II OSK 2681/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-01-28
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanaurządzenie reklamowepozwolenie na budowęrozbiórkakodeks postępowania administracyjnegodecyzja kasatoryjnaNSAWSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. w sprawie samowolnie wybudowanego urządzenia reklamowego.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił sprzeciw od decyzji WINB uchylającej decyzję PINB w sprawie rozbiórki urządzenia reklamowego. Skarżący zarzucał m.in. błędną wykładnię art. 138 § 2 K.p.a. oraz naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących ustalenia stron i prawidłowego trybu postępowania. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ odwoławczy miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. ze względu na wadliwe zastosowanie przez organ I instancji trybu postępowania (art. 50-51 P.b. zamiast art. 48 P.b.).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja WINB uchyliła decyzję PINB nakazującą rozbiórkę urządzenia reklamowego, uznając je za budowę wymagającą pozwolenia na budowę i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w trybie art. 48 P.b. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. przez błędną wykładnię i zastosowanie, a także naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących prawidłowego ustalenia stron postępowania. NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a., sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. W ocenie NSA, WSA trafnie uznał, że organ odwoławczy miał podstawy do zastosowania tego przepisu, ponieważ organ I instancji wadliwie zastosował tryb postępowania z art. 50-51 P.b. zamiast właściwego trybu legalizacyjnego z art. 48 P.b. Sąd wskazał, że urządzenie reklamowe, ze względu na swoje rozmiary, konstrukcję i sposób posadowienia, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Kwestia adresata decyzji o nakazie rozbiórki, podnoszona przez skarżącego, pozostaje poza zakresem kontroli w sprawie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej i będzie przedmiotem ponownego postępowania przed organem I instancji. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji wadliwie zastosował tryb postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że wadliwe zastosowanie trybu postępowania przez organ I instancji (art. 50-51 P.b. zamiast art. 48 P.b.) stanowi przesłankę do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd I instancji prawidłowo ocenił istnienie tych przesłanek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (45)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

k.p.a. art. 48

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb postępowania w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

P.b. art. 3 § pkt 3

Prawo budowlane

Definicja budowli, do której zalicza się m.in. urządzenia reklamowe.

P.b. art. 3 § pkt 6

Prawo budowlane

Definicja budowy, która obejmuje wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu.

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wykonanego w sposób samowolny.

P.b. art. 52 § ust. 1

Prawo budowlane

Przepis określający, kto jest adresatem decyzji o nakazie rozbiórki.

P.b. art. 3 § pkt 3

Prawo budowlane

Urządzenie reklamowe jako budowla.

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 52 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 50 § 51

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb postępowania dotyczący robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych.

P.b. art. 29 § ust. 3 pkt 3 lit. c

Prawo budowlane

Przepis dotyczący robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, które nie wymagają pozwolenia na budowę.

p.p.s.a. art. 182 § § 2a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że NSA rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 182 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że na posiedzeniu niejawnym NSA orzeka w składzie jednego sędziego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, które NSA rozważa z urzędu.

p.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki, które NSA rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64b § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust. 3 pkt 3 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 182 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64b § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. ze względu na wadliwe zastosowanie przez organ I instancji trybu postępowania (art. 50-51 P.b. zamiast art. 48 P.b.). Urządzenie reklamowe stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Kwestia adresata decyzji o nakazie rozbiórki nie podlegała ocenie w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia i zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących ustalenia stron postępowania. Niewłaściwe sprawowanie kontroli nad administracją publiczną przez Sąd I instancji. Niewystarczające uzasadnienie wyroku Sądu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Cecha 'trwałego związania z gruntem' sprowadza się przy tym do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie – nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem ani technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a jej następstwem jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji, gdzie sprawa toczy się od początku.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 K.p.a. w kontekście wadliwego trybu postępowania przez organ I instancji; kwalifikacja urządzeń reklamowych jako budowli wymagających pozwolenia na budowę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i kwalifikacji urządzeń reklamowych jako budowli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej w zakresie urządzeń reklamowych i precyzuje zasady stosowania art. 138 § 2 K.p.a., co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji? Kluczowa rola prawidłowego trybu postępowania.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 2681/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ol 423/25 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-08-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 48, art. 50-51, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Dnia 28 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 423/25 w sprawie ze sprzeciwu D. Ś. od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 czerwca 2025 r., nr P.7721.55.2025 17MMa w przedmiocie rozbiórki urządzenia reklamowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 423/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił sprzeciw D. Ś. od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 5 czerwca 2025 r., nr P.7721.55.2025 17MMa, którą na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: PINB.5140.21.2025 (nakazującą skarżącemu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane; Dz. U. z 2025 r. poz. 418; zalej zwanej "P.b."; rozbiórkę urządzenia reklamowego o wymiarach w rzucie poziomym 12,12 m x 1,90 m położonego na działce nr [...], obr., [...], gm. G.) i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W zaskarżonej decyzji WINB ocenił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b., której realizacja wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ustalono, że inwestorem był przedsiębiorca prowadzący działalność pod nazwą C.). Stwierdził, że właściwym trybem postępowania względem tej samowoli budowlanej winien być ten opisany w art. 48 P.b., nie zaś w art. 50-51 tej ustawy, który dotyczy m.in. robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych opisanych w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c. Jako bezsporną uznał WINB okoliczność, że odwołujący wykonali roboty polegające na budowie, a więc wykonaniu od podstaw urządzenia reklamowego, a nie na robotach budowlanych polegających na instalowaniu reklamy na innym urządzeniu bądź obiekcie. Organ wywiódł, że wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, w skład którego wchodzą części typowo budowlane, jak np. fundament, konstrukcja nośna, bez względu na to, jak ten fundament oraz jak konstrukcja nośna zostały wykonane, przesądza o tym, że wykonywanie tego obiektu jako całości w tym miejscu jest budową. Przyjął, że sposób umocowania budowli, jej rozmiar, ciężar, rodzaj użytych materiałów jednoznacznie wskazują, że zamiarem inwestora była stabilizacja budowli i połącznie jej z gruntem, tak by konstrukcja nie poddawała się czynnikom zewnętrznym.
Sprzeciw od ww. decyzji wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji kasatoryjnej WINB, zobowiązanie tego organu do uchylenia decyzji PINB i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi z innych przyczyn (podanych w odwołaniu) oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W sprzeciwie sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia prawa, tj.
- art. 52 ust. 1 P.b. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu obowiązku rozbiórki urządzenia reklamowego na właściciela działki (skarżącego) zamiast na inwestora, który został ustalony w toku postępowania;
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. przez błędną subsumcję przepisów prawa, co z kolei przesądza o działaniu organu z naruszeniem zasady praworządności, a ponadto nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, błędne ustalenie stron postępowania, niewłaściwą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a także zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 423/25, oddalając sprzeciw, wskazał na charakter decyzji kasatoryjnej wydawanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Mając to na względzie Sąd uznał, że ustalenia organu odwoławczego znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy, który został zgromadzony z poszanowaniem zasad postępowania dowodowego opisanych w K.p.a. Prawidłowa jest także dokonana przez WINB subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne, która uprawniała ten organ do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd podzielił pogląd orzeczniczy, że pozwolenia na budowę wymaga budowa wolnostojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, które w myśl ustawy – Prawo budowlane jest budowlą (art. 3 pkt 3). Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się przy tym do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie – nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem ani technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Urządzenia reklamowe dla realizacji swych funkcji, przy uwzględnieniu ich gabarytów i konstrukcji, muszą być trwale związane z gruntem, gdyż inaczej ich konstrukcja nie pozwalałaby na korzystanie z nich (por. wyrok NSA z 8 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1990/21).
W ocenie Sądu, w odniesieniu do tego typu samowoli budowlanych zastosowanie znajduje postępowanie legalizacyjne opisane w art. 48 P.b., które jednak nie zostało wdrożone przez organ I instancji w tej sprawie. Wobec odrębności tego postępowania od przeprowadzonego przez ww. organ trybu z art. 50-51 P.b. Sąd uznał, że zaistniały podstawy do wydania w tej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd zauważył, że skarżący zdaje się nie kwestionować oceny WINB co do konieczności przeprowadzenia w tej sprawie postępowania opisanego w art. 48 P.b. Wywodzi jedynie, że adresatem decyzji o nakazie rozbiórki w świetle art. 52 ust. 1 ww. ustawy powinien być w pierwszej kolejności inwestor, który został ustalony w toku postępowania. Uszło jednak jego uwadze to, że naruszenie art. 52 ust. 1 P.b. nie stanowiło przyczyny wydania w tej sprawie decyzji kasatoryjnej, a zatem kwestia adresata decyzji o nakazie rozbiórki pozostaje poza granicami sprawy zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasatoryjnej. W tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. z przyczyn podanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu kontestowanej decyzji.
Sąd wyjaśnił skarżącemu, że decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a jej następstwem jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji, gdzie sprawa toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny, w tym także adresat ewentualnego nakazu rozbiórki obiektu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 stycznia 2024 r., II SA/Gd 1091/23).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Sąd oddalił sprzeciw.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji WINB; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Ponadto zawnioskowano o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 138 § 2 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie organ II instancji poprawie zastosował wyżej wymieniony przepis i wydał decyzję o uchyleniu przedmiotowej decyzji o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji;
2) art. 7, art. 8 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez nieprawidłowe sprawowanie kontroli nad administracją publiczną polegające na niezasadnym uznaniu, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy, podczas gdy w sprawie doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego skutkujących koniecznością uwzględnienia sprzeciwu
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
3) art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe sprawowanie kontroli nad administracją publiczną polegające na niezasadnym uznaniu, że rozstrzygnięcie kwestii prawidłowego zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa materialnego nie jest przedmiotem kontroli sądów administracyjnych;
4) art. 151 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. przez jego niezasadne zastosowanie i oddalenie sprzeciwu, w sytuacji gdy zasługiwało ono na uwzględnienie;
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niespełniające wymagań wskazanych w treści powołanego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.). W okolicznościach tej sprawy nie istniała zatem podstawa prawna do ewentualnego skierowania przedmiotowej sprawy ze skargi kasacyjnej do rozpoznania na rozprawie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej, ponieważ za ich pomocą nie podważono oceny prawnej, zgodnie z którą zaistniały przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. i wydania decyzji kasatoryjnej. Sąd I instancji trafnie wyłożył w ramach art. 64e p.p.s.a. z jakich względów organ odwoławczy uprawniony był do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie.
Otóż zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Stosownie zaś do treści tego przepisu organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy stwierdzi, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W konsekwencji zastosowanie ww. przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest zatem wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko bowiem niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: Barbara Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", C.H. Beck 2017, s. 728). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, której podstawę stanowił będzie przepis art. 138 § 2 K.p.a., do czego uprawnia art. 64e p.p.s.a., mieści się ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie. Sytuacja taka zachodzi gdy naruszenie procesowe skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy, zaś związek obu przesłanek potwierdza określenie o koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy. W tego rodzaju zagadnienie wpisuje się zatem problematyka prawna zastosowania odpowiedniego trybu postępowania, który to tryb zasadniczo determinuje wymagany do wyjaśnienia zakres postępowania. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie wskazał na odrębności obu trybów postępowania z art. 48 P.b. oraz art. 50-51 P.b. Poza tym także kwestia ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego stanowi okoliczność uprawniającą do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., co tylko w tej sprawie potwierdza argumentacja skargi kasacyjnej akcentująca potrzebę prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania.
Ma zatem rację Sąd I instancji, że wadliwe zastosowanie trybu postępowania, tj. z art. 50-51 P.b. zamiast z art. 48 P.b., uprawniało organ odwoławczy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Tej kluczowej w okolicznościach niniejszej sprawy oceny nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej. Ponadto wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie pominął kontroli zasadności przyjęcia przez organ II instancji, że przedmiotowe urządzenie reklamowe wymaga udzielenia pozwolenia na budowę. Odnośnie do tej oceny Sąd I instancji wskazał, że podzielił pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym pozwolenia na budowę wymaga budowa wolnostojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, które w myśl ustawy – Prawo budowlane jest budowlą (art. 3 pkt 3). Przypomnienia w tym miejscu wymaga, na co też wskazywał Sąd I instancji, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się przy tym do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Jak wskazał Sąd, o tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie – nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem ani technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Urządzenia reklamowe dla realizacji swych funkcji, przy uwzględnieniu ich gabarytów i konstrukcji, muszą być trwale związane z gruntem, gdyż inaczej ich konstrukcja nie pozwalałaby na korzystanie z nich.
Wynika z tego, że w skardze kasacyjnej pominięto powyższą ocenę Sądu I instancji, który wskazał dokładnie z jakich względów przedmiotowe urządzenie reklamowe wymagało uzyskania pozwolenie na budowę, a tym samym wymagane było wdrożenie trybu postępowania legalizacyjnego z art. 48 P.b., a nie – naprawczego z art. 50-51 P.b. Dlatego Sąd I intestacji niewadliwie uznał, że zaistniały podstawy do wydania w tej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., skoro organ I instancji wdrożył niewłaściwy tryb postępowania.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej brak jest też podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył art. 52 ust. 1 P.b. w zakresie wskazania adresata decyzji o nakazie rozbiórki. W tym jednak zakresie Sąd wskazał skarżącemu, że uszło jego uwadze to, że naruszenie art. 52 ust. 1 P.b. nie stanowiło przyczyny wydania w tej sprawie decyzji kasatoryjnej, a zatem kwestia adresata decyzji o nakazie rozbiórki pozostaje poza granicami sprawy zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasatoryjnej. W tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. z przyczyn podanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu kontestowanej decyzji. Ponadto Sąd wyjaśnił skarżącemu, że decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a jej następstwem jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji, gdzie sprawa toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny, w tym także adresat ewentualnego nakazu rozbiórki obiektu. Wynika z tej oceny Sądu, że jak najbardziej podnoszona przez skarżącego argumentacja oparta na treści art. 52 ust. 1 P.b. będzie przedmiotem oceny organów administracyjnych ale już w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 P.b. Poza tym to w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nadzoru budowlanego powinien dokonać ustalenia kręgu stron postępowania, w tym zdecydować czy inwestor, tj. C., powinien być stroną tego postępowania i czy ewentualna decyzja powinna być skierowana do takiego podmiotu, a nie – właściciela nieruchomości.
Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 7, art. 8 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe sprawowanie kontroli nad administracją publiczną – tym bardziej, że sąd administracyjny na podstawie przepisów K.p.a. nie sprawuje kontroli działalności administracyjnej, jak i zasadniczo przepisy K.p.a. nie mają charakteru przepisów prawa materialnego, za wyjątkiem takich przepisów K.p.a. – zawierających jednocześnie przesłanki do wydania decyzji, np. o charakterze kasatoryjnym (art. 138 § 2 K.p.a.) – którym można nadać charakter normy materialnoprawnej.
Ponadto Sąd I instancji nie naruszył art. 151 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. ponieważ "art. 151" p.p.s.a. nie miał w sprawie zastosowania w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., lecz art. 151a § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
Końcowo nie można w niniejszej sprawie doszukać się wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w stopniu, który mógłby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zasadniczo wadliwość uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Taki przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Poza tym z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanego, a przez to niejasnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało skonstruowane właśnie w taki sposób, że możliwa była instancyjna kontrola zaskarżonego wyroku, o czym też świadczy taka ocena dokonana przez NSA co do innych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Poza tym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu merytorycznej oceny sądu administracyjnego. Przepis ten dotyczy bowiem takich elementów konstrukcyjnych uzasadnienia, jak: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (ewentualnie wskazania co do dalszego postępowania). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie z wymienionych w tym przepisie elementów.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę