II OSK 2788/22

II OSK 2788/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Anna Żak
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II SA/Wr 252/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-03-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant Inspektor sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 252/21 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 marca 2021 r. nr SOC-OP.621.1.107.2020.DT w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 252/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA we Wrocławiu") oddalił skargę S. B. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Wojewoda", "organ") z 12 marca 2021 r. nr SOC-OP.621.1.107.2020.DT. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Ruja (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") z 20 października 2020 r. nr SO.5343.3.2019.WW), którą odmówiono wymeldowania E. Z. z pobytu stałego z lokalu pod adresem [...].
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na:
- niezajęciu przez WSA we Wrocławiu stanowiska co do okoliczności faktycznych wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt IC 575/21 złożonego do akt sprawy 15 marca 2022 r., zgodnie z którym E. Z. opuściła miejsce zameldowania w m. [...] już w grudniu 2017 r., po czym miejsce to nie stanowiło już miejsca jej zamieszkania, przy czym naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenie, że E. Z. nie mieszkała w miejscu zameldowania od grudnia 2017 r. musiałoby skutkować wydaniem decyzji o jej wymeldowaniu, a w tej sytuacji nie było podstaw do oddalenia skargi przez WSA we Wrocławiu;
- niezajęciu przez WSA we Wrocławiu stanowiska co do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.; dalej: "ustawa o ewidencji ludności"), który to zarzut miał istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co jednocześnie nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku w tym zakresie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie odniósł się do argumentacji prawnej skarżącego w przytoczonej w ramach zarzutu naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności;
b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na bezpodstawnym uznaniu przez WSA we Wrocławiu, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi oraz przyjęciu przez WSA we Wrocławiu ustaleń faktycznych poczynionych przez orzekające w sprawie organy pierwszej i drugiej instancji w zakresie dotyczącym okoliczności, czasu i braku dobrowolności opuszczenia przez E. Z. miejsca jej zameldowania, tj. nieruchomości położonej w m. [...], w tym w szczególności ustaleń dotyczących tego, że E. Z. opuściła to miejsce dopiero w 2019 r. i wbrew jej woli w sytuacji, gdy te ustalenia faktyczne poczynione przez organy pierwszej i drugiej instancji, a następnie bezkrytycznie zaakceptowane przez WSA we Wrocławiu są wynikiem dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego naruszającej powołane wyżej przepisy k.p.a., pominięcia istotnej części materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, wyciągnięciu z tego materiału wniosków sprzecznych z zasadami logiki oraz niewynikających ze zgromadzonych dowodów, przy czym wpływ wskazanych wyżej naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy polega na wadliwym ustaleniu okoliczności istotnych dla zastosowania przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności dotyczących opuszczenia przez E. Z. miejsca jej pobytu stałego;
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez uznanie, że dla odmowy wymeldowania E. Z. z miejsca jej pobytu stałego istotny był brak deklarowanego przez nią zamiaru opuszczenia tego miejsca, podczas gdy wobec zmiany sytuacji prawnej (własnościowej) lokalu położonego w [...] pod adresem [...], polegającej na nabyciu własności tego lokalu przez skarżącego 2 lipca 2020 r. oraz braku zgody skarżącego na pobyt E. Z. w tym lokalu, przesłanka w postaci braku deklarowanego przez E. Z. zamiaru opuszczenia ww. lokalu nie była przeszkodą do wymeldowania jej z tego lokalu.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
3. Pismem z 30 października 2022 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną E. Z. przedstawiła stanowisko w sprawie, dołączając do pisma prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 18 października 2022 r., IV Ka 468/22, warunkowo umarzający postępowanie wobec skarżącego, oskarżonego o popełnienie na szkodę E. Z. przestępstw z art. 157 § 2 oraz art. 191 § 1a k.k. (k. 126-127 akt sądowych).
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
4.4. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 44/22, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., podobnie jak za pomocą zarzutów naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21, CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy, po pierwsze, stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA we Wrocławiu oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2905/20, CBOSA). Dodać przy tym należy, że w świetle zasady kauzalności uchybień procesowych, ewentualne wady uzasadnienia polegające na pominięciu niektórych kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą mogą doprowadzić do uchylenia wyroku tylko wówczas, gdyby w świetle akt danej sprawy oraz relewantnych dla oceny legalności danego aktu administracyjnego przepisów prawa, odniesienie się do tych kwestii w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji mogło, z wysokim prawdopodobieństwem, doprowadzić do odmiennego wyniku sprawy (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 44/22 oraz wyrok NSA z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1612/22 - CBOSA). Sytuacja taka w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi.
4.5. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dotyczące zasad gromadzenia i oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Po pierwsze, organy przeprowadziły w sprawie wnikliwie postępowanie dowodowe, przesłuchując wielu świadków oraz gromadząc liczne dokumenty, w tym notatki policyjne, a także dokonano oględzin spornego lokalu. Po drugie, dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2335/21; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2841/21; wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1109/20). W realiach niniejszej sprawy, w skardze kasacyjnej takiego wywodu, wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przeprowadzono. Dotyczy to w szczególności kwestii momentu definitywnego opuszczenia spornego lokalu, co nastąpiło, zdaniem organu, w 2019 r., a także stosowania przez skarżącego przemocy wobec osób zameldowanych w lokalu. Po trzecie, bez znaczenia dla ustaleń faktycznych poczynionych przez organy miały ustalenia faktyczne zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I C 575/21. Wynika to już z faktu, że wyrok ten został wydany po wydaniu zaskarżonej decyzji (12 marca 2021 r.). Ponadto, organ administracji publicznej zachowuje samodzielność jurysdykcyjną orzekając w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, również w zakresie czynionych ustaleń faktycznych. Przesłanek wymeldowania (art. 35 ustawy o ewidencji ludności) nie należy przy tym utożsamiać z przesłankami przywrócenia naruszonego posiadania (art. 344 k.c.).
4.6. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Po pierwsze, okoliczność, że w trakcie prowadzenia postępowania skarżący stał się właścicielem spornego lokalu nie miała znaczenia dla oceny, czy zaszły podstawy do wymeldowania z tego lokalu (w sprawie nie było sporne, że wniosek o wszczęcie tego postępowania złożyła, a następnie popierała osoba uprawniona). Po drugie, w orzecznictwie wypracowano wymóg dobrowolności opuszczenia lokalu, jako jednej z przesłanek wymeldowania, aby przeciwdziałać działaniom właściciela polegających na bezprawnym, często z użyciem przemocy wobec osób, uniemożliwianiu osobom zameldowanym korzystania z lokalu. Osoba zameldowana ma bowiem prawo podjąć działania prawne zmierzające do przywrócenia jej posiadania lokalu. W niniejszej sprawie osoby zameldowane w lokalu [...] podjęły takie działania, a nawet uzyskały zabezpieczenie ich roszczeń (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt I C 2508/19). Natomiast okoliczność, że powództwo posesoryjne zostało ostatecznie oddalone już po wydaniu zaskarżonej decyzji, może mieć istotne znaczenie w razie ponownego wystąpienia przez skarżącego w wnioskiem o wymeldowanie (zwrócono na to uwagę m.in. na s. 32 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.