II OSK 27/24

II OSK 27/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Jan Szuma /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Kr 276/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-07-12
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 276/23 w sprawie ze skargi R. G. i K. G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2023 r., nr 17/2023, WOB.7721.2.2023.PBRZ w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 276/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. G. i K. G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2023 r., nr 17/2023 o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 25 listopada 2022 r., nr 280/2022 nakazującej właścicielowi obiektu M. G. w terminie natychmiastowym wyłączyć z użytkowania w całości budynek mieszkalny z częścią gospodarczą zlokalizowany na działce nr [...] położonej w miejscowości Ł. przy ul. [...] (obręb [...], gmina B.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. G., zarzucając naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej "K.p.a."), a także art. 107 § 3 K.p.a. i art. 108 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. in principio polegające na zaakceptowaniu przez Sąd dokonania przez organ odwoławczy dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów oraz niewyjaśnienia w istocie, z jakich powodów pominął on treść wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach Wydział I Cywilny z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I C 1183/19, w jego pkt III, w którym wstrzymano wykonanie opróżnienia budynku mieszkalnego zajmowanego przez skarżących do czasu złożenia przez Gminę B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Skarżąca zarzuciła, że eksponowano wyłącznie pkt I. wyroku Sądu Rejonowego, a więc orzeczenie nakazu eksmisji, pomijając jego pkt III. traktujący o wstrzymaniu egzekucji. Zdaniem skarżącej wpłynęło to na jej sytuację prawną, jako że odmawia się jej podstawy prawnej zajmowania spornego budynku;
2. art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej "P.b."), polegające na jego błędnej wykładni skutkującej odmową przyznania skarżącej statusu strony postępowania w sytuacji, gdy w istocie ta posiadała interes prawny w sprawie, jako podmiot w stosunku do którego sporna decyzja będzie wykonywana;
3. art. 14 ust. 6 oraz art. 19 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 172 z późn. zm., dalej "u.o.p.l.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (ich pominięcie), skutkujące przyjęciem, że skarżąca nie ma tytułu prawnego do zajmowania lokalu, a tym samym nie dysponuje interesem prawnym w sprawie. Zdaniem skarżącej skupiono się więc jedynie na samym fakcie orzeczenia eksmisji wobec niej, a nie na jej wstrzymaniu do czasu złożenia przez gminę oferty umowy najmu lokalu socjalnego. Doprowadziło to Sąd pierwszej instancji do błędnego wniosku, że skarżąca nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do zajmowania lokalu, gdy w istocie tytuł taki daje jej wyrok sądu cywilnego wstrzymujący eksmisję. Natomiast do ochrony praw lokatora do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wystąpiła także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zawartych w niej zarzutów. Nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Istota sporu zaistniałego w sprawie – stosownie do tego, jak to opisano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – sprowadzała się do ustalenia, czy skarżąca K. G. legitymowana była do wniesienia odwołania od nakazu wyłączenia z użytkowania budynku skierowanego do jego właścicielki M. G., a tym samym, czy skarżącej przysługiwał status strony postępowania i czy zasadnie w tym zakresie umorzono postępowanie odwoławcze przez nią zainicjowane.
Nim jednak Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do powyższego zmuszony jest zwrócić uwagę na niestaranny i nieadekwatny dobór zarzutów przedstawiony przez autorkę skargi kasacyjnej. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia wskazanej grupy przepisów, ocenić należy jako bezzasadny w odniesieniu o art. 108 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 zdanie 1 in principio P.p.s.a. Art. 108 P.p.s.a. stanowi, że: "W razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy". W oparciu o treść skargi kasacyjnej nie sposób zrozumieć, co jej autorka miała na myśli, stawiając zarzut naruszenia tego przepisu. Odnośnie tego zarzutu wypada jedynie zauważyć, że zgodnie z protokołem rozprawy z dnia 12 lipca 2023 r. sprawozdanie z przebiegu sprawy złożyła asesor WSA A. K., a dalej swe stanowisko przedstawiła adwokat J. S. – obecna pełnomocnik K. G. Podobnie niejasny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 zdanie 1 in principio P.p.s.a., gdzie stanowi się, że: "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono, na jakiej zasad zie Sąd pierwszej instancji miałby nie orzekać na podstawie akt sprawy.
Dalszy, wymieniony w zarzucie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest podstawą prawną wyroku uwzględniającego skargę, a więc jego naruszenie można rozpatrywać jedynie z przepisami postępowania, do których naruszenia mogło dojść na etapie postępowania administracyjnego. Ze skargi kasacyjnej wynika, że organy dopuściły się naruszenia art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Tak sformułowany zarzut nie jest usprawiedliwiony.
Autorka skargi kasacyjnej eksponuje pominięcie przez Wojewodę, jak i Sąd pierwszej instancji treści pkt. III. sentencji wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach Wydział I Cywilny z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I C 1183/19, którym wstrzymano wykonanie opróżnienia budynku mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą do czasu złożenia przez Gminę B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, kwestia nakazu eksmisji rozstrzygnięta w pkt. III. sentencji wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach, nie rzutowała na sytuację prawną skarżącej w przedmiocie wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego. Bez względu na wstrzymanie wykonania eksmisji na podstawie u.o.p.l., nie dysponowała ona tytułem prawnym do lokalu – ani jako właściciel budynku, w odniesieniu do którego toczyło się postępowanie, ani jako najemca lokalu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 68 P.b. nie są adresowane do mieszkańców, użytkowników czy najemców.
Z uwagi na treść skargi kasacyjnej i związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami – na powyższym należy poprzestać merytoryczny wywód dotyczący pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej. Dalsze rozważania wykraczałyby poza granice skargi kasacyjnej. Sąd podkreśla przy tym, że autorka skargi kasacyjnej nie przedstawiła żadnych sprecyzowanych zarzutów dotyczących kręgu stron postępowania prowadzonego na podstawie art. 68 P.b.
Nieprecyzyjny, a więc wadliwy, jest także zarzut naruszenia art. 68 P.b. W skardze kasacyjnej wskazuje się na jego błędną wykładnię, nie precyzując, którą jednostkę redakcyjną autorka skargi kasacyjnej ma na myśli. Nawet, gdyby domniemać, że zarzut dotyczy art. 68 pkt 1 P.b., to przepis ten stanowi o skierowaniu nakazu opróżnienia lokalu lub wyłączenia go w określonym terminie z użytkowania do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Nie jest więc jasne, na jakiej zasadzie Sąd pierwszej instancji dopuścił się błędnej wykładni tego przepisu, nie uznając za stronę postępowania osoby o takim statusie jak K. G. , czyli nie będącej ani właścicielem, ani zarządcą budynku
Nietrafny jest wreszcie zarzut naruszenia art. 14 ust. 6 oraz art. 19 u.o.p.l. Przepis art. 14 ust. 6 u.o.p.l. dotyczy wstrzymania wykonania wyroku eksmisyjnego, który ma swoje źródło w stosunkach cywilnoprawnych. Wstrzymanie takie nie tworzy w szczególności quasi prawa do lokalu, a już tym bardziej takiego, które należałoby zrównywać z prawem własności, jak zdaje się sugerować argumentacja skargi kasacyjnej przez przywołanie do art. 19 u.o.p.l. Zawarte w tym ostatnim przepisie odwołanie do przepisów o ochronie własności odnosi się do instrumentów przewidzianych art. 222 i nast. K.c. Czym innym natomiast jest nakaz wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego ze względu na jego stan techniczny i grożącą katastrofę budowlaną, uregulowany w stosownych przepisach Prawa budowlanego. Lokator, powołując się na art. 19 u.o.p.l., nie może w szczególności skutecznie żądać traktowania go na równi z właścicielem w rozumieniu art. 68 pkt 1 P.b.
Ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny sygnalizuje, że nie jest tak, iż nakaz opróżnienia lokalu wydany na podstawie art. 68 P.b. zupełnie "odrywa" się od problematyki praw lokatorów. Świadczy o tym choćby art. 68 pkt 2 P.b. stanowiący, że decyzję przesyła się "obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów" (por. art. 11 ust. 9 w zw. z ust. 2 pkt 4 u.o.p.l.). Problematyka ta ta nie mieści się jednak w graniach niniejszej sprawy i została tu wzmiankowana wyłącznie dla ukazania szerszego kontekstu normatywnego ochrony praw lokatorów w kontekście działań nadzoru budowlanego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach skargi kasacyjnej i uznając podniesione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione, oddalił wniesioną skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.