjnych, które z uwagi na swoje parametry nie kwalifikują się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znaczącą oddziaływać na środowisko ("tzw. przedsięwzięć podprogowych") istnieje obowiązek badania nakładania się wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny mających powodować, iż moc promieniowania znacznie przekroczy wielkości dopuszczalne;
- § 3 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia z 2019 r. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej "P.b.", w zw. 124 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 140, art. 143 i art. 144 K.c. przez jego nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, iż konieczna jest weryfikacja nakładania się wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny, pomimo, iż sprawa dotyczy inwestycji, która składa się jedynie z trzech anten sektorowych o nienakładających się (przeciwległych) azymutach, tj. ułożeniu które wyklucza możliwość nakłania się tych wiązek, co doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i uchylenia decyzji organu II instancji.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. wyrażające się w uchylaniu decyzji organu drugiej instancji podczas gdy organ dokonał niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń i przestawił ich wyniki w uzasadnieniu swojej decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną F. H. wniósł o jej oddalenie i zaskarżenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych, a także – o przeprowadzenie rozprawy.
W piśmie procesowym z dnia 19 września 2024 r. E. S.A. przedstawiła swoją argumentację w sprawie.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., a w sprawie skarżący zażądał przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, choć częściowo zawiera usprawiedliwione podstawy jeśli chodzi o brak podstaw do badania kumulacji promieniowania anten.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Trzeba zauważyć w kontekście stosowania art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., że postępowanie przed sądami administracyjnymi ma charakter dwuinstancyjny. Jeżeli zatem w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zachowany został pewien minimalny standard w zapewnieniu stronie możności zaprezentowania swojego stanowiska, to ewentualne uchybienia w tym zakresie odnoszące się do stworzenia możliwości zaprezentowania przez stronę wzbogaconej, rozwiniętej argumentacji, mogą być złagodzone bądź nawet zniwelowane w postępowaniu kasacyjnym. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji doręczył L. sp. z o.o. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, jednak ten podmiot nie skorzystał z przysługującemu mu uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej celem obrony własnego interesu prawnego.
Natomiast postanowieniem z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt II OSK 2807/21, Naczelny Sąd Administracyjny uzupełnił wyrok z dnia 9 października 2024 r. w zakresie orzeczenia o zasądzeniu na rzecz skarżącego F. H. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przechodząc do meritum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.; oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 2 p.o.ś. – a ocena w tym zakresie ma przesądzające znaczenie dla wyniku sprawy.
Otóż w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie dokonał wyczerpującej oceny, w konsekwencji czego w sposób istotny naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które znajdują zastosowanie na wszystkich etapach postępowania administracyjnego, a w rezultacie naruszył także art. 107 § 3 K.p.a. Każda decyzja administracyjna powinna zostać poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem sprawy. Należy wskazać, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. 12 maja 2020 r., oraz treść art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) w okolicznościach niniejszej sprawy znalazł zastosowanie art. 3 pkt 20 P.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r., z godnie z którym przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Intencją ustawodawcy dokonującego nowelizacji tego przepisy w 2015 r. było, co prawda, prawne ograniczenie obszaru oddziaływania obiektu. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy nowelizującej z 2015 r. ograniczenie tego pojęcia miałoby dotyczyć przypadku, gdy obszar oddziaływania projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, budowa tego budynku nie wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich. W okolicznościach niniejszej sprawy mamy zaś do czynienia z zupełnie inną inwestycją, która ze swej istoty, tj. promieniowanie z anten może wykraczać poza teren działki inwestycyjnej i wpływać na sposób zagospodarowania działek sąsiednich, w tym ich zabudowy. W okolicznościach niniejszej sprawy mamy zatem do czynienia z szerszym znaczeniowo pojęciem "obszaru oddziaływania obiektu", które to pojęcie jest kluczowe do prawidłowego zastosowania art. 28 ust. 2 P.b., jeśli chodzi o ustalenie kręgu stron postepowania administracyjnego dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę. W tych warunkach Sąd I instancji trafnie powołał się na kwestie własnościowe, tj. przysługujące skarżącemu prawo własności do działki nr [...] (art. 140 i art. 144 K.c. – choć na tle przepisów Kodeksu cywilnego kwestię obszaru oddziaływania należy łączyć z immisjami ponad przeciętną miarę, a nie także z zwykłymi immisjami), która oddalona jest 80 m od przedmiotowego masztu. Jeżeli zatem organ odwoławczy zastosował art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. to powinien jednoznacznie wykazać, że przedmiotowa inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym w zabudowie, nieruchomości skarżącego. W tym zakresie jeśli chodzi o podniesiony w zarzucie skargi kasacyjnej art. 124 ust. 2 p.o.ś., to należy wskazać, że w tym zakresie Sąd I instancji błędnie oparł się na starym brzmieniu tego przepisu (potencjalności zabudowy), tj. sprzed 25 października 2019 r., w sytuacji gdy ma zastosowanie już nowe brzmienie tego przepisu, zgodnie z którym "przez miejsca dostępne dla ludności rozumie się wszelkie miejsca, z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego, ustalane według istniejącego stanu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości". Jednak okoliczność ta zasadniczo nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, tj. konieczności zbadania przedmiotowej sprawy w odniesieniu do nieruchomości skarżącego, co do zróżnicowania dopuszczalnego poziomu pól elektromagnetycznych w środowisku dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową i miejsc dostępnych dla ludności w związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r. poz. 2448). Tym bardziej w okolicznościach niniejszej sprawy powinno nastąpić takie jej wyjaśnienie, w sytuacji gdy nieruchomość skarżącego znajduje się w kierunku osi wiązki promieniowania anteny, zabudowa nieruchomości znajduje w niewielkiej odległości od osi wiązki promieniowania, w ww. rozporządzeniu dla zakresu częstotliwości pola elektromagnetycznego od 2 GHz do 300 GHz ustalono normę gęstości mocy jako 10 W/m2, zaś, jak sam wskazuje organ, przedmiotowa inwestycja będzie działała w zakresie do 960 GHz, co wymaga od organu odwoławczego oceny, jaka dla takiej wielkości fizycznej będzie dopuszczalna gęstość mocy i czy będzie np. występowała w miejscach dostępnych dla ludzi na nieruchomości skarżącego i czy tym samym będzie wprowadzała związane z przedmiotową inwestycją ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie, terenu nieruchomości skarżącego, z uwzględnieniem miejsc dostępnych dla ludzi. W omawianym zakresie skarżący trafnie zatem oparł swoje stanowisko na treści § 314 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), zgodnie z którym budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi nie może być wzniesiony na obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.; oraz art. 124 ust. 2 p.o.ś. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Jeśli zaś chodzi o pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące kwestii promieniowania pojedynczej anteny i kumulacji promieniowania, to aktualnie tego rodzaju argumentacja nie ma już znaczenia w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Po pierwsze, należy odnotować, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt III OPS 1/22, przy kwalifikacji instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych na podstawie § 3 ust. 1 pkt 8 i § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71 ze zm.) jako inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, należy brać pod uwagę równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznaczoną dla pojedynczej anteny także wówczas, gdy w skład instalacji wchodzi kilka anten. Po drugie, i co najistotniejsze, w związku z nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dokonaną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1071), wykreślono stacje bazowe telefonii komórkowej z katalogu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z § 2 tego nowelizującego rozporządzenia, do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 7 oraz w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia zmienianego w § 1, w przypadku którym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub zgłoszeń, o których mowa w art. 72 ust. 1a tej ustawy (a więc m.in. postępowania w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę), stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Wynika z tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy, na aktualnym etapie postępowania nie ma już znaczenia kwalifikacja środowiskowa przedmiotowej inwestycji, a tym samym nie znajdują już zastosowania przepisy ww. rozporządzenia z 2019 r., w tym wskazywane w skardze kasacyjnej § 3 ust. 2 pkt 3, § 3 ust. 1 pkt 8, a zatem ewentualna kwestia kumulacji (nakładania promieniowania anten) nie podlega już prawnemu rozpatrywaniu przez organy administracyjne, a w związku z tym Sąd Administracyjny uprawniony jest do oceny powyższej kwestii jako nieskutecznej prawnie, a tym samym nie mającej już wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI