II OSK 2707/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pieniężnego osobie deportowanej do pracy przymusowej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczowym argumentem NSA było to, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2012 r., a kolejne wnioski o zmianę decyzji w trybie art. 154 K.p.a. były niedopuszczalne z powodu zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. S. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o umorzeniu postępowania administracyjnego. E. S. domagała się przyznania świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, argumentując, że jako dziecko została przymusowo wywieziona i odizolowana od rodziny. Wcześniejsze decyzje odmawiające przyznania świadczenia opierały się na stwierdzeniu, że odległość deportacji była niewielka i nie doszło do zerwania kontaktu z rodziną w rozumieniu ustawy. Po wielokrotnych wnioskach o zmianę decyzji w trybie art. 154 K.p.a., organ umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. WSA w Bydgoszczy podzielił stanowisko organu, wskazując na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i niedopuszczalność ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, która została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2012 r. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym) nie odnosiły się do wywodu Sądu pierwszej instancji, który opierał się na przesłankach proceduralnych. NSA podkreślił, że niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrzenie kolejnego podania w trybie art. 154 K.p.a., jeśli dotyczy ono tych samych okoliczności, które były już badane w poprzednim postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją. Stwierdzono tożsamość sprawy administracyjnej, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 K.p.a. jest niedopuszczalne, jeśli dotyczy tych samych podmiotów, przedmiotu i stanu prawnego, a sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Występuje wówczas zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), a kolejna decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności.
Uzasadnienie
Zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.) oraz zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) wykluczają ponowne merytoryczne rozpatrywanie sprawy, która została już prawomocnie zakończona. Kolejny wniosek w trybie art. 154 K.p.a. oparty na tych samych podstawach co poprzednie, które zostały już rozstrzygnięte, powinien skutkować odmową wszczęcia postępowania lub umorzeniem, a nie ponownym merytorycznym orzekaniem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.p.d. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Kluczowy przepis definiujący represję jako deportację do pracy przymusowej. W sprawie nie dokonano jego interpretacji, gdyż rozstrzygnięcie oparto na przesłankach proceduralnych.
u.ś.p.d. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
lit. a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z 2012 r., co wyklucza ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 K.p.a. z uwagi na zasadę powagi rzeczy osądzonej. Kolejne wnioski o zmianę decyzji, oparte na tych samych podstawach faktycznych i prawnych, które były już badane, nie mogą prowadzić do ponownego orzekania.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwa wykładnia pojęcia "deportacja" w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym. Rażące naruszenie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, uzasadniające zastosowanie art. 145a P.p.s.a. (rozstrzygnięcie reformatoryjne).
Godne uwagi sformułowania
zasada powagi rzeczy osądzonej niedopuszczalne jest ponowne rozpatrywanie przez organ tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy taka decyzja dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą, skutkująca stwierdzenie jej nieważności
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
członek
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w postępowaniu administracyjnym, w tym w kontekście wniosków o zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym (art. 154 K.p.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego składania wniosków o zmianę decyzji w oparciu o te same argumenty, co może być odmienne od sytuacji, gdy pojawiają się nowe fakty lub nowe orzecznictwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników procesowych, ponieważ ilustruje ścisłe stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej i ograniczeń w ponownym dochodzeniu praw w postępowaniu administracyjnym.
“Czy można w nieskończoność próbować zmienić prawomocną decyzję? NSA odpowiada: nie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2707/17 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2018-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-10-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Żak /sprawozdawca/ Jerzy Stelmasiak Zdzisław Kostka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej Hasła tematyczne Kombatanci Sygn. powiązane II SA/Bd 1140/16 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2017-02-14 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1369 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2016 poz 23 art. 154 par. 7, art. 156 par. 1 pkt 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2014 poz 1001 art. 2 pkt 2 lit a Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 1140/16 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. II SA/Bd 1140/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2016r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. II SA/Bd 1191/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. S. na decyzję ww. organu z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2011r. o odmowie przyznania E. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 2014r.,poz.1001) zwanej dalej "ustawą o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...)". Następnie po rozpatrzeniu wniosku strony opartego na treści art.154 K.p.a. decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. organ ten odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2011 r. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., po rozpatrzeniu kolejnego wniosku strony złożonego na podstawie art.154 K.p.a. ( przyp. Sądu) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie umorzył postępowanie administracyjne o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym z uwagi na tożsamość tego wniosku z poprzednim, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] marca 2013 r. W dniu [...] marca 2016 r. wpłynął do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (Urząd) kolejny wniosek strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 K.p.a., tożsamy z rozstrzygniętym wcześniej wnioskiem. Wobec tego decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], organ, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie jako bezprzedmiotowe. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. organ utrzymał tę decyzję w mocy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy E. S. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego polegające na błędnym braku zastosowania art. 154 § 1 K.p.a., przez co nie dokonano ponownej prawidłowej, zgodnej z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, interpretacji art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...). W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że jako 10-letnie dziecko został deportowany z dotychczasowego miejsca zamieszkania do niemieckiego gospodarstwa rolnego, zmuszany do pracy i stale izolowany od środowiska rodzinnego. Nie miał w tym czasie żadnej możliwości kontaktu ze środowiskiem rodzinnym, zwłaszcza uwzględniając okoliczność, że jego rodzina też została deportowana, lecz w inne miejsce. Wskazał, że przyczynę odmowy świadczenia w jego sprawie stanowiło stwierdzenie niewielkiej odległości (ok. 12 km) miejscowości, w której wykonywana była praca przymusowa od domu rodzinnego w miejscowości P.. Argumentację tę skarżący rozwinął w piśmie z [...] lutego 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę podzielił stanowisko organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy, uwzględniając przede wszystkim tożsamość podstaw żądania zmiany decyzji w nowym wniosku, niedopuszczalne było ponowne merytoryczne orzekanie w sprawie administracyjnej dotyczącej zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2011 r., w trybie art. 154 K.p.a., aczkolwiek forma i podstawa prawna proceduralnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, winna być odmienna od zastosowanej przez organ. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że z mocy art. 16 § 1 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada ogólna ostateczności decyzji, a zatem wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na rzecz zachowania decyzji w obrocie prawnym, a nadto domniema się jej zgodność z prawem. Jednym z kodeksowych nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa, jest uregulowane w art. 154 K.p.a. postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia takiej decyzji. Dalej Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie ostateczną z dnia [...] września 2011 r. organ utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2011 r. o odmowie przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia, uznając że nie nastąpiła deportacja do pracy przymusowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...), z uwagi na nieznaczną odległość pomiędzy miejscowością dotychczasowego zamieszkania a miejscowością D., a nadto skarżący nie utracił kontaktu z innymi Polakami pochodzącymi z pobliskich miejscowości. Wnioskiem z dnia [...] września 2012 r., doprecyzowanym w piśmie z dnia [...] października 2012r. skarżący zwrócił się o uchylenie powyższej decyzji w trybie art. 154 K.p.a. i wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia z zastosowaniem przy interpretacji pojęcia deportacji "aktualnej interpretacji przepisów, w szczególności orzecznictwa sądów administracyjnych". Po rozpatrzeniu tej sprawy, decyzją z dnia [...] października 2012 r. organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2011 r. oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] czerwca 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ww. ustawie. Na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnienia tej decyzji organ podtrzymał wcześniejsze stanowisko, że nie miała w sytuacji skarżącego miejsca deportacja do pracy przymusowej w rozumieniu kwestionowanych przepisów, a nadto nie zostały spełnione przesłanki słusznego interesu strony lub interesu strony we wzruszeniu kwestionowanej decyzji. W kolejnym piśmie z dnia [...] marca 2013 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie uprawnienia, kwestionując prawidłowość dokonanej w decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. interpretacji pojęcia deportacji, wskazując, że w jego przypadku miało miejsce przymusowe wywiezienie, wyrwanie i odizolowanie od dotychczasowego środowiska rodzinnego 10-letniego dziecka, bez żadnej możliwości kontaktu z rodziną. Decyzją z [...] marca 2013 r. organ, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Organ uzasadnił, że sprawa jest już rozstrzygnięta decyzja ostateczną z [...] września 2011 r., a zatem brak jest możliwości ponownego rozstrzygnięcia, bowiem decyzja taka dotknięta byłaby wada nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Następnie kilkukrotnie w pismach do organu skarżący powielał wniosek o przyznanie świadczenia wraz z zarzutami do wydanych wcześniej ostatecznych decyzji. Tak też uczynił w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., które na skutek wezwania organu doprecyzował w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podał analogiczną do uprzedniej argumentację opartą na orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie wykładni pojęcia deportacji niezależnej od odległości na jaka ona nastąpiła. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych, zasadnie zdaniem Sądu pierwszej instancji organ wywodzi, że zasada trwałości decyzji ostatecznych zawarta w art. 16 § 1 K.p.a. sprzeciwia się powtórnemu prowadzeniu postępowania w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną. Sprawa o wzruszenie w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji organu z dnia [...] września 2011 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., która nadal pozostaje w obrocie prawnym. W takiej sytuacji, niedopuszczalne jest ponowne rozpatrywanie przez organ tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy i wydanie decyzji ją rozstrzygającej, bowiem taka decyzja dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą, skutkująca stwierdzenie jej nieważności. Niezależnie jednak od prawidłowej co do zasady wykładni powyższych przepisów przez organ, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarżący domagał się na tych samych podstawach ponownego przeprowadzenia postępowania, w trybie art. 154 K.p.a., w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji odmawiającej przyznania mu świadczenia poprzez przyznanie tego świadczenia, w której to sprawie już ostatecznie orzekł organ inna decyzją, to organ winien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. Nie dochodzi bowiem wówczas do formalnego wszczęcia postępowania, tak jak w niniejszej sprawie, i nie ma podstaw do jego umorzenia, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Res iudicata czyli stan rzeczy osądzonej, stanowi bowiem "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Ponadto, objęcie wnioskiem o zmianę/uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. jedynie decyzji organu I instancji z pominięciem pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji organu II instancji, również stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. wnosił o zmianę decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., mimo iż miał świadomość, że pozostaje w obrocie prawnym utrzymująca ją w mocy ostateczna decyzja z dnia [...] września 2011 r. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie znajduje usprawiedliwionych podstaw oczekiwanie skarżącego, iż na skutek kolejnego tożsamego wniosku kolejny raz może skutecznie ubiegać się o wzruszenie pierwotnej niekorzystnej dla niego decyzji. Nie ma w tym przypadku znaczenia ewentualna zasadność podnoszonych argumentów, czy też interpretacja przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej E. S. zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...) poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "deportacja", w szczególności błędne zawężenie zakresu desygnatów tego pojęcia do przypadków jedynie przesiedleń związanych z długotrwałym i odległym transportem, w sytuacji gdy ustawodawca nie określił dystansu, jaki winna przebyć osoba deportowana; 2. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 145a § 1 w zw. z art. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 155 K.p.a. w zw. z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...) poprzez błędne przyjęcie, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 2 lit. a tej ustawy poprzez jego rażąco błędną interpretację. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono ponadto o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że skoro skarżący został skierowany przymusowo do pracy w niemieckim gospodarstwie rolnym, to został deportowany w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...). W gospodarstwie tym był bowiem odizolowany od swojej rodziny i miejsca zamieszkania oraz zmuszany do pracy na rzecz III Rzeszy, nie mógł wracać do domu rodzinnego, a jego rodzina została deportowana do innej miejscowości. Przyjęta przez organ i Sąd pierwszej instancji interpretacja ww. przepisu sprzeczna jest więc z wykładnią literalną, systemową i celowościową. Na poparcie tego stanowiska przywołano wyrok WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 590/11 oraz wyrok NSA w sprawie II OSK 632/13, z którego wynika, że ustawodawca w art.2 pkt.2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...). nie wprowadził kryterium odległości na jaką dokonana deportacja rodziłaby prawo do świadczenia (...). W kwestii naruszenia przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że rażące naruszenie art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy uzasadnia skorzystanie z art. 145a P.p.s.a., tj. wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że stan faktyczny został wyjaśniony dostatecznie, a rozstrzygnięcie reformatoryjne konieczne jest z uwagi na postawę organów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Na podstawie art.182 § 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Autor skargi kasacyjnej sformułował w niej zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zarzut procesowy ma jednak swe źródło w zarzucie błędnej interpretacji art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1001), tj. prawa materialnego. Skarga kasacyjna jest bowiem nakierowana na przekonanie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) do zaprezentowanego w niej rozumienia pojęcia "deportacja" użytego w ww. przepisie. Stąd do zarzutów z obu podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.) NSA odniesie się łącznie w kontekście naruszenia art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy w ogóle nie odnosi się do treści zaskarżonego wyroku. Przepis powyższy stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w żadnym punkcie uzasadnienia kwestionowanego wyroku nie dokonywał interpretacji cyt. przepisu prawa materialnego. Wręcz przeciwnie, wyraźnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia ewentualna zasadność podnoszonych argumentów, czy też interpretacja prawa materialnego. Cały wywód prawny Sądu pierwszej instancji oparty jest o pogląd, że sprawa o wzruszenie w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiającej przyznania E. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., która nadal pozostaje w obrocie prawnym. W konsekwencji, niedopuszczalne jest zdaniem Sądu ponowne rozpatrywanie przez organ tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy i wydanie decyzji rozstrzygającej. Autor skargi kasacyjnej w ogóle nie sformułował zarzutów co do powyższego wywodu. Zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jest więc w niniejszej sprawie całkowicie nieskuteczny, skoro przepis ten w żaden sposób nie determinował rozstrzygnięcia organu ani Sądu pierwszej instancji. Zarzut powyższy jest niezasadny również gdyby przyjąć, że za jego pomocą skarżący kasacyjnie kwestionuje pogląd o niedopuszczalności ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej w trybie art. 154 K.p.a. (w skardze kasacyjnej błędnie powołuje przepis art.155 K.p.a.) Zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w niniejszej sprawie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrzenie kolejnego podania o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a., jeżeli podanie to, jako przyczynę uchylenia lub zmiany decyzji, wskazuje okoliczności niewątpliwie powołane już i badane przez organ w zainicjowanym przez tę samą stronę postępowaniu dotyczącym zmiany lub uchylenia tej samej decyzji ostatecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011 r., sygn. II OSK 1570/10; https://cbois.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 K.p.a., zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r., E. S., podobnie jak w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] września 2011 r., kwestionował przyjęte przez organy rozumienie pojęcia "deportacja" użyte w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...). Również w postępowaniu zakończonym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją powoływał się na wykładnię pojęcia "deportacja" niezależną od odległości, na którą nastąpiła. W świetle powyższego organ, a w ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny, trafnie stwierdzili, że sprawa o wzruszenie w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2011 r. została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. W niniejszej sprawie miała miejsce tożsamość sprawy administracyjnej. Występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy. Merytoryczne rozpatrzenie kolejnego wniosku oznaczałoby ponowne rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Taka decyzja obarczona byłaby wadą kwalifikowaną skutkującą stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI