II OSK 2708/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił sprzeciw strony od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB). MWINB, działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą doprowadzenie ogrodzenia do stanu poprzedniego poprzez obniżenie go do wysokości 0,6 m, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż MWINB miał podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej. Główną wadą postępowania organu I instancji było niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisu art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. NSA podkreślił, że decyzja kasatoryjna nie rozstrzyga o merytorycznych podstawach sprawy, a jedynie ocenia prawidłowość postępowania. W tej sprawie, organ I instancji powinien był rozważyć wydanie rozstrzygnięcia z art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, w tym nakazanie rozbiórki ogrodzenia, zamiast kolejnego nakazu obniżenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ustalenie, co stanowi 'stan poprzedni' nieruchomości, wymaga ponownego postępowania przed organem I instancji, a próba samodzielnego ustalenia tego przez organ odwoławczy naruszałaby zasadę dwuinstancyjności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących decyzji kasatoryjnych (art. 138 § 2 K.p.a.) w kontekście Prawa budowlanego, a także znaczenie 'stanu poprzedniego' w postępowaniach naprawczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z postępowaniem w sprawie ogrodzenia i zastosowaniem art. 51 Prawa budowlanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. z powodu naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy uzasadniał przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ I instancji wadliwie ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa budowlanego, co uzasadniało wydanie decyzji kasatoryjnej przez organ II instancji. Ustalenie, co stanowi 'stan poprzedni' nieruchomości, wymaga ponownego postępowania przed organem I instancji.
Czy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając niewykonanie nałożonego obowiązku (np. doprowadzenia ogrodzenia do stanu poprzedniego), powinien wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a jeśli tak, to jaka jest treść tego obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku niewykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego musi wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, nakazującą zaniechanie robót, rozbiórkę lub doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. 'Stan poprzedni' oznacza stan istniejący przed wykonaniem spornych prac, a nie stan zgodny z prawem.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że postępowanie naprawcze w Prawie budowlanym jest dwuetapowe. Po nałożeniu obowiązku, organ sprawdza jego wykonanie. Niewykonanie skutkuje wydaniem decyzji z art. 51 ust. 3. NSA podkreślił, że 'stan poprzedni' odnosi się do stanu sprzed wykonania prac, co w tym przypadku oznaczałoby rozbiórkę ogrodzenia, a nie jego obniżenie do wysokości zgodnej z planem miejscowym.
Czy organ odwoławczy może samodzielnie dokonać ustaleń faktycznych w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, czy też powinien przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy nie może samodzielnie dokonywać istotnych ustaleń faktycznych, które determinują rozstrzygnięcie sprawy, jeśli wykracza to poza zakres postępowania uzupełniającego (art. 136 K.p.a.). W takiej sytuacji, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności, sprawę należy przekazać do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że ustalenie, co stanowi 'stan poprzedni' nieruchomości, jest kluczowe dla rozstrzygnięcia i wymaga ponownego postępowania przed organem I instancji. Samodzielne dokonanie tych ustaleń przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.
Przepisy (7)
Główne
P.b. art. 51 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakłada obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
P.b. art. 51 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa dalszy tok postępowania organu administracyjnego w przypadku niewykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, nakazując doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
K.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pozwala organowi odwoławczemu uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
P.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia sprzeciwu od decyzji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądowej w sprawach dotyczących decyzji kasatoryjnych.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
K.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. • Ustalenie 'stanu poprzedniego' nieruchomości wymaga ponownego postępowania przed organem I instancji, a organ odwoławczy nie mógł samodzielnie dokonać tych ustaleń bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie sprzeciwu. • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. • Zarzut naruszenia art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 136 § 1-3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie niemożności przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.
Godne uwagi sformułowania
stanem poprzednim nie jest w badanym przypadku stan zgodności ogrodzenia z przepisami prawa miejscowego (...) lecz stan istniejący sprzed wykonania spornych prac • organ odwoławczy co do zasady nie wypowiada się odnośnie do materialnoprawnych podstaw wydania decyzji • Sąd ma ocenić wyłącznie czy zaistniały wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. procesowe podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących decyzji kasatoryjnych (art. 138 § 2 K.p.a.) w kontekście Prawa budowlanego, a także znaczenie 'stanu poprzedniego' w postępowaniach naprawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z postępowaniem w sprawie ogrodzenia i zastosowaniem art. 51 Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym budowlanym, w tym interpretacji decyzji kasatoryjnych i pojęcia 'stanu poprzedniego'. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Kiedy decyzja sądu administracyjnego jest tylko 'krokiem wstecz'? NSA o decyzjach kasatoryjnych w sprawach budowlanych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.