II OSK 2799/24

II OSK 2799/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II SA/Wr 117/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-07-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 51 ust. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 117/24 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2023 r., nr 1203/2023 w przedmiocie nakazu doprowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 117/24 oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 grudnia 2023 r., nr 1203/2023 w przedmiocie nakazu doprowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku do stanu zgodnego z prawem.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "PINB"), rozpoznając ponownie sprawę (po uchyleniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") decyzją z 11 sierpnia 2023 r. wcześniejszej decyzji PINB), decyzją z 23 października 2023 r., nr 164/2023, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.), nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa") doprowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku przy ul. [...] w S. do stanu zgodnego z prawem, tj. do stanu zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym przez Starostę S. decyzją z 25 marca 2020 r., nr 380/2020, poprzez poprowadzenie pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych w sposób niepowodujący zawężenia przejść ewakuacyjnych na spocznikach schodów (np. w bruzdach wykutych w ścianie). Termin wykonania wyżej wskazanego obowiązku organ wyznaczył na dzień 31 stycznia 2024 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa, podnosząc, że przebieg instalacji na klatce schodowej "głównej" został wykonany zgodnie z treścią decyzji – pozwoleniem na budowę. Natomiast fragmenty instalacji w zakresie lokali mieszkalnych nr x i y zostały wykonane niezgodnie z powyższą decyzją, samowolnie, przez właściciela tych lokali - Gminę Miasto S., a nie przez Wspólnotę Mieszkaniową. Tak więc zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej to nie ona powinna być adresatem wydanego nakazu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 7 grudnia 2023 r., nr 1203/2023 uchylił zaskarżoną decyzję PINB w zakresie wyznaczonego terminu wykonania nakazanych robót i wyznaczył nowy termin - 29 marca 2024 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że PINB słusznie przyjął, że podstawą prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania powinny być przepisy art. 50 – 51 ustawy – Prawo budowlane, co jest zgodne z zaleceniami wydanej uprzednio decyzji kasacyjnej z 11 sierpnia 2023 r. Celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 51 ustawy – Prawo budowane jest bowiem doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Tak więc w niniejszej sprawie zasadnie przyjęto, że celowi temu najpełniej odpowiadać będzie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, albowiem z zatwierdzonego przez Starostę S. decyzją z 25 marca 2020 r., nr 380/2020 projektu budowlanego wynika, iż roboty będą obejmować wykucie bruzd, a także że montaż instalacji gazowej powinien być wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). A zatem, w ocenie organu odwoławczego, zmniejszenie szerokości przejść ewakuacyjnych nie było przewidziane na etapie wykonywania projektu budowlanego. Tak więc w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a zwłaszcza z mającym w sprawie zastosowanie § 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, [...]WINB za zasadne uznał nałożenie obowiązku poprowadzenia pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych w sposób niepowodujący zawężenia przejść ewakuacyjnych na spocznikach schodów (np. w bruzdach wykutych w ścianie). W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy, prawidłowe było wydanie przez PINB zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Odnosząc się natomiast do kwestii zasadności nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową określonego w decyzji PINB obowiązku, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż roboty budowlane (związane z przebudową przedmiotowej instalacji gazowej) zostały zakończone. Dlatego też, mając na uwadze art. 52 ustawy – Prawo budowlane, PINB zobowiązany był do wydania nakazu na właściciela (współwłaścicieli) lub zarządcę obiektu budowlanego. [...]WINB wskazał także, że kwestia adresata nałożonego obowiązku wyjaśniona została już w ostatecznej decyzji kasacyjnej z 11 sierpnia 2023 r., od której nie został wniesiony sprzeciw. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w zakresie instalacji gazowej będącej własnością Gminy Miasto S., PINB wydał w dniu 18 maja 2023 r. decyzję nr 62/2023, która została wykonana, co potwierdza oświadczenie z dnia 9 sierpnia 2023 r.
