II OSK 2714/13

II OSK 2714/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Popowska
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kamiński
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II OSK 2606/11 - Wyrok NSA z 2013-04-25
II SA/Ol 1080/10 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2011-09-29
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia NSA Bożena Popowska Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi T.M. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2606/11 oddalającym skargę kasacyjną T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 1080/10 w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę kasacyjną T.M. (dalej jako "skarżący") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oddalającego skargę skarżącego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2010 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] listopada 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Olsztynie z 13 lutego 1976 r. z tytułu "działalności w Ruchu Oporu". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w latach 1948 - 1956 skarżący był zatrudniony w organach prokuratury. W okresie od 22 lipca 1952 r. do 1 grudnia 1953 r. skarżący pełnił funkcję Naczelnika Wydziału IV Specjalnego Prokuratury Wojewódzkiej w Rzeszowie. W czasie kierowania przez skarżącego Wydziałem IV, zatrudnieni w nim prokuratorzy nadzorowali wyłącznie postępowania przygotowawcze prowadzone przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie. Postępowania te dotyczyły spraw przeciwko osobom dokonującym jakichkolwiek wystąpień przeciwko ówczesnemu ustrojowi. Zdaniem organu, o skali represyjności stosowanej wobec tych osób świadczy dodatkowo fakt, że w stosunku do wszystkich został zastosowany tymczasowy areszt.
Zdaniem organu, fakt zatrudnienia strony w strukturach prokuratury powszechnej na stanowiskach określonych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm. – dalej jako "ustawa o kombatantach") nie budzi wątpliwości. Dodatkowo organ wyjaśnił, że na mocy decyzji Prokuratora Generalnego, wydanej na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 1998 r., Nr 98, poz. 67), skarżący utracił prawo do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku (pismo Ministra Sprawiedliwości z 1 grudnia 2003 r.).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] maja 2005 r., utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2004 r.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący zakwestionował ustalenia, że w okresie, gdy nadzorował pracę w Prokuraturze Wojewódzkiej w Rzeszowie stosował represję wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrokiem z 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 599/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na powyższą decyzję. Wyrokiem z 26 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1693/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Następnie wyrokiem z 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 686/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] maja 2005 r.
Decyzją z [...] października 2010 r. wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2004 r.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia.
Jak wskazał Sąd I instancji, skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika
Oddalając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2013 r. Skarżący powołał się na art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a."), podając, że podstawą złożenia skargi jest pozbawienie skarżącego możności działania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Ponadto zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie rażące naruszenia prawa materialnego tj. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o kombatantach. Zarzucił także naruszenie art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 90 § 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący wskazał, że nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, pomimo, że złożył własną skargę kasacyjną. W konsekwencji skarżący nie mógł uczestniczyć w rozprawie i przedstawić swojego stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 282 § 1 p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.
Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona [...] wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Wystąpienie powodów nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest to więc bezwzględna podstawa wznowienia postępowania.
Pozbawienie strony możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania.
Skarżący wskazuje, że nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, która odbyła się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pomimo złożenia dodatkowej, odrębnej skargi kasacyjnej. Wyjaśnił, że był uprawniony do złożenia skargi kasacyjnej jako prokurator oraz radca prawny, dlatego też w sprawie złożone zostały dwa takie środki odwoławcze – jeden sporządzony przez pełnomocnika oraz drugi sporządzony osobiście przez skarżącego. Zarzuty skarg kasacyjnych nie były tożsame. Stąd też konieczne było osobiste zawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny zawiadomił jedynie pełnomocnika.
Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonać pełnomocnikowi. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego K.S. (pełnomocnictwo k. 122 akt sprawy II SA/Ol 1080/10). Pełnomocnictwo obejmuje reprezentację skarżącego zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, jak również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie toczącej się ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 22 października 2010 r. Przepis art. 67 § 5 p.p.s.a. wyznacza ogólną zasadę doręczania pism pełnomocnikom, a wyjątki od tej zasady mogą wynikać z zakresu udzielonego pełnomocnictwa. W tej sprawie pełnomocnictwo nie przewidywało tego rodzaju wyjątkowego sposobu doręczenia pism w postępowaniu, a więc Sąd I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązane były doręczać pisma ustanowionemu pełnomocnikowi. Bez wpływu na sposób doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy przed Naczelnym Sadem Administracyjnym pozostaje więc, czy skargę kasacyjną sporządził wyznaczony pełnomocnik czy też osobiście skarżący, o ile wraz ze skargą kasacyjną nie został określony inny zakres pełnomocnictwa czy też inny sposób doręczenia pism. Jak wynika z akt sprawy II SA/Ol 1080/10, pełnomocnik skarżącego w dniu 18 listopada 2011 r. przesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, dwa pisma: sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną z 14 listopada 2011 r. oraz sporządzone osobiście przez skarżącego pismo zatytułowane "Skarga kasacyjna dodatkowa obwinionego" z 17 listopada 2011 r. Z żadnego z tych pism nie wynikało, że zmienił się sposób reprezentacji skarżącego czy też adres do doręczeń. Informacja taka nie wynika również z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Stąd też prawidłowo Naczelny Sąd Administracyjny doręczył zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 25 kwietnia 2013 r. pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu K.S. (zarządzenie z 12 lutego 2013 r., k. 20 oraz dowód doręczenia zawiadomienia, k. 25 akt sprawy II OSK 2606/11). Biorąc powyższe pod uwagę brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący na skutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania. Stąd też brak było podstaw do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania złożonej w niniejszej sprawie. Oznacza to ponadto, że rozpoznając skargę o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny odnieść się do zarzutów stawianych wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie tj. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o kombatantach, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 90 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych względów i na podstawie 282 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.