II OSK 2776/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że przepisy wstrzymujące bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowe dla cudzoziemców (art. 100d u.o.p.) mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, co wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelowi Gruzji. WSA uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d u.o.p.) nie mają zastosowania do cudzoziemców spoza Ukrainy. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że art. 100d u.o.p. ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, co wstrzymuje bieg terminów załatwiania spraw i wyklucza stwierdzenie bezczynności organu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia obywatelowi Gruzji zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd wojewódzki uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d u.o.p.) nie mają zastosowania do cudzoziemców innych niż obywatele Ukrainy, co skutkowało stwierdzeniem bezczynności organu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (u.o.p.) mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a nie tylko do obywateli Ukrainy. Przepisy te wstrzymują rozpoczęcie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwoleń na pobyt czasowy i wyłączają możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności. W związku z tym, WSA błędnie stwierdził bezczynność organu, pomijając zastosowanie art. 100d u.o.p. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i oddalił skargę w tym zakresie. Sąd sprostował również oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, co wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie definiuje odrębnie pojęcia 'cudzoziemca' na potrzeby tego aktu, co oznacza, że należy stosować definicję z ustawy o cudzoziemcach. Przepisy te mają charakter generalny i nie ograniczają się do obywateli Ukrainy, co potwierdza dotychczasowe orzecznictwo NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.o.p. art. 100d § 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1, ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców i wstrzymuje bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, wyłączając możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
u.o.p. art. 100d § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności w okresie wstrzymania biegu terminów.
Pomocnicze
u.o.p. art. 100c § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Regulacja wstrzymująca bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców.
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa termin wydania decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy (60 dni) i zasady jego liczenia, jednakże przepisy u.o.p. mają pierwszeństwo jako lex specialis.
u.o.c. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Definicja 'cudzoziemca' jako osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący stwierdzenia bezczynności organu, który nie powinien być stosowany w sytuacji, gdy bieg terminu został wstrzymany przepisami szczególnymi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania, która nie została naruszona w sytuacji wstrzymania biegu terminu.
k.p.a. art. 35 § § 1-3 i § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw administracyjnych, których bieg został wstrzymany.
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uzupełnienia braków wniosku, który nie został naruszony w kontekście bezczynności.
k.p.a. art. 105 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące umorzenia postępowania, które nie miały zastosowania.
u.o.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy, który nie ogranicza stosowania art. 100d do obywateli Ukrainy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. Wstrzymanie biegu terminów załatwiania spraw na podstawie art. 100d u.o.p. wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu. WSA błędnie zinterpretował zakres zastosowania art. 100d u.o.p.
Odrzucone argumenty
Argument WSA, że art. 100d u.o.p. nie ma zastosowania do cudzoziemców innych niż obywatele Ukrainy. Stwierdzenie bezczynności Wojewody mimo wstrzymania biegu terminu załatwiania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
NSA uznał, że przepisy art. 100c i 100d u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Wstrzymanie biegu terminu na załatwienie sprawy oraz wyłączono wywodzenie środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości. Oznacza to, że obowiązkiem WSA w Gliwicach było rozpatrzenie niniejszej skargi na bezczynność Wojewody z uwzględnieniem dyspozycji art. 100d ust. 1 pkt 1 u.o.p.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Jerzy Stankowski
członek
Małgorzata Miron
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wstrzymujących bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy dla wszystkich cudzoziemców oraz wyłączenie możliwości stwierdzenia bezczynności organu w takich przypadkach."
Ograniczenia: Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają charakter czasowy i ich obowiązywanie może ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących pobytu cudzoziemców, która ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i organów administracji. Wyjaśnia, że przepisy wprowadzone w związku z wojną na Ukrainie mają szersze zastosowanie.