Skargę na powyższą decyzję [...]WINB z 7 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Wspólnota Mieszkaniowa, wnosząc o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazanym na wstępie wyrokiem z 4 lipca 2024 r. oddalił skargę, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu, PINB, kierując się wytycznymi zawartymi w ostatecznej decyzji z 11 sierpnia 2023 r., prawidłowo nałożył na stronę skarżącą obowiązek doprowadzenia wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem i zatwierdzonym projektem budowalnym, tj. nakazał poprowadzenie pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych w sposób nie powodujący zawężenia przejść ewakuacyjnych, np. w bruzdach wykutych w ścianie.
Jak zauważył Sąd, z akt sprawy wynika, że organ w toku postępowania zasadnie ustalił, iż nowa instalacja gazowa położona została w lokalizacji wynikającej z projektu budowlanego, jednakże rury zainstalowane zostały na klatce schodowej przy ścianie, co spowodowało zwężenie przejść ewakuacyjnych w sposób powodujący zagrożenie dla osób przebywających w budynku i poniżej minimalnych szerokości przejść ewakuacyjnych wymaganych przepisami prawa (§ 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). W ramach prowadzonej kontroli obiektu ustalono bowiem, że na pierwszym piętrze odległość od ściany do balustrady wynosi 101 cm, odległość od pionu gazowego do balustrady wynosi 93 cm. Z kolei na drugim piętrze odległość od ściany do balustrady wynosi 116 cm, odległość od pionu gazowego do balustrady wynosi 106 cm. Natomiast przy lokalu nr x odległość od ściany do poręczy schodów wynosi 99 cm, odległość od pionu gazowego do poręczy schodów wynosi 91 cm, a przy lokalu nr y odległość od ściany do poręczy schodów wynosi 90 cm, odległość od pionu gazowego do poręczy schodów wynosi 85 cm. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego, prawidłowo przyjęły, że poprowadzenie rur w tzw. bruzdach w ścianie, pozwoliłoby na zachowanie istniejących wcześniej szerokości przejść ewakuacyjnych, doprowadzając jednocześnie instalację do stanu zgodnego z prawem. Tym samym Sąd, za zasadne uznał stanowisko organów, że położenie nowej instalacji w sposób naruszający przepisy techniczno-budowlane, nie może zostać zaakceptowane i ocenione jako zgodne z zatwierdzonym projektem budowalnym, a tym samym z prawem. Zwłaszcza, że wbrew twierdzeniu strony skarżącej, w projekcie budowlanym wskazano, że roboty będą obejmować wykucie bruzd oraz że montaż instalacji gazowej powinien być wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (str. 3 projektu budowlanego, pkt 6 "Uwagi końcowe).
Sąd pierwszej instancji podzielił więc stanowisko organów, że nowa instalacja musi zostać położona w taki sposób, aby nie zwężać w sposób ponadnormatywny przejść ewakuacyjnych w częściach wspólnych budynku.
Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie adresata decyzji Sąd pierwszej instancji wskazał, że organy nadzoru budowlanego, stosownie do art. 52 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane, prawidłowo adresatem nałożonego obowiązku uczyniły Wspólnotę Mieszkaniową, gdyż przebudowa instalacji gazowej została już zakończona, a decyzja dotyczy robót budowlanych wykonanych w częściach wspólnych budynku. A zatem, w ocenie Sądu, Wspólnota Mieszkaniowa posiada zdolność sądową i administracyjną w określonym w decyzji przedmiocie.
Ponadto Sąd wskazał, że zrealizowana część instalacji gazowej nie objęta pozwoleniem na budowę, a zatem zrealizowana w ramach samowoli budowlanej przez Gminę Miasto S., objęta została odrębną decyzją PINB nakazującą Gminie Miasto S. rozbiórkę instalacji, w części nie objętej zatwierdzonym projektem budowlanym, która to decyzja została przez Gminę wykonana.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...]. Zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzuciła mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że to Wspólnota Mieszkaniowa powinna być adresatem wydanego nakazu określonego w decyzji z 23 października 2023 r. wydanej przez PINB w S., podczas gdy to nie ten podmiot był wykonawcą (oraz inwestorem) prac, których nakaz ten dotyczy i nie mieścił się w katalogu podmiotów, o których mowa w tym przepisie, a tym samym niedopuszczalnym było skierowanie zaskarżonej decyzji właśnie do skarżącej, co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, a w szczególności błędną wykładnię pojęć inwestora, właściciela lub zarządcy budynku i błędne przyjęcie, że wspólnota mieszkaniowa może wchodzić do zakresu pojęciowego sformułowania "właściciela" lub "zarządcy budynku", podczas gdy zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) wspólnotę mieszkaniową stanowi ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, natomiast sama wspólnota właścicielem takich nieruchomości nie jest, jak również nie jest ona zarządcą budynku (nieruchomości), co oznacza, że nie może być adresatem obowiązków określonych w art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne przyjęcie, że prace wykonane przez stronę skarżącą zostały zrealizowane z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa, podczas gdy całość prac zostało wykonanych zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i przewidzianymi rozwiązaniami projektowymi, co z kolei uzasadniało uwzględnienie skargi przez Sąd pierwszej instancji i uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie powyższych przepisów, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd, że organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia i dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby Wspólnota Mieszkaniowa miała być adresatem wydanego nakazu określonego w decyzji z 23 października 2023 r. wydanej przez PINB w S., a także nie wynika aby prace wykonane przez stronę skarżącą zostały zrealizowane z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa, zwłaszcza, że całość prac zostało wykonanych zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i przewidzianymi rozwiązaniami projektowymi;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd zarzutu naruszenia przez organ drugiej instancji zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia organ się dopuścił, ponieważ ograniczył zakres rozpoznania sprawy wyłącznie do powierzchownej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji nie czyniąc w tym zakresie żadnych własnych ustaleń czy spostrzeżeń.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz obu wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie Wspólnota Mieszkaniowa zrzekła się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przede wszystkim wskazać należy, że podstawy prawnej zaskarżonej decyzji nie stanowił art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, a art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, tak więc Sąd pierwszej instancji akceptując zastosowaną w niniejszej sprawie podstawę prawną nie mógł naruszyć art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.
Ponadto, wbrew twierdzeniom Wspólnoty Mieszkaniowej, ani z akt sprawy, ani z uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji, a tym bardziej z zaskarżonego wyroku nie wynika, aby organy czy też Sąd pierwszej instancji przyjęły, że w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania przez skarżącą robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej. W sprawie bezsporne jest, że roboty budowlane polegające na przebudowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w S. zrealizowane zostały na podstawie decyzji Starosty S. z 25 marca 2020 r., nr 380/2020. Decyzją tą Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. pozwolenia na budowę obejmującego przebudowę instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym przy ul. [...] w S., działka nr [...], obręb [...], [...]. Projekt zatwierdzony powyższą decyzją przewidywał wymianę instalacji gazowej od istniejącego kurka głównego gazowego na elewacji budynku do pionu gazowego wraz z podejściami pod gazomierze do 6 mieszkań i 3 lokali użytkowych w budynku oraz podłączenie instalacji gazowej w mieszkaniach i w lokalach użytkowych do pionu gazowego na klatce schodowej. W opisie technicznym zatwierdzonego projektu budowlanego wskazano, że: "Rury wewnętrzne instalacji gazowej należy mocować do ścian za pomocą uchwytów (...). Wewnętrzną instalację gazową - pion gazowy P należy wykonać na klatce schodowej z rur stalowych czarnych bez szwu o średnicy 32 mm z włączeniem się do poziomu gazowego średnicy 40 mm na parterze, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (...). Wykucia bruzd i przebicia pod instalacje wykonać w miejscach zaznaczonych na rzutach w zakresie robót budowlanych. Montaż instalacji gazowej powinien być wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz Warunkami Technicznymi wykonawstwa i odbioru robót budowlano-montażowych cz. II – Instalacje sanitarne i przemysłowe". Natomiast podczas przeprowadzonej w toku postępowania w dniu 8 czerwca 2022 r. kontroli organ ustalił, że zarówno na klatce schodowej głównej, jak i na klatce schodowej od strony podwórza nie zostały zachowane odległości przewidziane w § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z przepisu tego wynika, że: 1) szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m; 2) dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób. Z kolei wykonane podczas kontroli w dniu 8 czerwca 2022 r. pomiary wykazały, że przebieg instalacji gazowej w częściach wspólnych spowodował zmniejszenie szerokości dróg ewakuacyjnych: na klatce schodowej głównej na I i II piętrze odległości od pionu instalacji gazowej do poręczy schodów wynoszą odpowiednio 93 cm i 106 cm (odległości od ścian do poręczy schodów wynoszą odpowiednio: 101 cm i 116 cm); przy lokalu nr x odległość od pionu gazowego do poręczy schodów wynosi 91 cm (odległość od ściany do poręczy schodów wynosi 99 cm); przy lokalu nr y odległość od przewodu instalacji gazowej do poręczy schodów wynosi 85 cm (odległość od ściany do poręczy schodów wynosi 90 cm).
Mając zatem na uwadze, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją Starosty S. z 25 marca 2020 r., nr 380/2020 nie zawierał informacji odnośnie zmniejszenia szerokości dróg ewakuacyjnych ze względu na montaż pionów gazowych na klatkach schodowych, a wręcz przeciwnie wskazywał, że montaż instalacji gazowej powinien być wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, orzekające w sprawie organy, a także Sąd pierwszej instancji zasadnie uznały, że roboty budowlane polegające na przebudowie instalacji gazowej zostały wykonane w sposób niezgodny z § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zauważyć należy, że stosownie do § 2 ww. rozporządzenia, przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowe roboty budowlane polegały na przebudowie instalacji gazowej, tj. zdemontowaniu istniejących pionów instalacji gazowej przechodzącej przez lokale mieszkalne i lokal użytkowy i wykonaniu nowych pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych. Na stosowanie tych przepisów nie ma wpływu fakt, że budynek ten wybudowano w 1890 r., a więc zanim rozporządzenie to weszło w życie, jak też fakt, że przed wykonaniem przedmiotowych robót szerokość dróg ewakuacyjnych nie spełniała wymagań ww. rozporządzenia. W sprawie istotne jest bowiem to, że zmniejszenie szerokości dróg ewakuacyjnych nie było przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, nie była też udzielona zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, tak więc dokonanego przez przedmiotowe roboty budowlane zmniejszenia dróg ewakuacyjnych na klatkach schodowych w budynku przy ul. [...] w S. nie można uznać, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Wspólnoty Mieszkaniowej, za stan zgodny z projektem, czy też za stan zgodny z prawem. Jedynie w sytuacji gdyby piony instalacji gazowej zostały poprowadzone na klatkach schodowych w bruzdach w taki sposób, aby nie zmniejszyć szerokości istniejącego przejścia ewakuacyjnego można byłoby przyjąć, że stan taki jest zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, tj. zgodny z prawem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Poprowadzenie zatem pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych budynku nie w bruździe a przy ścianie spowodowało zmniejszenie szerokości dróg ewakuacyjnych (co nie było przewidziane w projekcie budowlanym), a tym samym naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Powyższe ustalenia spowodowały, że w sprawie zasadnie zastosowanie znalazła procedura naprawcza uregulowana przepisami art. 50 – 51 ustawy – Prawo budowlane. Przy czym z uwagi na bezsporny w sprawie fakt, że roboty budowlane, będące przedmiotem postępowania, zostały zakończone, organ nadzoru budowlanego odstąpił od wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane nakazującego wstrzymanie robót budowlanych. Mając z kolei na uwadze, że celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy art. 51 ustawy – Prawo budowlane jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że decyzja w niniejszej sprawie powinna być wydana w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, co jest też zgodne z zaleceniami wydanej uprzednio przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego nakłada w drodze decyzji obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. A zatem Sąd pierwszej instancji, podtrzymując w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, prawidłowo przyjął, że wydanie w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane było uzasadnione.
Zważywszy, że objęte zaskarżoną decyzją nieprawidłowości dotyczyły robót budowlanych w postaci montażu pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych budynku wielorodzinnego w sposób powodujący zwężenie przejść ewakuacyjnych, za bezzasadne uznać należy zarzuty skarżącej kasacyjnie w zakresie fragmentów instalacji gazowej wykonanej samowolnie przez Gminę Miasto S. (w odniesieniu do lokali mieszkalnych nr x i y). Zwłaszcza, że PINB w dniu 18 maja 2023 r. wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, częściową decyzję nr 62/2023, którą nakazał Gminie S. rozbiórkę instalacji gazowej na klatce schodowej za uchwytem pod gazomierz dla lokalu nr y w budynku przy ul. [...] w S., która to decyzja, jak wynika z akt sprawy, została przez Gminę wykonana.
W związku z powyższym na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a., albowiem PINB prawidłowo adresatem nakazu określonego w decyzji z 23 października 2023 r., nr 164/2023 uczynił Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S.. Z akt rozpoznawanej sprawy, w tym z przedłożonego projektu budowlanego i zatwierdzającej ten projekt decyzji Starosty S. z 25 marca 2020 r., wynika, że to Wspólnota Mieszkaniowa była inwestorem przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w S.. Ponadto określony w kwestionowanej decyzji PINB nakaz dotyczy doprowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku przy ul. [...] w S. do stanu zgodnego z prawem, tj. do stanu zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym przez Starostę S. decyzją z 25 marca 2020 r., nr 380/2020, poprzez poprowadzenie pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych w sposób niepowodujący zawężenia przejść ewakuacyjnych na spocznikach schodów (np. w bruzdach wykutych w ścianie). Stosownie natomiast do przepisu art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, obowiązki w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy - o własności lokali, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Kategoria części wspólnych nieruchomości ma charakter funkcjonalny i z tego względu status prawny konkretnego elementu nieruchomości wspólnej zależy od okoliczności danej sprawy. W przedmiotowej sprawie organy nadzoru ustaliły, że przebudowa instalacji gazowej w budynku wielorodzinnym została zakończona, a jej doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem ma być dokonane poprzez poprowadzenie pionów instalacji gazowej na klatkach schodowych (np. w bruzdach wykutych w ścianie). Niewątpliwie zarówno klatki schodowe, jak i piony instalacji gazowej nie służą wyłącznie do użytku poszczególnych właścicieli lokali, a tym samym stanowią nieruchomość wspólną. Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 6 ustawy - o własności lokali, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową; wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Z powyższego wynika więc, że w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa, która występuje wówczas w postępowaniu jako strona. A zatem skoro kwestionowana decyzja dotyczy robót budowlanych wykonanych w częściach wspólnych budynku, to Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo adresatem nałożonego obowiązku uczyniły skarżącą kasacyjnie Wspólnotę Mieszkaniową.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji za niezasadne uznać należy także zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Wspólnoty Mieszkaniowej Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie w oparciu o dokonane ustalenia, dokonał subsumpcji prawnej. Niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organ odwoławczy orzekając w przedmiotowej sprawie, podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz dokonał oceny okoliczności sprawy na podstawie jego całokształtu, jest w pełni uzasadnione. Uzasadnienie decyzji, jak i sama decyzja spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a. Otóż co do zasady organ odwoławczy nie zbiera na nowo materiału dowodowego, lecz niejako od nowa ocenia sprawę administracyjną w oparciu o zgromadzony przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy. Analizowana sprawa została dwukrotnie rozpoznana, każdy z organów przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a następnie wydał rozstrzygnięcie. [...]WINB dokonał przy tym oceny zarzutów odwołania i odniósł się do istoty sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.