II OSK 2727/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. K., obywatela Rosji, od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Sprawa dotyczyła odmowy przeglądania przez skarżącego dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli 'tajne', które stanowiły część akt postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji RP (równość wobec prawa, prawo dostępu do informacji) oraz Konwencji o ochronie praw człowieka (zakaz dyskryminacji). NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym prawo do wglądu w akta, ulega ograniczeniu na podstawie art. 74 § 1 k.p.a., gdy akta zawierają informacje niejawne o klauzuli 'tajne'. Sąd podkreślił, że dostęp do takich dokumentów jest wyłączony dla osób nieuprawnionych, zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych. NSA uznał, że odmowa dostępu do dokumentów oznaczonych klauzulą 'tajne' była uzasadniona względami bezpieczeństwa państwa, co stanowi nadrzędną wartość. Sąd odrzucił zarzuty dyskryminacji, wskazując, że ograniczenie wynikało z charakteru informacji niejawnych, a nie z obywatelstwa skarżącego. Podkreślono, że bezpieczeństwo państwa uzasadnia proporcjonalne ograniczenie praw konstytucyjnych, a w orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że brak dostępu do informacji niejawnych jest koniecznym ograniczeniem. Sąd uznał również, że organy administracji nie naruszyły zasady dwuinstancyjności ani nie odstąpiły od należytego uzasadnienia, a zastosowanie art. 74 § 2 k.p.a. nie stanowiło dyskryminacji. Wartość bezpieczeństwa państwa uzasadniała ograniczenie prawa strony do dostępu do akt sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczenia dostępu do akt sprawy zawierających informacje niejawne ze względu na bezpieczeństwo państwa, a także interpretacja zasady równości i zakazu dyskryminacji w kontekście cudzoziemców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do informacji niejawnych w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cudzoziemców. Interpretacja zasady równości może być stosowana szerzej, ale zawsze w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa dostępu do dokumentów niejawnych o klauzuli 'tajne' w postępowaniu dotyczącym cofnięcia zezwolenia na pobyt stały narusza prawo strony do informacji i zasadę równości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa dostępu do dokumentów niejawnych o klauzuli 'tajne' jest uzasadniona względami bezpieczeństwa państwa i nie stanowi naruszenia prawa do informacji ani zasady równości, jeśli jest proporcjonalna i konieczna.
Uzasadnienie
Bezpieczeństwo państwa jest wartością nadrzędną, która uzasadnia ograniczenie prawa dostępu do informacji niejawnych. Ograniczenie to jest konieczne i proporcjonalne, a jego zastosowanie nie stanowi dyskryminacji, gdyż wynika z charakteru informacji, a nie z cech strony postępowania.
Czy odmowa dostępu do dokumentów niejawnych o klauzuli 'tajne' stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy rozpatrzył sprawę w sposób zgodny z zasadami weryfikacji instancyjnej, uwzględniając przepisy k.p.a., ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz Konstytucji RP i EKPC.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy dokonał oceny zgłoszonych zastrzeżeń w kontekście przepisów materialnoprawnych dotyczących informacji niejawnych, co pozwala uznać, że kwestia procesowa została rozpatrzona prawidłowo.
Czy odmowa dostępu do dokumentów niejawnych o klauzuli 'tajne' stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji ze względu na obywatelstwo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada równości i zakaz dyskryminacji nie zostały naruszone, ponieważ ograniczenie dostępu wynikało z charakteru informacji niejawnych, a nie z obywatelstwa skarżącego.
Uzasadnienie
Obywatelstwo nie stanowiło kryterium różnicującego w sytuacji, gdy akta sprawy zawierały informacje niejawne. Wszyscy w podobnej sytuacji faktycznej powinni być traktowani jednakowo, a zastosowanie art. 74 § 2 k.p.a. nie jest dyskryminujące.
Przepisy (18)
Główne
u.o.i.n. art. 8 § pkt 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Wyłącza możliwość udostępnienia dokumentu zawierającego informacje niejawne osobie nieuprawnionej.
k.p.a. art. 74 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ograniczenie prawa wglądu do akt, jeśli zawierają informacje niejawne o klauzuli 'tajne'.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Wymaga identycznego traktowania podmiotów w podobnej sytuacji prawnie istotnej.
Konstytucja RP art. 51 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych może być ograniczone tylko w przypadkach określonych ustawą.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym społeczeństwie dla ochrony bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
u.o.i.n. art. 5 § ust. 1-5
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Definicje informacji niejawnych i klauzul.
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt zawierających informacje niejawne.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyjaśniania stronie zasadności przesłanek.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy postanowienia - uzasadnienie.
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów o decyzjach do postanowień.
u.c. art. 6 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Możliwość odstąpienia od uzasadnienia w części dotyczącej bezpieczeństwa państwa.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie dostępu do informacji niejawnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa państwa. • Bezpieczeństwo państwa stanowi wartość nadrzędną, uzasadniającą proporcjonalne ograniczenie praw konstytucyjnych. • Zastosowanie art. 74 § 2 k.p.a. nie stanowi dyskryminacji, gdyż wynika z charakteru informacji, a nie z cech strony postępowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji (art. 32 Konstytucji RP). • Naruszenie zakazu dyskryminacji (art. 14 EKPC). • Naruszenie prawa dostępu do informacji (art. 51 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). • Naruszenie obowiązku należytego uzasadnienia postanowień (art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 126 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Bezpieczeństwo państwa stanowi wartość nadrzędną, która uzasadnia ograniczenie prawa dostępu do informacji niejawnych. • Brak dostępu do informacji niejawnych w oznaczonej części stanowi przydatne, konieczne oraz proporcjonalne ograniczenie praw konstytucyjnych. • Zasada równości wobec prawa wymaga identycznego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji prawnie istotnej. • Zakaz dyskryminacji oznacza odmienne traktowanie, bez obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia, osób znajdujących się w istotnie podobnej sytuacji.
Skład orzekający
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Jacek Chlebny
przewodniczący
Jerzy Stankowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia dostępu do akt sprawy zawierających informacje niejawne ze względu na bezpieczeństwo państwa, a także interpretacja zasady równości i zakazu dyskryminacji w kontekście cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do informacji niejawnych w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cudzoziemców. Interpretacja zasady równości może być stosowana szerzej, ale zawsze w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem jednostki do informacji a bezpieczeństwem państwa, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym zainteresowanie. Dodatkowo, wątek obywatelstwa rosyjskiego dodaje kontekstu geopolitycznego.
“Bezpieczeństwo państwa ponad prawem do informacji? NSA rozstrzyga dostęp do tajnych akt w sprawie cudzoziemca.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.