II OSK 2690/12

Naczelny Sąd Administracyjny2014-04-08
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepostępowanie administracyjneodwołanienieważnośćdoręczeniepełnomocnictwozasada informowaniaNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę na postanowienie o stwierdzeniu nieważności, uznając rażące naruszenie art. 9 K.p.a. przez organ pierwszej instancji z powodu braku pouczenia o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych odwołania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA, który uchylił postanowienie o stwierdzeniu nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu braku pełnomocnictwa, nie pouczając jednak pełnomocnika o skutkach nieuzupełnienia braków. NSA uznał, że brak pouczenia stanowił rażące naruszenie art. 9 K.p.a., co uzasadniało uchylenie wyroku WSA i oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa wywodziła się z postanowienia Wojewody Mazowieckiego o niedopuszczalności odwołania od decyzji o pozwoleniu na rozbudowę, które następnie zostało stwierdzone nieważnością przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. WSA uchylił postanowienie o nieważności, uznając, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy K.p.a. Skarga kasacyjna GINB zarzucała WSA naruszenie przepisów P.p.s.a., w tym art. 141 § 4, poprzez brak odniesienia się do rażącego naruszenia art. 9 i 134 K.p.a. przez Wojewodę. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia art. 9 K.p.a. Sąd podkreślił, że Wojewoda, wzywając do uzupełnienia braków odwołania, nie pouczył pełnomocnika o skutkach ich nieusunięcia, co stanowiło rażące naruszenie zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.). Brak takiego pouczenia, nawet przy prawidłowym doręczeniu wezwania, uniemożliwiał stronie obronę jej praw. NSA uznał, że to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie wyroku WSA oraz oddalenie skargi E. B. i T. B. na postanowienie GINB.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak pouczenia o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych odwołania, nawet przy prawidłowym doręczeniu wezwania, stanowi rażące naruszenie art. 9 K.p.a. i uzasadnia stwierdzenie nieważności postanowienia o niedopuszczalności odwołania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zasada informowania stron (art. 9 K.p.a.) wymaga od organów pouczenia o skutkach nieusunięcia braków formalnych, co jest kluczowe dla ochrony praw procesowych strony. Brak takiego pouczenia, nawet przy prawidłowym doręczeniu wezwania, jest rażącym naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

K.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielając niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku przez NSA i rozpoznania skargi.

Pomocnicze

K.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy doręczenia w zastępczym trybie (awizowanie).

K.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy pozostawienia podania bez rozpoznania w przypadku nieusunięcia braków formalnych.

K.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

P.b. art. 82 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

K.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nowelizacja wprowadzająca możliwość weryfikacji w trybie nieważnościowym postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymagań uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia wyroku przez WSA.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oddalenia skargi przez WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Wojewodę Mazowieckiego art. 9 K.p.a. poprzez brak pouczenia pełnomocnika o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych odwołania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez WSA. Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. przez WSA (niezastosowanie).

Godne uwagi sformułowania

Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Brak takiego pouczenia nie miał większego znaczenia prawnego dla sprawy. Informacja ta pozostaje, bowiem kluczowa dla zachowania praw procesowych strony wynikających przede wszystkim z zasady informowania, wyrażonej w art. 9 K.p.a. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości, co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące to inaczej oczywiste, wyraźne, bezsporne i takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący

Maria Czapska - Górnikiewicz

sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) w kontekście braków formalnych odwołania i skutków braku pouczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z odwołaniem i pełnomocnictwem w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie zasady informowania stron w postępowaniu administracyjnym i pokazuje, jak drobne uchybienia proceduralne organu mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli strona popełniła błąd formalny.

