II OSK 2768/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
zagospodarowanie przestrzenneinwestycja celu publicznegosieć elektroenergetycznaprawo administracyjnenieruchomościprawo budowlanedrogimediaplanowanie przestrzenneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy sieci niskiego napięcia, uznając ją za zgodną z prawem.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję SKO w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy sieci niskiego napięcia. Skarżący kwestionowali zakwalifikowanie inwestycji jako celu publicznego oraz naruszenie ich praw własności. NSA uznał, że budowa sieci elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu lokalnym, zgodną z przepisami prawa, a zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych i materialnych nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy odcinka sieci niskiego napięcia. Skarżący zarzucali błędne zakwalifikowanie inwestycji jako celu publicznego oraz naruszenie ich praw własności. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, analizując zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o gospodarce nieruchomościami, Konstytucji RP) oraz przepisów postępowania (w tym rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią COVID-19). Sąd uznał, że budowa sieci niskiego napięcia dla zasilania zabudowy wielorodzinnej stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu lokalnym, zgodną z przepisami prawa. Stwierdził również, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią nie naruszyło praw skarżących do obrony, zwłaszcza że mieli oni możliwość przedstawienia swoich stanowisk na piśmie. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku przeprowadzenia dowodów czy niezarządzenia stawienia się stron, zostały uznane za chybione. NSA podkreślił, że inwestycja celu publicznego ma pierwszeństwo przed interesem właściciela nieruchomości, a sama decyzja lokalizacyjna nie narusza prawa własności. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, budowa sieci niskiego napięcia służącej dystrybucji energii elektrycznej na potrzeby zasilania zabudowy wielorodzinnej stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu lokalnym.

Uzasadnienie

Inwestycja celu publicznego musi mieć znaczenie lokalne lub ponadlokalne i realizować cele określone w art. 6 u.g.n. Budowa sieci elektroenergetycznej mieści się w tych celach, a zapewnienie dostaw energii dla mieszkalnictwa ma znaczenie lokalne dla rozwoju gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.z.p. art. 2 § pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja inwestycji celu publicznego jako działań o znaczeniu lokalnym, ponadlokalnym, krajowym lub metropolitalnym, stanowiących realizację celów określonych w art. 6 u.g.n.

u.p.z.p. art. 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa cele, które mogą być realizowane w ramach inwestycji celu publicznego.

u.p.z.p. art. 56

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi.

u.g.n. art. 6 § pkt 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wymienia budowę i utrzymanie ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej jako cel publiczny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa nieważności postępowania - pozbawienie strony możności obrony swych praw.

p.p.s.a. art. 119

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

ustawa Covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku ze stanem epidemii.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa, prawo własności.

Ustawa o samorządzie gminnym art. 7 § ust. 1 pkt 3

Zadania własne gminy, w tym zaopatrzenie w energię elektryczną.

Ustawa - Prawo ochrony środowiska art. 2 § pkt 2

Zrównoważony rozwój.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa sieci niskiego napięcia jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu lokalnym. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią COVID-19 było uzasadnione i nie naruszyło praw strony. Zamierzenia inwestycyjne właściciela nieruchomości nie mają wpływu na ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Odrzucone argumenty

Inwestycja nie spełnia cech inwestycji celu publicznego. Naruszenie praw własności skarżących. Niewłaściwe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron. Niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób pełny. Niewłaściwe zastosowanie art. 119 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Inwestycja celu publicznego ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości. Sama decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w której w trasie planowanej inwestycji uwzględniono wykorzystanie działki Skarżących, nie ogranicza własności tej nieruchomości.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Leszek Kiermaszek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że budowa sieci elektroenergetycznych jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu lokalnym oraz dopuszczalność rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy sieci niskiego napięcia i nie przesądza o charakterze innych inwestycji liniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia inwestycji celu publicznego i praw właścicieli nieruchomości, a także procedury sądowej w czasie pandemii.

Sieć energetyczna na Twojej działce? NSA wyjaśnia, kiedy inwestycja celu publicznego ma pierwszeństwo przed prawem własności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2768/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 227/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 10, art. 91, art. 119, art. 133, art. 134, art. 151, art. 183, art. 184, art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 875
art. 15 zzs4
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 293
art. 1, art. 52
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 65
art. 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21, art. 31, art. 32, art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. i T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 227/20 w sprawie ze skargi W. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 17 czerwca 2020 r., II SA/Rz 227/20, oddalił skargę W. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 7 marca 2019 r. X S.A. zwróciła się do Prezydenta Miasta Rzeszowa z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie odcinka sieci niskiego napięcia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w [...].
Decyzją z dnia 7 maja 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta Rzeszowa ustalił lokalizację wnioskowanej inwestycji, jednakże rozstrzygnięcie to zostało uchylone wydaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, przed wydaniem decyzji pozytywnej dla inwestora konieczne jest ustalenie, czy inwestycja objęta wnioskiem stanowi w ogóle realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: u.g.n.), a ponadto jakie ma znaczenie dla społeczności lokalnej, w szczególności w zakresie zasilania odbiorców w energię elektryczną.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 17 października 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta Rzeszowa ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie odcinka sieci niskiego napięcia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w [...].
Decyzją z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania W. M. i T. M., utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował wnioskowane przedsięwzięcie jako inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. W ocenie Kolegium, wyjaśnienia inwestora są wystarczające dla oceny spełnienia przesłanki określonej w ww. regulacji. Z informacji uzyskanych od Spółki wynika bowiem, że planowany odcinek linii kablowej niskiego napięcia służyć będzie dystrybucji energii elektrycznej na potrzeby zasilenia zabudowy wielorodzinnej przy ul. [...]. Ponadto zapewnienie dostaw energii dla potrzeb budownictwa mieszkaniowego w tej części miasta wpisuje się w strategię jego rozwoju i służy lokalnej społeczności. Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu odwołujących się związanego z brakiem możliwości przyszłego zainwestowania ich działki, gdyż linia kablowa zostanie ułożona wzdłuż granicy działki.
Skargą T. M. i W. M. zaskarżyli powyższą decyzję, zarzucając jej błędne zakwalifikowanie planowanego przedsięwzięcia jako inwestycji celu publicznego. Ponadto zdaniem skarżących nie zweryfikowano czy istnieje możliwość realizacji takiej sieci po innej trasie i w stopniu mniej uciążliwym dla objętych wnioskiem nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w przywołanym na wstępie wyroku oddalającym skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, że zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 293 ze zm., dalej: u.p.z.p.), ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku planu miejscowego wydaje się dwa rodzaje rozstrzygnięć - decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy. Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.p.z.p. przez inwestycję celu publicznego rozumie się działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Z przepisu tego wynika, że inwestycja celu publicznego, musi charakteryzować się dwoma cechami. Po pierwsze, musi być to przedsięwzięcie o znaczeniu lokalnym, ponadlokalnym bądź krajowym, a po drugie - musi ono stanowić realizację celów wskazanych w art. 6 u.g.n. Łączne spełnienie obu przesłanek przesądza, że dane przedsięwzięcie spełnia wymogi pozwalające na zaliczenie go do inwestycji celu publicznego. Pojęcie celu publicznego, z językowego punktu widzenia, oznacza cel dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony (dostępny) dla wszystkich. Cel publiczny może się realizować w zaspokajaniu, nawet pośrednio, zobiektywizowanych i abstrakcyjnych potrzeb społecznych. Inwestycją celu publicznego o znaczeniu lokalnym może być także inwestycja, która swoim zasięgiem bezpośrednio służy węższemu kręgowi mieszkańców gminy, ale pośrednio ma znaczenie dla całej gminy, co zdaniem Sądu z pewnością ma miejsce w niniejszej sprawie. "Znaczenie lokalne (gminne)", o którym mowa w art. 2 pkt 5 u.p.z.p. należy w ocenie Sądu rozważać z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb i interesów społeczności lokalnej tworzącej gminną wspólnotę samorządową. Sąd wskazał, że nie stoi przy tym na przeszkodzie uznaniu inwestycji za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.p.z.p okoliczność, że w swym przebiegu obejmie ona wycinek terytorium gminy, a nie wszystkie lub większość położonych na jej terytorium nieruchomości, skoro pośrednio ma znaczenie dla całej społeczności lokalnej. Sąd dodał, powołując się na orzecznictwo, że dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.
Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie planowana budowa odcinka sieci niskiego napięcia na działce nr [...] w [...] stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Z pisma z dnia 2 sierpnia 2019 r. wynika bowiem, że odcinek linii kablowej stanowić będzie urządzenie, które zapewni zasilanie w energię elektryczną zabudowę wielorodzinną przy ul. [...] w [...]. Nie stanowi zatem przyłącza do budynku, gdyż docelowo ma zapewnić energię elektryczną dla większej liczby obiektów budowlanych. W piśmie tym Spółka wskazała ponadto, że energia elektryczna jest traktowana jako dobro publiczne, a Spółka jest podmiotem wykonującym zadania publiczne.
W ocenie Sądu, analiza urbanistyczna przeprowadzona w dniu 15 marca 2019 r., a następnie w dniu 19 sierpnia 2019 r., została sporządzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z analizy tej wynika, że inwestycja projektowana jest na terenie niezabudowanym, w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, a obszar analizowany obejmuje teren, na którym planowana jest budowa odcinka sieci energetycznej. Ponadto w analizie wskazano, że teren objęty wnioskiem znajduje się w obszarze miasta, na którym następuje intensywny rozwój zabudowy i realizacja związanych z nią nowych sieci uzbrojenia terenu. Projekt decyzji został pozytywnie zaopiniowany przez Miejski Zarząd Dróg w [...] oraz Wydział Geodezji Urzędu Miasta [...](pisma z dnia 18 września 2019 r. nr [...]i z dnia 6 września 2019 r. nr [...]). Sama decyzja organu I instancji z dnia 17 października 2019r. określa rodzaj inwestycji (art. 54 pkt 1 u.p.z.p.), warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy (art. 54 pkt 2 u.p.z.p.) oraz linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali (art. 55 pkt 3 u.p.z.p.). Organ odwoławczy podkreślił także, że zaskarżona decyzja nie uniemożliwia zagospodarowania działki skarżących, skoro ma ona powierzchnią ponad 19 arów, a kable zostaną ułożone wzdłuż granicy działki. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że wobec kompletności wniosku oraz treści sporządzonej analizy urbanistycznej, obowiązkiem organu I instancji było uwzględnienie wniosku inwestora i wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na rzecz Spółki. Wynika to z treści art. 56 u.p.z.p., zgodnie z którym nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego organ nie działa na podstawie uznania administracyjnego, lecz jest związany w tym znaczeniu, że jeżeli nie stwierdzi niezgodności zamierzenia inwestycyjnego objętego wnioskiem z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, to obowiązany jest wydać decyzję zgodną z żądaniem inwestora. Organ właściwy do pojęcia decyzji o warunkach zabudowy jest zobowiązany wydać pozytywne rozstrzygnięcie, jeśli wnioskowane zamierzenie inwestycyjne czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z konkretnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, natomiast ma obowiązek odmówić ustalenia warunków zabudowy tylko wówczas, gdy wnioskowana inwestycja nie spełnia chociażby jednej ustawowej przesłanki wynikającej ze skonkretyzowanej normy prawnomaterialnej. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargą kasacyjną W. M. i T. M. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) prawa materialnego tj. art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) w zw. z art. 21. art. 64. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ustalenie lokalizacji celu publicznego inwestycji p.n. "Budowa odcinka sieci niskiego napięcia ze słupa 18K linii nN zasilanej ze stacji transformatorowej [...] do złącza kablowego na dz. Nr [...] obr. [...]" na działkach [...], [...], [...], [...] obr. [...] w [...] przy ul. [...] w przypadku, gdy przedsięwzięcie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie spełnia wszystkich cech potrzebnych do zakwalifikowania go do inwestycji celu publicznego, a tym samym narusza podstawowe prawa i wolności konstytucyjne tj. narusza i ogranicza prawa własności skarżących;
2) przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 3 p.p.s.a. poprzez poczynienie ustaleń na podstawie stanu faktycznego, który nie został wyjaśniony w sposób pełny, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skarg, a w szczególności poprzez:
a) niezarządzanie w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy stawienia się w charakterze strony - T. i W. M., co w konsekwencji spowodowało oparcie się na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony w sposób pełny;
b) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na okoliczność rzeczywistej utraty wartości przedmiotowej nieruchomości, jak również tego, czy inwestycję celu publicznego można przeprowadzić przez inne nieruchomości w sposób mniej uciążliwy dla skarżących;
c) niepodjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia, czy T. M. i W. M. podjęli działania zmierzające do ustalenia warunków zabudowy na działkach będących ich własnością, a dla których ustalono lokalizację dla celu publicznego, zamierzeń inwestycyjnych strony skarżącej na tych działkach, braku możliwości zrealizowania zamierzeń inwestycyjnych przez skarżących w przypadku zrealizowania inwestycji celu publicznego, zmniejszenia wartości rynkowej tych działek, zamierzeń związanych z przeniesieniem magistrali wodnej w miejsce gdzie miałby się znajdować kabel niskiego napięcia;
d) niepodjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia czy decyzja Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 17 października 2019 r., znak [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "Budowa odcina niskiego napięcia ze słupa 18 K linii NN zasilanej ze stacji transformatorowej [...] do złącza kablowego na dz. Nr [...] obr.[...]" na działkach [...], [...], [...], [...] obr. [...] w [...] przy ul. [...] dla X S.A. z/s w [...] przy ul. [...] spowoduje zwiększenie, zmniejszenie, czy w ogóle nie zmieni wartości dziatek należących do strony skarżącej, a jeśli zmieni ich wartość to w jaki sposób i o te ustalenia wysokości odszkodowania należącego się stronie skarżącej w przypadku utrzymania decyzji w mocy;
e) jednostronną ocenę zebranego materiału dowodowego, przejawiającą się w szczególności w bezzasadnym uznaniu, iż planowana przez inwestora - Developera inwestycja jest inwestycją celu publicznego, podczas gdy w rzeczywistości nie można tej inwestycji przypisać takiego miana i ma na celu przyniesienie jedynie zysku DeveIoperowi, kosztem utraty wartości nieruchomości należącej do skarżących;
f) nieuwzględnienie dowodów przedłożonych przez skarżących, a to projekt decyzji o warunkach zabudowy z dnia 11 maja 2020 r. [...];
3) przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 119 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podczas gdy w rzeczywistości żadne przesłania, co do możliwości rozpoznania w trybie uproszczonym, nie zostały spełnione.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających wyrok decyzji organów administracji publicznej obu instancji i umorzenie postępowanie jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownej rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.).
Skoro przesłanka nieważności postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawę uchylenia wyroku, to w pierwszej kolejności należało rozważyć to, czy w realiach tej sprawy wystąpiła jedna z nich z uwagi na czynione zarzuty rozpoznania wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym bez udziału skarżących, zaś w komparycji wyroku wpisano nadto, że rozpoznanie to nastąpiło w trybie uproszczonym.
Jedna z podstaw nieważności określona została w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i zachodzi wówczas, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Wyrażenie ustawowe będące jej realizacją, w swym zakresie znaczeniowym, obejmuje różne sytuacje, których de facto skutki należy ocenić w kategoriach pozbawienia możności obrony praw danej strony. Może tu zatem zachodzić sytuacja pozbawienia możności podjęcia, bądź realizacji obrony praw strony. W doktrynie wskazuje się, że wskazana podstawa nieważności postępowania oznacza " (...) pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części na skutek wad procesowych sądu lub strony przeciwnej (...)" - B. Dauter (w), B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el 2021, komentarz do art. 183.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z 9 listopada 2021 r., III FSK 2822/21, gdzie przyjęto, że " (...) nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (...)". Tak określona podstawa nieważności zachodzi także wówczas, gdy " (...) strona zostanie zawiadomiona o terminie posiedzenia, ale na skutek innych zaniechań sądu pierwszej instancji nie będzie w stanie zająć stanowiska w sprawie (...)" - wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., III OSK 4864/21. Stwierdzenie uchybienia kwalifikowanego w ramach podstawy nieważności nie wymaga wykazania związku pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem sprawy (wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., III FSK 4134/21).
Nie jest sporne w tej sprawie, iż skargę T. i W. M. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego Sąd pierwszej instancji oddalił a uczynił to na posiedzeniu niejawnym, natomiast błędnie wskazał w komparycji wyroku, że nastąpiło to w trybie uproszczonym.
Dopuszczalność rozpoznania skargi wniesionej do Sądu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przewiduje art. 119 p.p.s.a. W przepisie tym wymienione zostały w pkt od 1 do 5 okoliczności, w których sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny w takim trybie a to gdy: decyzja, postanowienie dotknięte są wadą nieważności bądź wystąpiła przesłanka wznowieniowa; złożony został wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym przy braku sprzeciwu pozostałych stron; przedmiotem skargi jest postanowienie; przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; decyzja wydana została w trybie uproszczonym. Jednakże żaden z wymienionych wyżej przypadków nie miał miejsca w okolicznościach tej sprawy.
Skarga natomiast rozpoznana została w innym trybie na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z akt sprawy przedmiotową skargę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 maja 2020 r. Z treści tego zarządzenia wynika, że z uwagi na ogłoszony na terytorium kraju stan epidemii – rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.) - (stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 - § 1 rozporządzenia - przypomnienie NSA), a także związane z tym ograniczenia i wymogi w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374,567, 568, 695, 875- zwana dalej ustawą Covidową), kieruje się sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając jednocześnie termin rozpoznania skargi przez ustalony skład trzech sędziów na dzień 17 czerwca 2020 r.
Należy w tym miejscu podnieść, iż norma art. 15zzs4 w ust. 3 ww. ustawy Covidowej, wprost wskazuje, iż przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Nie jest sporne, iż w powołanym wyżej zarządzeniu wskazano, iż sprawa zostanie rozpoznana bez udziału stron, jednakże do momentu rozpoczęcia posiedzenia strony mają możliwość przedstawienia swoich stanowisk procesowych na piśmie. Tej treści zarządzenie następnie w dniu 5 czerwca 2020 r. zostało doręczone skarżącym i w jego następstwie skarżący ustanowili pełnomocnika procesowego, adwokata, który przystąpił do sprawy w ich imieniu składając pełnomocnictwo oraz wniósł o dołączenie do akt sprawy pisma z 16 czerwca 2020 r. zawierającego skonkretyzowanie zarzutów skargi i przedstawione do nich obszerne dodatkowe uzasadnienie. Nadto załączono decyzję z 11 maja 2020 r. ustalającą skarżącym warunki zabudowy na dwa budynki mieszkalne jednorodzinne na działce nr [...].
Zatem przedmiotowej skargi nie rozpoznawano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym o jakim mowa w art. 119 p.p.s.a., co niewątpliwie błędnie oznaczono w komparycji wyroku, lecz czyniono to na posiedzeniu niejawnym z uwagi na uwarunkowania wynikające z art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy Covidowej. Przepis ten jest przepisem szczególnym wobec art. 10 p.p.s.a., ustanawiającym zasadę jawności postępowań sądowoadministracyjnych. W orzecznictwie, które skład orzekający NSA w pełni podziela, wskazuje się że powyższe normy dopuszczające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie naruszają podstawowych uprawnień procesowych strony. Okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza zatem, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw (wyrok NSA z 8 czerwca 2021 r., III FSK 3585/21). Podobnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 sierpnia 2021 r., I OSK 1165/21, dodając że prawo do publicznej rozprawy nie ma też charakteru absolutnego. Może zatem podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji, przewidzianych przepisami ustawy Covidowej jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 a w stanie faktycznym tej sprawy istniały takie okoliczności, które w zarządzonym stanie epidemii, w pełni nakazywały uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości, w tym i przez Sąd pierwszej instancji przy rozpoznaniu skargi stron postępowania.
Generalnie wobec powyższych twierdzeń uznać należy, iż rozpoznanie skargi stron nie nastąpiło w trybie uproszczonym, skoro nie istniała którakolwiek z przesłanek z art. 119 p.p.s.a. To, że błędnie oznaczono w komparycji wyroku, że rozpoznawana sprawa na posiedzeniu niejawnym przeprowadzana jest w trybie uproszczonym, nie jest naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik tego postępowania bowiem istniała faktyczna podstawa rozpoznawania skargi w trybie niejawnym, o czym była mowa wyżej.
Ta konstatacja nie pozwala na przyjęcie zarzucanego w kasacji naruszenia art. 119 p.p.s.a. w sposób w niej opisany, bowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, więc nie mógł zostać naruszony.
Przy uwzględnieniu powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że zarządzenie z dnia 29 maja 2020 r., na podstawie którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zostało skutecznie doręczone obu skarżącym, zaś skutkiem tego zawiadomienia było ustanowienie pełnomocnika w sprawie, który przedstawił pismo z 16 czerwca 2020 r. zawierające zarzuty do zaskarżonej decyzji i obszerne dodatkowe motywy w sprawie. Tym samym, w realiach tej sprawy, Sąd pierwszej instancji umożliwił skarżącym dodatkowe wypowiedzenie się w sprawie. W tych okolicznościach nie można skutecznie uczynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu, że pozbawił skarżących możliwości przedstawienia stanowiska w sprawie przed wydaniem wyroku. W sprawie tej nie doszło w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do ograniczenia prawa do jawnego rozpoznania sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja ta nie wypełnia nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., bowiem skarżący nie zostali pozbawieni możności obrony swych praw. Inne przesłanki z art.183 § 2 p.p.s.a. również nie zaistniały w realiach postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej, nie można uznać, by w sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 3 p.p.s.a. poprzez poczynienie ustaleń na podstawie stanu faktycznego, który nie został wyjaśniony w sposób pełny, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi. Jednakże przywołane na poparcie tego zarzutu okoliczności nie prowadzą do zaaprobowania takiego zarzut.
W realiach tego postępowania, w ramach którego nastąpiło rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, w sytuacji ogłoszenia stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i koniecznością eliminowania nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawę rozpoznawano bez udziału stron. Tym samym zarzut nie zarządzenia w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy stawienia się skarżących do Sądu jawi się jako chybiony, tym bardziej, iż w sprawie pełnomocnik skarżących złożył dodatkowe obszerne wyjaśnienia na piśmie, obrazujące także sytuację stron już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Stąd nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 91 ust. 3 p.p.s.a. stanowiący, iż "sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika". Brzmienie tego przepisu wskazuje, że o tym czy istnieje potrzeba zarządzenia stawienia się stron lub jednej z nich osobiście bądź przez pełnomocnika decyduje sąd. W niniejszej sprawie, w jej okolicznościach takiej potrzeby Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł i brak jest uzasadnionych przesłanek do wyrażenia odmiennego stanowiska.
Sąd administracyjny zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07). Umocowany w sprawie pełnomocnik skarżących – adwokat, złożył przed rozpoznaniem skargi dodatkowe pismo, w którym przedstawił zarzuty skarżących wobec zaskarżonej decyzji, zatem kwestionowanie w sprawie naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. jest niezasadne. Podobnie w ramach tego zarzutu nie jest zasadne, kontestowanie tego, że Sąd nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na okoliczność rzeczywistej utraty wartości przedmiotowej nieruchomości, jak również tego, czy inwestycję celu publicznego można przeprowadzić przez inne nieruchomości w sposób mniej uciążliwy dla skarżących. Kwestia wyceny nieruchomości co do utraty jej wartości w związku z ustaleniem lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie jest elementem ustalania stanu faktycznego w sprawie prowadzonej na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podobnie w ramach przedmiotowego postępowania nie jest badany wpływ decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego na działki, przez które ona przebiega, na ich rzeczywistą wartość rynkową. Poza tym Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz ocenia legalność podejmowanych rozstrzygnięć. Nie ma jakichkolwiek podstaw prawnych by w toku takiej oceny legalności powoływać biegłych. Natomiast kwestia przebiegu planowanej inwestycji celu publicznego jest domeną inwestora. Z art. 52 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego następuje na wniosek inwestora. Wnioskodawca ma wyłączne prawo do kształtowania treści żądania zawartego we wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Treść złożonego wniosku wyznacza przedmiot postępowania, którym organ prowadzący to postępowanie jest związany. To inwestor we wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego określa zakres planowanej inwestycji, i to on wyłącznie decyduje o tym zakresie, a organy administracji nie mają możliwości wyjścia poza ten wniosek. Powyższe stanowi refleks jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasady związania organu administracji treścią wniosku inicjującego postępowanie (art. 61 k.p.a.).
Bez wpływu na wynik niniejszego postępowania ma zarzut nie zbadania okoliczności, czy skarżący podjęli działania zmierzające do ustalenia warunków zabudowy dla ich działek. Zamierzenia inwestycyjne skarżących pozostają bez wpływu na wynik tego postępowania, zaś przedłożony do akt sprawy projekt decyzji o warunkach zabudowy z 11 maja 2020 r. nie mógł doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji z 12 grudnia 2019 r. Sąd administracyjny ocenia legalność decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania decyzji ostatecznej. Zmiana tego stanu w powyższym zakresie nie wpływa na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu. Dlatego też dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ww. decyzja o warunkach zabudowy dla dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych z 11 maja 2020 r. nie ma żadnego znaczenia i nie może być brana pod uwagę przy weryfikacji zaskarżonej decyzji.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por.: wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 1151/11; wyrok NSA z 11 września 2012 r., I OSK 1234/12; wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10), a także wtedy, gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11). Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie nie przekroczył jej granic. Sąd ten rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy wyznaczonych treścią art. 50 ust.1 art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 54 u.p.z.p., a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.
Należy też wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym (por.m.in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, wyrok NSA z 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).
Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego art. 2 pkt 5 u.p.z.p.. w zw. z art. 6 pkt 2 (u.g.n.) w zw. z art. 21, art. 64, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ustalenie przedmiotowej lokalizacji inwestycji celu publicznego w przypadku, gdy przedsięwzięcie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie spełnia wszystkich cech potrzebnych do zakwalifikowania go do inwestycji celu publicznego, a tym samym narusza podstawowe prawa i wolności konstytucyjne tj. narusza i ogranicza prawa własności skarżących.
Niewątpliwie art. 6 pkt 2 u.g.n. statuuje, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zatem budowa sieci niskiego napięcia znajduje się w katalogu celów publicznych w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Z kolei definicja pojęcia "inwestycji celu publicznego" zawarta jest w art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w ustawie jest mowa o "inwestycji celu publicznego" - należy przez to rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n.
W realiach tej sprawy organy orzekające uznały, iż sporna inwestycja dotycząca budowy odcinka sieci niskiego napięcia ma znaczenie lokalne i będzie służyć dystrybucji energii elektrycznej na potrzeby zasilania w tę energię zabudowy wielorodzinnej przy ul [...] w [...]. Zapewnienie dostawy energii elektrycznej na potrzeby mieszkalnictwa rozwijanego w tej części miasta wpisuje się w strategię jego rozwoju i służy społeczeństwu.
Skarżący w skardze kasacyjnej nie podważyli skutecznie oceny, zgodnie z którą przedmiot inwestycji objętej wnioskiem stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu lokalnym - gminnym, jak i tego, że inwestycja o znaczeniu lokalnym to inwestycja, która może zaspokajać potencjalne potrzeby okolicznych mieszkańców w bliżej nieokreślonej przyszłości. Jeżeli bowiem planowana inwestycja ma na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy energii elektrycznej, co mieści się w zadaniach własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym), natomiast okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie niewielki odcinek nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju inwestycje służące zaspakajaniu bieżących potrzeb ludności i niezbędnych dla funkcjonowania wspólnoty samorządowej mają znaczenie lokalne, nie muszą obejmować całej gminy czy miejscowości. Inwestycja celu publicznego nie musi też być sytuowana na terenach publicznych. Z żadnego przepisu nie wynika również, że warunek "lokalnego" znaczenia inwestycji należy odnosić wyłącznie do mieszkańców gminy, a nie działających na jej terenie przedsiębiorców. W tym też kontekście nie można Sądowi I instancji zarzucić, że dokonał błędnej wykładni art. 2 pkt 5 u.p.z.p. i art. 6 pkt 2 u.g.n. Z oceny Sądu pierwszej instancji nie wynika aby błędnie odczytywał co należy rozumieć przez pojęcie "inwestycji celu publicznego". W tym bowiem zakresie Sąd nie kwestionował stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji aby dla uznania czy mamy do czynienia z inwestycją celu publicznego musiały być łącznie spełnione dwie przesłanki: (1) przedmiot inwestycji (cel) musi być zgodny z wymienionymi w art. 6 u.g.n. oraz (2) podjęte działania powinny mieć co najmniej znaczenie lokalne (gminne) lub ponadlokalne lub krajowe. Ponadto Sąd pierwszej instancji niewadliwie ocenił, że organy planistyczne obu instancji trafnie dokonały w oparciu o art. 2 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n. kwalifikacji planowanej inwestycji jako "inwestycji celu publicznego".
Ponadto mając na względzie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i zrównoważonego rozwoju (art. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 2 u.p.z.p. i w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy - Prawo ochrony środowiska), kwestia braku dostępu do energii elektrycznej może być rozpatrywana z perspektywy konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), ponieważ aktualnie jej pozbawienie (brak dostępu) może mieć charakter "wykluczający" w ramach normalnego funkcjonowania stosunków społeczno-gospodarczych także na szczeblu lokalnej wspólnoty samorządowej. Poza tym art. 6 pkt 2 u.g.n. nie uzależnia istnienia celu publicznego od ilości odbiorców energii elektrycznej. Mowa w nim jest o budowie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Podobnie takich ilościowych ograniczeń nie zawiera art. 2 pkt 5 u.p.z.p., którego treść pozwala na przyjęcie, że możliwość zapewnienia określnym działkom energii elektrycznej ma znaczenie lokalne bo ma wpływ na określony rozwój gminy na określonym jej terenie. Nie można bowiem co do zasady wykluczyć, że realizowanie przesyłowej linii elektroenergetycznej tylko dla konkretnego terenu stanowi realizację inwestycji celu publicznego, i że bez znaczenia dla takiej kwalifikacji musi pozostawać kwestia ilości działek, które mają być przez taką linię obsługiwane. Sieć elektroenergetyczna jest systemem instalacji połączonych ze sobą, służącą przecież do przesyłania energii. Ponadto w tej sprawie skarżący nie wykazali aby wnioskowana inwestycja mogła być rozpatrywana tylko z perspektywy partykularnych interesów dewelopera bez elementu "znaczenia lokalnego".
Nie można więc na etapie procesu inwestycyjnego ustalania warunków dla inwestycji celu publicznego skutecznie podnosić zarzutu naruszenia art. 21, 64 i 31 ust. 3 Konstytucji dot. ograniczania prawa własności skarżących. Niewątpliwie w okolicznościach tej sprawy mamy zatem o czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.
Choć decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może mieć daleko idące konsekwencje, to jednak sama w sobie prawa własności nie narusza. Decyzja o ustaleniu inwestycji celu publicznego określa przeznaczenie terenu i rozmieszczenie planowanego przedsięwzięcia. Innymi słowy, rozstrzygnięcie to określa możliwy (potencjalny), dopuszczalny sposób zmiany zagospodarowania danego terenu w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Samo wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w której w trasie planowanej inwestycji uwzględniono wykorzystanie działki Skarżących, nie ogranicza własności tej nieruchomości. Wobec tego brak zgody właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, na której planowane jest zlokalizowanie inwestycji celu publicznego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Informacyjnie zaznaczyć należy, iż bez znaczenia prawnego dla wydania decyzji w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego jest okoliczność, czy inwestor legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości, na której będzie lokalizowana inwestycja.
Co do zasady, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji dot. ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie odcinka sieci niskiego napięcia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w [...] i słusznie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, dlatego też prawidłowo zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. Skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła tej oceny, stąd też jako nieusprawiedliwiona została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI