II OSK 2695/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność organu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelowi Ukrainy. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął czynności w celu załatwienia wniosku w ustawowym terminie, mimo że wniosek nie zawierał braków formalnych. Wojewoda zarzucił błędną wykładnię przepisów, w szczególności art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który miał zawieszać bieg terminów załatwiania spraw i uniemożliwiać wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności. NSA przychylił się do argumentacji Wojewody, uznając, że przepisy te, wprowadzane jako tymczasowe w związku z kryzysem migracyjnym, straciły moc obowiązującą po 30 czerwca 2024 r. z powodu niezgodności z Konstytucją RP (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3), która gwarantuje prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd uznał, że ponad dwuletni okres obowiązywania tych przepisów był wystarczający, a ich dalsze przedłużanie naruszało konstytucyjne prawo do sądu. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i oddalił skargę, uznając, że od 1 lipca 2024 r. ewentualna bezczynność organu podlega ocenie na ogólnych zasadach, a w tej konkretnej sprawie termin na wydanie decyzji jeszcze nie upłynął.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd administracyjny przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją RP, a także interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców i ich wpływu na możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o pomocy obywatelom Ukrainy i ich konstytucyjnością w kontekście prawa do sądu. Interpretacja przepisów może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi lub orzecznictwem TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d) zawieszające bieg terminów załatwiania spraw pobytowych cudzoziemców i wyłączające możliwość skargi na bezczynność, nadal obowiązują i mogą stanowić podstawę do oddalenia skargi na bezczynność organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te straciły moc obowiązującą po 30 czerwca 2024 r. z powodu niezgodności z Konstytucją RP, a tym samym nie mogły stanowić podstawy do oddalenia skargi na bezczynność.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy art. 100d u.o.p., wprowadzane jako tymczasowe w związku z kryzysem migracyjnym, naruszały konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości zwalczania bezczynności organów. Ponad dwuletni okres ich obowiązywania był wystarczający, a dalsze przedłużanie stanowiło naruszenie zasady proporcjonalności i pewności prawa.
Czy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożony przez obywatela Ukrainy, który przybył do Polski przed 24 lutego 2022 r., podlega przepisom ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zakresie zawieszenia biegu terminów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od daty przybycia do Polski i powodu pobytu, a nie tylko do osób przybyłych w związku z działaniami wojennymi.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy te posługują się pojęciem 'cudzoziemca' bez wskazania narodowości czy powodu przybycia, co jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą. Wcześniejsze orzecznictwo NSA potwierdza, że są to rozwiązania generalne.
Czy w sytuacji, gdy przepisy szczególne (art. 100d u.o.p.) zawieszają bieg terminów załatwiania spraw i wyłączają możliwość skargi na bezczynność, sąd administracyjny może odmówić zastosowania tych przepisów jako niezgodnych z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacjach wyjątkowych, gdy niezgodność przepisu ustawy z Konstytucją RP jest oczywista i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, sąd administracyjny może odmówić zastosowania takiego przepisu w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że choć co do zasady ocena zgodności ustaw z Konstytucją RP należy do Trybunału Konstytucyjnego, sądy administracyjne mogą odmówić zastosowania przepisu, jeśli jest on w oczywisty sposób sprzeczny z Konstytucją, a norma konstytucyjna jest na tyle skonkretyzowana, że może być zastosowana bezpośrednio. W tej sprawie przepis art. 100d u.o.p. był w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Przepisy (28)
Główne
u.o.p. art. 100d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzony jako tymczasowy, zawieszał bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy i uniemożliwiał wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności. NSA uznał go za niezgodny z Konstytucją RP po 30 czerwca 2024 r.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezczynności organu.
u.o.c. art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin wydania decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, bądź wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
u.o.p. art. 100c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Podobny do art. 100d, zawieszał bieg terminów załatwiania spraw.
u.o.p. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Określa zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy.
u.o.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Określa zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy.
k.p.a. art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólny termin załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzupełnienie braków formalnych wniosku.
k.p.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej.
u.o.c. art. 105 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Uzupełnienie braków formalnych.
u.o.c. art. 106 § 2a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin na przedłożenie dokumentów.
u.o.c. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Definicja cudzoziemca.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowe organy władzy sądowej.
Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 44
Dodanie art. 100c do u.o.p.
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 32
Dodanie art. 100d do u.o.p.
Ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw art. 12 § 5
Przedłużenie obowiązywania przepisów.
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 3
Kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100d u.o.p. zawieszające bieg terminów i wyłączające skargę na bezczynność straciły moc obowiązującą po 30 czerwca 2024 r. z powodu niezgodności z Konstytucją RP. • Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy w przypadku oczywistej sprzeczności z Konstytucją RP. • Termin na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy jeszcze nie upłynął, co wyklucza bezczynność organu.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że art. 100d u.o.p. nie ma zastosowania do obywateli Ukrainy przybyłych przed 24 lutego 2022 r. • WSA błędnie stwierdził bezczynność organu, nie stosując przepisów art. 100d u.o.p.
Godne uwagi sformułowania
NSA uznał, że przepisy art. 100d u.o.p. straciły moc obowiązującą po 30 czerwca 2024 r. z powodu niezgodności z Konstytucją RP. • NSA odmówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p. jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. • NSA uznał, że ponad dwuletni okres obowiązywania przepisów ograniczających prawo do sądu był wystarczający i dalsze przedłużanie naruszało konstytucyjne prawo do sądu. • W kontrolowanym postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucana Wojewodzie bezczynność nie wystąpiła.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Jerzy Stankowski
członek
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności odmowy zastosowania przez sąd administracyjny przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją RP, a także interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców i ich wpływu na możliwość stwierdzenia bezczynności organu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o pomocy obywatelom Ukrainy i ich konstytucyjnością w kontekście prawa do sądu. Interpretacja przepisów może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi lub orzecznictwem TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy, co ma szerokie implikacje dla postępowania administracyjnego i praw cudzoziemców. Pokazuje, jak sądy mogą kwestionować przepisy prawa, powołując się na Konstytucję.
“Sąd Najwyższy Administracyjny: Przepisy blokujące dostęp do sądu straciły moc z powodu niezgodności z Konstytucją!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.