“Przepisy dla uchodźców z Ukrainy dotyczą wszystkich cudzoziemców? NSA wyjaśnia kluczową kwestię w sprawach o pobyt.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2776/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Jerzy Stankowski Małgorzata Miron /przewodniczący/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Cudzoziemcy Sygn. powiązane III SAB/Gl 98/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-06-25 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 103 art. 100d Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 98/24 w sprawie ze skargi B. M. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 98/24 w ten sposób, że w miejsce błędnego imienia skarżącego "B." wpisać prawidłowe imię skarżącego "B."; 2. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1., 2., 3., 5. i w tym zakresie oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach, sąd I instancji, sąd wojewódzki) wyrokiem z 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 98/24, w wyniku rozpoznania skargi B. M. (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący) na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1. i 2.), zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 3.); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4.) oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 5.). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Cudzoziemiec – obywatel Gruzji, wnioskiem z 13 marca 2023 r. (wpływ do organu) wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ, 20 kwietnia 2023 r. wezwał stronę do osobistego stawienia się w urzędzie. Dalej, 19 czerwca 2023 r. poinformował o wszczęciu postępowania oraz treści art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; dalej: u.o.p.). Wojewoda, 28 czerwca 2023 r. i 30 czerwca 2023 r. w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.; dalej: u.o.c.) zwrócił się do odpowiednich służb o informacje o cudzoziemcu. Wobec braku aktywności organu strona złożyła ponaglenie z 9 października 2023 r., a następnie wniosła skargę z 18 stycznia 2024 r. na bezczynność Wojewody. Zdaniem WSA w Gliwicach skarga jest uzasadniona. Sąd wojewódzki wskazał na art. 112a ust. 1 u.o.c. zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym z art. 112a ust. 2 u.o.c. wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 1 u.o.c. Sąd wojewódzki podniósł, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie prowadzone było dłużej niż to niezbędne do jej załatwienia, a zwłoka w rozstrzygnięciu nie wynikała ze stopnia jej skomplikowania czy też braków formalnych wniosku. Zatem, sąd pierwszej instancji stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem WSA w Gliwicach, wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 u.o.p. zakresu przedmiotowego i podmiotowego tego aktu - art. 100d u.o.p. nie ma zastosowania do kontrolowanego przez sąd postępowania. Wyjaśniono, że skarżący jest obywatelem Gruzji, a nie obywatelem Ukrainy i przyjechał do Polski do pracy. Ponadto, sąd wojewódzki miał na uwadze przepisy art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE L. z 2011 r. nr 343, poz. 1; dalej: dyrektywa 2011/98/UE) - określające maksymalny termin wydania decyzji w sprawie jednego zezwolenia (4 miesiące) oraz bieg tego terminu i sposób obliczenia. W ocenie WSA w Gliwicach modyfikacja terminu załatwienia sprawy polegająca na jego wydłużeniu w ustawodawstwie krajowym jest niedopuszczalna. Na zakończenie sąd wojewódzki oddalił skargę w zakresie przyznania stronie sumy pieniężnej i wymierzenia organowi grzywny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części tj. co do punktów 1., 2., 3. i 5. zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.o.p. - polegającą na uznaniu, że art. 100d u.o.p. nie ma zastosowania do cudzoziemców innych niż określonych w art. 1 ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy, a tym samym nie ma zastosowania w sprawie skarżącego, podczas gdy zakresem obowiązywania art. 100d u.o.p. są objęte postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w okresie 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy; b) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz art. 35 § 1-§ 3 i § 5 oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, a postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady szybkości postępowania i z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy, co spowodowało stwierdzenie bezczynności, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był wojną na Ukrainie, niedoborami kadrowymi, a zatem podyktowany był okolicznościami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy; b) art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.c. wobec braku wzięcia pod uwagę faktu, że termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy biegnie od dnia w którym nastąpiło osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, względnie w którym cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione; c) art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2, art. 61 § 3 k.p.a., art. 105 ust. 1 i ust. 2 i art. 106 ust. 2a u.o.c. poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do wszczęcia postępowania w dacie złożenia wniosku w sytuacji, gdy wniosek był dotknięty brakami formalnymi a wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje w dniu doręczenia żądania organowi administracji publicznej pod warunkiem, że podanie (żądanie, wniosek) spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a.; d) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 35 § 5 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie uznanie, że po dacie złożenia niekompletnego wniosku (który wymagał uzupełnienia) termin załatwienia sprawy nie biegnie, co miało wpływ na wynik sprawy i uznanie, iż w sprawie doszło do bezczynności organu; e) art. 149 § 1 pkt 3, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i § 5, art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 112a u.o.c., poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność organu, mimo że organ nie dopuścił się bezczynności, a w postępowaniu powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d u.o.p.. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi na bezczynność poprzez jej oddalenie ewentualnie; uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Pismem z 7 kwietnia 2025 r. cudzoziemiec wniósł o rozważenie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skargi z 9 września 2024 r. o sygnaturze TS 176/24 oraz zapytania skierowanego przez WSA w Gliwicach do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 19/25. Podniesiono również, że Trybunał Konstytucyjny 18 lutego 2025 r. orzekł, iż nowelizacja u.o.p. jest niezgodna z konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona. Jako uzasadniony NSA uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1, ust. 4 u.o.p. poprzez zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. mimo obowiązywania wskazanych norm u.o.p. i stwierdzenie bezczynności organu. Tymczasem skarga na bezczynność Wojewody winna zostać oddalona wobec obowiązku zastosowania przez sąd wojewódzki art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1, ust. 4 u.o.p. Motywem, który legł u podstaw uwzględnienia skargi przez WSA w Gliwicach była wykładnia w/w przepisów, sprowadzająca się do tezy, że znajdują one zastosowanie wyłącznie w sytuacji objętej przepisami u.o.p., czyli tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z działaniami wojennymi na terenie Ukrainy. Kluczowe stwierdzenie sądu wojewódzkiego, że art. 100d u.o.p. nie stosuje się w przypadku obywateli innych państw, niż Ukraina (tutaj Gruzja), objętych omawianą ustawą - jest błędne i w konsekwencji skutkowało nieuprawnionym zastosowaniem art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. będącym rezultatem przyjęcia przez sąd wojewódzki, że sposób rozpoznania przez Wojewodę wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy odpowiada stanowi bezczynności organu administracji publicznej w związku z uchybieniem przez organ art. 12 § 1 i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 ust. 1 i 2 u.o.c. Tymczasem od 15 kwietnia 2022 r. obowiązują przepisy art. 100c i art. 100d u.o.p., które w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy tamowały rozpoczęcie biegu terminu na jej załatwienie, a przede wszystkim uniemożliwiały wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności. I tak z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do u.o.p. art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.o.p. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie cytowana treść art. 100c u.o.p. została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d u.o.p. (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Wskazany termin obowiązywania omawianych przepisów został kolejno przedłużony do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2023 r. poz. 1088). Regulacje te miały i mają nadal charakter czasowy. W szczególności, na dzień wyrokowania przepis ten obowiązuje do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 854). Rodzaj spraw, w których bieg terminów na ich załatwienie nie rozpoczyna się, a wszczęty ulega zawieszeniu został utrzymany i obejmuje zezwolenie na pobyt czasowy (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p.). Powołane przepisy posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro u.o.p. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.o.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany przez art. 1 pkt 44 ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) art. 100a u.o.c. w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera przepis art. 100d ust. 1-4 u.o.p. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną. W dotychczasowym orzecznictwie NSA za ugruntowane należy uznać powyższe stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.o.p. (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1809/24; wyrok NSA z 18 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 286/24; wyrok NSA z 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24; wyrok NSA z 9 października 2024 r. sygn. akt II OSK 877/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 469/24; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 470/24, wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1341/24; wyrok NSA z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1890/24, wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2057/24, wyrok NSA z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 1916/24). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Zauważyć trzeba, że nie inaczej powyższe zagadnienie ocenia się w piśmiennictwie (M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Komentarz, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, uwaga 2). Oznacza to, że obowiązkiem WSA w Gliwicach było rozpatrzenie niniejszej skargi na bezczynność Wojewody z uwzględnieniem dyspozycji art. 100d ust. 1 pkt 1 u.o.p. Przepis ten zezwolił na czasowe wstrzymanie biegu terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę. Innymi słowy bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Oznacza to, że bieg tego terminu w wypadku wniosku złożonego przez stronę - nie rozpoczął się wobec jego złożenia 13 marca 2023 r. Przepis ten jako lex specialis wyprzedza stosowanie art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. Ostatnio przywołane przepisy po pierwsze ustalają termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i wynosi on 60 dni; po drugie ustalają reguły liczenia tego terminu. Analiza art. 112a ust. 2 u.o.c. prowadzi do wniosku, że chodzi o uzupełnienie wszelkich wymogów wynikających z u.o.c. oraz jego braków formalnych. Kluczowe jest jednak, że art. 100c i art. 100d u.o.p. jako przepis szczególny (vide wyrok NSA z 22 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2476/23) ustanawia odrębną regułę załatwienia spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy. Nie ustala on żadnych szczególnych terminów, wyłączających reguły art. 112a u.o.c., ale wstrzymuje zarówno rozpoczęcie biegu, jak i zawiesza bieg terminu na wydanie decyzji. Jako konsekwencję tego przewiduje dalej, że zaprzestanie czynności przez organ nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności (art. 100d ust. 4 u.o.p.). Wobec powyższego irrelewantne dla stosowania tych przepisów jest to, czy organ skierował wezwanie do usunięcia braków, czy też nie. Natomiast bezspornie postepowanie zostało wszczęte z datą wpływu podania do organu, co miało miejsce w dniu 13 marca 2023 r. Organ zatem był obowiązany do podejmowania czynności w celu uzupełnienia przez stronę braków tego wniosku, jednakże zaniechanie tych czynności nie mogło skutkować stwierdzeniem czy to przewlekłości czy bezczynności Wojewody. Odrzucenie przez WSA w Gliwicach normy art. 100d u.o.p skutkowało błędnym przyjęciem stanu bezczynności przy zastosowaniu art. 112a u.o.c. Tymczasem nastąpiło czasowe zatamowanie biegu terminu na załatwienie tej sprawy oraz wyłączono wywodzenie środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości. Z kolei kwestie trudności kadrowych, ilości wniosków pobytowych, epidemii, absencji chorobowych nie mają znaczenia w świetle normy art. 100d u.o.p Mając na uwadze powyższe rozważania należy przyjąć, że pominięcie przez WSA w Gliwicach art. 100d u.o.p. nie miało wystarczających podstaw faktycznych i prawnych. Tym samym uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z w/w przepisem u.o.p. Konsekwentnie, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., NSA uchylił zaskarżony wyrok w pkt 1, 2, 3, 5 i w tym zakresie oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu art. 100c i 100d u.o.p., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Jednocześnie ze względu na błędne oznaczenie imienia skarżącego, co wynika z treści paszportu oraz innych dokumentów, w pkt 1. sentencji sprostowano oczywistą omyłkę w tym zakresie na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI