II OSK 2669/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku, uznając, że sprawa była już rozstrzygnięta.
NSA rozpatrzył skargę kasacyjną J.M. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie WINB o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Skarżący zarzucał naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie przesłanki res iudicata. Sąd kasacyjny uznał, że poprzednie postępowanie zakończone decyzją PINB o umorzeniu postępowania (utrzymaną w mocy przez WINB) dotyczyło tej samej sprawy podmiotowo i przedmiotowo, co uniemożliwiało wszczęcie nowego postępowania. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 61a § 1 k.p.a., twierdząc, że nie zachodziła przesłanka res iudicata, a postępowanie w poprzedniej sprawie dotyczyło innego okresu i podmiotów. Sąd kasacyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Stwierdził, że poprzednie postępowanie, zakończone decyzją PINB o umorzeniu postępowania (utrzymaną w mocy przez WINB), dotyczyło tej samej kwestii sposobu użytkowania budynku, co uniemożliwiało wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wskazał, że wydana w takim przypadku decyzja byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia tożsamości sprawy istotne jest, czy wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności, czy na te już rozstrzygnięte, a także niezmienność stanu faktycznego prawotwórczego. W ocenie NSA, poprzednie postępowanie zakończyło się rozstrzygnięciem merytorycznym, a obecne żądanie skarżącego dotyczyło już rozstrzygniętej kwestii. W związku z tym, skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie powinien uchylić postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli organ prawidłowo ocenił, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że poprzednie postępowanie zakończone decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczyło tej samej kwestii podmiotowo i przedmiotowo, co uniemożliwiało wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wydana w takim przypadku decyzja byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.bud. art. 71a § 1-4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.bud. art. 71 § in fine
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa dotycząca przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Brak jest podstaw prawnych do wydawania nakazów w trybie art. 71a Prawa budowlanego dla stanu samowoli, która już ustała. Tożsamość sprawy (res iudicata) została prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę zarówno podmiot, jak i przedmiot postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przesłanki res iudicata. Zarzuty naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię dotyczącą zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, że wszczęcie postępowania stanowiłoby wadę kwalifikowaną. Zarzuty naruszenia art. 6 i 7 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez aprobowanie nieuzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Przez 'inne uzasadnione przyczyny' należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Decyzja ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Niezmienność stanu faktycznego przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wyłącznie w odniesieniu do tzw. faktów prawotwórczych, czyli takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z całokształtu przywołanej regulacji nie sposób wywieść normy obligującej organ nadzoru budowlanego do wydania w oparciu o nią jakichkolwiek nakazów dotyczących wcześniejszej, ale już nieistniejącej samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia.
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Jerzy Siegień
przewodniczący
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki res iudicata w kontekście zmian sposobu użytkowania obiektów budowlanych oraz stosowania art. 71a Prawa budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z poprzednimi postępowaniami administracyjnymi i sądowo-administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego res iudicata w kontekście prawa budowlanego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Jednakże, stan faktyczny jest dość złożony i specyficzny.
“Czy można wszcząć nowe postępowanie w sprawie, która została już prawomocnie zakończona? NSA wyjaśnia zasady res iudicata w prawie budowlanym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2669/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Żak /sprawozdawca/ Jerzy Siegień /przewodniczący/ Małgorzata Miron Symbol z opisem 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Bd 353/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-05-11 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1333 art. 71a ust.1-4 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień, Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 353/22 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 stycznia 2022 r. nr WINB-WOP.7722.85.2021.BL w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 11 maja 2022 r., sygn. II SA/Bd 353/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] ([...] -PWINB) z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w T. (PINB) działając m.in. na podstawie art. 61a § k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek J. M. w sprawie przywrócenia sposobu użytkowania budynku przy ul. S. [...] w T. (dz. nr [...]w obr. [...]), użytkowanego jako obiekt usług oświaty na funkcję pierwotną tzn. budynku handlowo-usługowo-biurowego. Po rozpatrzeniu zażalenia J. M. [...]-PWINB opisanym na wstępie postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę J. M. na powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że wnioskiem z [...] października 2021r. skarżący jako właściciel działki przy ul. S. [...] w T. wniósł o: przeprowadzenie kontroli co do sposobu użytkowania budynku położonego na terenie działki przy ul. S. [...], nr działki [...] - budynku szkoły podstawowej w okresie czasu od [...] września 2013 r. do lipca 2019 r.; wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie tzn. w sprawie samowoli budowlanej polegającej na samowolnej zmianie sposobu użytkowania budynku przeznaczonego cele handlowo-usługowego na budynek oświaty bez uprzedniego zgłoszenia tego faktu do właściwych organów administracji architektoniczno-budowlanej, tj. z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 71 in fine ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej "p.bud."; wszczęcie postępowania dotyczącego budynku użytkowanego na cele szkoły w celu przywrócenie jego funkcji do funkcji pierwotnej tzn. budynku usługowo- handlowego z powodów wskazanych w uzasadnieniu; przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, z których wynika iż organy od początku posiadają wiedzę i poczynione przez siebie ustalenia faktyczne, z których wynika ponad wszelką wątpliwość, że od [...] września 2013 r. do lipca 2019 r. dokonano samowolnej, bez uprzedniego zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu położonego przy ul. S. [...] z obiektu handlowo-usługowego na obiekt oświaty. Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] maja 2021 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego, który wpłynął do organu [...] listopada 2019 r. w sprawie sposobu użytkowania budynku przy ul. S. [...] w T. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane przez [...]-PWINB decyzją z [...] lipca 2021 r. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 14 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Bd 1144/21 uchylił powyższe decyzje. Od powyższego wyroku wpłynęły dwie skargi kasacyjne tj. organu oraz uczestnika postępowania. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniły, że żądanie skarżącego dotyczyło sposobu użytkowania budynku przy ul. S. [...] w T. Zatem dotyczyło sprawy już rozstrzygniętej decyzją PINB z [...] maja 2021 r., bowiem zachodziła tożsamość podmiotowa i przedmiotowa tych dwóch postepowań. Stąd też nie może być wszczęte kolejne postępowanie w tej samej sprawie. Wydana w takim postępowaniu decyzja byłaby bowiem dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie. W skardze kasacyjnej J. M. zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie istniała przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku położonego w T. przy ul. S. [...], dz. [...] obr. [...], z tego powodu, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone i zakończyło się w administracyjnym toku instancji, w sytuacji gdy brak jest okoliczności pozwalających na uznanie przesłanki res iudicata, a nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 1144/21, w którym uchylono decyzję [...] -PWINB jak i decyzję poprzedzającą nie prezentuje tożsamości podmiotowej i przedmiotowej z niniejszą sprawą, albowiem wniosek złożony w niniejszej sprawie dotyczył innego okresu czasu, niż sprawa opisana w wyroku w sprawie II SA/Bd 1144/21, w której to badano jedynie i wydano orzeczenie dotyczące okresu od czerwca do lipca 2019 r., tymczasem wniosek w niniejszym postępowaniu dotyczył samowolnej zmiany sposobu użytkowania od września 2013 r. do czerwca 2019 r.; 2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w badanej sprawie zachodziła tożsamość podmiotowa wyczerpując znamię res iudicata, w sytuacji gdy od 2013 r. do 2019 r. dochodziło do zmian podmiotowych zarówno w zakresie zmian właścicielskich jak i zmian podmiotowych w zakresie osoby/podmiotu zarządzającego nieruchomością, przy czym postępowanie, w którym zapadł wyrok w sprawie II SA/Bd 1144/21 prowadzone było z wniosku Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2019 r. (a nie z wniosku J. M.) i opierało się jedynie na wynikach kontroli z [...] maja i [...] maja 2019 r. i w żadnej mierze nie dotyczyło okresu od 2013 r. do kwietnia 2019 r., a wniosek skarżącego z [...] października 2021 r. złożony w niniejszym postępowaniu zawierał żądanie wszczęcia postępowania za okres od 1 września 2013 r. do kwietnia 2019 r.; 3. prawa materialnego, tj. art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że prowadzenie postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego z 7 października 2021 r. naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia w odniesieniu do niniejszej sprawy prowadzi do zupełnie innych wniosków, gdyż po pierwsze jeśli wyrok w sprawie II SA/Bd 1144/21 zostanie utrzymany w mocy przez NSA, to wskutek sentencji tegoż wyroku zostanie uchylona zaskarżona decyzja [...] i poprzedzająca ją decyzja [...], w konsekwencji czego sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania, co wskazuje ze przesłanka res iudicata nie zostanie spełniona, a organ od początku będzie zmuszony prowadzić postępowania również w powyższej sprawie, tj. w sprawie dotyczącej okresu od maja do czerwca 2019 r.; 4. przepisów postępowania polegające na uznaniu, że wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o samowolną zmianę sposobu użytkowania w okresie od [...] września 2013 r. do kwietnia 2019 r. stanowiłoby wadę kwalifikowaną, tj. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w sytuacji gdy przepis ten ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną, przy czym w niniejszej sprawie nie ma jeszcze sprawy ostatecznie rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną, choćby z tego powodu, że WSA uchylił w wyroku wcześniejsze decyzje i sprawa oczekuje rozpoznania w NSA, a w przypadku utrzymania się wyroku Sądu pierwszej instancji będzie taki stan, że nie będzie w obrocie decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji, będzie toczyło się od początki postępowanie administracyjne i zostaną w jego wyniku wydane nowe decyzje, przy czym za każdym razem będą one dotyczyły okresu od maja do czerwca 2019 r.; 5. przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegającą na zaaprobowaniu w zaskarżonym wyroku nieuzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, która de facto nie była badana, w sytuacji gdy organy obowiązane są do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji niezastosowania art. 61 § 1 k.p.a. doszło do naruszenia naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie są zasadne zarzuty niewłaściwego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi w zdaniu pierwszym, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przyczyną wydania w niniejszej sprawie postanowienia tej treści była okoliczność wydania przez PINB [...] maja 2021 r. decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek J. M., który wpłynął do organu [...] listopada 2019 r., w sprawie sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie wnosi osoba niemająca zdolności do czynności prawnych, sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, żądanie zostało wniesione po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne). Zalicza się tu też przypadki, gdy wniesienie żądania następuje w sprawie rozstrzygniętej już decyzją (res iudicata), albo w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji (lis pendens; por. wyroki NSA: z 27 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 372/18, z 25 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 345/21; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl; Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014). Do stwierdzenia, że w sprawie występuje tzw. res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Jak jednolicie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, aby stwierdzić istnienie tożsamości sprawy, należy ustalić, czy wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności, nie będące przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym decyzją, czy też na okoliczności stanowiące podstawę ustalenia stanu faktycznego w sprawie już rozstrzygniętej, mając przy tym na względzie złożone przez niego dowody. Co istotne, niezmienność stanu faktycznego przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wyłącznie w odniesieniu do tzw. faktów prawotwórczych, czyli takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sprawy będą bowiem tożsame wówczas, gdy m.in. stan faktyczny, który był podstawą rozstrzygnięcia o ich meritum, okazał się taki sam. Innymi słowy, chodzi o taki stan faktyczny, od którego zależy treść rozstrzygnięcia sprawy ujętego w decyzji administracyjnej; okoliczności faktyczne, które były podstawą do stwierdzenia konkretyzowanych w decyzji uprawnień i obowiązków (por. wyrok NSA z 19 listopada 2021 r., sygn. I OSK 2529/20; R. A. Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2014, s. 162-163). Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] maja 2021 r. PINB, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie sposobu użytkowania budynku przy ul. S. [...] w T. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane przez [...]-PWINB decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Wyrokiem z 14 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Bd 1144/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę J. M. na powyższe rozstrzygnięcie uchylając decyzje organów obu instancji. Od tego wyroku wpłynęły dwie skargi kasacyjne, tj. organu oraz uczestnika postępowania C. sp. z o.o. Postępowanie powyższe, prowadzone w trybie art. 71a p.bud., dotyczyło budynku handlowo-usługowo-biurowego, zrealizowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] lipca 2004 r., i dopuszczonego do użytkowania na podstawie pozwolenia z [...] marca 2008 r., w którym od dnia [...] września 2013 r. funkcjonowała P. S. [...]. Organ ustalił, że przedmiotowy budynek [...] kwietnia 2019 r. przestał być wykorzystywany jako szkoła. Zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta Miasta T. z [...] lipca 2019 r. organ ten przyjął zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania ww. obiektu. Wniosek J. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie sposobu użytkowania ww. budynku wpłynął do PINB [...] listopada 2019 r., a więc w stanie prawnym, w którym ww. budynek jest budynkiem oświaty i był legalnie użytkowany jako szkoła. Zdaniem organu, obecny sposób użytkowania przedmiotowego obiektu, który jest zgodny z wydanym zaświadczeniem, nie może podlegać ponownemu sprawdzeniu przez organy nadzoru budowlanego. W konsekwencji nie ma prawnych możliwości prowadzenia postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 71a p.bud. W dniu [...] października 2021 r. do PINB wpłynął kolejny wniosek J. M. dotyczący budynku przy ul. S. [...] w T. "o przeprowadzenie kontroli co do sposobu użytkowania budynku szkoły podstawowej w okresie od [...] września 2013 do lipca 2019 r.; wszczęcie postępowania administracyjnego (...) w sprawie samowoli budowalnej polegającej na samowolnej zmianie sposobu użytkowania budynku przeznaczonego na cele handlowo-usługowe na budynek oświaty (...), tj. z naruszeniem art. 71 in fine ustawy Prawo budowlane (...)". Autor skargi kasacyjnej twierdzi, że nie zachodzi tu tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą decyzją PINB z [...] maja 2021 r., utrzymaną w mocy decyzją [...]-PWINB z [...] lipca 2021 r., po pierwsze dlatego, że w tamtej sprawie postępowanie dotyczyło innego okresu czasu (czerwiec-lipiec 2019 r.), a poza tym w okresie od 2013 r. do 2019 r. dochodziło do zmian podmiotowych w zakresie zmian właścicielskich, osoby/podmiotu zarządzającego nieruchomością, samo zaś postepowanie prowadzone było z wniosku Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2019 r. a nie wniosku J. M. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 71a ust. 1 p.bud., w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia: 1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części; 2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2. Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i - w przypadku stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej (ust. 2 zd. pierwsze). W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (ust. 4). Z całokształtu przywołanej regulacji nie sposób wywieść normy obligującej organ nadzoru budowlanego do wydania w oparciu o nią jakichkolwiek nakazów dotyczących wcześniejszej, ale już nieistniejącej samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia. Z treści art. 71a ust. 4 wynika, że legalizacja samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 71a ust. 1 skutkuje bowiem wydaniem decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie w dacie kontroli i oględzin [...] i [...] maja 2019 r. przedmiotowy budynek nie był użytkowany jako obiekt usług oświatowych, tj. w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem wynikającym z decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie, co oznacza, że nastąpiło przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania wynikającego z ww. decyzji. W dniu [...] czerwca 2019 r. spółka B. dokonała skutecznego zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania tego budynku na budynek usług oświaty, a organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł od tego zgłoszenia sprzeciwu. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do wydania decyzji z [...] maja 2021 r. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ w ramach ustaleń faktycznych stwierdził, że samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku nastąpiła [...] września 2013 r. Nie ma więc żadnej innej sprawy dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku nietożsamej ze sprawą zakończoną ww. decyzją z [...] maja 2021 r. J. M. był stroną postępowania zakończonego tą decyzją a zatem zachodzi również tożsamość po stronie podmiotowej. Zmiany właścicielskie zachodzące w okresie od 2013 r. do 2019 r. nie mają znaczenia dla sprawy, ponieważ jak już wyżej wskazano, brak jest podstaw prawnych do wydawania nakazów w trybie art. 71a p.bud. dla stanu samowoli, która już ustała. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. przewidujący, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię tego przepisu, podnosząc, że w razie utrzymania przez NSA wyroku WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 1144/21 decyzje PINB z [...] maja 2021 r. i [...]-PWINB z [...] lipca 2021 r. zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego, a w konsekwencji nie zostanie spełniona przesłanka res iudicata. W tym miejscu należy wyjaśnić, że do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wystarczy już sam stan sprawy zawisłej przed właściwym organem administracji publicznej (lis pendens), tj. sytuacja, kiedy zaistniał tzw. stan sprawy w toku w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami lub z udziałem tych samych stron. Jedynie dla porządku należy wyjaśnić, że zaskarżenie decyzji [...]-PWINB z [...] lipca 2021 r. do sądu administracyjnego i jej uchylenie nie oznacza, że przestała być ostateczna. Z brzmienia art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakwestionowanie ich w skardze do sądu administracyjnego powoduje jedynie, że nie są prawomocne. Podlegają jednak wykonaniu, o ile organ lub sąd nie wstrzymają ich wykonania. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ocenił, że żądanie skarżącego dotyczyło sposobu użytkowania budynku przy ul. S. [...] w T., a zatem dotyczyło sprawy już rozstrzygniętej decyzją PINB z [...] maja 2021 r., która następnie została utrzymana w mocy przez [...]-PWINB decyzją z [...] lipca 2021 r. Stąd też nie mogło być wszczęte kolejne postępowanie w tej samej sprawie. Wydana w takim postępowaniu decyzja byłaby bowiem dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI