VII SA/Wa 915/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-08-25
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanerozbiórkamur oporowyogrodzeniestwierdzenie nieważności decyzjipowaga rzeczy osądzonejpostępowanie administracyjnenadzór budowlany

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę muru, uznając, że sprawa ta była już prawomocnie rozstrzygnięta przez sądy administracyjne.

Skarżący B. i T. W. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę muru oporowego, argumentując, że jest to ogrodzenie nie wymagające pozwolenia na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na powagę rzeczy osądzonej, gdyż kwestia kwalifikacji obiektu była już badana przez sądy. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, a ponowne żądanie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalne.

Sprawa dotyczyła skargi B. i T. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2011 r. nakazującej rozbiórkę muru oporowego. Skarżący twierdzili, że mur jest w rzeczywistości ogrodzeniem, które nie wymagało pozwolenia na budowę, a zatem decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). GINB odmówił wszczęcia postępowania, opierając się na art. 61a § 1 k.p.a., wskazując na powagę rzeczy osądzonej, ponieważ kwestia kwalifikacji obiektu jako muru oporowego, a nie ogrodzenia, była już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych, w tym prawomocnego wyroku NSA z 2014 r. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko GINB. Sąd podkreślił, że decyzja nakazująca rozbiórkę była już przedmiotem kontroli sądowej, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2014 r. jednoznacznie zakwalifikował obiekt jako budowlę (konstrukcję oporową), a nie ogrodzenie. Sąd uznał, że ponowne żądanie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, nawet z powołaniem się na inną podstawę prawną, jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. WSA stwierdził, że choć uzasadnienie GINB mogło być niepełne, nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych przez skarżących okazały się niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego, jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, rozpatrując skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, stwierdził, że decyzja nakazująca rozbiórkę muru oporowego była już przedmiotem kontroli sądowej, w tym prawomocnego wyroku NSA, który zakwalifikował obiekt jako budowlę. Ponowne żądanie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, nawet z powołaniem się na inne przesłanki (np. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zamiast pkt 5), nie może być uwzględnione, gdyż sprawa została już rozstrzygnięta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. "Inne uzasadnione przyczyny" obejmują m.in. sytuacje, gdy kwestie objęte żądaniem są objęte powagą rzeczy osądzonej.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji stwierdza nieważność decyzji, gdy m.in. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) lub jest niewykonalna z innych przyczyn (pkt 5).

p.b. art. 29 § 1

Prawo budowlane

Określa roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W brzmieniu na dzień wydania decyzji (2010 r.) budowa ogrodzeń nie wymagała pozwolenia.

Dz.U. 2020 poz. 256

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 157 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy sąd ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub stwierdza nieważność postanowienia, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.

u.p.z.p. art. 61a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.b. art. 3 § 1

Prawo budowlane

Definicja budowli, w tym konstrukcji oporowej.

p.b. art. 3 § 9

Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego, w tym ogrodzenia.

p.b. art. 48

Prawo budowlane

Reguluje konsekwencje budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestia kwalifikacji prawnej spornego obiektu budowlanego (mur oporowy vs. ogrodzenie) była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, w tym prawomocnego wyroku NSA. Ponowne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która była już przedmiotem kontroli sądowej, jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Przedłożenie nowej ekspertyzy technicznej nie może stanowić podstawy do wszczęcia nowego postępowania nieważnościowego, jeśli kluczowe kwestie zostały już rozstrzygnięte.

Odrzucone argumenty

Argument skarżących, że mur jest ogrodzeniem nie wymagającym pozwolenia na budowę, został odrzucony jako sprzeczny z wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami sądów. Argument o naruszeniu przepisów proceduralnych (art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.) przez organ został uznany za niezasadny. Argument o naruszeniu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. został uznany za nietrafny z uwagi na brak podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania.

Godne uwagi sformułowania

"w tej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego ustalił, iż [...] WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] , nakazującą B i T W rozbiórkę muru oporowego..." "W wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w całości podziela stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji co do zakwalifikowania wykonanych przez inwestorów prac budowlanych jako budowli będącej konstrukcją oporową, o której mowa w art. 3 pkt 1 b i pkt 3 Prawa budowlanego, co wyklucza zakwalifikowanie ich jako urządzenia budowlanego będącego ogrodzeniem w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego." "W związku z tym, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności była już kontrolowana przez sądy administracyjne obu instancji istnieje przeszkoda przedmiotowa czyniąca rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności niedopuszczalnym." "Rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną stwarza bowiem stan powagi rzeczy osądzonej."

Skład orzekający

Elżbieta Granatowska

sprawozdawca

Mirosław Montowski

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na znaczenie zasady powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji, które były już przedmiotem kontroli sądowej. Podkreśla, że sądy administracyjne nie będą ponownie badać kwestii prawnej rozstrzygniętej prawomocnym orzeczeniem, nawet jeśli pojawią się nowe dowody lub argumenty dotyczące innych podstaw nieważności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ta sama decyzja była wielokrotnie kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym i była przedmiotem kontroli sądowej. Może być mniej relewantne w sprawach, gdzie nie ma wcześniejszych orzeczeń sądowych dotyczących danej decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak zasada powagi rzeczy osądzonej chroni przed wielokrotnym kwestionowaniem tych samych decyzji, nawet jeśli strony próbują obejść wcześniejsze orzeczenia. Jest to ważna lekcja dla prawników i obywateli o granicach postępowania administracyjnego.

Czy można kwestionować decyzję sądu, przedstawiając nową ekspertyzę? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 915/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2764/21 - Wyrok NSA z 2024-10-02
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art 61 a par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Elżbieta Granatowska ( spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi B. W. i T.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 lutego 2021 r. B i T W o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...] WINB) decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...], nakazującą B i T W rozbiórkę muru oporowego, usytuowanego na działce nr [...], obr. [...] o wysokości około 0,90 m do 1,10 m w granicy działek nr [...] i [...], obr. [...][...] oraz o wysokości około 0,40 m do 1,0 mw granicy działek nr [...] i [...], obr. [...] przy ul. [...] - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1426/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B i T W na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r., II OSK 1801/12, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
B i T W wystąpili z wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. powołując się na okoliczności, które – w ich ocenie - nie były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia [...] września 2017 r. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – nieprawomocnym wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., VII SA/Wa 2789/17 – oddalił skargę na tę decyzję.
Pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. skarżący ponownie wystąpili o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r.
Z postanowieniem tym nie zgodzili się B i T W, wnosząc w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał swoje postanowienie w mocy. Organ wskazał, iż stosownie do art. 61 a k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wśród "innych uzasadnionych przyczyn" uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania należy wymienić sytuację, w której kwestie, których zbadania żąda wnioskodawca, objęte są powagą rzeczy osądzonej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2017 r., II SA/Wa 1602/16). Jeżeli już raz na żądanie strony wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można jeszcze raz skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Ponowne postępowanie byłoby z góry bezprzedmiotowe dlatego, że ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została dokonana poprzednio (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r., VII SA/Wa 2082/08). Wobec powyższego, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. jest niedopuszczalne, gdyż sprawa ta została już rozstrzygnięta decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2017 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu wojewódzkiego.
Organ wskazał, iż wnioskodawcy powołali się na "Ekspertyzę techniczną dotyczącą poprawności rozwiązania budowlanego konstrukcji ogrodzenia posesji nr ewid. [...] obr. [...] przy ulicy [...] ", sporządzoną przez dr inż. W B z dnia 11 listopada 2020 r. Przedłożenie przedmiotowej ekspertyzy kwestionującej ustalenia dokonane w postępowaniu zwykłym nie może stanowić podstawy do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r.
Ponadto, skarżący wskazali, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 2017 r. dotyczyło przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a obecny wniosek oparty jest o przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie organu, powyższe pozostaje bez znaczenia dla dopuszczalności ponownego wszczęcia postępowania nieważnościowego, bowiem w takim postępowaniu organ zawsze ma obowiązek zbadać wystąpienie wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. I tak, w ww. decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazano m.in.: "Analizując sprawę ponownie należy uznać stanowisko zaprezentowane w decyzji GINB z dnia [...].07.2017 r. za słuszne, bowiem brak jest podstaw do uznania, że kontrolowana decyzja obarczona jest wadą zarzucaną przez stronę skarżącą, określoną w art. 156 § 1 pkt 5 Kpa lub którąkolwiek z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa". Tak więc przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. były wszystkie przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. i niedopuszczalne jest ponowne wszczęcie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B i T W, zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości. Wskazanemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że wniosek skarżących z dnia 1 grudnia 2020 r. jest tożsamy z wcześniej już rozpoznanym wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2017 r., a co za tym idzie, iż w obu sprawach zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a w konsekwencji przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność do odmowy wszczęcia postępowania w postaci "innej uzasadnionej przyczyny", podczas, gdy w powyższych sprawach nie zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej, a zatem nie zaistniała przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania;
2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebraniu oraz nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem przyjęciem, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. jest niedopuszczalne;
3. naruszenie 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuchyleniu postanowienia GINB z dnia [...] stycznia 2021 r. i niestwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., podczas, gdy zachodzą przesłanki do uchylenia przedmiotowego postanowienia i stwierdzenia nieważności powyższej decyzji [...] WINB w [...].
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. i orzeczenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż skarżący wystąpili z wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2017 r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 k.p.a. nieważności decyzji administracyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki muru oporowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] września 2017 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2011 r. Następnie skarżący wystąpili z wnioskiem z dnia 1 grudnia 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2011 r. W ocenie pełnomocnika skarżących, w tej sprawie nie występuje tożsamość sprawy administracyjnej, która dawałaby podstawę do stwierdzenia istnienia powagi rzeczy osądzonej. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów. Tożsamość musi odnosić się też do przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Organ powinien więc wszcząć postępowanie i dokonać szczegółowej analizy, przede wszystkim w kwestii stanu faktycznego w jakim zostały złożone oba wnioski. Organ powinien rozważyć czy nie doszło do zmian w zakresie stanu faktycznego, bowiem jest to jeden z elementów przesądzających o braku tożsamości sprawy administracyjnej, a w konsekwencji przesądzających o braku podstaw do odmowy wszczęcia postępowania z powołaniem się na przesłankę istnienia innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a.
W ocenie pełnomocnika skarżących, organ naruszył art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a., gdyż wydał jedynie rozstrzygnięcie o charakterze formalnym, całkowicie pomijając złożony przez skarżących dowód z ekspertyzy technicznej dotyczącej poprawności rozwiązania budowlanego konstrukcji ogrodzenia posesji i nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...], sporządzonej przez dr inż. W B rzeczoznawcę budowlanego z daty 11 listopada 2020 r. Ekspertyza ta ma zasadnicze znaczenie w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Jak bowiem wskazano w treści ekspertyzy błędnie zakwalifikowano konstrukcję znajdującą się na granicy działek jako mur oporowy, podczas gdy ze względu na funkcje jakie pełni stanowi ona wyłącznie ogrodzenie działki. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego w brzmieniu na dzień wydania decyzji (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623; zm.: Dz. U. z 2011 r. Nr 32, poz. 159 i Nr 45, poz. 235), budowa ogrodzeń nie wymagała pozwolenia na budowę. W tym miejscu należy wskazać, że obiekty budowlane niewymagające ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, nie mieszczą się w regulacji art. 48 Prawa budowlanego i w tym zakresie są wyłączone spod nadzoru budowlanego. Powyższe oznacza, iż decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia międzysąsiedzkiego wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, gdyby więc organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego, z pewnością dostrzegłby, iż spełniona została przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.
Podstawę prawną odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie stanowił art. 61a k.p.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W niniejszej sprawie odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadnił przyczyną przedmiotową, bowiem odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z "innych uzasadnionych przyczyn". Przyczyny te w przepisach prawa nie zostały skonkretyzowane. W doktrynie prawniczej i orzecznictwie sadowoadministracyjnym wskazuje się, że w pojęciu tym mieszczą się takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo wskazuje się przypadki, gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W tej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego ustalił, iż [...] WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] , nakazującą B i T W rozbiórkę muru oporowego, usytuowanego na działce nr [...] obr. [...] o wysokości około 0,90 m do 1,10 m w granicy działek nr [...] i [...] obr. [...] oraz o wysokości około 0,40 m do 1,0 mw granicy działek nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. [...] - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1426/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B I T W na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r., II OSK 1801/12, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku.
W wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w całości podziela stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji co do zakwalifikowania wykonanych przez inwestorów prac budowlanych jako budowli będącej konstrukcją oporową, o której mowa w art. 3 pkt 1 b i pkt 3 Prawa budowlanego, co wyklucza zakwalifikowanie ich jako urządzenia budowlanego będącego ogrodzeniem w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. W konsekwencji skoro budowla ta nie była objęta pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego, na jego wybudowanie wymagane było stosownie do treści art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego uzyskanie pozwolenia na budowę, bowiem nie ma tu zastosowania zwolnienie od uzyskania tego pozwolenia określone w art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego dotyczące ogrodzeń.
W ocenie Sądu, w związku z tym, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności była już kontrolowana przez sądy administracyjne obu instancji istnieje przeszkoda przedmiotowa czyniąca rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności niedopuszczalnym. W uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Kwestia kwalifikacji prawnej spornego obiektu budowlanego była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r., II OSK 1801/12 stwierdził, że jest to budowla, będąca konstrukcją oporową, o której mowa w art. 3 pkt 1 b i pkt 3 Prawa budowlanego. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący po raz kolejny kwestionują tę ocenę prawną, przedkładając ekspertyzę techniczną dotyczącą poprawności rozwiązania budowlanego konstrukcji ogrodzenia posesji i nr ewid. [...] obr. [...], przy ul. [...] , sporządzoną przez dr inż. W B rzeczoznawcę budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. i wywodząc z niej wnioski, iż błędnie zakwalifikowano konstrukcję znajdującą się na granicy działek jako mur oporowy, podczas gdy ze względu na funkcje jakie pełni stanowi ona wyłącznie ogrodzenie działki, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. W tym przedmiocie wypowiadały się już sądy administracyjne, które uznały decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. za zgodną z prawem. W związku z tym, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności była już kontrolowana przez sądy administracyjne istniała podstawa do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego w tej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W związku z powyższym, nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia przez organ tego przepisu, aczkolwiek uzasadnienie decyzji organu jest w tym zakresie niepełne, co jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Ponadto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. było już prowadzone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który - decyzją z dnia [...] września 2017 r. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiającą, po rozpatrzeniu wniosku B I T W, stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., VII SA/Wa 2789/17 oddalił skargę B W i TW na tę decyzję. Wyrok ten nie jest prawomocny, gdyż skarżący wnieśli od niego skargę kasacyjną (sygn. akt II OSK 579/19).
W decyzji z dnia [...] września 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał kontroli decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2011 r. pod kątem spełnienia wszystkich przesłanek nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z 30 czerwca 2011 r. została więc już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Rozpoznanie po raz kolejny wniosku tej samej strony dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji już badanej w tym trybie, stanowiłoby zatem przesłankę do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia zapadłego po ponownym zbadaniu tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną stwarza bowiem stan powagi rzeczy osądzonej.
W ocenie Sądu, nie ma znaczenia, że w kolejnym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2011 r. skarżący powołali się na inną przesłankę (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) niż we wniosku inicjującym postepowanie nieważnościowe zakończone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). We wskazanej decyzji organ stwierdził, że nieuzasadniony jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki z powodu jej niewykonalności z uwagi na fakt, iż sporna budowla znajduje się na terenie działki sąsiedniej, a nie na terenie działki inwestorów. Organ wskazał jednocześnie, że brak jest podstaw do uznania, że kontrolowana decyzja obarczona jest wadą zarzucaną przez stronę skarżącą, określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. lub którąkolwiek z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie można zatem uznać, że w przypadku okoliczności wskazywanych obecnie przez skarżących, a stanowiących w ich ocenie podstawę do uznania, iż decyzja o nakazie rozbiórki została wydana z rażącym naruszeniem prawa nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Ponadto okoliczności związane z kwalifikacją prawną tego obiektu budowlanego były już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych.
W związku z powyższym, niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Okoliczności prawne i faktyczne tej sprawy zostały przez organ ustalone prawidłowo.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w tej sprawie brak było podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2011 r.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI