II OSK 2677/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłączają możliwość weryfikacji decyzji dotyczących uwłaszczenia, nawet w trybach nadzwyczajnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. dotyczącej aktu własności ziemi. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz wcześniejsze orzecznictwo, uznał, że weryfikacja takich decyzji, nawet w trybach nadzwyczajnych, jest niedopuszczalna. Sąd podkreślił, że WSA był związany wcześniejszą wykładnią NSA w tej sprawie. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła próby stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. wydanej w trybie nadzwyczajnym w przedmiocie aktu własności ziemi. Minister pierwotnie umorzył postępowanie, powołując się na art. 63 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (ugnr), który nakazuje umorzenie postępowań w sprawach wznowienia, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia decyzji wydanych na podstawie tej ustawy. Po serii orzeczeń sądowych, w tym uchyleniu przez WSA decyzji Ministra, ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. (sygn. akt II OSK 2252/12) uznał, że art. 63 ust. 2 ugnr wyklucza możliwość weryfikacji decyzji dotyczących uwłaszczenia, nawet w trybach nadzwyczajnych. WSA w Warszawie, rozpoznając kolejną skargę, był związany tą wykładnią. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 63 ust. 2 i 3 ugnr oraz art. 105 § 1 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że była ona oparta na podstawach sprzecznych z ustaloną wcześniej wykładnią prawa przez NSA, co narusza art. 190 Ppsa. Sąd podkreślił, że przepis art. 63 ust. 2 ugnr ma na celu definitywną likwidację możliwości weryfikacji decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 63 ust. 2 ugnr wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących uwłaszczenia, wydanych na podstawie ustawy z 1971 r., a przepis ten ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszej wykładni NSA, zgodnie z którą art. 63 ust. 2 ugnr ma na celu stabilizację stanów prawnych ukształtowanych decyzjami wydanymi na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. i wyklucza możliwość weryfikacji tych decyzji, w tym w trybach nadzwyczajnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
WSA był związany oceną prawną wyrażoną przez NSA w poprzednim wyroku w tej sprawie, a skarga kasacyjna nie może być oparta na podstawach sprzecznych z tą wykładnią.
ugnr art. 63 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Przepis ten wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w tym w trybach nadzwyczajnych.
Pomocnicze
ugnr art. 63 § ust. 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Kpa art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 63 ust. 2 ugnr wyklucza możliwość weryfikacji decyzji dotyczących uwłaszczenia, nawet w trybach nadzwyczajnych. WSA był związany wykładnią prawa ustaloną przez NSA w poprzednim orzeczeniu w tej sprawie (art. 190 Ppsa).
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 63 ust. 2 i 3 ugnr przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że zakaz wzruszania decyzji dotyczy także decyzji wydanych na podstawie art. 137 § 1 pkt 7 Kpa. Naruszenie art. 105 § 1 Kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wystąpił brak prawnych możliwości do merytorycznego zakończenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
przepis ten ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych skarga kasacyjna od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie może być oparta na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Marzenna Linska - Wawrzon
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stabilności prawnej decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. i zakazu ich weryfikacji w trybach nadzwyczajnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i aktami własności ziemi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej decyzji dotyczących własności ziemi, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Stabilność aktów własności ziemi: NSA potwierdza zakaz weryfikacji decyzji z lat 70.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2677/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-06-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-09-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Marzenna Linska - Wawrzon Mirosław Gdesz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane IV SA/Wa 482/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-05-26 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Dnia 29 czerwca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 482/14 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 maja 2014r. sygn. IV SA/Wa 482/14 oddalił skargę A. G. (dalej powoływana jako skarżąca) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. nr [...]. Decyzja z [...] marca 1976 r. została wydana w trybie nadzwyczajnym, w stosunku do aktu ziemi z [...] maja 1975 r. nr [...] Organ powołał się na treść art. 63 ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700; dalej "ugnr"), który nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia decyzji wydanych na podstawie tej ustawy. Powyższa decyzja, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, utrzymana została w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2010 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1880/10, uwzględnił skargę skarżącej i uchylił powyższą decyzję wskazując w uzasadnieniu, że organ wadliwie zastosował art. 63 ust. 2 i 3 ugnr, gdyż kwestionowana decyzja nie została wydana na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, lecz w oparciu o art. 137 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej jako "Kpa"). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], uchylił własną decyzję z [...] stycznia 2010 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie. Wyrokiem z 8 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 326/12 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że ze względu na treść art. 63 ust. 2 ugnr organ powinien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12, oddalił skargi kasacyjne od powyższego wyroku wskazując, że kwestionowana decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. została wydana na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) a od 1 stycznia 1992 r. ustawodawca wprowadził zakaz orzekania w trybach nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym w odniesieniu do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ww. ustawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. Skarżąca w skardze na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jej uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem z 26 maja 2014 r. powyższą skargę oddalił. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie sporne jest , czy organy prawidłowo zastosowały art. 63 ust. 2 ugnr, który przewiduje, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zdaniem Sądu celem tego przepisu była stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje (akty własności ziemi), wydane na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Skoro zaś w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalna weryfikacja aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to odnosi się to również do weryfikacji decyzji wydanych w trybie stwierdzenia nieważności. Ponadto w powołanym wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne stanowisko WSA w Warszawie dotyczące szerokiego zakresu zakazu wzruszania aktów ziemi, tj. łącznie z decyzjami wydanymi w trybach nadzwyczajnych. Organy orzekające w trybie nieważnościowym (jak i Sąd rozpoznający sprawę), wobec braku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych, były tą oceną prawną związane na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "Ppsa"). Reasumując ze względu na treść art. 63 ust. 2 ugnr, badanie we wskazanych w tym przepisie trybach legalności decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. jest niedopuszczalne. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 63 ust. 2 i 3 ugnr przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz że zakaz wzruszania decyzji dotyczy także decyzji wydanych na podstawie art. 137 § 1 pkt 7 Kpa w stosunku do aktów własności ziemi; - art. 105 § 1 Kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie wystąpił brak prawnych możliwości do merytorycznego zakończenia postępowania, skutkujący koniecznością umorzenia postępowania administracyjnego jamo bezprzedmiotowego. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie rozpoznanie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. W skardze kasacyjnej szczegółowo uzasadniono powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 190 Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był związany oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12. W konsekwencji, stosownie do zd. 2 art. 190 Ppsa, skarga kasacyjna od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie może być oparta na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje, że nie jest ona usprawiedliwiona i wobec tego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1969/11 przesądził, że art. 63 ust. 2 ugnr wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. Przepis ten ma bowiem na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2000 r. sygn. SK 13/99, OTK 2000 r., z. 1, poz. 15). Tym samym obejmuje on swoim zakresem również decyzje wydane w nadzwyczajnych trybach w stosunku do aktów własności ziemi. Natomiast skarżąca, kwestionując ten wyrok, oparła skargę kasacyjną na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, co czyni niniejszą skargę kasacyjną niezasadną. Autor skargi kasacyjnej w ogóle nie uwzględnił art. 190 Ppsa. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI