II OSK 2701/21

II OSK 2701/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 54/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-09
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 2, art. 3 pkt 2, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 48 ust. 1 i 2, art. 49
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 54/21 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. nr 1281/2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 54/21, oddalił skargę J.O. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 listopada 2020 r., nr 1281/2020, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Garwolinie z 9 września 2020 r., nr 97/2020, nakazującą skarżącej rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w G.
Oddalając skargę Sąd Wojewódzki potwierdził kwalifikację obiektu położonego na działce nr [...] w G. jako budynku gospodarczego o powierzchni 45,76 m2, który skarżąca wybudowała bez pozwolenia na budowę. Sąd podzielił stanowisko organów w zakresie braku możliwości doprowadzenia nielegalnej zabudowy do stanu zgodnego z prawem ze względu na jej sprzeczność z wymogami warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065), zwanym dalej rozporządzeniem. Obiekt ten bowiem tylną, północną ścianą usytuowany jest w granicy z działką sąsiednią nr [...], a parametry budynku i uwarunkowania działki wykluczają zaakceptowanie takiego położenia z punktu widzenia wymogów warunków technicznych określonych w § 12 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia. W sytuacji zatem braku prawnych możliwości legalizacji samowoli, organ zobowiązany był orzec rozbiórkę.
W skardze kasacyjnej J.O., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji i opierając skargę kasacyjną na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i art. 40 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo braku zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, wobec pominięcia jej pełnomocnika R.O. przy zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy przed wydaniem decyzji, podczas gdy wobec ustanowienia przez skarżącą pełnomocnika organ zobowiązany był skierować to zawiadomienie do niego, umożliwiając mu tym samym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organy administracji publicznej błędnie uznały, że obiekt budowlany objęty niniejszym postępowaniem stanowi budynek gospodarczy, a co za tym idzie wymagane jest uzyskanie pozwolenia na jego budowę, podczas gdy okoliczność, iż liczba zewnętrznych ścian obiektu nie przekracza 3 stanowi o tym, iż jest to wiata;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 49 Prawa budowlanego poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organy administracji publicznej wydały błędną decyzję w przedmiocie rozbiórki całości obiektu budowlanego, przy uprzednim zaniechaniu wdrożenia procedury legalizacyjnej, w sytuacji gdy budowa rzeczonego obiektu winna być przede wszystkim oceniana pod kątem możliwości jej legalizacji, a organ jest zobowiązany podjąć rozstrzygnięcie zmierzające do jej legalizacji - w tym przypadku nakazać zburzenie słupów żelbetowych "ściany frontowej";
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organy obu instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie powierzchni obiektu budowlanego i poprzestanie na szacunkach wykonanych w czasie oględzin, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem, iż doszło do samowoli budowlanej;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z § 12 rozporządzenia poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organy obu instancji dokonały błędnej, zawężającej i krzywdzącej dla skarżącej wykładni tego przepisu, która nie uwzględnia zasad współżycia społecznego i słusznego interesu skarżącej, przy jednoczesnym braku stwierdzenia szkodliwego oddziaływania na nieruchomość sąsiednią;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez oddalenie skargi pomimo braku zobowiązania skarżącej do przedłożenia zaświadczenia o zgodności zabudowy z planem miejscowym, pomimo że właściwym organem do określania zgodności zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest wójt/burmistrz/prezydent miasta, a nie powiatowy inspektor nadzoru budowlanego.
W oparciu o powyższe zarzuty zażądano, na mocy art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a., uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi. Na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 25 października 2021 r. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (aktualnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Skarżąca przy pomocy zarzutu naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego starała się wykazać, że organy dopuściły się błędnego zastosowania powyższych przepisów poprzez stwierdzenie, że obiekt wybudowany na działce skarżącej ma charakter budynku gospodarczego a nie wiaty niepodlegającej reglamentacji prawnobudowlanej. Zarzut ten nie jest zasadny, albowiem organy nadzoru budowlanego, a z nimi Sąd a quo, prawidłowo stwierdziły, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest budynkiem gospodarczym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym., który wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Zwrócić należy uwagę, że wskazany wyżej publikator obejmuje właściwe brzmienie przepisów Prawa budowlanego znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, w przeciwieństwie do tych przepisów, które skarżąca objęła podstawą kasacyjną, tj. art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Przywołała bowiem przepis w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), nie mający w niniejszej sprawie zastosowania ze względu na regulację przejściową art. 25 tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej.
Organy nie popełniły ani błędu w wykładni, ani w zastosowaniu przepisów art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego kwalifikując obiekt na działce skarżącej jako budynek. Budynkiem w rozumieniu powyższego przepisu jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wynika, że sporny obiekt posiada wymiary odpowiednio: 7,04 m - ściana tylna i frontowa, 6 m - ściana wschodnia, 7 m - ściana zachodnia, ma powierzchnię około 45 m2, wykonany został na fundamencie, z pustaków betonowych oraz posiada drewnianą konstrukcję dachu. O tym, że obiekt ten jest budynkiem, a nie wiatą, przesądzają następujące elementy: fundamenty zagłębione poniżej rzędnych terenu i tym samym trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni przegrodami budowlanymi w postaci trzech ścian murowanych oraz drewniana konstrukcja dachu. Brak jednej z czterech ścian tego obiektu – ściany frontowej w tym układzie okoliczności nie pozbawia go cech konstrukcyjnych budynku i nie potwierdza forsowanej przez skarżącą tezy, że obiekt ten jest wiatą zwolnioną z obowiązku uzyskania jakichkolwiek zgód budowlanych. Brak jednej ściany, przy trzech ścianach pełnych, murowanych, wzniesionych na fundamentach, przy zastosowaniu słupów żelbetonowych wzmacniających konstrukcję ścian nośnych, pełnych, powoduje, że nie można zaprzeczyć jego wydzieleniu z przestrzeni w sposób konstrukcyjnie umożliwiający zamknięcie i uzasadniający kwalifikację jako budynku, a nie jako wiaty traktowanej jednolicie w orzecznictwie jako budowli o lekkiej konstrukcji wspartej na słupach. Pomimo braku ustawowej definicji wiaty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, co charakteryzuje tego rodzaju obiekt i co odróżnia go od pozostałych rodzajów obiektów budowlanych, w tym od budynku. Wiata definiowana jest w każdym przypadku jako lekka konstrukcja, która nawet jeśli będzie posiadała ściany (np. w celu ochrony przed czynnikami atmosferycznymi takimi jak wiatr), to nie będzie mieścić się w kategorii budynku, czyli nie będzie trwale związana z gruntem, wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz nie będzie posiadać fundamentów i dachu (por. wyrok NSA z 17 marca 2020 r., II OSK 603/19).
Wobec tego, scharakteryzowany w postępowaniu nadzorczym obiekt prawidłowo uznano za budynek gospodarczy, którego parametry, w tym powierzchnia (ponad 45 m2) wykluczały zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W dacie działań inwestycyjnych związanych z jego budową, które organ odnotował w trakcie kontroli w sierpniu 2020 r., budowa budynku gospodarczego o wskazanych parametrach wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Budynek gospodarczy o takich parametrach nie był bowiem objęty hipotezą żadnego z przepisów art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego, które zwalniały z tego obowiązku wolno stojące parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m2 (art. 29 ust. 1 pkt 2) oraz parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej (art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a). Ani parametry ani funkcja spornego budynku gospodarczego nie kwalifikowały go do zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w dacie wykonywania robót budowlanych.
Przy tym wskazać należy, że próba podważenia ustaleń faktycznych organów w zakresie parametrów budynku gospodarczego nie powiodła się, co pozwalało uznać zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. za niezasadne. Akta sprawy potwierdzają, że organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji dokonał pomiarów przedmiotowego obiektu w toku oględzin przeprowadzonych na nieruchomości w obecności skarżącej kasacyjnie, dając temu wyraz w treści protokołu. Sposób, w tym graficzna forma odzwierciedlenia dokonanych pomiarów w protokole, pomimo tego że nieskomplikowana, to jednak wyraźnie i obrazowo wskazuje wymiary obiektu. Takie uproszczone przedstawienie graficzne obiektu w protokole z naniesionymi wymiarami nie uprawnia do stwierdzenia, że organ dokonał "szacunków", a nie rzetelnych pomiarów. Graficzny obraz obiektu z naniesionymi wymiarami jest tylko przyjętym przez organ sposobem przedstawienia uprzednio dokonanych pomiarów, których wiarygodności skarżąca kasacyjnie nie podważyła nie oferując żadnego dowodu przeciwnego. Powołany w skardze kasacyjnej wyrok NSA z 10 czerwca 1998 r., IV SA 1273/96, nie jest adekwatny do okoliczności przedmiotowej sprawy, albowiem dotyczył on sytuacji szacunkowego określenia odległości linii energetycznej od tarasu, a nie dokonania rzeczywistych pomiarów w terenie, których dokonano w niniejszej sprawie.
Skoro przedmiotem działań inwestycyjnych skarżącej nie była wiata to nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r.), który zwalniał budowę wiat o powierzchni do 50 m2 sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i dokonania zgłoszenia. Przy tym podkreślić należy, że w przepisach Prawa budowlanego mających zastosowanie w niniejszej sprawie odpowiednikiem powyższego przepisu był art. 29 ust. 1 pkt 2c, który w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, zwalniał budowę tożsamych wiat z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i dokonania zgłoszenia, co finalnie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy ze względu na charakter obiektu, który nie jest wiatą.
Poczynione ustalenia i ocena wybudowanego budynku gospodarczego jako efektu samowoli budowlanej obligowały organ nadzoru do wszczęcia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Objęte podstawami kasacyjnymi naruszenia przepisów art. 48 ust. 2 i art. 49 Prawa budowlanego nie miały miejsca w toku procedury legalizacyjnej. Przepis art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 (m.in. zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę), jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Z brzmienia ust. 2 art. 48 wynika, że organ nadzoru budowlanego dokonuje wstępnej oceny możliwości legalizacji budowy na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Etap ten obejmuje samodzielną ocenę organu nadzoru możliwości zalegalizowania samowoli w świetle postanowień obowiązującego na terenie inwestycji planu miejscowego oraz wymogów warunków technicznych. Organ nadzoru budowlanego może od razu ustalić, że budowa jest sprzeczna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo, że narusza przepisy, w tym techniczno-budowlane, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o nakazie rozbiórki bez uprzedniego wstrzymywania prowadzenia robót budowlanych, nawet jeśli nie są one jeszcze zakończone.
W niniejszej sprawie, organy po wstępnej analizie uwarunkowań budynku gospodarczego, w tym jego parametrów oraz usytuowania w granicy z działką sąsiednią, gabarytów działki, na której jest położony oraz obowiązujących w odniesieniu do niej postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, doszły do wniosku, że nie ma możliwości doprowadzenia tego budynku do stanu zgodności z prawem. Prawidłowości tego stanowiska nie podważyły zarzuty naruszenia wyżej wskazanych przepisów Prawa budowlanego. Jeśli bowiem nie ma możliwości doprowadzenia samowolnie wybudowanego budynku do stanu zgodnego z prawem to nie ma potrzeby inicjowania etapu postępowania legalizacyjnego uregulowanego w art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, w tym wzywania inwestora o zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W sytuacji, gdy plan miejscowy nie przewidywał możliwości budowy w zbliżeniu do granicy bądź bezpośrednio przy tej granicy organy prawidłowo zweryfikowały dopuszczalność legalizacji obiektu usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr [...] z punktu widzenia obowiązujących przepisów, w tym przepisów techniczno – budowlanych stwierdzając niedające się usunąć naruszenie wymogów warunków technicznych. Nie ma wątpliwości, że usytuowanie budynku gospodarczego ścianą bez okien i drzwi w granicy z działką nr [...] narusza § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który statuuje zasadę sytuowania budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy na działce budowlanej w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy tej działki. Kolejne ustępy § 12 rozporządzenia, w tym ust. 4, przewidują różne podstawy dopuszczalności sytuowania budynku ścianą zewnętrzną bez okien i drzwi w odległościach nienormatywnych względem granicy działki budowlanej. Przepis § 12 ust. 4 przewiduje, że w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się: budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej (pkt 1), nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi (pkt 2) oraz budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi (pkt 3).
Uwzględniając uwarunkowania działki nr [...] (szerokość większa niż 16 m) oraz charakterystykę budynku gospodarczego (ściana usytuowana w granicy o długości powyżej 6,5 m i wysokości powyżej 3 m) organy trafnie uznały, że ani szerokość działki nr [...] (ust. 4 pkt 1), ani parametry budynku (ust. 4 pkt 3) nie uzasadniają zastosowania wyjątków dopuszczających usytuowanie budynku przy granicy z działką nr [...]. W konsekwencji uznały, że doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem oznacza konieczność jego rozbiórki, co czyni legalizację niemożliwą.
Zajęte przez organy stanowisko nie jest wynikiem błędnej wykładni czy też niewłaściwego zastosowania przepisów § 12 rozporządzenia, co nieskutecznie próbowała wykazać skarżąca zarzucając w podstawach kasacyjnych naruszenie tego przepisu. Przepisy techniczno – budowlane, w tym przepisy rozporządzenia wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 7 ust. 1 Prawa budowlanego, regulujące m.in. zasady usytuowania budynków, są jednym z elementów złożonego systemu instrumentów służących zapewnieniu realizacji wymogu projektowania i budowania obiektów w sposób zapewniający poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego), w tym prawa do zabudowy realizowanego na zasadzie równości. Sposób usytuowania obiektu na działce ma wpływ na możliwość zagospodarowania sąsiedniego terenu. Poza tym, że fakt usytuowania obiektu budowlanego w stosunku do sąsiedniej działki budowlanej w odległościach mniejszych niż określone w § 12 rozporządzenia wpływa na sytuację jej właściciela kształtując jego możliwości inwestycyjne, to również wpływa na warunki związane z bezpieczeństwem pożarowym (§ 271 – 273).
Nietrafne są zarzuty skargi kasacyjnej, które zmierzają do podważenia stanowiska organów i Sądu pierwszej instancji co do niedopuszczalności zaakceptowania zabudowy przy granicy z działką sąsiednią ze względu na brak spełnienia wymogów z § 12 ust. 4 rozporządzenia z tego powodu, że uregulowania dotyczące sytuowania budynku w określonej odległości od granicy z działką sąsiednią zawarte w rozporządzeniu jako niemające charakteru przepisów techniczno-budowlanych, nie mogą być wyłączną podstawą rozbiórki, w sytuacji, gdy nie wyjaśniano, czy takie usytuowanie nie narusza innych dóbr chronionych prawem publicznym. Z istoty stanowiska skarżącej wynika, że przepisy § 12 rozporządzenia dotyczą kwestii cywilnoprawnych (sąsiedzkich) i w tym zakresie należałoby odstąpić od ich stosowania jako od regulacji wykraczającej poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 7 ust. 2 Prawa budowlanego.
W tej kwestii wypowiadały się już sądy administracyjne nie dostrzegając żadnych niezgodności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r., II OSK 910/07, odpowiadając na zawarty w skardze kasacyjnej zarzut niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia nie stwierdził, aby przepisy § 12 rozporządzenia były niezgodne z Konstytucją RP. Ocenił również, że brak jest podstaw do uznania by delegacja ustawowa zawarta w art. 7 ust. 2 Prawa budowlanego, na podstawie, której wydano sporne rozporządzenie wykonawcze nie odpowiadało regulacji art. 92 Konstytucji RP, skoro się zważy, że określa organ właściwy do wydania rozporządzenia (ministra do spraw budownictwa), wskazuje zakres spraw przekazanych do uregulowania wskazując "przepisy techniczno-budowlane", zaś w zakresie wytycznych wskazuje, iż mają to być warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, ich sytuowanie oraz uwzględnienie wymagań określonych szczegółową regulacją art. 5 Prawa budowlanego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela prezentowane wyżej stanowisko.
Oceny tej nie zmienia przytoczony w skardze kasacyjnej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 1999 r., P 9/98, który wydany został w określonej sytuacji faktyczno – prawnej, odmiennej od okoliczności występujących w kontrolowanej sprawie, i z tego powodu wnioski i argumentacja tam zawarta nie mogły zostać wykorzystane jako skuteczne uzasadnienie dla zarzutów skarżącej kasacyjnie. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności § 12 ust. 7 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) z art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego przez to, że prawodawca, regulując materię zastrzeżoną dla ustawy, wykroczył poza granice upoważnienia do wydania rozporządzenia. Przepis § 12 ust. 7 rozporządzenia z 1994 r. stanowił o możliwości rozstrzygnięcia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w razie braku zgody właściciela o dopuszczalności usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli nie spowoduje to istotnego utrudnienia w zagospodarowaniu działki sąsiedniej. Trybunał Konstytucyjny, w zakresie powyższego przepisu, na podstawie wykładni art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP uznał, że przepis ten ma charakter procesowy, dotyczy bowiem kwestii regulacji określonego sposobu postępowania. W takim stanie rzeczy, norma zawarta w paragrafie 12 ust. 7 rozporządzenia z 14 grudnia 1994 r. nie może być zaliczona do warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Nie pozostaje bowiem w żadnym związku z zawartym w art. 7 ust. 1 określeniem przepisów technicznych (techniczno-budowlanych). Prowadzi to ostatecznie do wniosku, iż treść zaskarżonego przepisu odbiega od przedmiotu określonego w tytule rozporządzenia, w którego skład wchodzi, co uznano za wykroczenie poza materię upoważnienia udzielonego w art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Trybunał oceniał zatem przepis obowiązujący w innym stanie prawnym oraz zupełnie innej treści.
Nie potwierdziły się również zarzuty dotyczącego naruszenia art. 10 i art. 40 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Materiał aktowy potwierdza, że organ pierwszej instancji dokonał skutecznego zawiadomienia o uprawnieniach określonych w art. 10 § 1 k.p.a. bezpośrednio skarżącej kasacyjnie, albowiem zawiadomienie to doręczono jej w dniu 27 sierpnia 2020 r., co miało miejsce wcześniej niż zgłoszenie się do sprawy jej pełnomocnika. Notatka urzędowa z 2 września 2020 r. potwierdza, że w tym dniu do siedziby organu zgłosił się R.O. przedkładając pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej kasacyjnie datowane na dzień 30 września 2016 r. Ustanowienie pełnomocnika w niniejszej sprawie nastąpiło z chwilą doręczenia organowi pełnomocnictwa i od tego momentu pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Nie doszło zatem do sytuacji, w której doręczenia w toku postępowania dokonano do strony z pominięciem jej ustanowionego uprzednio pełnomocnika. Tym samym nie miało miejsca naruszenie uprawnień procesowych strony, w tym do udziału w postępowaniu i skutecznej obrony jej interesów. W administracyjnym toku instancji zainicjowanym wniesionym przez skarżącą w terminie odwołaniem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska i poparcia go stosownymi dowodami, w tym dotyczącymi wymiarów spornego budynku, co poddane zostałoby merytorycznej ocenie w całokształcie okoliczności sprawy przez organ odwoławczy. Z możliwości tych skarżąca nie skorzystała, co czyni jej zarzuty, zwłaszcza w zakresie niedociągnięć natury procesowej, wyłącznie nieuzasadnioną polemiką ze stanowiskiem organów.
W konsekwencji, z powodu braku skutecznego podważania w niniejszej skardze kasacyjnej prawidłowości kontrolowanego wyroku Sądu Wojewódzkiego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.