II OSK 272/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Stara Kamienica od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody Dolnośląskiego. Zarządzenie to miało na celu wprowadzenie do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszaru udokumentowanego złoża granitów leukokratycznych i gnejsów SS 10878 "Kamienica Mała". Sąd I instancji wskazał, że kwestia istnienia podstaw do ujawnienia złoża w studium została już prawomocnie przesądzona w poprzednich postępowaniach sądowych. Podkreślono, że przyjęcie przez Marszałka Województwa dokumentacji geologicznej złoża bez zastrzeżeń miało charakter wiążący, a brak ujawnienia złoża przez gminę uprawniał Wojewodę do wydania zarządzenia zastępczego. Sąd I instancji odrzucił zarzuty gminy dotyczące braku ujawnienia informacji o położeniu złoża w granicach obszaru Natura 2000, sposobu oznaczenia złoża oraz jego zasobności, uznając, że Wojewoda działał w ramach przysługujących mu kompetencji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko Sądu I instancji. Stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że kwestia udokumentowania złoża została już prawomocnie przesądzona, a Wojewoda miał prawo wydać zarządzenie zastępcze w celu zastąpienia bezczynności gminy w zakresie ujawnienia złoża w studium. NSA uznał, że sposób wprowadzenia informacji o złożu przez Wojewodę był zgodny z prawem, a zarzuty dotyczące m.in. użycia sformułowania "kopalina stała" czy braku wskazania zasobności złoża nie były zasadne. Sąd podkreślił również, że celem ochrony złoża kopaliny jest racjonalne gospodarowanie jego zasobami i kompleksowe wykorzystanie, co wpisuje się w szeroko pojętą ochronę środowiska.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie kompetencji organów nadzoru (Wojewody) w przypadku bezczynności organów samorządu (Gminy) w zakresie ujawniania złóż kopalin w studiach zagospodarowania przestrzennego oraz interpretacja przepisów Prawa geologicznego i górniczego w tym zakresie.
Sprawa dotyczy specyficznego przypadku zarządzenia zastępczego i ujawnienia konkretnego złoża. Interpretacja przepisów może być stosowana w podobnych sytuacjach bezczynności gminy.
Zagadnienia prawne (5)
Czy Wojewoda, wydając zarządzenie zastępcze w celu wprowadzenia udokumentowanego złoża kopaliny do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości przyjęcia dokumentacji geologicznej przez Marszałka Województwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewoda nie miał podstaw do weryfikacji prawidłowości i zasadności przyjęcia przez Marszałka dokumentacji geologicznej bez zastrzeżeń. Fakt takiego przyjęcia miał charakter wiążący.
Uzasadnienie
Przepis art. 208 ust. 2 P.g.g. uprawnia Wojewodę do wprowadzenia udokumentowanego obszaru kopaliny do studium, ale nie obejmuje kontroli dokumentacji geologicznej przyjętej przez Marszałka.
Czy zarządzenie zastępcze Wojewody wprowadzające złoże kopaliny do studium musi zawierać informacje o jego położeniu w granicach obszaru Natura 2000 lub o terenach leśnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres zarządzenia zastępczego Wojewody wynika z art. 208 ust. 2 P.g.g. i nie obejmuje wprowadzania informacji o granicach obszarów Natura 2000 czy terenach leśnych, które nie są bezpośrednio związane z ujawnieniem udokumentowanego złoża.
Uzasadnienie
Kompetencje Wojewody wynikające z art. 208 ust. 2 P.g.g. ograniczają się do wprowadzenia udokumentowanego obszaru kopaliny, a nie innych kwestii środowiskowych czy planistycznych.
Czy użycie przez Wojewodę w zarządzeniu zastępczym sformułowania "kopalina stała" zamiast "granitów leukokratycznych i gnejsów" jest naruszeniem prawa, jeśli dokumentacja Marszałka nie zawierała tego określenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, użycie sformułowania "kopalina stała" nie ma znaczenia dla legalności aktu, ponieważ odnosi się ono do stanu skupienia złoża, co nie budzi wątpliwości, a kategoria rozpoznania złoża (C1) wskazuje na złoże kopaliny stałej.
Uzasadnienie
Sformułowanie "kopalina stała" jest zgodne z przepisami prawa i odnosi się do stanu skupienia, a kategoria C1 potwierdza, że jest to złoże kopaliny stałej, co było zgodne z intencją przepisów.
Czy brak wskazania w zarządzeniu zastępczym zasobności złoża kopaliny oznacza, że złoże jest nieudokumentowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak informacji o stanie zasobności złoża w studium nie świadczy o jego nieudokumentowaniu. Dane dotyczące zasobności nie są niezbędnym elementem dla przyjęcia, że doszło do ujawnienia danego złoża w studium.
Uzasadnienie
Poprzednie uchylenie zarządzenia wynikało z rozbieżności danych o zasobności, a nie z samej zasady, że zasobność musi być ujawniona w studium.
Czy Sąd powinien wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym konstytucyjności przepisów Prawa geologicznego i górniczego w kontekście ochrony złóż kopalin?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd nie dostrzegł potrzeby wystąpienia z takim pytaniem, ponieważ wątpliwość co do konstytucyjności przepisów nie była niezbędna do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Uzasadnienie
Warunkiem wystąpienia z pytaniem do TK jest wątpliwość co do konstytucyjności przepisu, od której zależy rozstrzygnięcie sprawy, a takiej zależności Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie.
Przepisy (13)
Główne
p.g.g. art. 208 § 1
Ustawa - Prawo geologiczne i górnicze
Obowiązek gminy do ujawnienia udokumentowanego złoża kopaliny w studium.
p.g.g. art. 208 § 2
Ustawa - Prawo geologiczne i górnicze
Uprawnienie Wojewody do wydania zarządzenia zastępczego w przypadku niewywiązania się przez gminę z obowiązku ujawnienia złoża.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kwestia istnienia podstaw do ujawnienia w Studium złoża została prawomocnie przesądzona.
u.s.g. art. 98a § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.p.z.p. art. 10 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wymagania dotyczące uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obszarów występowania udokumentowanych złóż kopalin.
P.o.ś. art. 72 § 1
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Obowiązek uwzględniania w planach zagospodarowania przestrzennego ochrony środowiska, w tym złóż kopalin.
P.o.ś. art. 125
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Zasada ochrony złóż kopalin polegająca na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada orzekania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia przez NSA.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny z wyłączeniem złoża węglowodorów art. 4 § 1
Kategorie rozpoznania złoża kopaliny stałej.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny z wyłączeniem złoża węglowodorów art. 6 § 1
Kategorie rozpoznania złoża kopaliny stałej.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać dokumentacje geologiczne złóż kopalin art. 4 § 1
Kategorie rozpoznania złoża kopaliny stałej (obowiązujące w 2007 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia udokumentowania złoża została prawomocnie przesądzona. • Wojewoda działał w granicach uprawnień wynikających z art. 208 ust. 2 P.g.g., zastępując bezczynną gminę. • Sformułowanie "kopalina stała" jest zgodne z prawem i odnosi się do stanu skupienia złoża. • Brak wskazania zasobności złoża w studium nie czyni go nieudokumentowanym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 208 ust. 1 i 2 p.g.g. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. przez błędną wykładnię pojęcia udokumentowanego obszaru złoża. • Zarzuty naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 P.o.ś. w zw. z art. 95 ust. 1 p.g.g. przez niezastosowanie i brak wprowadzenia informacji o położeniu złoża w obrębie obszarów Natura 2000. • Zarzuty naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. przez wprowadzenie zmian do studium bez poszanowania sposobu opisywania złoża. • Zarzuty naruszenia § 4 i § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. przez błędną wykładnię kategorii rozpoznania złoża. • Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku z przekroczeniem zasady orzekania na podstawie materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
"Wojewoda nie miał żadnych podstaw do weryfikacji prawidłowości i zasadności przyjęcia przez Marszałka dokumentacji geodezyjnej bez zastrzeżeń." • "Ujawnione we wskazanym trybie złoże kopaliny miało stać się jednym z warunków zagospodarowania terenu, które trzeba wziąć pod uwagę w ustaleniu kierunków zagospodarowania." • "Sformułowanie "kopalina stała" odnosi się do stanu skupienia złoża, w tym przypadku stałego (w odróżnieniu np. lotnego) – co w sprawie nie budzi wątpliwości." • "Chodzi bowiem nie o ochronę jakichś "partykularnych interesów" gminy lub członków jej społeczności lokalnej, lecz – cele ochronne złoża kopaliny, co wpisuje w szeroko pojętą ochronę środowiska." • "in dubio pro natura"
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
sędzia
Grzegorz Rząsa
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie kompetencji organów nadzoru (Wojewody) w przypadku bezczynności organów samorządu (Gminy) w zakresie ujawniania złóż kopalin w studiach zagospodarowania przestrzennego oraz interpretacja przepisów Prawa geologicznego i górniczego w tym zakresie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku zarządzenia zastępczego i ujawnienia konkretnego złoża. Interpretacja przepisów może być stosowana w podobnych sytuacjach bezczynności gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między interesami gminy a obowiązkiem ochrony zasobów naturalnych i środowiska, ilustrując mechanizmy nadzoru państwowego nad planowaniem przestrzennym.
“Gmina przegrała spór o złoże kopaliny w studium zagospodarowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.