Brak pouczenia o skutkach błędu kosztował organ uchyleniem decyzji – lekcja z art. 9 K.p.a.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2690/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak
Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 31/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-04-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 9, art. 44, art. 64 par. 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 31/12 w sprawie ze skargi E. B. i T. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. zasądza od skarżących E. B. i T. B. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II OSK 2690 / 12
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi E. B. i T. B. uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r., którym stwierdzono nieważność postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. B. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. G. w W.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 134 K.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.- zwanej dalej Prawem budowlanym) stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez Z. S. odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. Jak wskazał organ, odwołanie wraz z niepoświadczoną kopią pełnomocnictwa do działania w imieniu Z. S. wniósł T. S. Pismem z dnia 19 listopada 2010 r. Wojewoda wezwał T. S. do uzupełnienia odwołania w terminie 7 dni poprzez nadesłanie oryginalnego bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa, upoważniającego do reprezentowania Z. S. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie, wobec nieobecności adresata T. S. w miejscu zamieszkania awizowano w dniu 26 listopada 2010 r., zostawiając w skrzynce pocztowej stosowne zawiadomienie oraz powtórnie je awizując w dniu 3 grudnia 2010 r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w dniu 13 grudnia 2010 r. została ona odesłana do nadawcy. W tych okolicznościach organ na mocy art. 44 K.p.a. przyjął, że wezwanie zostało doręczone adresatowi w dniu 10 grudnia 2010 r. Organ wskazał, że pełnomocnik na mocy art. 33 § 3 K.p.a. miał obowiązek dołączenia do akt sprawy oryginału pełnomocnictwa lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem, a uchybienie temu obowiązkowi stanowiło brak formalny, skutkujący wezwaniem wnoszącego podanie do jego usunięcia. Skoro jednak podpisujący się pod odwołaniem nie posiadał legitymacji do jego wniesienia, organ stwierdził, że odwołanie pochodziło od osoby nieuprawnionej.
Działając z urzędu, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 K.p.a. stwierdził nieważność postanowienia z dnia [...] stycznia 2011 r. Zdaniem organu odwołanie dotknięte było brakiem formalnym, jednak w takim przypadku zastosowanie miał przepis art. 64 § 2 K.p.a., który jest jedynym unormowaniem regulującym kwestię uzupełniania braków formalnych podania. Organ I instancji, wzywając T. S. do uzupełnienia braków formalnych odwołania (pismo z dnia 19 listopada 2010 r.) nie powołał się w treści wezwania na przepis art. 64 § 2 K.p.a. oraz nie pouczył wezwanego o skutkach nie uczynienia zadość wezwaniu. Takie działanie, zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego było ewidentnym naruszeniem art. 64 § 2 K.p.a. (poprzez jego niezastosowanie), ale także zasady informowania stron z art. 9 K.p.a. Niedopuszczalność odwołania (art. 134 K.p.a.) oraz pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 K.p.a.) są zupełnie innymi, niezależnymi od siebie instytucjami procesowymi, których stosowanie uzależnione jest od zaistnienia innych przesłanek. Inna jest również forma, w jakiej organy realizują dyspozycję wskazanych wyżej przepisów, jak również konsekwencje ich zastosowania i katalog środków weryfikacji działań podjętych w oparciu o powyższe unormowania. Z powyższych przyczyn organ uznał, iż Wojewoda Mazowiecki wydając postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r., dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 9, art. 64 § 2 (poprzez jego niezastosowanie) oraz art. 134 K.p.a.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła E. B. i T. B., potwierdzając prawidłowość postanowienia o niedopuszczalności odwołania oraz kwestionując możliwość stwierdzenia jego nieważności.
Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu, w orzecznictwie panuje zgodność co do tego, że podstawę wezwania do uzupełnienia braków odwołania stanowi art. 64 § 2 K.p.a., bowiem wydanie postanowienia z art. 134 K.p.a., następuje "po rozpatrzeniu odwołania'". Zatem, aby możliwe było w ogóle rozpatrzenie odwołania, a co za tym idzie stwierdzenie jego niedopuszczalności, w pierwszej kolejności musi ono zostać skutecznie wniesione. Nie można natomiast rozpatrywać środka odwoławczego, który nie został wniesiony z uwagi np. na braki formalne, warunkujące przystąpienie do jego rozpatrzenia.
Za chybiony organ uznał również zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 126 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a., a także art. 6 w zw. z art. 157 § 2 K.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, jak również art. 7 i 8 K.p.a. Wskazując na nowe brzmienie art. 126 K.p.a. nadane ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), organ stwierdził, iż ustawodawca zdecydował o dopuszczalności weryfikacji m.in. w trybie nieważnościowym postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania / uchybienie terminu do jego wniesienia. W związku z brakiem przepisów intertemporalnych kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy była kwestia, które przepisy winny znaleźć zastosowanie - dotychczasowe, czy nowe. Skoro ustawa weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. to obowiązywała już w dacie wszczęcia postępowania, tj. w dniu 16 czerwca 2011 r., bowiem za datę wszczęcia postępowania należało przyjąć pierwszą czynność wobec strony.
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli E. B. i T. B., zarzucając mu naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania miało miejsce w związku z brakiem odbioru wezwania Wojewody Mazowieckiego do uzupełnienia braków formalnych odwołania przez jej pełnomocnika, zatem stwierdzenie niedopuszczalności odwołania nie było spowodowane działaniem organu, ale zaniedbaniem samego wnoszącego odwołanie;
2. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jakie argumenty prawne legły u podstaw stwierdzenia, że art. 134 K.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do stanu prawnego "po rozpatrzeniu odwołania";
3. art. 64 § 2 w zw. z art. 127 i n. K.p.a., a w szczególności w związku z art. 134, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że art. 64 § 2 K.p.a. ma w postępowaniu odwoławczym zastosowanie w całości, gdy w istocie ma zastosowanie jedynie częściowe;
4. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że stanowi rażące naruszenie prawa niepouczenie wnoszącego odwołanie o skutkach nieusunięcia braków formalnych odwołania;
5. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że przy rozpatrywaniu rażącego naruszenia prawa procesowego nie uwzględnia się, czy naruszenie procesowe miało związek z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy;
6. art. 126 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że przepis ten ma zastosowanie do postanowień stwierdzających niedopuszczalność odwołania, wydanych przed dniem 11.04.2011 r.;
7. art. 126 K.p.a. w zw. z art. 156 - 159 K.p.a. poprzez ich zastosowanie do postanowienia Wojewody Mazowieckiego z [...].01.2011 r. o niedopuszczalności odwołania.
Zdaniem skarżących argumentacja organu w zakresie konieczności zastosowania art. 64 § 2 K.p.a. opierała się na nieprawidłowym założeniu, że przepis art. 134 K.p.a. stosuje się "po rozpatrzeniu odwołania". Tymczasem w postępowaniu odwoławczym przepisy pierwszoinstancyjne mają zastosowanie jedynie odpowiednio i w granicach określonych w art. 140 K.p.a. Wojewoda Mazowiecki poprawnie zastosował art. 64 § 2 K.p.a. w części, w jakiej przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu odwoławczym, chociaż jego zastosowanie w tym postępowaniu budzi wątpliwości interpretacyjne, co wykluczało rażące naruszenia prawa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie również uznał, że znowelizowany przepis art. 126 K.p.a. pozwalał na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ją zasadną. W ocenie Sądu brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2011 r. Wskazując na sposób doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy nie miał większego znaczenia prawnego fakt, iż organ nie wskazał w tym wezwaniu art. 64 § 2 K.p.a. i nie pouczył pełnomocnika o tym, iż w przypadku braku przedłożenia pełnomocnictwa w oryginale bądź poświadczonej kopii, odwołanie pozostawione będzie bez rozpoznania.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że relacja pomiędzy przepisami art. 134 K.p.a. i art. 64 § 2 K.p.a. jest w doktrynie i orzecznictwie sporna. Zakres zastosowania przepisu art. 64 § 2 K.p.a. w postępowaniu odwoławczym budzi wątpliwości interpretacyjne. Jego wykładnia jest kształtowana przez często rozbieżne w tym względzie orzecznictwo sądów. Stąd też prezentowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego argumentacji mającej świadczyć o rażącym naruszeniu poprzez konieczność zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 64 § 2 K.p.a. jako skutku braku reakcji na żądanie usunięcia braków formalnych odwołania (a nie art. 134 kpa) nie mogło być wystarczające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż odwołanie, co do zasady jest niesformalizowanym środkiem prawnym, przy czym powinno mieć formę pisma procesowego (art. 63 K.p.a.). W przypadku, gdy odwołanie zawiera braki formalne, o których mowa w art. 64 K.p.a., powstaje problem, czy organ odwoławczy powinien pozostawić odwołanie bez rozpoznania, czy też wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Należy przyjąć, że niedopuszczalne jest rozpatrzenie odwołania, które nie zawiera podpisu strony, jej adresu, a nie ma możliwości ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych oraz gdy strona nie usunęła braków odwołania w terminie (art. 64 § 2). Organ odwoławczy powinien, zatem w tych przypadkach wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, co lepiej zabezpiecza stronie możliwość ochrony jej praw w postępowaniu odwoławczym niż instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania.
Wskazując na argumentację organu dotyczącą zawartego w art. 134 K.p.a. sformułowania "po rozpatrzeniu odwołania", Sąd podkreślił, że nie wziął on w niej pod uwagę, iż ocena prawna kwestionowanego postanowienia powinna odnosić się do reguł, jakie stosuje się w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, gdzie ewentualnie zwykła wadliwość działania organu nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości, co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące to inaczej oczywiste, wyraźne, bezsporne i takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa.
Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie wykazał, że znowelizowany przepis art. 126 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. pozwalał na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowień o niedopuszczalności odwołania wydanych w stanie prawnym przed tą datą. Skoro obecnie ustawodawca zdecydował o dopuszczalności weryfikacji w trybie nieważnościowym postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do jego wniesienia, to oznacza możliwość stosowania norm procesowym do postanowień wydanych przed [...] kwietnia 2011 r.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku odniesienia się przez Sąd
pierwszej instancji do wskazanych w uzasadnieniu postanowienia z dnia
[...] października 2011 r. oraz postanowienia z dnia [...] sierpnia 2011 r. naruszeń w sposób rażący art. 9 i art. 134 K.p.a.,
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 K.p.a. polegające na braku
interpretacji przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku przepisu,
którego naruszenie zarzucili E. i T. B., tj. art. 64 § 2 K.p.a.,
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez brak
wskazania w uzasadnieniu wyroku, który przepis postępowania został naruszony i na czym polegał istotny wpływ owego naruszenia na wynik sprawy,
4. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że były podstawy, aby skargę oddalić, ponieważ skarżone postanowienie nie narusza prawa.
Wskazując na powyżej przedstawione zarzuty, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Ponadto na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 P.p.s.a. organ wniósł o rozważenie przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadności podjęcia uchwały wyjaśniającej: "czy art. 64 § 2 K.p.a znajduje zastosowanie w postępowaniu odwoławczym?".
W uzasadnieniu kasacji stwierdzono, że brak dołączenia na wezwanie Wojewody pełnomocnictwa obligowało ten organ do podjęcia dalszych czynności z udziałem samej strony, tak aby umożliwić jej wyjaśnienie kwestii dotyczącej tego pełnomocnictwa, bądź potwierdzić wniesione odwołanie. Nie wykonanie tego przez organ można ocenić jako istotne naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 9 K.p.a. Brak odpowiedzi na powyższe wezwanie organu winno spowodować wezwanie mocodawczyni do potwierdzenia wniesionego odwołania, bądź nadesłania dokumentu pełnomocnictwa. Organ wojewódzki czynności tej zaniechał, zaś Sąd pierwszej instancji zarzut ten pominął. Nadto skarżący organ wskazał, iż w wezwaniu Wojewody do uzupełnienia braku formalnego zabrakło stosownego pouczenia o konsekwencjach niepodjęcia działań w przewidzianym przez prawo terminie. W uzasadnieniu skarżonego wyroku nie przedstawiono przesłanek, jakimi kierował się Sąd, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyli E. B. i T. B., wnosząc o jej oddalenie w całości i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podważono zasadność przedstawionych w kasacji zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, mimo braku zasadności części przedstawionych podstaw kasacji.
Odnosząc się do poszczególnych podstaw kasacji stwierdzić trzeba, iż nie podlegały uwzględnieniu zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, bowiem wszystkie wymagane przepisem art. 141 § 4 P.p.s.a. elementy, a z jego treści wynika, z jakich przyczyn Sąd pierwszej instancji uchylił kontrolowane w sprawie decyzje organów obu instancji. Zawarto w nim także analizę art. 64 § 2 K.p.a. odnośnie możliwości zastosowania tego przepisu w postępowaniu nieważnościowym. Z tych też przyczyn Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną nie dopatrzył się w tym zakresie takiej wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, która uniemożliwiałaby jego kontrolę kasacyjną.
Za zasadny uznać natomiast należało zarzut naruszenia art. 9 i art. 134 K.p.a. Jak trafnie bowiem wywodzi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, Wojewoda Mazowiecki, wzywając T. S. pismem z dnia 19 listopada 2010 r. do uzupełnienia złożonego odwołania w ciągu 7 dni od dnia jego otrzymania poprzez nadesłanie oryginalnego bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa do występowania w imieniu Z. S., nie poinformował ani nie pouczył wezwanego o skutkach nie wykonania tego wezwania. Nie można przy tym wywodzić, jak czyni to Sąd pierwszej instancji, że brak takiego pouczenia nie miał większego znaczenia prawnego dla sprawy. Informacja ta pozostaje, bowiem kluczowa dla zachowania praw procesowych strony wynikających przede wszystkim z zasady informowania, wyrażonej w art. 9 K.p.a.
Zgodnie z treścią art. 9 K.p.a. "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów stron tego postępowania, aby wskutek nieznajomości prawa nie poniosły one szkody. Za takie działanie należy z pewnością uznać pouczenie strony wnoszącej środek odwoławczy o skutkach nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie tego podania. Zagrożenie ograniczenia prawa strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy, a więc ograniczenia jej prawa do procesu wymaga od organu poinformowania strony odwołującej się o skutkach jej bierności, w wykonaniu kierowanych do niej wezwań. Są to, zatem takie "okoliczności prawne", które "mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony", a więc przesłanki, o których mowa w art. 9 K.p.a.
W odniesieniu do okoliczności rozpoznawanej sprawy, stwierdzić także trzeba, iż dla skutków uchybienia tego przepisu nie ma znaczenia, w jaki sposób dokonano doręczenia tego wezwania. Pomimo bowiem, iż skutki prawne dla strony będą wynikać z terminowego wykonania wezwania liczonego od dnia jego doręczenia stronie w stosownym trybie, to jednak nie sposób przyjąć, aby sposób doręczenia w tzw. trybie zastępczym (art. 44 K.p.a.), sanował wadliwość samego wezwania. Brak, bowiem zastosowania stosownego rygoru i pouczenia strony o skutkach nieterminowego wykonania kierowanego do niej wezwania, które będzie źródłem negatywnych konsekwencji dla strony, pozostaje bez wpływu na to, czy adresat przesyłki faktycznie zapoznał się z treścią kierowanego do niego wezwania, czy też nie.
Z przyczyn powyżej wskazanych, trafnie wywodzi w rozpoznawanej skardze kasacyjnej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, iż rozpoznając niniejszą sprawę Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 9 i art. 134 K.p.a. Już to ustalenie, czyniło zbędnym rozstrzygnięcie sporu zaistniałego na tle niniejszej sprawy, a dotyczące skutków nie złożenia przez pełnomocnika strony wnoszącej odwołanie na wezwanie organu oryginału, czy też uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Podstawowe znaczenie dla sprawy miało, bowiem uchybienie przez Wojewodę Mazowieckiego normie art. 9 K.p.a.
W tym stanie sprawy, wskazując na powyższą wadliwość wniosków wyprowadzonych przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku z niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uchylając skarżony wyrok, za zasadną uznał również konieczność rozpoznania wniesionej skargi. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, a co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd pierwszej instancji, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 P.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08, niepubl.). Z tych też przyczyn podzielić należało ocenę Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawartą w obu kontrolowanych w sprawie postanowieniach stwierdzających nieważność postanowienia z dnia [...] stycznia 2011 r. z uwagi na rażące naruszenie art. 9 K.p.a. Uchybienie przepisowi stanowiącemu o podstawowych zasadach prowadzenia postępowania administracyjnego, narażenie strony na uszczuplenie jej uprawnień gwarantowanych przepisami Konstytucji RP i umów międzynarodowych (art. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Dz. U. 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) świadczy o rażącym naruszeniu art. 9 K.p.a. (w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) przez Wojewodę Mazowieckiego przy wydaniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2011 r. Rozstrzygnięcie to pozostaje nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności i skutków społeczno- gospodarczych. Nie budzi wątpliwości również jego oczywistość. Tym samym zasadne było wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego, jak to uczynił Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w kontrolowanym w sprawie postanowieniu. Z tych też przyczyn wniesiona przez E. B. i T. B. skarga podlegała oddaleniu. W konsekwencji tego stwierdzenia jako zasadny ocenić należało podniesiony w rozpoznawanej kasacji zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz oddaleniu skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI