II OSK 276/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o warunkach zabudowy nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a postępowanie nieważnościowe nie może zastępować zwykłego postępowania odwoławczego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa, w tym zasady dobrego sąsiedztwa, poprzez błędne ustalenie parametrów zabudowy i pominięcie istniejącej zabudowy zagrodowej. NSA oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie nieważnościowe ma ograniczony zakres i nie może służyć ponownej ocenie merytorycznej sprawy ani zastępować postępowania odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wschowa z 2017 r. o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Głównym zarzutem skarżącego było rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), poprzez błędną wykładnię pojęcia "działki sąsiedzkiej, dostępnej z tej samej drogi publicznej" i nieprawidłowe ustalenie parametrów zabudowy. Skarżący podnosił, że analizowana zabudowa nie spełniała zasady dobrego sąsiedztwa, a obszar analizy został wyznaczony nieprawidłowo, z pominięciem zabudowy zagrodowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że "rażące naruszenie prawa" wymaga oczywistości naruszenia, a postępowanie nieważnościowe nie może zastępować postępowania odwoławczego. Sąd podkreślił, że nawet błędy w analizie urbanistycznej nie zawsze stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności, jeśli nie ma oczywistej sprzeczności z prawem. W ocenie NSA, skarżący nie wykazał rażącego naruszenia prawa, a jego argumentacja opierała się na różnych poglądach prawnych, które nie mogły być rozstrzygane w trybie nadzwyczajnym. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia prawa procesowego były nieuzasadnione, częściowo ze względu na błędną podstawę prawną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie naruszenia nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ postępowanie nieważnościowe ma ograniczony zakres i nie może zastępować postępowania odwoławczego, a ocena tych kwestii wymagałaby ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności z przepisem, a nie jedynie błędnej wykładni lub spornych kwestii prawnych. Postępowanie nieważnościowe nie służy ponownej ocenie merytorycznej sprawy, a stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
K.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym rażące naruszenie prawa (pkt 2).
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy, w tym wymóg dobrego sąsiedztwa.
Pomocnicze
K.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wznowienia postępowania, w tym pominięcie strony w postępowaniu (pkt 4) oraz nowe fakty lub dowody (pkt 5).
u.p.z.p. art. 64 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy obowiązku uzasadnienia decyzji o warunkach zabudowy.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definiuje ład przestrzenny.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § § 3-8
Reguluje sposób ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy, w tym obszar analizy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw i wolności tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) z powodu błędnej wykładni pojęcia "działki sąsiedzkiej, dostępnej z tej samej drogi publicznej" i nieprawidłowego ustalenia parametrów zabudowy. Zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.) przez brak uchylenia decyzji SKO i stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, pomimo rzekomego rażącego naruszenia prawa. Zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.) przez brak rozpoznania istoty sprawy i brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi przez Sąd I instancji.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie nieważnościowe nie może zastępować postępowania odwoławczego rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości naruszenia stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Andrzej Jurkiewicz
członek
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście stwierdzania nieważności decyzji o warunkach zabudowy oraz zakresu postępowania nieważnościowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji analizy urbanistycznej i zasady dobrego sąsiedztwa w przypadku braku planu miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – ograniczeń postępowania nieważnościowego i rozróżnienia między wadami kwalifikowanymi a zwykłymi błędami. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy zwykły błąd staje się podstawą do unieważnienia decyzji? NSA wyjaśnia granice postępowania nieważnościowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 276/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Paweł Miładowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Sygn. powiązane II SA/Go 571/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-10-13 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt II SA/Go 571/21 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 16 marca 2021 r. nr SKO-387/7-L/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 571/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w Zielonej Górze z dnia 16 marca 2021 r., nr SKO-387/7-L/21, którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wschowa z dnia 12 września 2017 r., nr 59/17, o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w P. (gm. Wschowa, woj. lubuskie) działka o nr ewid. [...] (wydanej na wniosek inwestora G. L.). Sąd wskazał na istotę postępowania nieważnościowego prowadzonego w oparciu o art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", zaś zarzut, że skarżący jako strona postępowania został pominięty w postępowaniu "zwykłym" o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, stanowi przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, tj. przez pryzmat przesłanek nieważnościowych, Sąd wskazał, że ww. decyzja o warunkach zabudowy nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 6 K.p.a. W tym też zakresie, mając na uwadze argumentację wniosku i skargi, zdaniem Sądu, nie było potrzeby tego wątku rozwijać. Podobnie z wadą uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. – Sąd stwierdził, że nawet najbardziej uważna lektura wniosku i skargi nie naprowadza na instytucję "nieważności decyzji z mocy prawa". Jak trafnie podkreśliło SKO, zmiana stanu faktycznego (a precyzując – kwestie dowodowe) nie jest objęta tą przesłanką. Przepis ten dotyczy przypadków nieważności wynikających wprost z przepisów szczególnych, a taki problem w sprawie nie występuje. W odniesieniu do przesłanki "rażącego naruszenia prawa" z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Sąd wyjaśnił na czym ta przesłanka polega (jako związana z oczywistym naruszeniem prawa). Sąd zgodził się z SKO, że także nie może być mowy w niniejszej sprawie o rażącym naruszeniu prawa. Zagadnienie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z powodu rażącego naruszenia prawa było już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa. Najbardziej reprezentatywny i podzielany tu w pełnym zakresie pogląd przyjmuje, że tylko całkowite zaniechanie przeprowadzenia analizy lub nieusprawiedliwione odstąpienie od określenia koniecznych parametrów nowej zabudowy można byłoby traktować za rażące naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.". Inne natomiast uchybienia, w szczególności te, które związane są z szczegółowymi elementami procesu decyzyjnego, braki w uzasadnieniu, czy szczegółowości lub kompletności analizy urbanistycznej oraz jej wyników, można uznać za rażące naruszenie prawa tylko w przypadku, gdy wydane rozstrzygnięcie w ogóle nie znajduje odzwierciedlenia w zebranych materiałach, a porównanie planowanego zamierzenia budowlanego z otoczeniem, nasuwa oczywisty wniosek o naruszeniu zasady dobrego sąsiedztwa lub ładu przestrzennego (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., II OSK 2550/20). Z treści wniosku o stwierdzenie nieważności, jak i skargi do sądu wynika, że zarzut nieważności, niezależnie od rozległości argumentacji pełnomocnika strony w istocie sprowadza się do zarzutu błędnych ustaleń, co do istnienia oraz charakteru zabudowy na działce skarżącego nr [...], co przekładać się miało, zdaniem skarżącego, na błędne wyniki analizy i oceny zachowania przez inwestora zasady dobrego sąsiedztwa. W ocenie Sądu, z samej treści wniosku oraz skargi i sformułowanych w nich zarzutów widoczne jest, że kwestia zarzucanej, kwalifikowanej wady prawnej nie jest jednoznaczna, ani oczywista (czego wymaga przecież przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Porównując treść zarzutów z treścią wydanej decyzji i dokumentacją akt administracyjnych sprawy, zdaniem Sądu, nie da się nawet ocenić, czy w sprawie w ogóle doszło do naruszenia prawa bez przeprowadzenia "zwykłego" postępowania rozpoznawczego z wykorzystaniem dowodów, ale przedstawionych organowi po wydaniu kwestionowanej decyzji. Zresztą w postępowaniu nieważnościowym jest to przecież wykluczone (w skardze zawarto zarzut pominięcia istotnych dowodów, które załączył skarżący do pisma z 11 marca 2021 r., w tym m.in. dziennika budowy, potwierdzeń zakupu drzew czereśni, pisma dotyczącego stosowania nawozów w uprawach skarżącego, które to dowody nie były elementem stanu faktycznego w sprawie o wydanie warunków zabudowy). W ocenie Sądu, to co podnosi się we wniosku i skardze jest polemiką z niektórymi ustaleniami tej analizy na bardzo detalicznym poziomie i wykorzystaniem dowodów, które skarżący podniósł na etapie postępowania nieważnościowego. Kwestia ta mogłaby być dyskusyjna w ramach trybu "zwykłego", ale za rażące naruszenie prawa nie może być uznane, bez podważenia sensu i funkcji postępowania nieważnościowego. Ponadto znaczna część argumentacji, która zawarta jest we wniosku i skardze wiąże się z zarzutem pominięcia skarżącego jako strony postępowania, które to kwestie, jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie nie mogą być rozpatrywane, podobnie jak "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody", które objęte są przesłanką z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Uwzględnienie wniosku i skargi w tym stanie rzeczy wypaczyłoby cel i instytucje nieważności, zmieniając ją w zwykłe postępowanie odwoławcze, zagrażając ogólnemu interesowi publicznemu chronionemu zasadą trwałości decyzji ostatecznych, jak i indywidualnym interesom jednostek, które w oparciu o tę decyzję podejmowały legalne działania. Z tych względów Sąd uznał, że SKO właściwie rozpoznało istotę i przedmiot sprawy i słusznie nie wdało się w szczegółową polemikę z zarzutami strony, gdyż tym samym przystąpiłoby do ponownej oceny merytorycznej sprawy w takim zakresie, jaki dozwolony jest w postępowaniu odwoławczym, ale nie nieważnościowym. Dlatego też nie występują również zarzucane w skardze braki uzasadnienia decyzji Kolegium. Nie doszło zatem w sprawie do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., art. 61 u.p.z.p. oraz § 3-8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164 poz. 1588), ani też innych przepisów w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wschowa z 2017 r.; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. oraz zasądzenie kosztów sądowych oraz zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 53 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 3 ww. rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez rażąco błędną wykładnię pojęcia "działki sąsiedzkiej, dostępnej z tej samej drogi publicznej" i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy postawę do określenia wymagań nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji i parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu mogły stanowić działki wymienione w analizie urbanistycznej ww. decyzji o warunkach, jako te, na których znajduje się zabudowa mieszkaniowa, pomimo że: - nie są one dostępnej z tej samej drogi publicznej co nieruchomość będąca przedmiotem ww. decyzji o warunkach zabudowy (są dostępne z drogi powiatowej [...], zamiast z drogi gminnej jak nieruchomość będąca przedmiotem postępowania); - działki te znajdują się na terenie funkcjonalnie (urbanistycznie i architektonicznie) odrębnym (innym) od terenu, dla którego wydawano ww. decyzję o warunkach zabudowy, w którym to przeważającą funkcją jest funkcja rolnicza i ewentualna współtowarzysząca zabudowa zagrodowa; - brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla poszerzenia obszaru analizowanego o działki, które stanowiły podstawę do ustalenia mieszkaniowej funkcji zabudowy; - w analizie urbanistycznej przy ww. decyzji o warunkach zabudowy nie uwzględniono występowania na działce o nr [...] zabudowy zagrodowej (pomięcie zagrodowej działki nr [...]); - tego rodzaju wykładnia w sposób rażący narusza wymagania ładu przestrzennego, godząc w ukształtowaną całość urbanistyczną okolicy; - wykładni tej nie sposób pogodzić z racjami społecznymi i gospodarczymi; co stanowi jednocześnie o błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu samej "zasady dobrego sąsiedztwa", o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji SKO i brak stwierdzenia nieważności ww. decyzji o warunkach zabudowy, pomimo że zachodziły ku temu podstawy w postaci rażącego naruszenia prawa, w szczególności mając na uwadze brak spełnienia podstawowej przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy, tj. tzw. zasady dobrego sąsiedztwa, w konsekwencji czego naruszono zasady planowania przestrzennego, wymagania ładu przestrzennego, a także wykształconą na terenie całość urbanistyczną (funkcję zagrodową obszaru); - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez brak rozpoznania istoty sprawy i brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi, co skutkowało brakiem uchylenia zaskarżonej decyzji SKO oraz brakiem stwierdzenia nieważności ww. decyzji o warunkach zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. Na wstępie wskazania wymaga, że, jak wielokrotnie argumentowano w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o "rażącym naruszeniu prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r., II OSK 397/14). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Natomiast nie można stwierdzać, że decyzja o warunkach zabudowy została wydana z oczywistym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy w odniesieniu do podnoszonej argumentacji istnieją różne poglądy prawne. Należy też wskazać na ograniczony zakres postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, które to postępowanie nie może zastępować postępowania odwoławczego i w jego trakcie nie następuje ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji, wynikającej z art. 16 § 1 K.p.a. Stąd wymóg poddania w postępowaniu nieważnościowym decyzji jedynie przez pryzmat przesłanek, o jakich mowa w art. 156 § 1 K.p.a., w tym przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W orzecznictwie przyjmuje się, że cechą rażącego naruszenia prawa jest treść decyzji, która pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2016 r., II OSK 1098/14). A zatem oparcie argumentacji skargi kasacyjnej na jednym z poglądów zasadniczo nie może stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że nieuwzględnienie przy wydaniu przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy jakichś okoliczności faktycznych rażąco narusza prawo. Mając na uwadze powyższe wskazania dotyczące tego, na czym polega przesłanka "rażącego naruszenia prawa", należy stwierdzić, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, ww. decyzja o warunkach zabudowy nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 53 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 3 ww. rozporządzenia z 2003 r., z powodu wadliwego przeprowadzenia analizy urbanistycznej, co trafnie ocenił Sąd I instancji. W sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy przyjmuje się w orzecznictwie, że nawet brak prawidłowo przeprowadzonej analizy funkcji oraz zasad zagospodarowania terenu nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy z powodu rażącego naruszenia prawa, jeżeli nie zachodzi oczywista sprzeczność między tą analizą, a wymaganiami zabudowy i zagospodarowania terenu wynikającymi z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 30 marca 2010 r., II OSK 600/09). O rażącym naruszeniu prawa można by wówczas mówić, gdyby w ogóle nie przeprowadzono analizy, bądź też nie byłoby możliwe ustalenie, jaki obszar został wzięty pod uwagę przy sporządzaniu analizy (por. wyrok NSA z 16 marca 2012 r., II OSK 2559/10). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie organ nie dopuścił się tak rażącego naruszenia wymagań związanych z ustaleniem warunków zabudowy. Organ bowiem zbadał i wypowiedział się na temat spełnienia przez inwestycję warunków określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Nie przeczy tej ocenie podnoszona w sprawie okoliczność dotycząca ukształtowanej w terenie analizowanym zabudowy zagrodowej, ponieważ jedną z funkcji takiej zabudowy jest funkcja mieszkalna, co oznacza, że nie koliduje ustalenie zabudowy mieszkaniowej wśród zagrodowej (por. wyrok z 8 marca 2023 r., II OSK 629/20), zaś to, że w orzecznictwie istnieją także inne poglądy (patrz wyroki NSA: z 16 lipca 2014 r., II OSK 316/13; z 21 listopada 2013 r., II OSK 951/12) i tak wyklucza możliwości stwierdzenia, że w tym zakresie doszło do rażącego naruszenia prawa, o czym wyżej była mowa. Ponadto wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, jakoby Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia "działki sąsiedzkiej, dostępnej z tej samej drogi publicznej", należy wskazać, że Sąd I instancji wykładni takiego pojęcia nie dokonał. Ocenie takiej nie przeczy, że choć nieruchomość skarżącego zawarto w granicach terenu analizowanego, to jednak nie uwzględniono tam istniejącej zabudowy. W tym zaś kontekście skarżący nie wykazał aby przedmiotowe warunki zabudowy mogły zostać wydane, ale zupełnie o innych funkcjach i parametrach zabudowy; a w sprawie niezależnie od tego wyznaczono przecież obszar analizowany w oparciu o § 3 ww. rozporządzenia z 2003 r., co dało podstawę do ustalenia warunków zabudowy w tym w zakresie, o jakim mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., przyjmując, że argument o dostępności nieruchomości objętej wnioskiem do drogi publicznej jaką stanowi droga powiatowa za pomocą "wewnętrznej drogi gminnej"; a taki stan faktyczny uprawniał organ planistyczny do wskazania innych nieruchomości gdzie znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i w tych warunkach niewadliwie uznał te nieruchomości jako działki sąsiednie, bo znajdujące się w granicach obszaru analizowanego. W skardze kasacyjnej tej oceny skutecznie nie podważono, argumentując o kwestii dostępności nieruchomości z drogi gminnej, ale nie jako wewnętrznej, co wskazywał organ planistyczny, oraz jakoby brak na określonym obszarze obiektów o podobnych parametrach (tutaj: mieszkaniowych) miałby skutkować odmową wydania decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji gdy organ planistyczny wprost wskazał w swojej analizie, że na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – istnieje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że organ planistyczny nie uzasadnił poszerzenia obszaru analizowanego, w sytuacji gdy z analizy wynika, iż "celem wyznaczenia takiego obszaru jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, określonego w art 2 pkt 1 ustawy, jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnienia w przyporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne". Takie uzasadnienie organu planistycznego choć lakoniczne, nie uprawnia tym samym do twierdzenia, że organ nie uzasadnił wyznaczenia takich granic terenu analizowanego. W tych warunkach brak jest podstaw do skutecznego twierdzenia, że w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy rażąco naruszono wymagania ładu przestrzennego, godząc w ukształtowaną całość urbanistyczną okolicy, czy też, że zaistniały skutki, które nie są do pogodzenia z racjami społecznymi i gospodarczymi. Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie znajduje akceptacji składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącego jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania samej "zasady dobrego sąsiedztwa", o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. i co mogłoby świadczyć o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 53 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 3 ww. rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W konsekwencji, z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że nie zawiera usprawiedliwionych podstaw argumentacja pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, a dotyczących naruszenia prawa procesowego, ponieważ za pomocą skargi kasacyjnej nie wykazano aby ww. decyzja o warunkach zabudowy została wydana z rażącym naruszeniem prawa – o czym wyżej była mowa. Poza tym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego zostały błędnie sformułowane, ponieważ zostały oparte na błędnej podstawie prawnej, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który w sprawie nie znalazł zastosowania i wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie mógł znaleźć zastosowania bezpośrednio w odniesieniu do ww. decyzji o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie dotyczącej oceny legalności zaskarżonej decyzji SKO, Sąd I instancji nie mógł więc stwierdzić nieważności ww. decyzji o warunkach zabudowy. Norma prawna zawarta w art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. dotyczy bowiem decyzji administracyjnych lub innych rozstrzygnięć, ale wydanych w granicach rozpoznania danej sprawy, a w niniejszej sprawie te granice wyznaczył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI